T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/318 Esas
KARAR NO : 2025/660
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/05/2024
KARAR TARİHİ : 14/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; davalı şirket ile müvekkili Banka arasında, 08.06.2016 tarihinde, 08.06.2016 ile 08.06.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığını, işbu maaş protokolünün "Promosyon Ödemesi ile İlgili Hükümler" başlıklı 3.1. Maddesi gereğince maaş ödemelerinin protokol süresi olan 08.06.2016 ile 08.06.2019 tarihleri arasında müvekkili Banka'dan yapılması karşılığında davalının da aralarında bulunduğu grup şirketleri olan protokol taraflarına toplamda 24.300,00.-TL promosyon ödemesi yapıldığını, Maaş Ödemeleri Protokolü'nün aynı maddesinin 3.2. Kısmında promosyon tutarının, davalının da aralarında bulunduğu diğer tarafların protokolün süresi olan 08.06.2016 ile 08.06.2019 tarihleri boyunca minimum toplam 80 personele ait maaş ödemesi yapması koşuluyla ödendiğinin hüküm altına alındığını, maddenin devamında grup firmaların toplamda 80'den daha az personele maaş ödemesi yapması durumunda, davalının müvekkili Banka'ya promosyon tutarını iade edeceğine ilişkin kuralların düzenlendiğini, davalının da aralarında bulunduğu protokol taraflarının, 08.06.2016 ile 08.06.2019 tarihleri arasında her ay minimum 80 personele maaş ödemesi yapmayı taahhüt ettiklerini, bu taahhüt karşılığı davalıya 24.300,00.-TL. promosyon ödendiğini, eğer ki davalının da aralarında bulunduğu Protokol tarafları 80 personelden daha az bir personele ödeme yaparsa müvekkili Banka'ya promosyon iadesinin (... olarak) yapacağını, davalı kurum tarafından protokolün uygulanmasının, 2018 yılının Ağustos ayı itibariyle protokol hükümlerine aykırı şekilde 01/08/2018 tarihi itibariyle fiilen durdurulduğunu, protokolün uygulanmaya başladığı ilk ay olan Ağustos 2016 döneminde 81 adet personele ödeme yapıldığını ancak henüz 24 ay geçmişken maaş ödemesi yapılan personel sayısının taahhüt edilenin altında olarak 0 kişi şeklinde gerçekleştirildiğini, bu tarihten itibaren maaş alan personel sayısının kalmadığını ve 01/08/2018. tarihi itibariyle protokolün fiili olarak davalı kurum tarafından uygulamasının durdurulduğunu, görüleceği üzere, protokol taraflarından davalı protokol ile belirlenen süre içerisinde maaş ödemesi yapılacak personel sayısının sağlanamadığını ve devamında protokolün fiilen durdurulduğunu, davalı şirketin maaş ödemeleri protokolü gereğince promosyon bedelini kıstelyevm usulüne göre iade etmesi gerektiğini, davalı şirketin protokol süresince anlaşılan kişi sayısını sağlayamaması nedeniyle ödenen promosyon tutarının kıstelyevm olarak hesaplanan miktarını müvekkili Bankaya iade etmekle yükümlü olduğunu, ayrıca davalı tarafın, protokolün uygulanmasını fiilen durdurmuş olması sebebiyle müvekkili Bankaya cezai şart ödemekle de yükümlü olduğunu, sonuç olarak, davalı tarafın protokolün yürürlüğünü süresinden önce fiilen durdurmakla protokolü ihlal ettiğini, bu nedenle müvekkili Bankanın promosyon cezai şart alacağının da doğduğunu, davalının da aralarında bulunduğu protokol taraflarının protokole aykırı davranışları nedeniyle Protokolün 3.2. Maddesi uyarınca kıstelyevm olarak hesaplanan 2.704,21 -TL. promosyon tutarı ve ayrıca Protokolün 5. maddesi gereğince 12.150,00 -TL. kıstelyevm cezai şart alacağının doğduğunu, cezai şart düzenlemesine ilişkin 5.2. madde gereğince, davalıya ödenen 24.300-TL promosyon bedeli ve faizi talep edilebilecek iken, kıstelyevm usulüne göre hesaplama yapıldığını, bu nedenle ve ayrıca davalının tacir olduğu dikkate alınarak cezai şarttan indirim yapılmaması gerektiğini bildirerek haksız ve kötüniyetli borçlu itirazının iptali ile icra takibinin devamına, davalı borçlu aleyhine %20’den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde; davaya konu ,,, Banka Alacakları İcra Dairesinin ,,, esas sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız takibe karşı yetkiye ve borca itiraz edildiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini, akabinde takip alacaklısı tarafından borca itirazın iptali için huzurdaki davanın ikame edildiğini, huzurdaki dava da HMK' nun 316/322. Maddesi mucibince basit yargılama usulüne tabi bir dava olup, dava dilekçesinde ileri sürülen olgularla yargılamanın yürütülmesinin zorunlu olduğunu, davaya konu icra takibinde yetkiye ve borca itiraz edilmiş olmasına rağmen, huzurdaki itirazın iptali davasında yetki itirazı yönünden bir talepte bulunulmadığını, sadece borca itirazın haksız olduğundan bahisle itirazın iptalinin talep edildiğini, oysa davaya konu takipte sadece borca itiraz edilmemiş yetkiye de itiraz edilmiş olması hasebiyle ilk öncelik olarak yetki itirazın değerlendirilmesinin elzem olduğunu, ancak huzurdaki davada, takip alacaklısı tarafından yetki itirazına yönelik bir iptal sebebi ve talebi ileri sürülmediğinden ve yetki itirazlarının kesinleştiğini, zira yetki itirazılarının iptali yönünde bir beyan ve talep bulunmadığını, genel işlem koşulu niteliğindeki maddeye istinaden davacı bankanın hak talebinde bulunduğunu, davaya konu sözleşme maddesinin genel işlem koşulu şeklinde olup, karşılıklı müzakere yapılmadan dayatma şeklinde imzalandığından geçerli olmadığını, kaldı ki müvekkili şirketin 2018 yılında yaşadığı ekonomik sıkıntılar sebebiyle iflas eşiğine geldiğini, hakkında onlarca icra takibi başlatıldığını, yine davacı banka tarafından da 2018 yılında müvekkiline icra takibi başlatıldığını, daha da önemlisi davacı banka Genel Müdürlüğü tarafından keşide edilen ihtarname ile tüm hesaplarının kapatıldığını ve sözleşmelerinin feshedildiğini, davacı banka tarafından tek taraflı feshedilen sözleşmeden sonra sözleşme uyarınca edimleri yerine getirilmediği iddiası ile huzurdaki alacak isteminde bulunmasının da mümkün olmadığını, müvekkili şirketin 2018 yılında yaşadığı ekonomik sıkıntılar sebebiyle başta davacı banka olmak üzere diğer alacaklıları tarafından başlatılan icra takipleri sonucu zaten banka hesaplarına konulan haciz ve blokeler sebebiyle hesaplarını kullanması mümkün olmamıştır. yine ekonomik sıkıntılar sebebiyle müvekkili şirkette çalışan işçilerin ayrılması sebebiyle maaş ödemesi yapacağı işçisinin de kalmadığını, SGK kayıtlarından görüleceği üzere bünyesinde istihdam ettireceği personeli bulunmayan müvekkili şirketten, personel ödemelerini bizim bankamızdan yapmadı şeklindeki taleple alacak isteminde bulunmanın hukuka aykırı olduğunu, kaldı ki müvekkilinin yaşadığı ekonomik sıkıntı ve müvekkilinin şirket fabrikasının kapanması karşısında personeli bulunmayan müvekkili şirket yönünden maaş ödemesinin yapılmasının da hukuken imkansız olduğunu, dava dayanağı yapılan sözleşme genel işlem şartları uyarınca geçersiz olduğu bir yana sözleşme ediminin yerine getirilmemesinin hukuki sebeplerden ve davacı bankanın tek taraflı fesih işleminden kaynaklandığını ayrıca huzurdaki davanın sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca açıldığını, zamanaşımına da uğradığını, bu meyanda zamanaşımı itirazında da bulunduklarını bildirerek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Tarafların arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasındaki maaş ödemeleri protokolüne davalının uymaması nedeniyle davacı tarafından yapılmış promosyon ödemesinin kıstelem usulü davalıdan tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Talimat yoluyla; ,,, 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ,,, talimat dosyası ile mali müşavir ,,, tarafından aldırılan 02.04.2025 tarihli bilirkişi raporunda; "Davacı firma adresine bizzat gitmek suretiyle promosyon ödemesi dönemine konu ilgili döneme ait mahkemenizce istenen bilirkişi raporuna istinaden çalışmalar yapılmış olup, aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. •E-Defter kapsamında vergi mükellefi olup, promosyon ödemesine konu Eylül-2016 ve Ekim-2016 dönemlerine ait defter beratları elektronik sistem üzerinden onaylanmak suretiyle Gelir İdare Başkanlığına gönderildiği, •Promosyon Ödemesine ilişkin 20.09.2016 tarih ve ,,, numaralı kdv dahil 12.150,00 TL E-Fatura düzenlendiği, •20.09.2016 tarih ve...yevmiye madde numarasıyla ticari defterlere kaydedildiği, •Promosyon ödemesinin 05.10.2016 tarihinde banka hesabına geldiği, •Gelen promosyon ödemesinin 05.10.2016 tarih ve ... yevmiye madde numarasıyla ticari defterlere kaydedildiği, •Personel ödemelerinin davacının yaşamış olduğu ticari ödeme sıkıntılarından kaynaklı birden fazla bankadan haciz işlemlerinin başlatılmasıyla personelin maaşının banka kanalıyla ödenemediği, Hususları rapor ekinde sunmakta olduğum evraklarla birlikte tespit edilmiştir.
GENEL DEĞERLENDİRME :Dosyadaki mevcut verilerle ve davacı firma adresinde resmi evraklar üzerinde yapılan tespitlerle birlikte ilgili promosyon ödemesine ilişkin 12.150,00 TL kdv dahil e-fatura düzenlendiği, resmi muhasebe kayıtlarına aktarılıp Gelir İdaresi Başkanlığına gönderildiği tespit yapmış bulunmaktayım." yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Mahkememiz dosyasına mali müşavir bilirkişi ,,,ile Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi,,,n sunulan 02.04.2025 tarihli bilirkişi raporunda; " 1. Davacı ile davalı arasında 08.06.2016 tarihli maaş ödeme protokolü imzalandığı, 2. Davalı şirketin fiilen maaş ödemelerinin durduğu 29.06.2018 tarihi sonrası personel çalıştırmaya devam ettiği ancak personel sayısının 80 personelden az olduğu dolayısı ile maaş ödeme protokolü 3.2.maddesi gereği protokol süresi boyunca minimum 80 personele ait maaş ödemelerinin Banka aracılığıyla yapması koşuluyla ödendiği ve 5.maddesi gereği protokolün fiilen durduğu tarihte 08/06/2019 tarihinden önce olduğu görüldüğü, 3. Yapılan hesaplama neticesinde Kıstelyevm Promosyon Bedeli 6.879,45 TL olarak hesap edildiği, ancak taleple bağlılık gereği bu bedelin 6.754,22 TL olması gerektiği, 4. Davalı tarafından davacıya maaş ödemesi promosyon bedeli açıklaması ile 20.09.2016 tarihinde 12.150,00 TL lik fatura kesildiği, Protokol md.5’e göre davalının kuruluşta ödenen tutarı cezai şart olarak ödeyeceği düzenlendiği, Protokole göre 12.150,00 TL cezai şart alacağı olduğu, 5. Davalının genel işlem koşulu ve zamanaşımına ilişkin itirazlarının değerlendirilmesinin Sayın Mahkemede olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır." yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı tarafından davalıya karşı ,,, Banka Alacaklıları İcra Müdürlüğü'nün ,,, Esas sayılı icra dosyası ile 6.754,22 TL promosyon bedeli, 12.150 TL cezai şart olmak üzere toplam 18.904,22 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça süresi içerisinde takibe itiraz edildiği, takibin durdurulmasına karar verildiği, davacı tarafça yasal süresi içerisinde itirazın iptali talepli bu davanın açıldığı, dava dilekçesinin ekinde davacı ile davalı ve dava dışı ...A.Ş.arasında düzenlenen 08/06/2016 tarihli sözleşmenin sunulduğu, sözleşmenin 1.maddesinde konusunun davalı ve dava dışı diğer şirketin personellerine yapacağı maaş ödemelerinin davacı bankada personeller adına açılacak hesaplardan yapılmasına ilişkin olduğunun, 3.1 maddesinde yapılacak bu işlemlere ilişkin davacı tarafından toplamda 24.300 TL ödeneceğinin, 3.2 maddesinde 3.1 maddesindeki ödemenin en az 80 personelin maaşının ödenmesi koşuluyla verildiğinin, bu sayının altına inilmesi durumunda ödenecek promosyon tutarının eksilen personel sayısı ve kalan süre ile orantılı olarak iade edileceğinin, 5.maddesinde ise sözleşme süresinin 3 yıl olduğunun, sözleşmenin uygulanmasının fiilen durdurulması, vazgeçilmesi ve süresinden önce feshi halinde ödenen promosyon bedelinin faizi ile birlikte cezai şart olarak ödeneceğinin düzenlendiği, dava dilekçesinde davalı tarafça davacı bankadaki personel hesaplarından maaş ödemesi yapılan personel sayısının 2018 yılı ağustos ayından itibaren sıfıra indiğinin beyan edildiği, SGK'dan davalı tarafa ait çalışan bilgileri ile davacı bankadan davalı personeline yapılan ödemelere ilişkin banka kayıtlarının dosyamız içerisine alındığı, davacının defterlerinin incelenmesi için talimat yoluyla rapor alındığı, daha sonra mahkememiz yargı çevresinden oluşturulan bilirkişi heyetinden rapor alındığı, davacı tarafça davalı ve dava dışı başka bir şirketle sözleşme yapılmış olmakla dosyaya sunulan delillerden ve raporlardan davalıya sözleşme kapsamında yapılan ödemenin 12.150 TL olduğu, raporda sözleşme süresi dolmadan 29/06/2018 tarihinden itibaren davacı banka hesaplarından maaş ödemesi yapılmadığının ancak davalı tarafça işçi çalıştırmaya devam edildiğinin tespit edildiği, davacı tarafça sözleşmenin 3.maddesi kapsamında iade talep edebileceği, raporda bu hususta orantılama yapılarak hesaplama yapıldığı, ancak bilirkişilerce 24.300 TL üzerinden hesaplama yapılmış ise de davacı tarafından davalıya 12.150 TL ödeme yapıldığı, davacının raporda hesaplanılan 6.879,45 TL'nin 1/2'sini talep edebileceği, yine sözleşme süresi dolmadan davalı tarafça davacı bankadaki hesaplardan maaş ödemeleri durdurulduğundan sözleşmenin 5.maddesi kapsamında ödenen 12.150 TL'nin cezai şart olarak talep edilebileceği, alacak likit olduğundan davacının icra inkar tazminatı talep edebileceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalının ... Banka Alacaklıları İcra Müdürlüğü 'nün ...Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile 3.439,73-TL promosyon iade bedeli, 12.150,00-TL cezai şart olmak üzere toplam 15.589,73-TL asıl alacak üzerinden takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Asıl alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 1.064,93 TL karar harcından peşin olarak alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 637,33 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvuru harcı ile 427,60 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Kabul edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davacı vekiline takdir olunan 15.589,73 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Red edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davalı vekiline takdir olunan 3.314,49 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından sarf edilen toplam 14.202,50 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranı dikkate alınarak hesaplanan 11.712,37 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
9-Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranı dikkate alınarak hesaplanan 547,03 TL'nin davacıdan, 2.572,97 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
Dair miktar yönünden kesin olarak davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda karar verildi. 14/10/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır