T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/171 Esas
KARAR NO: 2025/743
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/07/2024
KARAR TARİHİ: 10/11/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 20.07.2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafın müvekkili şirket aleyhine ... 29. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası üzerinden başlattığı takip ile hakkı olmadığı bir alacağı tahsil etmiş olduğunu, davalının 22.06.2023 tarihinde icra takibi başlatmış olup, müvekkilince tebligatın itiraz süresi geçtikten sonra görülmüş olduğunu, bu sebeple haciz tehdidi altında kalan müvekkilinin dosya borcunu 26.07.2023 tarihinde ödemiş olduğunu, müvekkili ile davalı arasında 16.03.2022 tarihli ... sözleşmesi düzenlenmiş olduğunu, sözleşmeye göre müvekkili şirketin akaryakıt alışı sırasında fiziken ödeme yapmaksızın sözleşme uyarınca teminat gösterdiği bankadan otobil sistemi aracılığıyla direkt ödeme yaptığını, yapılan her alışverişin bedeli müvekkilinin otobil sistemine entegre edilmiş banka hesabından otomatik olarak çekildiği için akaryakıt alınıp da ödeme yapılmaması bir durumun gerçekleşmesinin mümkün olmadığını, davalı tarafça takibe konu edilen faturalar haksız düzenlenmiş olup, fatura içeriği yakıtların müvekkili tarafından alınmamış olduğunu, davalı şirketin müvekkilinin almadığı yakıtların bedelini tahsil etmiş olduğunu, müvekkili tarafından 15.05.2022 tarihinde yapılan 90,18 TL tutarındaki akaryakıt bedelinin otobil sistemi aracılığıyla müvekkilinin ... hesabından çekilmiş olmasına rağmen davalı tarafça 15.05.2022 tarih ve ... numaralı fatura düzenlenerek icra yoluyla tekrar tahsil edilmiş olduğunu, aynı şekilde 15.06.2022 tarihinde müvekkilinin davalıdan aldığı 202,72 TL tutarındaki akaryakıtın ödemesi anında otobil kredi tahsilatı adıyla müvekkilinin ....hesabından yapılmışsa da davalının müvekkiline 15.06.2022 tarih ve ... numaralı fatura ile 4.250,27 TL borç çıkarıp icra yoluyla tahsil etmiş olduğunu, müvekkili ile davalı arasında ödeme yapmaksızın alışveriş yapıp sonradan faturalandırma şeklinde bir anlaşmanın bulunmadığını, müvekkilinin yaptığı her alışverişin otobil sistemi üzerinden gerçekleştirildiğini, otobil sistemi dışında bir alışverişin olmadığını, otobil aracılığıyla yapılan alışverişlerin ise müvekkilinin kredi kartından tahsil edil dolayısıyla müvekkilinin davalıya borcu olmadığını, takip konusu faturaların kötü niyetle düzenlenmiş olduğunu beyan ederek, davanın kabulü ile müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı ... 29. İcra Müdürlüğünün...esas sayılı dosyasından davalıya ödenen 34.074,88 TL'nin ödeme tarihinden itibaren en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı usulüne göre tebliğ edilmiş olup, davalı tarafından ibraz edilen 09.08.2024 tarihli cevap dilekçesinde; Müvekkili ile davacı arasında16.03.2022 tarihli otobil müşteri sözleşmesinin imzalanmış olduğunu, sözleşmenin 2.2.3.maddesi gereği müvekkilinin bir aylık döneme ilişkin faturaları ayın 15'i ve 30/31'inde kesecek olup, davacının fatura bedellerini takip eden ayın 20. gününde bankaya ödemesi gerektiğini, bu kapsamda davacıya ait araçlara teslim edilen akaryakıt karşılığında düzenlenen ve davacı şirkete tebliğ edilen 30.04.2022, 15.05.2022, 31.05.2022, 15.06.2022, 30.06.2022, 31.07.2022 ve 31.08.2022 tarihli faturaların ödenmemiş olduğunu, davacı şirketin muaccel hale gelen 18.532,74 TL borcunu ödemesi için ... 34. Noterliği'nin ...tarih ve ... sayılı ihtarnamesinin keşide edilmiş olduğunu, davacı şirketçe ödeme yapılmaması üzerine icra takibi yapılmış ve davacı tarafça süresinde İtiraz edilmeyerek kesinleşmiş olduğunu, davacı şirketin haricen yaptığı ödeme ile icra dosyasının kapanmış olduğunu, davacının icra takip tarihi itibarıyla müvekkili şirkete borçlu olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava ; ... 29. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında ödenen bedelin İİK 72 maddesi uyarınca istirdatı istemine ilişkindir.
... 29. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde, Davalı ... A.Ş. tarafından 20.06.2023 tarihinde davacı aleyhine 18.532,74 TL asıl alacak ve 8.716,39 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 27.249,13 TL alacak üzerinden takip başlatmış olup, davacı tarafça süresinde itiraz edilmemesi nedeniyle takip kesinleştiği, takip borçlusu davacı taraf 26.07.2023 tarihinde ... Bankası hesabından icra dosyasına 34.074,88 TL ödeyerek dosya borcunu kapandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizin celse 17/06/2025 tarihli ara kararı ile; Dosyanın Mali Müşavir bilirkişi ...'a tevdi edilerek; taraf defter ve belgeleri, ticari defter kayıtları ile taraf iddia ve savunmaları da değerlendirilerek davalının sistemden tahsil ettiği belirtilen bir kısım akaryakıt alışverişine ilişkin işlemleri faturalandırılarak icra kanaliyla yeniden tahsil etmek istediği ve davacının icra baskısı altında ödediği iddiası yönünden ödenmesi gereken bedelin mevcut olup olmadığı var ise miktarının tespitine dair rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup, Mali Müşavir bilirkişi tarafından mahkememize ibraz edilen 24/07/2025 tarihli raporda özetle; Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafa ait kredi kartının davalı şirketin otobil sistemine entegre edilmiş olmasının, davacı tarafça otobil uygulaması üzerinden alınan tüm akaryakıt bedellerinin otomatik olarak ödenmiş olduğu anlamına gelmeyeceği, Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında 31.03.2022 ile 31.10.2022 tarihleri arasında davalı şirketçe davacıya 83.564,13 TL tutarında 21 adet e- fatura düzenlenmiş olup, fatura bedellerinin 65.121,83 TL tutarındaki kısmının davacının otobil taşıt tanıma sistemine tanımlı kredi kartından tahsil edilmiş olduğu, usulüne uygun tutulan davalı şirketin ticari defter kayıtlarına göre takip tarihi itibarıyla davalı şirketin davacı taraftan 18.442,30 TL alacaklı olduğu, bu itibarla 18.532,74 TL asıl alacak üzerinden başlatılan icra takibinin 90,44 TL yönüyle haksız olduğu, ... 29. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitini talep eden davacı tarafın ise ticari defterlerini incelemeye sunmadığı gibi, iddialarını ispatlayacak kesin bir delil ortaya koyamamış olduğunu beyan ederek görüş ve kanaatlerini içerir raporunu sunduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamının ve delillerin değerlendirilmesi sonucunda; taraflar arasında 16.03.2022 tarihli ...sözleşmesi düzenlenmiş olduğu, sözleşmeye göre davacı şirketin akaryakıt alışı sırasında fiziken ödeme yapmaksızın sözleşme uyarınca teminat gösterdiği bankadan otobil sistemi aracılığıyla davalıya direkt ödeme yapıldığı, davacı tarafça yapılan her alışverişin bedelinin davacının otobil sistemine entegre edilmiş banka hesabından otomatik olarak çekildiği için akaryakıt alınıp da ödeme yapılmaması bir durumun gerçekleşmesinin mümkün olmadığı, davalı tarafça icra takibine konu edilen faturaların haksız yere düzenlendiği iddia edilerek icra takibinde icra baskısı altında ödeme yapılmak suretiyle istirdat talebinde bulunulduğu, uyuşmazlığın davalının sistemden tahsil ettiği belirtilen bir kısım akaryakıt alışverişine ilişkin işlemleri faturalandırılarak icra kanaliyla yeniden tahsil etmek isteyip istemediği ve davacının icra baskısı altında ödediği iddiası yönünden İİK 72 maddesi kapsamında istirdat koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
HMK'nın 222/3 maddesinde tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği belirtilmiştir.
Kural olarak; fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Dolayısıyla satıcı, fatura konusu mal veya hizmetin alıcıya teslim edildiğini kanıtlamak zorundadır. Somut olayda, mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda da belirtildiği üzere, Otobil sistemi üzerinden ödemenin yapılıp yapılmadığından bağımsız olarak, söz konusu fişlerin
belli aralıklarla faturaya dönüştürülmesinin zorunlu olduğu, bu itibarla, davacı vekilinin “müvekkili ile davalı arasında ödeme yapmaksızın alışveriş yapıp sonradan faturalandırma şeklinde bir anlaşmanın bulunmadığı” yönündeki itirazının yerinde bir itiraz olmadığı, sözleşmenin 2.1.6. maddesinde “Müşteriye Otobil Sistemine dahil ...istasyonlarından alım yaptığı akaryakıt için alışveriş anında fatura verilmeyecektir. ... bu alımlar için müşteriye 15’er günlük periyotlar halinde fatura düzenleyerek işbu sözleşme adresine iletecektir” düzenlemesi mevcut olduğu, her ne kadar sözleşmenin 2.2.2. maddesiyle davacı müşterinin davalı ...’in belirlediği bir bankada ... (Doğrudan Borçlanma Sistemi) hesabı açtırması ve her ayın 15 ve 30/31’i itibarıyla düzenlenen fatura bedellerinin izleyen ayın 20’sinde bankaya ödenmesi öngörülmüş ise de, ödemeler fatura bazında otomatik ödeme esasına dayanan ... sistemi üzerinden değil, otobil sistemine tanımlandığı anlaşılan davacı tarafa ait ... numaralı kredi kartı üzerinden otomatik olarak yapıldığı, ancak, bu durumun davacı tarafça iddia edildiği gibi bedeli ödenmeksizin akaryakıt alımı yapılmasının imkansız olduğu anlamına gelmediği, zira, akaryakıt alımı sırasında kredi kartının fiziken kullanılmamakta olup, alım yapıldıktan sonra yaşanabilecek teknik aksaklıklar nedeniyle banka ve otobil sistemi arasında bağlantı kurulamaması, diğer bir ifade ile alınan akaryakıt
bedeli karşılığında kredi kartından çekim yapılamamış olmasının her zaman ihtimal dâhilinde olan bir durum olduğu, davalı şirketin, kredi kartı üzerinden tahsilatı gerçekleştirilememiş akaryakıt alımları karşılığında davacı tarafa 6 adet e-fatura düzenlemiş olduğu, dosya içeriğinden davacı tarafça söz konusu faturalara itiraz edilmemiş olduğunun anlaşıldığı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında 31.03.2022 ile 31.10.2022 tarihleri arasında davalı şirketçe davacıya 83.564,13 TL tutarında 21 adet e-fatura düzenlenmiş olup, fatura bedellerinin 65.121,83 TL tutarındaki kısmının davacının otobil taşıt tanıma sistemine tanımlı kredi kartından tahsil edilmiş olduğu, usulüne uygun tutulan davalı şirketin ticari defter kayıtlarına göre takip tarihi itibarıyla davalı şirketin davacı taraftan 18.442,30 TL alacaklı olduğu, davacı deftelerinde yapılan bilirkişi incelemesinde ise davacı şirketin ticari defterlerinde davalı şirket adına satıcı hesabı açılmadığı, borç alacak takibi yapılmadığı, davalı şirketçe düzenlenen akaryakıt faturalarının ise davacı şirketin ticari defterlerine gider olarak kaydedildiği, ancak, muhasebe prensipleri gereği fatura tutarı kadar davalı şirket hesabına alacak kaydı yapılması gerekirken, düşük tutarlı faturalara karşılık kasa hesabına, daha yüksek tutarlı faturalara karşılık ise ortaklar hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle tüm faturalar fatura tarihleri itibarıyla ödenmiş gibi gösterildiği ve
bu şekilde taraflar arasındaki alıcı-satıcı ilişkisi davacı tarafın ticari defterlerine hiç yansıtılmadığı, bu itibarla, davacı şirketin ticari defter kayıtları üzerinden davalı tarafa ne kadar ödeme yapılmış olduğunun tespiti dahi mümkün olmadığının tespit edildiği, buna göre davacı ticari defterlerinin delil vasfının bulunmadığı, alacaklı olan davalının defterlerinde ise takip talebine konu edilen alacağın mevcut olduğu anlaşılmakla istirdat koşulları oluşmadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın reddine,
Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 581,92-TL harçtan mahsubu ile bakiye harcın parasal sınırın altında kalması nedeniyle harç tahsil müzekkeresi yazılmasına yer olmadığına,
Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı tarafından yapılan yargılama masrafı bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 34.074,88-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00-TL nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Karar kesinleştiğinde kullanılmayacak olan avansın ilgili tarafa iadesine,
Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 10/11/2025
Katip
E-imza
Hakim
E-imza