T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/208 Esas
KARAR NO : 2025/189
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/03/2024
KARAR TARİHİ : 21/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle: müvekkili ile davalı şirket arasında süregelen ticari ilişkinin mevcut olduğu, taraflar arasındaki ilişki kapsamında davacının davalıya mal sattığı, müvekkil tarafından fatura tanzim edildiği, söz konusu cari hesaptan kaynaklı borcun ödenmesi davalıdan defalarca talep edildiği, borcun ödenmedi; Müvekkilin borcun ödenmemesi nedeniyle ... 7.İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile genel haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davalının icra takibine borç yönünden itiraz ettiği, itiraz üzerine arabuluculuk kurumuna başvurulduğu, tarafların anlaşama, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, delillerin celbini, davanın kabulü ile itirazın iptalini, icra takibinin 20.848,42 USD üzerinden takip talebindeki şartlarla devamını, alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini, arabuluculuk aşamasında müvekkili vekille temsil edildiğinden müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesinin talep ve dava edilmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle: Davacı tarafın müvekkili şirket aleyhine beyan ve iddialarını kabul etmemekle birlikte açılan işbu dava haksız olduğu, müvekkilinin davacı şirkete böyle bir borcu olmadığı, müvekkili şirket ile alacaklı görünen şirket cari hesapta mutabık olmadığı, müvekkili şirket aleyhine başlatılan icra takibinde müvekkilin borçlu olduğu herhangi bir rakam bulunmadığı, bu nedenle itiraz edildiği, davacı tarafın iddiaları yerinde olmadığı, müvekkili şirket hiçbir borcu olmadığı için itiraz ettiği, dosyanın toplanan tüm delillerle birlikte bilirkişiye gönderilmesi ve bilirkişi raporu hazırlanması gerektiği, cari hesaplarla ilgili bilirkişi raporu alınması gerektiği, alınan raporun hükme elverişli olması ve ayrıntılı olması gerektiği sabit olduğu, müvekkili şirket aleyhine başlatılan icra takibinde müvekkilinin borçlu olduğu herhangi bir rakam bulunmadığı, müvekkili şirketin hiçbir borcu mevcut olmadığı, faize ve her türlü ferilerine itiraz etmiş fakat davacı taraf haksız bir şekilde bu davayı açtığı, bu kapsamda dava konusu anlaşmazlığa ilişkin bilirkişi raporu alınması gerektiği aşikar olduğu, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava. Davacının davalı aleyhine başlatmış olduğu icra takibine davalını itiraz etmesi sebebi ile açılmış olan itirazın iptali davasıdır.
Huzurdaki davada, davacı taraf, taraflar arasında ticari ilişkinin olduğu ancak ticari ilişki sebebi ile davalının davacıya cari hesap borcunun olduğunu davalının bu borcun ödememesi sebebi ile davalı aleyhine ... 7 İcra Müd. ...esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını davalının takibe itiraz ettiğini belirterek itirazın iptalini talep etmiştir.
... 7. İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklısının dosyamız davacısı ...ŞTİ., borçlunun dosyamız davalısı ...Limited Şirketi Olduğu borcun kaynağının 20.848,42 USD cari hesap alacağı olduğ anlaşılmıştır.
Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.
Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.
İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.
Somut olayda, ispat külfeti davacı taraf üzerinde olup, davacı taraf, davalı şirketten cari hesap alacağının olduğu ispatlamak durumundadır.
HMK'nun 222/3 maddesi; "İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir." hükmünü içermektedir. Bununla beraber Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. ... K. ... sayılı kararında; "Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatının gerektiği düzenlendiğinden, ticari defterlerin kesin delil olduğu anlaşılmaktadır." şeklinde belirtildiği üzere HMK'nun 222'deki şartları oluştuğunda ticari defterlerin ispat gücü bakımından sahibi lehine kesin delil niteliği taşıdığı kabul edilecektir. Mahkememizin ihtaratlı ara kararlarına rağmen taraflarca ticari kayıtları ibraz edilmemiş olmakla tarafların ticari kayıtlar incelenememiştir. Bu husus bilirkişi ön raporundan ve 21/12/2022 tarihli tutanaktan da anlaşılmaktadır.
Dosya da davacı şirketin defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda alınan 26/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda bilirkişi Dava dosyası, icra dosyası ve davacı ticari defterleri üzerinden yapılan inceleme neticesinde, Davacı 2019-2020-2021-2022-2023-2024 yılları ticari defterleri e-defter olduğu, defterlerin TTK 64/3.maddesi gereği kanuni süresi içinde beratlarının oluşturularak imzalandığı, Gelir İdaresi Başkanlığı Bilgi İşlem Sistemine yüklendiği, envanter defterlerinin kanuni süresi içinde noter açılış tasdiklerinin yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil teşkil edebileceği, bulunduğu, 11/03/2024 tarihinden sonra davacının davalıya Davacının davaya konu faturalarının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından yapılan ödemelerin ticari defterlerde kayıtlı olduğu, Davacının takibe konu — 20.848,42 USD tutarındaki asıl alacağın davaya konu 19/12/2019 tarih ... nolu fatura ile birlikte başladığı, Davacı faturalarının dayanağı sevk irsaliyelerine ait tarih ve numaralarının faturalar üzerinde yer aldığı, malın cinsi ve miktarların aynı olduğu, Davacının takipte 20.848,42 USD toplam alacak talep ettiği, Türk Lirası karşılığının 625.056,48 TL olduğu, toplam alacağa USD için Merkez Bankası'nın Kamu Bankalarınca 1 Yıla Kadar Vadeli Mevduatlara Fiilen Uygulanan Azami Faiz talep ettiği, Davalının takip tarihi ve dava tarihi sonrasında ... 18.İcra Müdürlüğü .. dosyasından davacı adına ödemeler yaptığı, Mahkemenin faiz hesabına hükmetmesi halinde, Merkez Bankasının Kamu Bankalarınca 1 Yıla Kadar Vadeli Mevduatlara Fiilen Uygulanan Azami Faiz-USD için takip tarihi ve dava tarihi sonrası yapılan ödemelere göre işleyen faizler ;Takip Tarihi :11/01/2024 Dava Tarihi :28/03/2024 Takipte ve Davada Talep :20.848,42 USD 11/01/2024 — 29/02/2024 için işleyen faizin :123,95 USD 29/02/2024 - 30/04/2024 için işleyen faizin :118,55 USD, 30/04/2024 - 28/06/2024 için işleyen faizin :161,99 USD ,28/06/2024 — 31/07/2024 için işleyen faizin : 92,73 USD, Toplam İşleyen Faiz 497,22 USD olduğu, Merkez Bankasının Ağustos-2024 için Kamu Bankalarınca | Yıla Kadar Vadeli Mevduatlara Fiilen Uygulanan azami Faiz-USD faiz oranı belirlemediği, Davacı tarafından talep edilebilir alacağın 31/07/2024 tarihi itibariyle 18.622,32 USD olabileceği, 31/07/2024 tarihi itibariyle alacağın Türk Lirası karşılığının 615.102,68 TL (1 USD — 33,0304 TL) olacağı, şeklinde rapor ibraz etmiştir.
Davalı defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde dosyaya kazandırılan 18/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise Davalı ... e-defter uygulamasında olup , buna ilişkin süresinde alınan 2019-2020-2021-2022-2023-2024/Ocak ve Aralık ayları yevmiye e-defter beratları rapor ekinde sunulmuştur.2024/Aralık ayının Berat Yükleme Son Günü 10.05.2025 Perşembe Günü olup süre henüz dolmamıştır. E-defter beratları tebliğde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde, elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin olarak, Başkanlık tarafından belirlenen standartlara uygun bilgileri içeren ve Başkanlık Mali Mührü ile onaylanmış elektronik dosyadır. Bu itibarla HMK 222 md. ve 6102 sayılı TTK 64/3 md. gereğince mevcut haliyle davacı şirketin ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu kanaatine varılmış olmakla birlikte nihai takdir Sayın Mahkemenindir. Davalı ... yasal defterlerine göre taraflar arasında öteden beri devam eden bir ticari ilişki bulunmaktadır. 2019 yılı başında davacı şirket davalı şirketten 4.892,44 USD (19.010,24 TL) tutarında alacaklıdır. Davalı ... kayıtları, bilirkişi SMMM... tarafından düzenlenen bilirkişi raporundaki davacı ... kayıtlarına ilişkin tespitlerle karşılaştırılarak incelenmiştir. Davalı ... defterlerinde , davacı ... tarafından düzenlenen ve bilirkişi raporunda belirtilen 2019 tarihli 5 adet faturanın tamamı davalı defterlerinde işlidir. Bilirkişi SMMM ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda “2023 yılı sonu itibariyle davalının davacıya olan borç bakiyesinin 171.770,01 TL olduğu, işbu bakiyenin davacının davalı adına düzenlediği 19/12/2019 tarihli ... no'lu 40.358,76 TL (6.829,24 usd) fatura ile başladığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda sadece davacı kayıtlarında bulunan 19/12/2019 -11/03/2020 tarihleri arasındaki 8 adet faturaya yer verilmiş, 2019 yılına ait 3 adet faturanın davacı defterlerindeki kayıt durumuna yer verilmemiştir. Davalı ... defterlerinde ise davacı tarafından düzenlenen daha fazla sayıda fatura ve davalı tarafından düzenlenen iade faturaları da yer almaktadır. Bunun yanı sıra faturalar karşılığı davalı tarafça verilen çekler , yapılan EFT kayıtlıdır. Davalı defterlerinde işlem karşılıkları hem TL cinsi hem de USD cinsi olarak kaydedilmiştir. 30/09/2019 tarihli ... no.lu 19.640,46 USD tutarlı faturanın USD karşılığının davacının alacağı olarak cari hesabına yazılmadığı, sadece 111.347,66 TL karşılığının davacının alacağı olarak cari hesabına yazıldığı görülmektedir. Bu şekilde 2019 yılı davacının 9.177,30 USD (28.227,29 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır. 2020 yılı boyunca davacı tarafından davalı adına düzenlenen 6 adet faturanın tamamı davalı defterlerinde işlidir. Bunun yanı sıra davalı tarafından verilen 1 adet çek , davacı tarafından iade edilen 1 adet çek ve davalı tarafından yapılan 647,21 USD tutarında EFT işlemi kayıtlıdır. Bu şekilde 2020 yılı davacının 26.498,24 USD (136.878,18 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır. 2021 yılında hiçbir fatura kaydı bulunmamaktadır. Davalı tarafından davacıya verilen ancak karşılıksız çıkan çek bedelleri , davacının alacağından düşülmüşken tekrar davacının alacağı olarak cari hesaba eklenmiştir. Bu şekilde 2021 yılı davacının 67.803,57 USD (440.079,95 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır 2022 yılında hiçbir fatura kaydı bulunmamaktadır. Davalı tarafından davacıya verilen 5 adet çek bedeli davacının alacağından düşülmüştür. Bu şekilde 2022 yılı davacının 63.959,76 USD (372.182,20 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır 2023 yılında hiçbir fatura kaydı bulunmamaktadır. Davalı tarafından davacıya verilen 6 adet çek bedeli ve Vakıfbank aracılığı ile yapılan havaleler davacının alacağından düşülmüştür. 2023/9.ve 12.aylardaki geçici vergi dönemlerinde davalının kur değerlemesi yaptığı görülmektedir. Geçici vergi dönemleri ile dönem sonunda değerleme yapılması zorunludur. Mükellefler bu tarihlerde iktisadi kıymetlerini değerleme ölçüleri VUK' un 258. Maddesinde ne ise onunla değerleme yapmak zorundadır. Davalının bu yasa hükmüne uygun davrandığı görülmektedir. Bu şekilde 2023 yılı davacının 54.240,02 USD (1.596.728,56 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır. 2024 yılında hiçbir fatura kaydı bulunmamaktadır. Takip tarihi olan 11/01/2024 tarihi itibariyle davacının davalıdan olan döviz cinsi alacağı 54.240,02 USD ,Türk Parası cinsi alacağı 1.596.728,56 TL dır. Takip talebi 20.848.42 USD (09/1/2024 tarihi itibariyle 625.056,48 TL) dır. 11/01/2024 takip tarihinden davalı davacıya “USD İNTER ÇEK YASA GEREĞİ” açıklaması ile 5 parça halinde çek ödemesi yapmıştır. İşbu dava konusu takip dosyası ... 7.İcra Dairesi'nin ...E.sayılı dosyası olup, takip tarihinden sonraki bu ödemelerin ... 18.İcra ...E. Dosyası için yapıldığına dair davalı defterlerinde herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. 2024/9.ve 12.aylardaki geçici vergi dönemlerinde davalının kur değerlemesi yaptığı görülmektedir. Bu şekilde 2024 yılı davacının 50.848,42 USD (1.791.049,15 TL) alacak bakiyesi ile kapatılmıştır. Davacının takipte işlemiş faiz talebi bulunmamaktadır. şeklinde rapor ibraz edilmiştir.
Dosyaya sunulan her iki raporun karşılaştırılarak değerlendirilmesi neticesinde davalının kayıtlarına göre davalı defterlerine göre takip tarihi itibari ile davalının davacıya 54.240,02 USD borcunun olduğu 11/01/2024 takip tarihinden davalının davacıya “USD İNTER ÇEK YASA GEREĞİ” açıklaması ile 5 parça halinde çek ödemesinin bu dava konusu takip dosyası ... 7.İcra Dairesi'nin ... E.sayılı dosyasına yapıldığına ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmadığından davalı defterlerine göre takip tarihinde davalının davacıya 54.240,02-USD borçlu olduğu davacı defterlerine göre yapılan bilirkişi incelemesinde ise davacının davalıdan takip tarihi itibari ile 18.622,32 USD alacağının olduğu anlaşıldığından ve TTK gereğince ticari defterlerin bilgilerinin doğrulanması gerekmekte olup davacı kayıtlarına göre davacının alacağı davalı kayıtlarına göre daha az olduğundan davacı tarafın ticari defter ve kayıtları baz alınarak davacının takip tarihi itibari ile davalıdan 18.632,00USD alacağı olduğu kanaatine varılmış davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile Davalının ... 7. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının kısmen iptaline, takibin 18.622,32 USD asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 18.622,32 USD takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının Dolar ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABÜL KISMEN REDDİ ile, Davalının ... 7. İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının KISMEN İPTALİNE, takibin 18.622,32 USD asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 18.622,32 USD takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının Dolar ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
2-Reddedilen kısım yönünden davacının icra takibi yapmasında kötüniyetli olmadığı anlaşıldığından reddedilen kısım yönünden davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 42.322,45-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 8.407,07-TL harcın ve ... 7. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takip dosyasında alınan 3.120,25-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 30.795,13-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 8.407,07-TL peşin harç, 427,60-TL başvurma harcın davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 4.995,00-TL yargılama giderinin kabul red oranına göre 4.461,53-TL'nin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 4.000,00-TL yargılama giderinin kabul red oranına göre 427,20-TL'nin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca hesap olunan 96.934,69-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,
8-Davalı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden reddedilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca hesap olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalı tarafa verilmesine,
9-Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00-TL'nin kabul red oranına göre 3.215,52-TL'nin davalıdan, 384,48-TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
10-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine
Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 21/03/2025
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır