T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/454 Esas
KARAR NO: 2024/33
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ: 05/07/2021
KARAR TARİHİ: 24/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM/
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; Mahkememizin görevli ve yetkili mahkeme olduğunu, davacının birikimlerini genellikle vadeli işlemlerde değerlendiren ve basit döviz işlemleri yapan bir yatırımcı kimliğine sahip olduğunu, davacının dava dışı ... Bankası çalışanlarının telkin ve yoğun ısrarları neticesinde davalı aracı kurum nezdinde işlem yapmaya yöneldiğini, dava konusu finansal işlemler öncesinde gerekli sözleşme, test ve diğer evrakların dava dışı ... Bankası personeli tarafından hazırlanıp davacı tarafından incelenmeksizin internet üzerinden onaylandığını, davacının sadece sözleşmelerin onayı için gerekli bilgileri dava dışı ... Bankası çalışanlarına vermek suretiyle sözleşme sürecine dahil olduğunu, davacının ilgili sözleşme ve formları okumadığını, incelemediğini, sözleşme maddeleri üzerine davalı çalışanları ya da dava dışı ... Bankası çalışanları ile bir müzakere yürütmediğini, davacının sözleşme ve formları inceleyebilecek, müzakere yürütebilecek teknik donanıma sahip olmadığını, dava dışı ... Bankası çalışanlarının davacıyı sözleşme sürecinde yönlendirdiğini, hatta bazı sözleşme bölümlerini çalışanların davacı yerine doldurduklarını, Sözleşme imzalama sürecinden sonra, davalı aracı kurumun “Yatırım Danışmanı” çalışanlarının davacıyı arada telefonla aramak suüretiyle piyasa değerlendirmelerinde bulunduğunu ve ...'ta çeşitli işlem tavsiyelerinde bulunduğunu, davacının yapmış olduğu ... işlemlerinin içerdiği risk hakkında bilgilendirilmediğini, Davacının 2019 yılı sonunda yapmaya başladığı işlemler neticesinde 1 ay gibi kısa bir süre içerisinde büyük çapta bir zararla karşılaştığını, davalı aracı kurumun davacıyı sözleşme öncesinde, sözleşme ifası sırasında işlemlerin barındırdığı riskler hakkında uyarmadığını, davacıyı aydınlatmayan ve riskler hakkında bilgi vermeyen davalının, davacının yaptığı işlemler neticesinde oluşmuş zarardan sorumlu olduğunu, dava konusu işlemlere dair sözleşmelerin internet üzerinden onaylanmasının mümkün olmadığını, davacının yaptığı işlemlerde davalı aracı kurumun çalışanlarının analizlerinin yetersiz, eksik ve hatalı olduğundan dolayı davacının zarar ettiğini beyan ederek davalı tarafından hem mevzuata hem de sözleşmeye aykırı işlemler ile davacı nezdinden doğan zararın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Davacının davalı tarafından ısrarla müşteri yapıldığı iddiasının doğru olmadığını, davacının sözleşmeleri incelemeden onay verdiği iddiasının doğru olmadığını, davacı ile işlem yapan ... ve ...isimli çalışanların Düzey 3 lisansına sahip olduğunu, davacının test sonuçlarının çok yüksek riskli çıktığını, davacıyla sözleşmelerin internet ortamında imzalanmasının mevzuata uygun olduğunu, davacının işlemlerinin bir kısmında çok yüksek kar elde ettiğini, davacının kısa vadede çok yüksek kar ihtimali barındıran ... yatırım aracına hiçbir şey bilmeden yönelmesinin mümkün olmadığını, davacının eniştesi ve kız kardeşinin de benzer iddialarla davalı aleyhinde dava açtıklarını, dolayısıyla üçününde sözleşmeleri okumadan imzalamalarının, işlemlerden haberlerinin olmadığının akla ve mantığa uymadığını, davacıya hiçbir zaman kar veya getiri taahhüdü verilmediğini, davacıya yatırım danışmanlığı hizmeti verilmediğini, davacının onayı alınmaksızın hiçbir işlem| yapılmadığını, davacının yaptığı işlemlere dair hiçbir itirazda bulunmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE/
Dava konusu uyuşmazlığın; davalı bankanın müşterisi olarak imzalanan sözleşmeler kapsamında vadeli işlem opsiyon borsasında gerçekleştirilen bir takım işlemlerde yatırım danışmanının eksik ve hatalı bilgilendirmesi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesinde; dilekçelerinin 10. Sayfasında belirttikleri ve bankadan istenecek olan belgelere, uyuşmazlık konusu işlemler ile ilgili SPK ve BDDK tarafından yayımlanan her türlü yazı, tebliğ, yönetmelik ve diğer düzenlemelere, ... Bankası ... Şubesi kamera kayıtlarına, ... bankası ... Şubesi çalışanı bilgisayarına ait log kayıtlarına, tanık beyanlarına, Bilirkişi İncelemesine, Mütalaa da dahil olmak üzere her türlü yasal delile delil olarak dayanmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davacı tarafından imzalanan sözleşmeler risk bildirim formları uygunluk ve yerindelik testlerine, davacının ... Hesap Ekstresine, Davacının ... Türev Piyasalar Müşteri Kar Zarar Raporuna, Davacının ... Hesap Türev Araçlar Nakit Hareket Listesine, Davacının ... Hesap Ekstresine, Davacının ... Hesap Kar Zarar Raporuna, Davacının ... Hesap Türev Araçlar Nakit Hareket Listesine, davacının imzaladığı Elektronik Ekstre Gönderim Talimatına, davacıya elektronik olarak gönderilen Ekstre ve İşlem Sonuç Bildirim Formuna, ...ve ...'ün lisanslarının bir örneğine, davacı ile müşteri temsilcisi arasındaki görüşme kayıtlarına, davacının Log kayıtlarına, banka kayıtları ve müvekkili şirketin her türlü ticari defter ve kayıtlarına, bu kayıtlar üzerinde keşif ve bilirkişi incelemesine, tanığa, yemine, davacı tarafın delillerine karşı delil sunmak kaydıyla her türlü yasal delile delil olarak dayanmıştır.
03.04.2023 tarihli bilirkişi raporunda teknik bilirkişi tarafından taraflar arasında yapılan telefon görüşmelerine dair ses kayıtları çözümlenerek dosya arasına sunulmuştur.
10.07.2023 tarihli bilirkişi raporunda "davacının dava konusu yaptığı işlemlerin risklerini bilebilecek durumda olduğu ve hisse senedi ve türev araçlar üzerinde riskli işlemlerin doğal ve çok sık karşılaşılan bir sonucu olarak oluşan zarara katlanmayı da göze aldığının kabulünün gerektiği, davalı aracı kurumun, hisse senedi ve türev araç işlemlerini yapımadan önce müşteri ile imzaladığı Çerçeve Sözleşmeler'de bu işlemlerinin taşıdığı riskler konusunda bilgilendirdiği, davacının davalı aracı kurum hesabı hesabı nezdinde yapılan tüm ... işlemlerinde toplam zararının 1.814.202,12 TL olarak tespit edildiği, davacı müşteri bakımından, davacının işlem yapmak ve riskli yatırımlar da yapmak üzere sözleşme imzalamış olmakla, sermaye piyasasının alternatif (gayrimenkul, banka mevduatı, devlet tahvili gibi) yatırım alanlarına kıyasla yüksek riskini ve yerindelik testine göre yapması mümkün olan hisse senedi ve türev araç yatırımlarının yüksek riskine katlanmayı ve bu kapsamda zarar da etmeyi göze almış olduğu, davalı temsilcisince telefon görüşmelerinde kendisine bildirilen alım ve satım kararlarına onay verdiği ve hiçbir davalı kararına itiraz etmediği, hesabına paraların işlem yapılmak üzere kendi iradesiyle gönderdiği, davalı aracı kurum bakımından, davacı ile imzaladığı sözleşmelerin dışına çıkarak, SPK düzenlemelerine de aykırılık teşkil edebilecek şekilde, sözleşmeler kapsamına girmeyen hizmet sağladığı, davacı müşterinin kendi emri olmadan alış ve satış kararları vererek müşterisini kendi elde ettiği bilgilere göre kendisinin yönlendirdiği, böylece alım satım karar iradesi müşteriye ait olması gerekir iken davalı aracı kurumun kendi iradesini müşteri adına uyguladığı ya da kendi kararını müşteriye onaylattığı, müşterisinin tercihi ve talebi olmadığı halde oldukça sık işlem yapmak suretiyle müşterisinin gereğinden fazla işlem komisyonu ödemesine sebep olduğu," bildirilmiştir.
Davacı vekili 20.09.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile 20.000,00-TL olarak açtığı davasını 894.212,12-TL artırarak toplam alacak talebini 914.202,12-TL olarak ıslah ettiğini beyan etmiştir.
Dava taraflar arasında imzalanan türev araçlar çerçeve sözleşmesi kapsamında davalı şirketin yatırım danışmanı tarafından çerçeve sözleşmeyi aşar şekilde yanlış yönlendirme sonucu davacı tarafından gerçekleştirilen kaldıraçlı işlemler nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zarara yönelik tazminat davasıdır. Davacı ile davalı aracı kurum arasında SPK mevzuatına uygun olarak Sermaye Piyasası Araçları Alım Satım Sözleşmesi Aracılığı Çerçeve Sözleşmesi ve yatırım Danışman Sözleşmesi imzalanmıştır. Davalı aracı kurum davacıya gerekli risk bildirim formlarını sunarak üzerine düşen riskli işlemlere karşı yatırımcıyı bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler "alım satıma aracılık" ve "yatırım danışmanlığı" hizmeti sunmaya ilişkindir. Davacının SPK mevzuatı kapsamında dava konusu yaptığı işlemlerin risklerini bilebilecek durumda olduğu ve hisse senedi ve türev araçlar üzerinde riskli işlemlerin doğal ve çok sık karşılaşılan bir sonucu olarak oluşan zarara katlanmayı da göze aldığının kabulünün gerektiği, davalı aracı kurumun, hisse senedi ve türev araç işlemlerini yapımadan önce müşteri ile imzaladığı Çerçeve Sözleşmeler'de bu işlemlerinin taşıdığı riskler konusunda bilgilendirdiği anlaşılmıştır. Bilirkişi tarafından bu hizmeti aşacak şekilde yönlendirme yapılıp yapılmadığı verilen hizmetin yatırım danışmanlığını aşarak bireysel portföy danışmanlığı kapsamında olup olup olmadığı hususu irdelenmiştir.
Faaliyet tebliğinin 45/1 maddesinde "Yatırım danışmanlığı, yetkili yatırım kuruluşunun, yatırımcı talebi doğrultusunda veya yatırımcı talebi olmaksızın sermaye piyasası araçları ile bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlar hakkında , belli bir kişiye veya mali durumları risk ve getiri tercihleri benzer nitelikteki bir guruba yönelik olarak yönlendirici nitelikte yorum ve tavsiyelerde bulunma faaliyetidir." düzenlemesi bulunmaktadır. Bu nedenle aracı kurumun davacı müşterisine sermaye piyasası araçları ve/veya bunları çıkaran şirketler hakkında yönlendirici yorum ve tavsiyelerde bulunma ile sınırlı olarak yatırım danışmanlığı faaliyeti yürütebilir.
Faaliyet tebliğinin 37/2 maddesinde ise "Bireysel portföy yöneticiliği müşterilerin mali durumuna risk getiri tercihlerine ve yatırım süresine uygun portföyler oluşturulması ve yönetilmesi, söz konusu portföylerin takip edilmesi ve müşterilerin kurulun ilgili düzenlemeleri uyarınca bilgilendirilmesi hizmetini kapsar" denilmiştir.
Taraflar arasında yapılan telefon görüşmeleri SPK uzmanı bilirkişi tarafından irdelenmiş; görüşmelerde aracı kurum temsilcisinin yatırım danışmanlığını aşacak şekilde davacı ile arasında bireysel portföy danışmanlığı olduğuna dair kanaat bildirmiştir. Ses kaydı çözümlerinde yer alan "5'ten mi alalım diyorsunuz?", "ne yapalım 10bin var elimizde" " o kadar yükseliyor mu yani 77'yi geçer mi bugün?", "geri çok gelmesini beklemiyoruz herhalde değil mi?", "evet yani... buradan da yukarı gider diyorsanız deneyelim" " pozisyonu kapatalım mı yoksa ? siz ne yapıyorsunuz genel olarak?" gibi konuşmaların tipik olarak portföy yöneticiliği sözleşmesini gerektirir niteliğe haiz hizmet sunumu olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda ... işlemlerinde meydana geldiği tespit edilen toplam 1.814.202,12 TL zararın müterafik kusur sonucu oluştuğu anlaşılmaktadır. Şöyle ki; davacı müşteri bakımından, davacının işlem yapmak ve riskli yatırımlar da yapmak üzere sözleşme imzalamış olmakla, sermaye piyasasının alternatif (gayrimenkul, banka mevduatı, devlet tahvili gibi) yatırım alanlarına kıyasla yüksek riskine ve yerindelik testine göre yapması mümkün olan hisse senedi ve türev araç yatırımlarının yüksek riskine katlanmayı ve bu kapsamda zarar da etmeyi göze almış olduğu, davalı temsilcisince telefon görüşmelerinde kendisine bildirilen alım ve satım kararlarına onay verdiği ve davalının hiçbir kararına itiraz etmediği, hesabına paraları işlem yapılmak üzere kendi iradesiyle gönderdiği için zararın oluşmasında sorumludur. Davalı davalı aracı kurum bakımından ise, davacı ile imzaladığı sözleşmelerin dışına çıkarak, SPK düzenlemelerine de aykırılık teşkil edecek şekilde, sözleşmeler kapsamına girmeyen hizmet sağladığı, davacı müşterinin kendi emri olmadan alış ve satış kararları vererek müşterisini kendi elde ettiği bilgilere göre kendisinin yönlendirdiği, böylece alım satım karar iradesi müşteriye ait olması gerekir iken davalı aracı kurumun kendi iradesini müşteri adına uyguladığı ya da kendi kararını müşteriye onaylattığı, müşterisinin tercihi ve talebi olmadığı halde oldukça sık işlem yapmak suretiyle müşterisinin gereğinden fazla işlem komisyonu ödemesine sebep olduğu için kusurludur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/2384 E.-2022/2316 K. Sayılı kararında da "...imzaladığı Risk Bildirim Formunda açıkça yazmasına rağmen davacı tarafından sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin olarak aracı kuruluşun yetkili personelince yapılacak teknik ve temel analizin kişiden kişiye farklılık arz edebileceği ve bu analizlerde yapılan öngörülerin kesin olarak gerçekleşmeme olasılığının bulunduğunun dikkate alınmaması, davalı banka çalışanı ile yapılan görüşmelerden de anlaşılacağı üzere ve davacının tasarruflarını bu tip yatırımlara yönlendirmeden önce dikkatli bir şekilde araştırma yapma yükümlülüğünü yerine getirmemesi davacının uzun süredir bireysel bazda yatırım işlemleri ile uğraştığının da dosya kapsamından anlaşılması nedeniyle Dairemizce davacının uğranılan zararda %40 oranında kusurlu olduğu takdir edilmiştir. Davalı banka ise, işin gerektirdiği mesleki dikkat ve özeni göstermemesi, bu doğrultuda gerekli önlemleri almaması, çalışanının davacı - müşteriyi yaklaşık 1,5 yıl süre içinde banka uzantılı e-posta adresinden defalarca mesaj göndermek suretiyle davacının davalı banka nezdindeki varlığı hakkında yanlış bilgilendirmesine engel olmaması, davacıyı bilgilendiren tüm konularda yeterli bilgilendirme ve şeffaflığı sağlamadan ve Sermaye Piyasası Mevzuatı uyarınca gerekli portföy yönetimi sözleşmesini imzalamadan / imzalatmadan davacı hesaplarındaki sermaye piyasası araçlarını ve diğer varlıklarını yönetmesi ve böylece sermaye piyasası mevzuatına aykırı davranması nedeniyle zararın meydana gelmesinde %60 oranında kusurlu olduğu kanaatine varılmış..." yatırım danışmanlığını aşacak şekilde müşterinin iradesini etkileyen eylem ve söylemlerin aracı kurumun sorumluluğunu doğuracağı belirtilmiştir. Davacı vekili alacak talebini 914.202,12-TL olarak ıslah ettiğinden Mahkememizce davalının %60 oranında kusurlu bulunarak bu miktarın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM/
1-Davanın kısmen kabulü ile; 544.260,60 TL 'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 37.178,44.-TL nispi karar ve ilam harcının, dava ilk açılırken davacı taraftan peşin alınan 341,55.-TL ile ıslah harcı olarak yatırılan 15.300,00 TL olmak üzere toplam 15.641,55 TL harçtan mahsubu ile hazineye gelir kaydına, bakiye 21.536,89 daha harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan toplam 15.641,55-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 2000,00 TL bilirkişi ücreti, 59,30.-TL başvurma harcı ve 87,70.-TL posta giderleri olmak üzere toplam 2.147,00.-TL yargılama giderinin, davadaki kabul ret oranına göre 1.278,19.-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından artan avansın, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda hüküm verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 82.196,48-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
8-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 57.491,23.-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
9-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00.-TL arabuluculuk tarife bedelinin, davadaki kabul ret oranına göre 785,84.-TL'nin davalılardan, 534,16.-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair taraf vekillerinin huzurunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri'nde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır