T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/46 Esas
KARAR NO: 2024/370
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 04/08/2023
KARAR TARİHİ: 24/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından ibraz edilen 04/08/2023 tarihli dava dilekçesinden özetle; müvekkili şirketin yapı kimyasalları sektöründe saygın bir firma olduğunu, plastik, demir, beton, çimento üretimi vb. birçok farklı alanda faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin ticari hacmi ve yaptığı işler göz önünde bulundurulduğunda tedavül kabiliyeti sebebiyle dava konusu kıymetli evrak olan "çeki" ticari iş ve işlemleri için sıkça kullandığını, huzurda görülen somut uyuşmazlıkta kıymetli evrak niteliği haiz, müvekkili şirket adına düzenlenmiş çeklerin zayi olması sebebiyle iptaline ilişkin olduğunu, Zayi sebebiyle; ... Bankası ... Şubesine ait, ... A.Ş. 'nin keşideci olduğu 30.08.2023 tarihli, 13.500,00 - EURO bedelli ve ... numaralı çek, ... Bankası ...Şubesine ait, ...A.Ş. 'nin keşideci olduğu 30.09.2023 tarihli, 13.500,00 - EURO bedelli ve ... numaralı çek, Halk Bankası ...Şubesine ait, ...A.Ş. 'nin keşideci olduğu 30.10.2023 tarihli, 11.645,42 - EURO bedelli ve ... numaralı çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 2023/527 Esas sayılı dosyasında yargılama devam ederken dava konusu edilen çeklerin ibraz edilip edilmediği, ilgili bankalara sorulmuş ... Bankasından gelen cevabi yazıda; dava konusu edilen ... hesap nolu ... seri nolu çekin ... tarafından ibraz edildiğini, 04/01/2024 tarihli müzekkere ile bildirildiği, 04/01/2024 tarihli müzekkerede de dava konusu edilen ... hesap nolu ... seri nolu çekin ibraz edilmediğinin bildirildiği anlaşıldığından iki müzekkere arasındaki çelişkinin giderilmesi için ... Bankasına yeniden müzekkere yazılarak çelişkinin giderilmesi talep edilmiş 19/01/2024 tarihli cevabi yazıda dava konusu edilen ... hesap nolu ... seri nolu çekin ...tarafından ibraz edildiği, bildirerek çek görüntüsü de mahkememize gönderilmiştir.
Dava konusu edilen ... seri nolu çek ibraz edilmiş olduğundan bu çeke ilişkin davanın ... Esas sayılı dosyadan tefriki ile yeni bir esasa kaydına karar verilmiş yargılamaya 2024/46 Esas sayılı dosya üzerinden devam olunmuştur.
Davacıya çekin ibraz edilmiş olması sebebi ile ibraz eden kişiye karşı istirdat davası açması konusunda iki haftalık kesin süre verilmiştir.
Davacı vekili 22/05/2024 tarihli dilekçesi ile İstirdat ve menfi tespit talepli dava açmak üzere arabuluculuk başvurusu gerçekleştirdiğini, arabuluculuk süresinde anlaşma sağlandığını, çekin bir önceki ciranta ...'na iade edildiğini ... başvurucu şirketlerden herhangi bir alacak ve hak talebinin bulunmadığı hususlarında mutabık kalındığını bildirerek arabuluculuk anlaşma tutanağını mahkememize sunmuştur.
Dava, zayii nedeniyle çek iptaline ilişkindir. Çeklerde de uygulama yeri bulan TTK. 818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilindiği taktirde mahkemece dilekçe sahibine istirdat davası açması konusunda uygun süre vereceği bu süre zarfında davayı açmadığı taktirde ödeme yasağı kararını kaldıracağı düzenlenmiştir.
TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir. (Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019 tarih ve 2018/2811 E- 2019/4422 K)
TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' ve 790. maddesinde ise, "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır...." hükümleri düzenlenmiştir.
Mahkememizce dava konusu edilen çekin bankaya ibraz edilmesi sebebi ile davacıya çek istirdatı davası açması konusunda süre verilmiş, arabuluculuk aşamasında tarafların anlaşması ile çekin önceki ciranta ...'na iade edilmesi konusunda mutabık kalındığı anlaşıldığından bu çeke ilişkin çek zayi davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle
1-Davanın reddine,
2-Harç peşin alınmış olduğunudan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı tebliğinden itibaren iki haftalık sürede HMK 341. Maddesi uyarınca istinaf yolu olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 24/05/2024
Başkan ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Katip ...
E-imzalıdır.