T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/321 Esas
KARAR NO : 2025/634
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/04/2023
KARAR TARİHİ : 07/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; Müvekkil şirket tarafından lehdarı ... A.Ş. namına keşide edilen ve kargoda kayıp olunan muhatabı ... A.Ş. ... Şubesi olan ... seri nolu, 15/02/2023 keşide tarihli 183.500,00.-TL bedelli nama yazılı çeki bir şekilde ele geçiren davalı tarafça ... 13. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını, ödeme emrinin müvekkili şirkete 06/03/2023 tarihinde e-tebligat yolu ile gönderildiğini, müvekkil şirket yetkilisinin e-tebligat bildirimleri takip etmedeki ihmalkarlığı sonucu yapılan tebligat ve içeriğinden haberdar olunmadığını ve takibin kesinleştiğini, müvekkil şirket hakkında yapılan takip ve içeriğinden ise ancak icra dosyasından gönderilen 89/1 haciz ihbarnameleri sonucu hesabına konulan blokeler akabinde vakıf olduklarını, oysa takibe konu çek ile birlikte diğer 20/01/2023 keşide tarihli çek, ... A.Ş. ("Lehdar Şirket") namına düzenlenmiş ve lehdarın adresine gönderilmek üzere 02/01/2023 tarihinde ... kargo ... şubesine teslim edildiğini, lehdar şirket tarafından çeklerin kendisine ulaşmadığı bilgisini iletilmesi üzerine ...Şubesine kargo akitebi sorulduğunda çekin 18/01/2023 tarihine kadar Manisa Şubesinde bekletildiği bu tarihten itibaren fiziken iade edilmediği için kargoda kaybolduğu öğrenilmesi üzerine ... Kargo şirketi çalışanlarına yönelik şikayetimiz üzerine hırsızlık sebebiyle ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı hazırlık soruşturması başlatıldığını, kargoda kaybolan 20/01/2023 keşide tarihli çeki eline geçiren davalı tarafın, muhatap bankanın nama yazılı düzenlenmiş olması ihmal edilerek işleme aldığı ve davalıya çek bedelinin ödendiğini, lehdar şirketin ödeme talebi üzerine çeklerin kargoda kaybolması nedeniyle kendisine ulaşmadığından haberdar olan müvekkil şirketin, takip konusu çek için bankanın ihmal göstererek bir ödeme yapmaması için çeklerin kargoda kaybolduğunu, savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu ve nama yazılı olduğu için alacağın temliki yolu ile devir olunacağı bildirmesi üzerine bankaca protesto işlemi yapılmadığını, nama yazılı olarak Lehdar Şirket adına doldurulan çek haksız bir şekilde ele geçirildikten sonra arka yüzüne adı geçen lehdar şirket adına sahte kaşe ve imza yolu ile sırası ile 3 farklı şirkete ciro edildiği ve son ciranta olarak görünen davalı şirketçe çekin muhatap banka ibraz edildiği ve Bankaca "Alacağın temliki yoluyla devri gerektiği" sebebiyle çekte karşılıksız işlemi yapılmadığı ve buna rağmen çalıntı üstelik lehdar şirket adına atılmış sahte ciroya dayanarak kanuni takip başlatıldığını, nitekim lehdar şirketçe ... 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin... Esasına kayıtlı olarak "imzaya ve borca itirazda" bulunulduğu ve mahkemece verilen tedbir kararı üzerinde lehdar yönünden icra takibinin durduğunu, müvekkilinin ise söz konusu takipte yapılan haciz işlemleri neticesinde haberdar olduğu ve takibin iptali için icra mahkemesinde dava açma hakkını süre yönünden kaybettiğini, ... 13. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında borçlu olmadığımızın tespiti ile senedin iptali ve kötüniyetli olarak açılan takipten dolayı davalının %20’den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesi için işbu davanın açıldığını, takibe ve eldeki davaya konu dosya kapsamında, taraflar arasındaki maddi ve hukuki olguların gerçekleşme biçimi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; çek lehtarının ilk cirosunun sahte oluşu, ondan sonra 3 cirantadan sonra davalı hamilin adının bulunması, bedelinin lehtara ödendiği sabit olan çekin, çekte lehtar imzasının sahteliği ve bedelinin lehtara ödendiğine dair şahsi def'iyi davacı keşidecinin, çek hamili davalının kötü niyetli olup olmadığına bakılmaksızın ileri sürerek, borçtan kurtulacağının kabulü gerektiğini belirterek davanın kabulü ile icra takibinden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile takip konusu senedin iptaline, takibin haksız ve kötü niyete dayalı olması nedeniyle alacağın %20'den aşağı olmamak üzere davalı aleyhine tazminata hükmedilesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; Davacının, dava konusu çekin keşidecisi olduğunu ve çekteki imzasına bir itirazının bulunmadığını, dava dilekçesindeki iddialardan, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan davadışı ... şirketine gönderilmek üzere kargoya verildiğinin anlaşıldığını, davacı, dava konusu çeki keşide edip çek lehtarı olan davadışı ... şirketine gönderdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul ettiğini, bu nedenle de çekin keşidecisi olan davacı, dava konusu çekten ötürü müvekkile karşı sorumlu olduğunu, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte, çekin ciro yoluyla devri nedeniyle çekten doğan hakların müvekkile geçmemesi davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açacağını, bu durumda TTK 732 maddesi gereğince davacı yine çek bedelinden sorumlu olacağını, çekteki lehtarın imzasının sahte olmasının TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, davacının, çek iptal kararı almayan davadışı ... şirketine ödeme yapmasının TTK 646 maddesine göre onu borçtan kurtarmayacağı gibi basiretli bir tacirin göstermesi gereken özene de aykırı bir davranış olduğunu, çekin kaybolmuş olmasının ve iptali için dava açılmasının, davaya taraf olmayan müvekkili bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını belirterek davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, ... 13. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takibe konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ve kötü niyet tazminatı istemine ilişkindir.
Mahkememizin ... Esas ve ....Karar sayılı ilamında yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulduğu anlaşıldı.
Mahkememiz kararının, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin ... esas-... karar ve 13.05.2024 tarihli ilamı ile kaldırılmasına karar verildiği, dosyanın mahkememize tevzi edildiği ve bu esas numarasını aldığı anlaşılmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin ...Esas... Karar sayılı kararında "Nama yazılı kıymetli evrak, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nın 654. maddesinde, "Belli bir kişinin adına yazılı olup da, onun emrine kaydını içermeyen ve kanunen de emre yazılı senetlerden sayılmayan kıymetli evrak, nama yazılı senet sayılır" şeklinde tanımlanmıştır.6102 sayılı TTK’nın 778. maddesi ile bonolar hakkında da uygulanan aynı kanunun 681/2. maddesinde ise "Düzenleyen, poliçeye "emre yazılı değildir" ibaresini veya aynı anlamı ifade eden bir kaydı koymuşsa, poliçe ancak alacağın temliki yoluyla devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukuki sonuçlarını doğurur" hükmü yer almaktadır. Takibe konu senet incelendiğinde senedin nama yazılı düzenlendiği, bedelin malen alındığı kaydının bulunduğu, borçlunun keşideci , alacaklının lehtardan sonraki ciranta olduğu anlaşılmıştır. Bono, poliçe ve çek kanun gereği emre düzenlenen senetlerdir. Bu senetler üzerine ciranta tarafından konulan ciro edilemeyeceği kaydı senedi nama yazılı bir kambiyo senedi haline getirmez ise de keşideci tarafından konulan ciro edilemeyeceği kaydı senedi nama yazılı hale getirir. (Prof.Dr.Fırat Özten Kıymetli evrak Hukuku 2.Bas. sayfa 638-639). Bu şekilde nama yazılı hale gelen senedin ciro edilme imkanı kalmaz. Ancak alacağın temliki yolu ile devredilebilir. Bu yasağa rağmen yapılan ciro alacağın temliki hükümlerine tabi olur. Zira nama yazılı senetler ancak alacağın temliki sonuçlarını yaratmak üzere devredile bilirler. Nama yazılı senet üzerinde yapılan ciro da temlikin sonuçlarını yaratabilir. (Fırat Özten Kıymetli Evrak Hukuku 2.Bas. Sayfa 200) Bu durumda senedi temellük edene karşı keşideci her türlü defilerini ileri sürebilir. (H.G.K.11.4.2007 tarih 12-206/202 sayılı kararı) Takip dayanağı senet nama yazılı olarak düzenlenmiştir. Buna rağmen lehtar tarafından kaşe basılıp imzalanmak suretiyle yapılan ciro beyaz ciro olup bu devir alacağın temliki niteliği taşımamaktadır. Bununla birlikte şekil olarak cironun alacağın temliki şartlarını bünyesinde barındırdığı söylenemiyorsa, artık senedi devralan kişi senede dayalı olarak hak sahibi sıfatını iktisap edemeyecek ve kambiyo hukukuna ilişkin hiçbir hukuki imkandan özellikle İİK’nın 170/a-2 uyarınca kambiyo hukuku kapsamında takip hakkından yararlanamayacaktır. "belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davalı tarafından davacıya karşı davaya konu davacının keşidecisi olduğu ... ... Şubesi ...keşide tarihli ... seri numaralı 183.500 TL bedelli çek nedeniyle ... 13. İcra Dairesi 'nin ... Esas sayılı icra dosyası ile 183.500 TL asıl alacak, 810,67 işlemiş faiz, 550,50 TL komisyon, 18.350 TL tazminat olmak üzere toplam 203.211,17 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde davaya konu çekin aralarındaki ticari ilişki kapsamında davacı tarafından dava dışı ... A.Ş.'ye düzenlendiğinin, çekin lehtara gönderilmek üzere kargoya verildiğinin, çekin kargoda kaybolduğunun, lehtara ait kaşe ve imzanın sahte olduğunun, çekin nama yazılı olarak düzenlendiğinin alacağın temliki hükümleri kapsamında devir işlemi yapılabileceğinin beyan edilerek bu davanın açıldığı, davaya ve takibe konu çek incelendiğinde keşidecisinin davacı, lehtarının dava dışı ... A.Ş. olduğu, çekin nama yazılı olarak düzenlendiği, çekin arka yüzünde ilk olarak lehtarın cirosunun bulunduğu, lehtarın cirosunun kaşe ve imza bulunmakla beyaz ciro olduğu, takibi başlatan davalının lehtardan sonraki dördüncü ciranta olduğu yukarıda belirtilen Yargıtay ilamında da açıklandığı üzere nama yazılı kambiyo senetlerinin ciro edilemeyeceği, alacağın temliki yoluyla devredilebileceği, kaşe basılıp imzalanmak suretiyle yapılan beyaz cironun alacağın temliki niteliğini taşımayacağı, yukarıda da belirtildiği üzere somut olaydaki çekin arka yüzündeki lehtar cirosunun kaşe basılıp imzalanmak suretiyle beyaz ciro olduğu ve alacağın temliki niteliği taşımayacağı, lehtarın beyaz cirosunun alacağın temliki niteliği taşımayacağından, artık çeki lehtardan sonra devralan kişiler yönünden çeke dayalı olarak hak sahibi sıfatını kazanamayacağı ve kambiyo hukukuna ilişkin hiçbir hukuki imkandan, kambiyo hukuku kapsamında takip hakkından yararlanamayacağı, yine somut olayda davaya konu çekin alacağın temliki yoluyla devralındığına ilişkin çek dışında başka sözleşme ve belge de sunulmadığı, menfi tespit talebi yönünden davanın kabulü gerektiği, kötüniyet tazminatı talebi yönünden davalının lehtardan sonraki dördüncü ciranta olduğu arada başka cirantaların da bulunduğu davalının kötüniyetli olduğunun somut ve yeterli delillerle ispat edilemediği anlaşıldığından açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile davacının ... 13. İcra Dairesi 'nin ... Esas sayılı icra dosyası ve bu icra dosyasına konu keşidecisinin davacı olduğu ... ... Şubesine ait ... numaralı 15.02.2023 tarihli 183.500,00-TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın kabulü ile davacının ... 13. İcra Dairesi 'nin ... Esas sayılı icra dosyası ve bu icra dosyasına konu keşidecisinin davacı olduğu ... ... Şubesine ait ... numaralı 15.02.2023 tarihli 183.500,00-TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 13.881,36 TL karar harcından peşin olarak alınan 3.470,34 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.411,02 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvurma harcının 3.470,34 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 32.513,79-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından sarf edilen toplam 5.969,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede İSTİNAF YOLU açık olmak üzere karar verildi. 07/10/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır