T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/488 Esas
KARAR NO : 2025/616
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan), Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/08/2024
KARAR TARİHİ : 02/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan), Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından ibraz edilen 16/08/2024 Tarihli dava dilekçesinden özetle; müvekkilinin makine mühendisi olduğunu, davalı ile aralarında 06/01/2014 tarihinde dilekçe ekinde yer alan proje yapımı için know how satış sözleşmesi” akdedildiğini, bu sözleşme gereğince müvekkiline bugüne kadar üstlendiği yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, sunulan ibranamelerin de müvekkili bakımından sözleşme çerçevesinde üstlenilen yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalının, hüküm altına alınan ve açıkça belirlenmiş ödeme yükümlülüğünü hiçbir zorlayıcı durum ya da mücbir sebep olmaksızın yerine getirmemiş olduğunu ve işbu devamlılık arz eden kusurlu hareketleri ile müvekkilinin haklı nedenlerle sözleşmeyi fesih etmek zorunda bıraktığını, davanın müvekkiline ödenmesi gerekli ödemelerin sözleşme hükümlerine açıkça aykırılık teşkil eden hareketleri ile davalı firma tarafından yerine getirilmediğinin tespiti, itirazın iptali, takibin kaldığı yerden devam etmesi ve diğer taleplerin yerine getirilmesi amacıyla açılmak zorunda kaldıklarını, satıcı proje hak ediş süresi'ne ilişkin sözleşme hükümleri hakkında; 8. sözleşme başlangıç tarihi 06.01.2014 olduğunu, sözleşme bitim tarihinin 06.01.2023 olduğunu, ancak satıcı proje hak ediş süresinin başlıklı madde ile her ne kadar sözleşme tarihi 06.01.2023 de bitiyor olsa dahi; 1. a, b, c maddesindeki makine ve kombo tipleri (dolum şişirme entegre) için hakediş son tarihi 29.02.2023 olduğunu, 2. 1. madde belirtilen makine tipleri dışında kalan tüm modeller için (a, b, c maddeleri dışında kalan tipler) hakediş süresi ilgili model makinanın ilk irsaliye sevkiyat tarihi ile başlar ve net 7 yıl olduğunu, Sözleşme bitiş tarihi hakediş süresi olan 7 yılı kısaltamayacağını, Sözleşme süresinin bitmesi hakediş süresini etkilemeyeceğini, sözleşme A, B, C maddelerinde belirlenen modeller dışındaki modeller bakımından 06.01.2030 tarihine kadar tarafları bağlayıcı ve geçerli olmaya devam edeceğini, alıcı, mücbir sebepler dışında satıcı tarafından ... tasarımı bitirilmemiş projeleri hak ihlali olarak veya sözleşme koşulu eksikliği olarak değerlendiremeyeceğini, Sözleşme kapsamındaki makinalardan geliştirme yapılarak, üretim hızlarının artırılmasının satıcıya ek hakediş hakkı doğurmadığını satıcının şimdiden kabul edeceğini, hakedişlerin kalıp sayısı ve gazlı gazsız tipine göre olduğunu, üretim hızına bağlı olmadığının hükümlerinin düzenlendiğini, Know How sözleşmelerinin ve dolayısıyla iş bu sözleşmenin asli unsurlarından birinin müvekkilinin proje hazırlayıp, davalıya teslim etmesi gereken davalının asli yükümlülüğünün ise bu sözleşmeye bağlı olarak kararlaştırılan yıllık 36.000 Euro ön ödeme ve hakediş bedellerinin müvekkiline ödemek olduğunu, sözleşmede bedel farklı şekillerde belirlenebilmekte olduğu , 2014 yılından bugüne kadar her yıl için bir sonraki yılın başında; tarafların karşılıklı olarak yükümlendikleri işlerin ve ödemelerinden müvekkili tarafından teslim edilmiş projelere dayalı olarak iş bedellerinin de davalı tarafından ödenmiş olduğu yönünde taraflar arasında ibranamelerin düzenlendiği, son ibranamenin ise 2022 yılı içinde yapılmış imalat ve satışlar yönünden 02/01/22023 tarihinde tarafların karşılıklı mutabakatı üzerine düzenlendiğini, 2022 yılı itibari ile tarafların ön ödeme ve hak ediş tutarlarına ilişkin açık irade beyanları ile birbirlerini ibra ettiğini, müvekkili bakımından 2023 yılı içinde ön ödeme almasına engel bir durum olmadığını son ibra ile de taraflarca açıkça ortaya konulduğunu, bu ibranamelerin davalı tarafın her yılın başında satış yapılıp yapılmadığı bilinmeksizin ön ödeme şeklinde her ay 3.000 Euro olmak üzere toplam 36.000 Euro tutarında bedelin müvekkiline ödenmek zorunda olduğunu ve bu hususta tarafların mutabık olduğunu, davalının müvekkiline her ay ödemesi gerekli 3.000 Euroyu ödemediğini, üretim ve satışı yapılan makinelerin da hakedişlerinin müvekkiline ödenmediğini, bu sebeple ... 29. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra takip dosyasından taraflarınca Ocak Şubat Mart 2023 bedelleri yönünden 9.000 Euro ile 321 Euro işlemiş faizini talep etmiş olduklarını bu dava konusu takibin başlatıldığını, ancak davalı borçlu firma tarafından haksız kötü niyetli ve hukuki dayanaktan yoksun olarak takibe, borca ve faize ve yetkiye itiraz ettiğini, bu nedenle ... 29. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı icra dosyasından proje yapımı için know how satış siözleşmesi çerçevesinde ödenmeyen aylık 3.000 Euro'dan Ocak Şubat Mart 2023 alacağının ve faizi taleplerine karşı davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ve yargılama gideri karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı usulüne göre tebliğ edilmiş olup, davalı tarafından ibraz edilen 24/09/2024 tarihli cevap dilekçesinde; müvekkili ile davacı arasında 06/01/2014 tarihli bir know how sözleşmesinin akdedildiğini ve yıllar boyunca taraflar arasında hüküm ve sonuç doğurduğu konusunda taraflar arasında bir ihtilaf olmadığını, davacı yanın davaya konu ettikleri sözleşmenin her ne kadar süresinin bitmiş olsa da davacının yükümlülüklerini yerine getirmiş olmasına rağmen davalı müvekkilinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle huzurdaki davayı açmış bulunduğunu, davacının yıllara sari olarak akdedilmiş davaya konu sözleşme ile sözleşme hükümlerince tüm yükümlülüklerini yerine getirdiği iddiasında bulunmaktaysa da öncelikle sözleşmede belirtilen tüm makinelerin projelendirme ve imalat çalışmalarının tamamlanmadığını, bu anlamda sözleşmede sıralanan makinelerin tamamının üretiminde eksikliler olsa da müvekkili bu eksikliklerinin iyi niyet çerçevesinde görmezden geldiğini, müvekkilinin iyi niyetli çabaları ile ayakta kaldığını, davacı yanın sözleşme hükümlerinde açıkça yer almasına rağmen rekabet yasağını delmek için çeşitli girişimlerde bulunduğunu ve bulunmaya devam ettiğini, sürekli olarak müvekkillinden davacının anı sektörde çalışan başka firmalar ile çalışmamak karşılığında ödemeler talep ettiğini, davacının amacı müvekkili firmanın rakipleri ile aynı sektörde çalışmak ve müvekkili ile yıllar süren ilişki karşılığında aldığı yüklü ödemelerin yeni gelir kapılarının temin ettiğini, bu yöndeki girişimleri nedeniyle aldıkları duyumlar neticesinde tespit ettikleri başka firmalarla olan çalışmalarından dolayı da dava açma aşamasında olduklarını, müvekkilinin davacının hak edişleri doğması halinde ödeme yapılacağını zaten kabul ettiğini, sözleşmenin sona ermiş olmasına rağmen yıl içinde hakedişi doğmayacağını bildiği halde müvekkilinin kendisine aylık üçbin euro ödemeye devam etmesini beklediğini, bu ödemelerin yapılmadığı gerekçesiyle icra takiplerinin başlatıldığını, itirazları neticesinde huzurdaki davayı açtığını davanın dayanaksız olduğunu hakkaniyet gereği reddi gerektiğini, bir yandan sözleşmenin hayatta olduğu iddiası ile aylık ödeme beklentisinde olan davacının diğer yandan müvekkiline mail ve whatsapp yazışmaları ile ulaştığını, sözleşmeden doğan tüm bakiye alacaklarından vazgeçmek karşılığı muhtelif zamanlarda muhtelif bedeller talep etmiş olduğunu, bunun tek amacının rakip firmalarla iş birliği içinde olmasının müvekkilinin müşteri olan firmalara giderek mal ve hizmet teklifleri sunmasının olduğunu, bu konuda ellerinde delillerinin bulunduğunu, rekabet yasağına aykırı davranışları için halihazırda tespit ve dava aşamasında olduğunu, haksız dayanaktan yoksun davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasına ibraz edilen 20/08/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin makine mühendisi olduğunu, davalı ile aralarında 06.01.2014 tarihinde, Proje Yapımı İçin Know How Satış Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme niteliği itibarıyla eser sözleşmesi özelliğini ihtiva ettiğini ve taraflara borç yükleyen karşılıklı bir sözleşme olduğunu, sözleşme gereğince müvekkilinin bugüne değin üstlendiği yükümlülükleri eksiksiz yerine getirdiğini, ibranamelerde müvekkili bakımından sözleşme çerçevesinde üstlenilen yükümlülüklerin yerine getirildiğini, davalının hüküm altına alınan ve açıkça belirlenmiş ödeme yükümlülüğünü hiçbir zorlayıcı durum ya da mücbir sebep olmaksızın yerine getirmediğini ve işbu devamlılık arz eden kusurlu hareketleri ile müvekkilinin haklı nedenlerle sözleşmeyi fesih etmek zorunda bıraktığını, müvekkili ve davalı arasından imzalanan ve uzun yıllardır yürürlükte olan bu sözleşmenin; makine mühendisi olan müvekkilinin sahip olduğu teknik, ticari, sınai bilgi ve tecrübelerin, projelendirilerek davalıya aktarılması ve davalı tarafından üretimde kullanılması ve bunlar ile ilgili diğer süreçleri düzenlediğini, üretim ve imalat sırasında müvekkilinin düzenli olarak ilgilendiğini, kural olarak Know How sözleşmelerinin ve dolayısıyla işbu sözleşmenin asli unsurlarından biri müvekkilinin proje hazırlayıp davalıya teslim etmesi iken davalının asli yükümlülüğü ise bu sözleşmeye bağlı olarak kararlaştırılan yıllık 36.000 Euro ön ödeme ve hakediş bedellerini müvekkiline ödemek olduğunu, bu nedenlerden dolayı; taraflar arasında akdedilen Eser Sözleşmesi kapsamında değerlendirilecek Proje Yapımı İçin Know How Satış Sözleşmesi çerçevesinde davalının, TTK uyarınca ticari iş niteliğinde olan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan ve sözleşmede kararlaştırılmış cezai şart bağlamında; şimdilik 1.500.000 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, şimdilik 1.000.000 TL manevi tazminat dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin tümünün davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
Birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ...karar sayılı dosyasına ibraz edilen 01/10/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında 06.01.2014 tarihli bir "know how" sözleşmesi akdedildiğini ve yıllar boyunca taraflar arasında hüküm ve sonuç doğurduğu konusunda taraflar arasında bir ihtilaf olmadığını, mübrez sözleşme davacının bu davaya konu ettiği tazminata hak kazanabilmesi için bir şart öngördüğü sözleşmenin feshi başlıklı kısmının 4. Maddesinde yapılan düzenlemeye göre "Alıcının (müvekkilinin) ödemelerini mücbir sebepler dışında keyfi olarak yapmamasının mahkeme tarafından 3 kere tespit edilmesi sözleşmenin feshi ile 2 maddede yazan bedelin ( 10.000.000 euro )ödenmesine neden olur. " davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü taleplerde öngörülen şart müvekkili tarafından anılan ödemelerin keyfi olarak yapılmaması ve bu durumun mahkemece 3 defa tespit edilmesine bağlandığını, ortada böyle bir tespit olmadığından davanın taleplerinin dayanaksız olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin, davacı yanın iddialarının aksine yine sözleşme hükümleri gereğince 06.01.2023 tarihinde kendiliğinden sona erdiğini, davacının da kabulünde olarak hem müvekkili hem de davacı yanın uzun yıllar boyunca karşılıklı olarak sözleşme hükümlerine uygun davrandıklarını, sözleşmenin hükümleri doğrultusunda bütün ödemeler tam ve zamanında gerçekleştirildiğini, davacı yanın müvekkilinin talep ettiği bazı hususlarda eksiklikler olsa da genel anlamda sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini kabul ettiğini, davacı yanın, sürekli olarak müvekkilinden aynı sektörde çalışan başka firmalar ile çalışmamak karşılığında ödemeler talep ettiğini, ödemelerin keyfi olarak yapılmaması şeklinde bir durum söz konusu olmadığını, bu nedenlerden dolayı; davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin karşı yana tahmiline; talep kabul edilmezse, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasının bekletici mesele kabul edilmesine karar verilmesini talep etmişlerdir.
Birleşen Mahkememizin 2024/489 Esas 2024/489 karar sayılı dosyasına davacı vekili tarafından ibraz edilen 16/08/2024 tarihli dava dilekçesinden özetle; davalı ile müvekkil arasında 06/01/2014 tarihinde proje yapım için know how satım sözleşmesi akledildiğini, müvekkilinin üstlendiği yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalının ise açıkça verilen ödeme yükümlülüğünü, hiçbir zorlayıcı durum ya da mücbir sebep olmaksızın yerine getirmediğini ve bu sebeple müvekkilinin sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, davalının her ay müvekkiline her ay 3.000 Euro ödemesi gerekmekte iken ödememesi sebebi ile davalı lehine nisan-mayıs 2023 bedelleri yönünden 6.000 Euro ile 111 Euro işlemiş faize yönelik ... 22 İcra Müd.'nün ... Esas numaralı icra takip numarası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek davalının icra takibine yaptığı itirazın iptalini talep etmiştir.
Birleşen Mahkememizin... ve ... karar sayılı dosyamıza ibraz edilen 16/08/2024 tarihli dava dilekçesinden özetle; davalı ile müvekkil arasında 06/01/2014 tarihinde proje yapım için know how satım sözleşmesi akledildiğini, müvekkilinin üstlendiği yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalının ise açıkça verilen ödeme yükümlülüğünü, hiçbir zorlayıcı durum ya da mücbir sebep olmaksızın yerine getirmediğini ve bu sebeple müvekkilinin sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, davalının her ay müvekkiline her ay 3.000 Euro ödemesi gerekmekte iken ödememesi sebebi ile davalı lehine haziran-temmuz 2023 bedelleri yönünden 6.000 Euro ile 41 Euro işlemiş faize yönelik ... 31 İcra Müd.'nün ... Esas numaralı icra takip numarası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek davalının icra takibine yaptığı itirazın iptalini talep etmiştir.
Birleşen Mahkememizin ... Esas... karar sayılı dosyamıza ibraz edilen 16/08/2024 tarihli dava dilekçesinden özetle; davalı ile müvekkil arasında 06/01/2014 tarihinde proje yapım için know how satım sözleşmesi akledildiğini, müvekkilinin üstlendiği yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalının ise açıkça verilen ödeme yükümlülüğünü, hiçbir zorlayıcı durum ya da mücbir sebep olmaksızın yerine getirmediğini ve bu sebeple müvekkilinin sözleşmeyi feshetmek zorunda kaldığını, davalının her ay müvekkiline her ay 3.000 Euro ödemesi gerekmekte iken ödememesi sebebi ile davalı lehine ağustos-eylül-ekim-kasım-aralık 2023 bedelleri yönünden 15.000 Euro işlemiş faize yönelik ... 12. İcra Müd'nün ... Esas numaralı icra takip numarası ile takip başlatıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini belirterek davalının icra takibine yaptığı itirazın iptalini talep etmiştir.
Mahkememizce 03/12/2024 tarihli duruşma ara kararı ile dosyanın mali müşavir bilirkişi..., nitelikli hesap uzmanı..., makina mühendisi ...'e verilerek; taraf defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılıp, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında sözleşme konusu hizmetin verilip verilmediği, bu sözleşme kapsamında verilen hizmetten dolayı davacının alamadığı hakediş alacağının olup olmadığı, sözleşmedeki hükümler itibariyle bu alacağa ilişkin talep hakkının oluşup oluşmadığı, davacının verdiği hizmet nedeniyle varsa alacağına ilişkin takip tarihi itibariyle asıl ve birleşen dosyalar yönünden ayrı ayrı ne kadar olduğuna dair rapor düzenlemelerinin istenilmesine, karar verilmiş olup, bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 28/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, hususunda teknik inceleme neticesinde: taraflar arasında içecek endüstrisine yönelik şişirme makinaları imalatı konusun da bir know how sözleşmesi imzalandığı bu imal edilen makinalar karşılığında her yıl hak edişler yapıldığı, yıl içinde ise bu hak edişlere mahsuben hak ediş avansı ödendiği ancak belli tip makinalar dışında sözleşmenin 6-1-2023 tarihinde sona erdiği, bu tarihe kadar yapılan ödemelerde tarafların birbirini ibra ettiği ve sorun bulunmadığı, şu ana kadar ödenen hakediş ve hakediş avanslarının hangi tip makinalara ait olduğu belli olmadığından 6-1-2023 tarihine kadar mevcut imal edilen makinaların A, B, C tipi olması halinde dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler doğrultusunda sözleşme sona erdiği için davacı ...’un teknik değerlendirmelere göre hak ediş avansı alacağının bulunmadığı, ancak dosyaya diğer tip makinaların üretimi ile ilgili yeni bilgi ve belge sunulması halinde değerlendirmelerin yapılabileceğinin bildirildiği görülmüştür.
Asıl ve birleşen davaların incelenmesinde; Asıl davanın, taraflar arasında akdedilen 06/01/2024 tarihli "know how satış sözleşmesi" kapsamında davacının sözleşmeyi fesih etmek zorunda kaldığı iddiası ile davalı tarafça davacıya ödenmesi gerekli ödemelerin sözleşme hükümlerine açıkça aykırılık teşkil eden hareketleri ile davalı firma tarafından yerine getirilmediği iddiası ile yürütülen icra takibine itirazın iptali davası olduğu, asıl davaya konu icra ... 29. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı icra dosyasında, PROJE YAPIMI İÇİN KNOW HOW SATIŞ SÖZLEŞMESİ ÇERÇEVESİNDE ÖDENMEYEN AYLIK 3.000 EURO’DAN OCAK-ŞUBAT-MART 2023 alacağı ve faizi talep edildiği, birleşen mahkememizin ...Esas sayılı dosyasında aynı konuya ilişkin olarak birleşen davaya konu ... 22 İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında nisan-mayıs 2023 bedelleri yönünden 6.000 Euro ile 111 Euro işlemiş faize yönelik alacak talep edildiği, birleşen mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında aynı konuya ilişkin olarak birleşen davaya konu ... 31 İcra Müd.'nün ... Esas sayılı dosyasında haziran-temmuz 2023 bedelleri yönünden 6.000 Euro ile 41 Euro işlemiş faize yönelik alacak talep edildiği, birleşen mahkememizin 2024/491 Esas sayılı dosyasında aynı konuya ilişkin olarak birleşen davaya konu ... 12. İcra Müd'nün...Esas sayılı dosyasında ağustos-eylül-ekim-kasım-aralık bedelleri yönünden 15.000 Euro yönelik alacak talep edildiği, birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin...Esas sayılı dosyasından ise taraflar arasında akdedilen Eser Sözleşmesi kapsamında değerlendirilecek Proje Yapımı İçin Know How Satış Sözleşmesi çerçevesinde davalının, TTK uyarınca ticari iş niteliğinde olan yükümlülüklerini yerine getirmemesinden doğan ve sözleşmede kararlaştırılmış cezai şart bağlamında; şimdilik 1.500.000 TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili, şimdilik 1.000.000 TL manevi tazminat dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep edildiği görülmüştür.
Asıl ve birleşen davaların incelenmesi neticesinde, davacının asıl dosya ve mahkememize birleştirilen daha önce mahkememizde açılmış olan tüm davalarda esasen PROJE YAPIMI İÇİN KNOW HOW SATIŞ SÖZLEŞMESİ ÇERÇEVESİNDE ÖDENMEYEN AYLIK 3.000 EURO hak ediş bedeline ilişkin olarak aylık bedellere dair ayrı ayrı icra takibi başlattığı, bu icra takiplerine itiraz edilmesi ile takiplerin durdurulmasına karar verilmesi neticesinde ayrı ayrı itirazın iptali davası açtığı; birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ise sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden kaynaklı cezai şart ve manevi tazminat talep ettiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki ilişkinin irdelenmesinde, davalı şirketin, makine içecek endüstrisine yönelik şişirme dolum, etiketleme, damacana paketleme makineleri ve konveyörler ürettiği, davacı ile aralarında yapılan bir anlaşmayla teknoloji transferi yoluyla şişirme makineleri kalıp ve makinesi üretildiği, davacının üretimin yapılması için belli bir bedel karşılığı Know how sağladığı, davalının ise bu know how'a dayalı olarak imalat yaptığı ve bu ürünlerini piyasaya sattığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki 06-01-2014 tarihli 'proje yapımı için know how' sözleşmesinin ödemelere ilişkin maddelerinin incelenmesinde ödemelerin hak ediş usulüne göre yapıldığı, davalı tarafça satışı yapılan her bir makina için makinanın tipi ve modeline bağlı olarak adet başına belli bir miktar ödemeyi yapmayı taahhüt edildiği, ancak satışların önceden belirsizliği ödemeyi belli bir düzene bağlamak amacıyla hak edişlere mahsuben yıl boyunca her ay için 3.000 Euro avansından davacıya nakden ödenecek ve ilgili cari yıl sonunda toplam 36.000 Euro o yıl için tespit edilen hakedişin miktarına göre eksikse sözleşmede belirtilen usullerle hak ediş bedelinin toplamına tamamlanacak eğer fazlaysa gene sözleşmede belirtilen usullere göre bir sonraki yıl fazla ödenen kısım tamamlanana kadar geri alınacağının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda da, taraflar arasında sözleşmeyle belirlenen bu iş ilişkisinin ve buna dayanan ödemelerin 2014-2023 yılları arasında sorunsuz olarak devam ettiği ancak sözleşmenin feshi sonrasında davacı tarafça 2023 yılında ödenmeyen bu hakediş avanslarını tahsil etmek suretiyle icra yoluna başvurmuş ancak davalının itirazı üzerine itirazın iptali amacıyla dava açıldığı belirtilmiştir.
Taraflar arasındaki PROJE YAPIMI İÇİN KNOW HOW SATIŞ SÖZLEŞMESİ'nin incelenmesinde sözleşme başlangıç tarihinin 06.01.2014 , bitim tarihinin ise 06.01.2023 olduğu, sözleşmenin bitim tarihi ile ilgili hükümlerde ;" Her ne kadar sözleşme tarihi 06.01.2023 de bitiyor olsa dahi;
1- A,B,Cmaddesindeki makine ve kombo tipleri (dolum şişirme entegre) hakediş son tarihi 29.02.2023 dür.
2-(1). maddede belirtilen makine tipleri dışında kalan tüm modeller için (A,B,C maddeleri dışında kalan tipler) hakediş süresi ilgili model makinanın ilk irsaliye sevkiyat tarihi ile başlar ve net 7 yıldır. Sözleşme bitiş tarihi hakediş süresi olan 7 yılı kısaltamaz. Sözleşme süresinin bitmesi hakediş süresini etkilemez.
3- Sözleşme bitiş tarihinden sonra; ALICININ kendi imkanları ile yapacağı,SATICI tarafından sözleşme süresi içinde 3 projesi teslim edilmeyen, sözleşme konusu makinalar ve 3D projesine hiç başlanmamış sözleşme konusu makinelerin türevleri olan projelerden SATICI herhangi bir hakediş talebinde bulunamaz.
4- ALICI mücbir sebepler dışında SATICI tarafından ... tasarımı bitirilmemiş projeleri hak ihlali olarak veya sözleşme koşul eksikliği olarak değerlendiremez.
5- Sözleşme kapsamındaki makinalardan geliştirme yapılarak, üretim hızlarının arttırılmasının SATICIYA ek hakediş hakkı doğurmadığını SATICI şimdiden kabul eder. Hakedişler Kalıp sayısına ve GAZLI / GAZSIZ tipine göredir. Üretim hızına bağlı değildir.
PROJELERİN BİTİRİLME SÜRELERİ:
14 Kalıp 0.5lt-1.5lt Rotar Pet Şişirme Makinası için 31.12.2014 dür.
20 Kalıp 0.5lt-1.5lt RotaryPet Şişirme Makinası için 31.12.2020 dir.
Sözleşme kapsamındaki diğer rojelerin bitirilme süreleri son tarihi 06.01.2023 " olarak tespit edildiği anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, sunulan bilgi ve belgeler, taraflar arasındaki PROJE YAPIMI İÇİN KNOW HOW SATIŞ SÖZLEŞMESİ, mahkememizce alınan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki ihtilafın icra takiplerine konu edilen hak ediş bedellerinin tahsili koşullarının oluşup oluşmadığı, buna göre de birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında talep edilen cezai şart ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin başlangıç tarihinin 06.01.2014, bitim tarihinin ise 06.01.2023 olduğu, her ne kadar sözleşme tarihi 06.01.2023'te bitiyor olsa bile sözleşmeye ekli Tablo 2 de belirtilen makinelerden A,B,C modelleri dışıda olan tiplerde hak ediş süresinin ilk irsaliye sevk tarihi ile başlayacağı ve net
7 yıl süreceğinin karara bağlandığı, bu durumda davalı tarafça davacıya, 2023 yılı 06-1-2023 tarihinden itibaren başlamak üzere bütün yıl boyunca A,B,C modelleri dışındaki makinelerden herhangi sipariş verilmesi durumunda ve davacı tarafça da bununla ilgili ön imalat hazırlıklarına başlanmışsa sözleşme gereği siparişin alındığı tarihten itibaren aylık 3.000 Euro hak ediş avanslarını ödemek zorunda olduğu, herhangi bir sipariş alınmaması durumda ise sözleşmenin süresi bittiği için sözleşme avansı ödemek zorunluluğunun olmadığı anlaşılmaktadır. Somut olayda, davacı tarafça 2023 yılı 06-1-2023 tarihinden itibaren başlamak üzere yıl boyunca A,B,C modelleri dışındaki makinelerden herhangi sipariş verildiğine dair delil ibraz edilmediği anlaşıldığından davacının 2023 yılı aylarına ilişkin hak ediş bedeli talep edebileceği iddiasını ispat edemediği kanaatine varılmıştır. Böylece asıl davanın ve birleşen mahkememizde açılan diğer davaların ispat edilememiş olması nedeniyle ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafça, 2023 yılı içerisinde hak ediş bedeli alacağının varlığı ispat edilemediğinden, davalının sözleşme yükümlülüklerine aykırı hareket ettiği iddiası da ispat edilememiş olacağından, sözleşme gereği talep ettiği cezai şart alacağı ve sözleşme nedeniyle uğradığını iddia ettiği manevi tazminat koşullarının da oluşmadığı kanaatine varılarak asıl ve birleşen davalarının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davada;
Davanın reddine,
Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan 4.463,68 -TL harçdan mahsubu ile fazla harç olan 3.848,28-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 55.022,40-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
Davalı tarafından yapılan 12,50-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
2-Birleşen ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas ...karar sayılı davada;
Davanın reddine,
Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan başlangıçta yatırılan 42.693,75-TL harçtan mahsubu ile fazla harç olan 42.078,35-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı cezai şart talebi yönünden yönünden kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 222.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı manevi tazminat talebi yönünden yönünden kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 152.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama yapılmadığından bu konuda bir karar oluşturulmasına yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Birleşen Mahkememizin 2024/489 Esas 2024/489 karar sayılı davasında;
Davanın reddine,
Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan başlangıçta yatırılan 2.231,52-TL harcın mahsubu ile fazla harç olan 1.616,12-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Birleşen Mahkememizin 2024/490 ve 2024/488 karar sayılıdavada;
Davanın reddine,
Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan başlangıçta yatırılan 2.205,96-TL harcın mahsubu ile fazla harç olan 1.590,56-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
5-Birleşen Mahkememizin 2024/491 Esas 2024/490 karar sayılı davada;
Davanın reddine,
Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan 615,40-TL'nin peşin alınan 5.749,43-TL harcın mahsubu ile fazla harç olan 5.134,03-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 87.085,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,
Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 . Maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/10/2025
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
E- imzalıdır E- imzalıdır. E- imzalıdır. E- imzalıdır.
a