T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/58 Esas
KARAR NO : 2023/716
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/01/2021
KARAR TARİHİ: 19/10/2023
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...’a ait, keşidecisi müvekkili şirket ... Ltd. Şti. olan, lehtarı ve son yetkili hamilinin ...Tic. AŞ. (kısaca ...) olduğunu, keşide yeri ..., keşide tarihi 25.04.2019, seri no.su ... olan, 300.000,00 TL bedelli dava konusu çekin 16.12.2018 tarihinde ...'in "..."daki fabrikasının kasasından bir miktar para ile sayısı 300'ü aşan ve yaklaşık değeri 18 Milyon Türk Lirasını bulan çekler ile birlikte çalındığını, buna ilişkin olarak ... şirket vekilleri tarafından şikayette bulunulduğunu, ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yürütülmekte olan ... Sor. sayılı dosyasıyla soruşturmanın tamamlandığını, kovuşturmanın ise ... 5. Asliye Ceza Mahkemesi ... E. sayılı dosyası nezdinde devam ettiğini, ... vekillerince çalınan çeklere ilişkin olarak ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından "Çek Ziyaı İptal" davası açıldığını, 22.01.2019 tarihinde iş bu dava kapsamında mezkûr çekler hakkında "Ödemeden Men Yasağı" kararı verildiğini, kararın ilgili bankalara tebliğ edildiğini, anılan çek ziyaı iptal davası neticesinde aralarında keşidecisinin müvekkili şirket olduğu çekin de yer aldığı çalınan çeklerin iptal edildiğini ve işbu iptal kararının kesinleştiğini, müvekkili şirket ile çekin son hamili ... arasındaki uzun ticari ilişkiler ve ve son hamil şirketin mağdur olamaması için dava konusu çek bedelini çek lehtarı olan ... ödediğini, dava konusu çek bedelinin çek lehdarı davalı ... Tic. AŞ.'ye ödendiğinin sabit olması neticesinde işbu dava sonucunda çek bedelinin ödenmiş olduğunun tespiti ile davacı müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitini ve dava konusu çekin icra takibine konu edildiği ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini, mezkur çekin 26.04.2019 tarihinde, huzurdaki dava davalısı ... tarafından bankaya ibraz edildiğini, mahkeme kararı gereği bankanın herhangi bir ödeme yapmadığını, çekin davalı ...'na iade edildiğini, bankanın sadece mahkeme karar gereği işlem yaptığını, savcılık kararı doğrultusunda kolluğa veya savcılığa herhangi bir bildirimde bulunmadığını, davalı ...'nun çeki iptal davasını gören hukuk mahkemesine başvurarak çeki teslim ettiğini, ... şirketinin kaşesi olarak basılan kaşenin şirkete ait olmadığını, ... şirketine atfen atılan imzanın şirket yöneticilerinin elleri ürünü olmadığını, ciro silsilesinde arada görünen isim ve unvanların gerçek olmayan ... firmalar olduğunu, davalıların huzurdaki dava konusu çeklere uygun işlem yapabilecek ticari kapasitede olmadığını, çekin çalındıktan sonra sırasıyla ... Tic. Ltd. Şti., ...Tic. Ltd. Şti., ... Tic. A.Ş., ... - ... Tic. Ltd. Şti. (Yetkilisi ...) ve ...'na ciro edildiğini, davalı ...'nun çekte iptal kararı olmasına rağmen mahkemeye teslim etmediğinden dolayı kötü niyetli olduğunu, davalıların organize bir şekilde hareket ederek müvekkili şirketi zarara uğratmak amacıyla hareket etmeleri sebebiyle kötü niyetli olduklarını, dava konusu keşidecisi davacı müvekkil ...Tic. Ltd. Şti. olan, keşide yeri İstanbul, keşide tarihi ..., seri nolu ... olan, 300.000,00 TL bedelli... çekinin icra takibine konu edildiği ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasının teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilerek durdurulmasını, şayet mahkeme aksi kanaatte ise icra takibinin durdurulmasına ilişkin tedbir kararının çek bedelinin %15'inden fazla olamamak üzere teminat ile verilmesini, müvekkili şirketin davalılara borçlu olmadığının tespitini, davalı ... aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, vekalet ücreti de dahil olmak üzere her türlü yargılama giderinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ...Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Huzurdaki davaları açan ve söz konusu yalan beyan silsilesini organize eden tarafın davacı şirket değil davalı ... olduğunu, müvekkillerinin yetkili hamil oldukları çeklere ilişkin olarak olabilecek her türlü asılsız beyanla keşide şirketlere önce imza itirazında bulunduklarını, itiraz sonrası ise ödeme yapıldığı gerekçesi ile benzer davalar ikame edildiğini, aynı kişi tarafından yazıldığı açıkça belli olan dava dilekçeleri ile müvekkili şirketin yasal alacağının ortadan kaldırılmaya çalışıldığını, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasının celbini talep ettiğini, davacı yanın ... 4. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından icra takibine konu edilmiş olan ve davacı şirket ile çekleri zayi ettiğini iddia eden ...'e tebligat yapılmış olmasına rağmen çek bedeline diğer şirkete ödediğini veya müvekkili şirket aleyhine çek istirdadına ilişkin bir dava ikame edilmeksizin ve iş bu dava sonucu beklenmeksizin ödeme yapıldığı iddialarını hiçbir şekilde kabul etmediklerini, davalı ... hakkında başlatılan icra takibi neticesinde müvekkili şirket aleyhine ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasında çek bedelinin istirdadına ilişkin dava ikame edildiğini,
Davacı yanın ilk olarak müvekkili ... aleyhine .. 10. İcra Hukuk Mahkemesi'ni ...Esas sayılı dosyasından borca ve imzaya itiraza yönelik dava ikame ettiğinin Davacı şirketin ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında borca ve İmzaya İtiraz etmiş olmasına rağmen bu aşamada çeki kendisinin keşide ettiği beyanında bulunduğu ve icra takibine rağmen diğer şirkete ödeme yaptığı iddiası ile borçlu bulunmadığına ilişkin dava ikame etmiş olduğu sabit olup, yasal dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini, davacı yanın ya tutarsa mantığı ile her türlü gayri yasal yola başvurduğunu, bir taraftan imzaya itiraz etmesine rağmen diğer taraftan huzurdaki davayı ikame ederek çeki kendisinin verdiğini ancak bedelsiz olduğunun iddia ettiğini, müvekkilinin iyiniyetli üçüncü şahıs olduğunu, davacı yanın sunmuş olduğu ceza dava dosyasında müvekkillerinin taraf olmadığını, davacı yanın icra takibi konusu çeke ilişkin olarak icra takibi tarihinden sonra ödeme yaptığı iddiasının asla kabul edilemeyeceğini, tüm beyanların asılsız olduğunu, davacı ve davalı lehtar şirketin icra takibinden haberdar olduğunu ve çeke ilişkin olarak çek istirdadı davası ikame ettiklerini, bunu da çekin iptalini talep ettikleri mahkemeye bildirmediklerini ve hasımsız davaya ilişkin olarak çekin iptaline ilişkin almış oldukları kararın hukuki bir dayanağının bulunmadığını, ... Cumhuriyet Başsavcılığı dosyasında soruşturmanın tamamladığını beyanların tamamı ile asılsız olduğunu, müvekkiller aleyhine soruşturma bulunmadığını, çeke ilişkin olarak çalıntı kaydı alınması veya ödeme yasağı kararı bulunmasının icra takibine engel olmadığını, müvekkilinin bu şekilde asılsız beyanlar ile kötüniyetli olarak ilan edilemeyeceğini, müvekkili şirkete ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme yapılmasını, ... 4. icra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ve ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası itibari ile davacı yanın ödeme yasağı kararına güvenerek davalı şirkete ödeme yaptığı iddiasına asla itibar edilemeyeceği hususu sabit olmakla yasal dayanaktan yoksun davanın reddini, ... 10. İera Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından davacı yanın imza itirazında bulunduğu hususu sabit olup, müvekkilin alacaklısı bulunduğu İcra takibine ilişkin imza itirazında bulunan davacı yanın ödeme yasağı kararına istinaden ödeme yaptığı iddiasında bulunduğunu, davalı lehtar şirket ile birlikte hareket ettiklerini ve bu şekilde borçtan kurtulmaya çalıştıkları hususu sabit olup yasal dayanaktan yoksun davanın reddini, Davacı şirketin lehtar şirkete ödeme yapmış olduğu iddiası ve iyiniyetli olduğu iddiası asla kabul edilemeyeceği gibi celbini talep ettiği ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına ilişkin olarak herhangi bir şekilde ödeme itirazı ve beyanında bulunulmadığı sabit olmakla tüm yönleri ile kötüniyetli olduğu sabit olan davanın reddini, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasının celbi ile incelenmesini, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyasının celbini, davanın reddi ile haksız ve kötüniyetli olduğu sabit olan davacı yanın %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Mahkeme nezdinde görülmekte olan huzurdaki davanın müvekkil şirketin kasasından çalınmakla hakkında ziya nedeniyle iptal davası açılmış ve ödemeden men yasağı kararı verilmiş olan çek bedelinin, davacı...Tic. Ltd. Şti. tarafından, ödemesi neticesinde çekin bedelsiz kaldığının ve borcunun sona ermiş olduğunun tespitini, müvekkil şirketin fabrikasının ... adresinde olduğunu, 16.12.2018 tarihinde, şirketin fabrikasından bir miktar para ile birlikte sayısı 300'ü aşan ve yaklaşık değeri 18 Milyon Türk Lirasını bulan çeklerin çalındığını, Çalınan işbu çekler içerisinde keşidecisinin ...Tic. Ltd. Şti. olduğu, keşide yeri İstanbul, keşide tarihi 25.04.2019 olan, ... seri numaralı, 300.000,00-TL bedelli" dava konusu çekin de bulunduğunu, hırsızlık olayından haberdar olunur olunmaz ... Cumhuriyet Başsavcılığına ... Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, soruşturmanın tamamlanmış olup kovuşturmanın ... 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin.. E. sayılı dosyası nezdinde yürütülmekte olduğunu, hırsızlık olayının şüphililerinden birisi olan ...'nin savcılıkta alınan savunmasında hırsızlık olayını diğer şüpheliler ile birlikte gerçekleştirdiğini ikrar ettiğini, ... 2. Sulh Ceza Hâkimliği’nin ... D.İş sayılı ve ... D.İş kararlarıyla şüpheliler hakkında yapılan ... incelemeleri ve teknik takipte de şüphelilerin birlikte hareket ederek hırsızlık olayını gerçekleştirdiklerinin sübuta erdiğini, ilgili bankalara müzekkere yazılarak hem savcılık kanalıyla hem de elden takip yetkisiyle ilgili bankalara ibraz edildiğini, diğer yandan müvekkil şirketin ve müvekkil şirketle ticari ilişkileri olan dava dışı pek çok şirketin herhangi bir mağduriyet yaşamaması adına ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından "Çek Ziyaı İptal" davası açtıklarını, mahkemece ödemeden men yasağı kararı verildiğini, kararın ilgili bankalara iletilip iletilmediğinin bizzat kendilerince takip edildiğini, huzurdaki davanın açılmasının akabinde davalı ..., ... 4. İcra Müdürlüğü'nün... E. sayılı dosyasıyla takip başlattığını, tarafımıza karşı icra takibine girişildikten sonra öğrenildiğini, davalı ...'nun mezkur çeki banka şubesine ibraz ettiğini, banka tarafından, ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E. sayılı dosyası kapsamında verilen ödemeden men yasağı kararı ve ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde ... Sor. sayılı dosyası kapsamında yazılan müzekkereler dikkate alınarak herhangi bir ödeme yapılmadığını, ancak çeki ibraz eden davalı ...’na iade edildiğini, mezkur çekin keşidecisi olan ...Tic. Ltd. Şti. ile müvekkili şirketin iş hacmi milyon liraları aşmakta olup, aralarındaki ticari ilişki uzun yıllardır devam ettiğini, bu hırsızlıktan dolayı müvekkili şirketin ve müvekkili şirketle iş yapmakta olan davacı şirket gibi pek çok şirketin de mağduriyet yaşayacak olması dolayısıyla çek bedelinin ödenmesini davacı şirketten talep ettiğini, davacı şirketin de çek bedelini müvekkili şirkete ödediğini, çekin bedelsiz kaldığını, her ne kadar çek hakkında mezkûr savcılık tedbir kararı ve ödemeden men yasağı kararı verilmiş, tüm bu tedbir kararları bankalara ulaştırılmış ve bütün bunlardan davalı ... haberdar olmasına rağmen çeki ... 4. İcra Müdürülğünün ... E. Sayılı dosyasıyla icra takibine koyduğunu, son yetkili hamili müvekkili şirket olan çekte müvekkili şirket yetkilisinin eli ürün olmayan sahte kaşeyle oluşturulmuş olan ciro zinciri dolayısıyla ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasıyla borca ve imzaya itiraz edildiğini, devam etmekte olan yargılama sürecinde alınacak grafolog bilirkişi raporu uyarınca imzaların müvekkil şirket yetkilisinin eli ürünü olmadığı, dolayısıyla çek üzerindeki son yetkili ve haklı hamilin müvekkil şirket olduğu, müvekkil şirket ... eliyle yapılmış herhangi bir ciro işleminin de bulunmadığı açıklığa kavuşacağını, ciro işlemi için basılan kaşe imza üzerinde de müvekkili şirket vergi kimlik numarasının da başka olduğunu, müvekkili şirketin vergi numarasının ... olduğunu ancak çekte yazılını olan vergi numarasının ... olduğunu, Müvekkil şirketin kaşesi olarak basılan kaşe müvekkil şirkete ait olmadığını, müvekkil şirkete atfen atılan imzanın müvekkil şirket yöneticilerinin elleri ürünü olmadığını, ciro silsilesinde arada görünen isim ve unvanlar (ibraz edien davalı ve lehtar şirket dışında) gerçek olmayan, ... firmalar olduğunu, diğer davalıların huzurdaki dava konusu çeklere uygun işlem yapabilecek (ciro) ticari kapasitede olmadıklarını, mezkûr çekin, müvekkil şirketin kasasından çalınması akabinde ...'e ait olmayan kaşe ve imza sırasıyla; ...Ltd. Şti.,...Şti.,...Tic. A.Ş., ... - ...Tic. Ltd. Şti. (Yetkilisi ...), ...' na ciro edildiğini, ...'nun kötüniyetli olarak çeki ibraz etmediğini, davalı/alacaklının organize bir şekilde hareket ederek müvekkil şirketi zarara uğratmak amacıyla hareket etmesi sebebiyle kötüniyetli olduğunu, çek ile ilgili karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, vergi usul kanununa muhalefet suçlamaları bulunmakla birlikte, ayrıca ilgili şahsın süresiz çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı da bulunduğunu, şahsa ait benzer suçlara yönelik olarak soruşturmaların da yürütüldüğünü, davacı ...Ltd. Şti.'nin, müvekkili şirkete yapmış olduğu ödeme nazar-ı dikkate alınarak borcunun sona ermiş olduğunun tespitini, vekalet ücreti de dahil olmak üzere her türlü yargılama giderinin kötüniyetli davalı ... üzerine yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, icra takibi sonrası kıymetli evrak nedeniyle İİK'nın 72/1. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası, ... CBS'nın ... Soruşturma sayılı dosyası, ... 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası, ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E. Sayılı dosyası, ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası, ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası, ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası, ... 20. İcra hukuk mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... CBS'nin... Soruşturma ve ... KYOK sayılı dosyası, ... CBS'nin ... Soruşturma ve ... KYOK sayılı dosyası, ... CBS'nin ...Soruşturma sayılı dosyası, ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin... E. sayılı dosyası, ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...E. sayılı dosyası, ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası, ... 10. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası, Davalılar ... ve ...'nun nüfus kayıt örnekleri, Taraf şirketlerin ticari sicil kayıtları delil olarak değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık noktalarının; davacının dava konusu çek nedeniyle davalılara karşı borçlu olup olmadığı, İİK'nun 72/1. Maddesi uyarınca menfi tespit talebinde bulunup bulunamayacağı, İİK'nun 72/4-5. Maddesi uyarınca tarafların tazminat talebinde bulunup bulumayacakları hususlarında toplandığı tespit edilmiştir.
Mahkememiz 26/08/2022 tarihli ara kararı gereğince, HMK’nun 266/1. maddesi gereği bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, bilirkişinin HMK’nun 267/1. maddesi gereği bir mali müşavir bilirkişi olarak belirlenmesine, HMK’nun 278/4. maddesi uyarınca bilirkişiye tarafların defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme ve rapora esas olup da dosyada bulunmayan belgeler varsa birer suretinin de rapora eklenmesi için yetki verilmesine, HMK’nun 273/1. maddesi gereği mahkememizce toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; davacı vekili ve davalı ... A.Ş. vekilinin ayrı ayrı flash disk ile sunduğu ticari defter ve kayıtlar ile davalılar ... ve ... Ltd. Şti. vekilinin 12/04/2022 tarihindeki dilekçesinde bildirdiği adresteki ticari defter ve kayıtlar incelenmek suretiyle taraflara ait ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerini olup olmadığı usulüne uygun tutulup tutulmadığı, dava konusu... şubesinden verilme 25/04/2019 tarihli ... nuamralı 300.000,00 TL bedeli çekin taraf defterlerinde kayıt olup olmadığı, kayıtlı ise ne şekilde bir kayıt bulunduğu, çekteki ciro silsilesine göre defter ve kayıtları incelenen tarafların arasında ticari defter ve kayıtları itibariyle ticari ilişki bulunup bulunmadığı, var ise borç alacak durumu ve dava konusu çekin bu kapsamda verilip verilmediğine dair bir kayıt bulunmadığının tespiti hususlarında bilirkişiden HMK'nun 279/2. maddesine uygun olarak açıklamalı rapor tanziminin istenilmesine karar verildiği ve bilirkişi ... tarafından hazırlanan 21/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı ...A.Ş. ‘ne ait 2018-2019 yılları ticari defterlerinin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu kanaatine varıldığı, Davalı yan ... AŞ. tarafından incelemeye sunulan 2018 yılında elektronik defter kullandığı, elektronik defterlere ait kanuni süresi içinde berat alma işlemi ile açılışlarını yaptıkları, 2018 yılı elektronik defterlerine ait son berat alma işlemi ile kapanış onayı aldıklarının görüldüğü, 2019 yılında elektronik defter kullandığı , elektronik defterlere ait kanuni süresi içinde berat alma işlemi ile açılışlarını yaptıkları, 2019 yılı elektronik defterlerine ait son berat alma işlemi ile kapanış onayını 10.07.2020 tarihinde aldıklarının görüldüğü ;... Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde belirtilen mücbir sebepler kapsamında olmayan kurumlar vergisi mükelleflerinin Aralık/2019 ve Ocak/2020 dönemlerine ilişkin e-Defterlerin oluşturulma ve imzalanma süresi 1 Haziran 2020 Pazartesi günü sonuna kadar uzatılmış olmaktadır. KURUMLAR VERGİSİ MÜKELLEFLERİ (MÜCBİR SEBEP KAPSAMINA GİRENLER) 27 TEMMUZ 2020 PAZARTESİ günü sonuna kadar uzatılmıştır. Davalı ... Tic. A.Ş.’nin mücbir sebep kapsamında değerlendirilip, değerlendirilmediğinin bilinmediği, Davalı yan ... Ltd. Şti. tarafından incelemeye sunulan 2018-2019 yılında elektronik defter kullandığı, elektronik defterlere ait 2018 yılında kanuni süresi içinde berat alma işlemi ile açılışlarını yaptıkları, 2018 yılı elektronik defterlerine ait son berat alma tarihi olan 06.05.2019 tarihinde kapanış onayı almadıklarının görüldüğü, 2019 yılında kanuni süresi olan 06.05.2019 tarihinde açılış yapmadıkları, 2019 yılı elektronik defterlere ait son berat alma işlemi ile süresinde kapanış onayı aldıkları görüldüğü, Dava konusu ... vadeli ... nolu 300.000,00.-TL’lik çekin incelenmesi neticesinde ; ... yolu şubesine ait çekin ...Tic.A.Ş. tarafından Davalı yan ... AŞ. adına düzenlendiği ve çekin arkasındaki ilk ciroya ait kaşe ve imzanın da Davalı yan ...AŞ.’nin olduğu, daha sonra sırasıyla .. Tic. Ltd. Şti. -.. Ltd. Şti. -...Tic. A.Ş. - ... -... Tic. Ltd. Şti. tarafından cirolandığı, en son olarak da diğer davalı yan ... tarafından cirolandığı , sonrasında ... Bankası A.Ş.’ne ait "... 19.Asliye Tic.Mahkemesinin ... tarihli ... sayılı yazısı görüldüğü fakat yazının okunamadığı, Davalı ... Tic. A.Ş. ...’da bulunan fabrikasından 16.12.2018 tarihinde çalındığı beyan edilen çeklerle ilgili olarak , ... Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yürütülmekte olan ...Sor. sayılı dosyasıyla soruşturma tamamlandığı, kovuşturmanın ise ... 5. Asliye Ceza Mahkemesi ... E. sayılı dosyası nezdinde devam ettiği, Soruşturma kapsamında çalınan çeklerle ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcılığınca ilgili bankalara çeklerin ödenmemesi ve çeklerin ilgili kişilere teslim edilmesi için talimat gönderildiği, Davacı ...TİC.A.Ş. ile Davalı yan ... Tic. AŞ. arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu, dava konusu çek çıkış muhasebe kaydının davalı yan ... Tic. A.Ş.’ne yapıldığı , taraflar arasındaki cari hesap hareketlerinin 2018 yılından önceye dayandığı, Çek çıkışlarının kaydının yapıldığı 21.11.2018 tarihinde Davalı ...Tic. A.Ş.’nin tutulmuş olduğu 320.02.068 Satıcılar alt hesabının 3.704.068,54 TL alacak bakiyesi verdiği , çek çıkış kayıtlarından sonra 770.648,54 TL alacak bakiyesi verdiği, Davalı ...Tic. A.Ş.’nin Davacı yan ... TİC.A.Ş. firması ile aralarında Ticari ilişkinin mevcut olduğu , davacı yan ...TİC.A.Ş.’den alınan dava konusu çek girişi muhasebe kaydının davacı yan hesaplarına yapıldığı, taraflar arasındaki cari hesap hareketlerinin 2018 yılından önceye dayandığı, Çek giriş kaydının yapıldığı 21.11.2018 tarihinde ... Alıcılar alt hesabında 3.729.176,31 TL Davacı ...TİC.A.Ş.’nin borçlu olduğu , Davalı ... A.Ş.’nin çek giriş kayıtlarından sonra Davacı ... TİC.A.Ş.’nin 929.176,31 TL borçlu olduğunun görüldüğü, Davalı ... Ltd. Şti. ile diğer davalı yan ... - ...firması ile aralarında Ticari ilişkinin mevcut olduğu, Davalı ... firması ile ...-... firması arasında ticari ilişkinin 14.03.2019 tarihindeki fatura kaydı ile başladığı, 2019 yılında son faturanın 03.05.2019 tarihinde düzenlendiğinin görüldüğü, ... firmasının ...-...Firmasına toplamda 1.942.120,80 TL tutarında 11 adet fatura düzenlendiği, 03.05.2019 tarihinden sonra da ...-...’in ödeme yapmaya devam ettiği, 1.926.779,20.-TL fazla ödeme yaptığı, Ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan sınırlı inceleme neticesinde, Davacı ...TİC.A.Ş. İle Davalı .. Tic. A.Ş. arasında ticari ilişkinin bulunduğu ,diğer hiçbir ciranta ve diğer Davalılar ile ticari ilişkisinin bulunmadığı, Davalı ... A.Ş. nin Davacı ... TİC.A.Ş. ile arasında ticari ilişkinin olduğu , diğer hiçbir ciranta ve diğer davalılar ile ticari ilişkisinin bulunmadığı,
Diğer davalı ... Tic. Ltd. Şti. kendinden önceki ciranta ...-... dışındaki hiçbir ciranta ve diğer davalılar ve davacı ile ticari ilişkisinin bulunmadığının tespit edildiği, Davacı tarafından, mezkur çek karşılığı olarak 30.04.2019 tarihinde Davalı ... A.Ş.’ye ödenen 300.000,00 TL bedele ait dekontun görüldüğü ve dekonta ait kaydın Davacı ... Muavin defter kayıtlarında bulunduğu , bahsi geçen ödemenin Davalı ... A.Ş. muavin defter kayıtlarında görülmediği, Tarafların, inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin Sayın Mahkemenizin takdiri içinde kaldığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememiz 30/06/2022 tarihli celsesinin (1) numaralı ara kararı ile; "Dava dilekçesinin bahsedilen ve ihtiyati tedbir kararı verilen ... 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyasında takip çıkışının 336.028,77 TL olduğu, dava esas değerinin ise 300.000,00 TL gösterilerek bu bedel üzerinden 5.123,25 TL peşin/nispi harcın yatırıldığı, icra takip miktarının dava değeri olması nedeniyle, bakiye 615,28 TL eksik nispi harcı ikmal etmek üzere davacı vekiline Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. maddeleri uyarınca 2 haftalık kesin süre verilmesine, öngörülen kesin süre içerisinde eksik nispi harç yatırılmadığı taktirde dosyanın Harçlar Kanunu'nun 30.-32. ve HMK'nun 150. Maddesi uyarınca geçici olarak işlemden kaldırılmasına, HMK'nun 150. Maddesinde belirtilen 3 aylık süre içerisinde harcın ikmal edilmemesi durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hususunun davacı vekiline ihtarına" dair karar verilmiş olup, davacı vekilinin 07/07/2022 tarihinde 616,00-TL tamamlama harcı yatırdığı tespit edilmiştir.
Davacı vekilinin dava dilekçesinde "Dava konusu keşidecisi davacı müvekkili ...Tic. Ltd. Şti olan, keşide yeri ..., keşide tarihi 25/04/2019 seri nolu ... olan 300.000,00 TL bedelli... çekinin icra takibine konu edildiği ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasının teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilerek durdurulmasını, Mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda icra takibinin durdurulmasına ilişkin tedbir kararının çek bedelinin %15 'inden fazla olmamak üzere teminat ile verilmesini talep ettiği, mahkememiz 01/02/2021 tarihli tensip zaptının (36) nolu ara kararı ile "İİK Madde 72 gereği menfi tespit davasında takibin durdurulmasına yasa gereği karar verilememekle ayrıca henüz yaklaşık ispata kanaat getirilememekle şartları oluşmadığından ihtiyati tedbir isteminin reddine dair karar verilmiştir.
Davacı vekilinin 05/02/2021 tarihli talep dilekçesi ile Müvekkili şirket 27/01/2021 tarihinde, ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasının 02/02/2021 tarihli ara kararında ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiğini, icra veznesine depo edilecek paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini talep ettiğini, talep neticesine bakıldığında İİK m 72/3 anlamında icra veznesine yatırılacak olan paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesi talep ettiği, mahkememiz 16/02/2021 tarihli ara kararı ile "Davacı vekilinin icra dosyasında vezneye depo edilen alacağın alacaklıya ödenmemesi yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine" dair karar verilmiştir.
Davacı vekilinin 14/02/2022 tarihli talep dilekçesi ile ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra dosyasına depo edilen paranın alacaklı görünene verilmemesi için İİK 72/3. Maddesi gereğince ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiği, mahkememiz 23/02/2022 tarihli ara kararı ile "İİK'nın 72/3. maddesi uyarınca icra takip tutarı olan 336.028,77 TL alacağın takdiren %20'si oranında nakdi yada teminat mektubu karşılığında ... 4. İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı dosyasına iş bu dava davacısı tarafından icra veznesine ödenecek paranın takip alacaklısına ödenmemesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına, Teminat karşılandığında karardan bir örneğin ... 4. İcra Dairesi'nin... E. Sayılı takip dosyasına gönderilmesine" dair karar verilmiştir.
TMK'nın 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."
Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun 2011/19-473 Esas 2011/607 Karar 2003/19-781 Esas 2003/768 Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.
Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.
Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun 2017/19-821 E-2019/58 K sayılı kararı)
Somut olayda yukarıda değinilen usul hükümleri ile içtihatlar ışığında dava konusu alacağın varlığını ispat külfeti davalı alacaklı tarafta olup, bilirkişi ... tarafından hazırlanan 21/12/2022 tarihli bilirkişi raporu ile davalılar arasında ciro ilişkisine sebebiyet verecek asıl alacak ilişkisinin tespit edilemediği, ticari defter ve kayıtlarının birbirini doğrulamadığı tespit edilmekle ilgili raporun denetime açık gerekçeli ve hüküm kurmaya elverişli olması sebeple ilgili rapora itibar edilerek mevcut durumda davalı taraflarca alacağın varlığının ispat edilemediği kanaatine varılmıştır.
Tüm bu nedenlerle davalı alacaklı tarafflarca alacağın varlığına dair delil, bilgi-belge, ticari defter ve kayıt bulunmadığından kambiyo ilişkisine zemin teşkil eden asıl borç ilişkisinin varlığı davalı alacaklılar tarafından ispat edilememiş olup bu gerekçeyle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davacı tarafın tazminat talebi yönünden ise dosya kapsamında davalıların kötüniyetli olduğuna dair bir belge veya delil de bulunmamaktadır. Bu nedenlerle de davacı tarafın davalılar hakkındaki tazminat talebinin İİK'nun 72/5. maddesindeki koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M /
Aynı gün duruşması bulunan dosya sayısının ve iş yoğunluğunun fazla olması sebepleri dikkate alınarak hüküm özetinin tutanağa geçirilerek HMK m. 321/2. fıkrası uyarınca 1 ay içerisinde gerekçeli kararın yazılarak tebliğe çıkartılmak üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, ... 4. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takibi nedeniyle davacının davalılara karşı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminat talebinin İİK'nın 72/4-5. fıkralarındaki koşullar oluşmadığından reddine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 22.954,12-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsiline, peşin alınan 5.123,25 TL harcın mahsubuna, eksik kalan 17.830,87 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 5.123,25 TL peşin harç, 616,00 TL tamamlama harcı, 59,30 TL başvurma harcı, 1.750,00 TL bilirkişi ücreti, 1.274,70 TL posta ve tebliğat masrafları olmak üzere toplam 8.823,25 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 52.404,32-TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,
7-Davalı tarafından yatırılan gider/delil avansı ve yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
Dair, davacı ile bir kısım davalılar vekillerinin yüzlerine karşı diğer davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK m. 341/1. fıkrası uyarınca 2 haftalık kesin süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi..19/10/2023