T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/420 Esas
KARAR NO : 2025/189
DAVA : Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
DAVA TARİHİ : 11/06/2022
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dosyada;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin halen ... adresinde faaliyet gösterdiğini, faaliyetlerin devamı için ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisinin temini için dava dışı ...A.Ş. ile elektrik enerjisi satış sözleşmesi akdedildiğini, ...A.Ş. tarafından temin edilen elektrik enerjisi karşılığında her ay duzenli olarak gelen faturanın ödemesi yapıldığını, son olarak ... no'lu 36.434.07. TL bedel1i fatura tanzim edilmiş ve fatura süresinde ödendiğini, davacının ödenmemiş elektrik faturası bulunmadığını, davacı tarafın 06/06/2022 tarihinde kendisine tebliğ edilen 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 375.212.90.Tl bedelli ve 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 49.244.56.Tl bedelli faturalar ile kaçak kullanım nedeni ile fatura düzenlendiğini ve ödeme yapılmazsa elektriğin kesileceğini öğrendiğini, 07/06/2022 tarihli başvuru ile davalı kuruma başvurduğunu ve kaçak elektrik kllanımına ilişkin belgeler talep ettiğini, davalı kurum tarafından 01/06/2022 tarihli kaçak elektrik tutanağı davacıya verildiğini, tutanağın tek taraflı tutulmuş olup davacı tarafın tutanaktan haberi olmadığını, tutanakta laboratuvar sonucundan behsetmesine karşın sayacın incelemesine ilişkin laboratuvar sonucunun davacıya verilmediğini, davalı kurum tarafından tek taraflı tutulan tutanak ve yapılan işlemlerle yüzden fazla çalışanı olan ve ödenmemiş tek bir faturası dahi bulunmayan davacının elektriği kesilerek üretimi durdurulacağını, davalı kurum tarafından mahkeme kararı ile tedbiren enerji kesilmemesine yönelik karar verilse dahi bu kararın verilmesinden önce enerji kesilerek mahkemenin kararı uygulanmaz hale getirilmeye çalışıldığı ve haksız olarak para tahsili amaçlandığını, davacı tarafın dava tarihi itibariyle ödenmediğini yada gecikmiş faturası bulunmadığını, davacının sanayi sicil belgesine sahip olup , 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanununda tanımı yapılan sanayi işletmelerinden olduğunu, kapasite raporuna göre firmada çalışan makine ve tüketebileceği elektrik enerjisi belli olup her ay yapılan elektrik zamları ile birlikte artan fatura bedelleri ödendiğini, yapılan iş ve gelen faturadaki tüketim karşılaştırıldığında tüketimin firmada bulunan makinaların çalışması ile orantılı olduğu tespit edileceğini, davalı kurum tarafından davacının bulunduğu binaya verilen elektrik enerjisi ve buradan alınan enerji tüketim bedeli elektronik olarak takip edilmekte olduğunu, binaya verilen ve kullanımın haricinde elektrik tesisatı ile alakalı olarak dağıtım şebekesinden kaynaklanan kayıp dışında kullanılan elektrik bedelinin tamamının tahsil ediliği davalı ve dava dışı ... A.Ş. kayıtları ile sabit olduğunu, gelinen aşama itibariyle davalının kaçak kullanım yapıldığını tespit için binaya verdiği elektrik enerjisi ile binada bulunan işletmelerden aldığı enerji bedelini karşılaştırmasının yeterli olup bunun dahi davacının kaçak kullanım yapmadığını belgeleyeceğini, elektrik sayaçlarının davalı kurum tarafından değiştirildiğini, davalı kurum tarafından kullanılmamış yeni sayaç takıldığı gibi bir başka yerde kullanılmakta iken sökülen sayaçların revizyona sokularak bir başka abonenin kullanımına tahsis edildiğini, sayaçların değiştirilmesinden abonenin çoğu zaman haberinin olmadığını, fatura geldiğinde sayaç değişim ücreti ve sayaç numarasının değişmesi ile sayacın değiştirildiğinden haberdar olduğunu, davalı kurum tarafından takılan sayaçta davacının yapmış olduğu bir işlem söz konusu olmadığını, sayacın değişmesi ve sayaçta değişim öncesi yada sonrası yapılan kontrol ve değişikliklerin davalının kontrolü altında olduğunu, sayacın elektronik sayaç olup dışardan müdahale olanağı mevcut olmadığını belirterek enerji piyasası kanunu yönetmelikleri ve tüketici hukukuna aykırı olarak tanzim edilen ve yargılamayı gerektiren 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 375.212.90.Tl bedelli ve 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 49.244.56.Tl bedelli faturalar nedeni ile borçlu olmadığının tespitine, davanın devamı esnasında davaya konu edilen faturalar nedeni ile enerji kesintisi nedeni ile üretim yapılamayacağından davacının müşterileri tarafından açılacak tazminat davaları da davacının ekonomik olarak iflasına sebep olacağından ve enerji kesilmesi davacı açısından ağır sonuçlar doğuracağından ... 16 Asliye Ticaret Mahkemesi ... d.iş esas ... d.iş karar karar numaralı tedbir kararının devamına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 18.05.2022 tarihli Sayaç Test/Muayene Formunda "Sayacın hafıza okumalarında yoğun olarak manyetik müdahaleye maruz kaldığı görülmüştür. Ekranda manyetik müdahale ikazı yer almaktadır. Tarih saat bilgisi hatalıdır." şeklinde tespitlere yer verildiğini, tespitlerin kaçak kullanım olarak değerlendirildiğini ve 01.06.2022 tarihinde ... nolu kaçak tespit tutanağı tanzim edildiğini, söz konusu tutanağa istinaden Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri doğrultusunda hesaplamalar yapıldığını,... nolu tutanağa istinaden 90 günlük süre için ekte hesaplama bilgileri verilen 91249 kWh karşılığı 375.212,90 TL kaçak ve 146 günlük süre için 29250 kWh karşılığı da 49.244,56 TL ceza bedelsiz ek fatura tahakkuk edildiğini, dava konusu yapılan faturalardaki hesaplamalar 30.05.2018 tarihinde Resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin kaçak elektrik kullanımını düzenleyen ve dava konusu ile ilgili hükümlerine göre yapılmıştır. Müvekkil şirket tarafından ilgili hükümler ışığında yapılan tespit ve tahakkukta hata bulunmadığını, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kaçak elektrik enerjisi tüketim halleri" başlıklı 42. maddesinde, gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; "c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi" kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edildiğini, anılan hesaplamalar Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili maddeleri kapsamında yapılmış olup kaçak elektrik tarifesinden tahakkuk ettirildiğini, tespit ve tahakkukta hata bulunmadığını, müvekkil şirketçe uygulanması zorunlu olan, onaylı ulusal tarife bileşenleri hakkında müvekkili Kurumun herhangi bir tasarrufunun söz konusu olmadığını, konu hakkında tasarruf sahibi olan Kurumun EPDK olduğunu, dilekçe ekinde sunduklar bilgi ve belgelere göre davacının kaçak elektrik kullandığının sabit olduğunun anlaşılacağını, davacının Kaçak kullanım ile tüketicinin hem müvekkil şirketi maddi zarara uğratırken hem de çevresinde kendisiyle aynı trafo veya kablo üzerinden enerji alan diğer tüketicilerin sağlıklı fatura hesaplamasına da engel olmuş kamu zararına dahi sebep olduğunu belirterek, davacı tarafça değişik iş dosyası üzerinden alınan elektriğinin kesilmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararına değişik iş dosyası kapsamında tarafımızca itiraz edilmiş olup, işbu değişik iş dosyasından tedbire itirazları değerlendirilmediğinden, ihtiyati tedbir kararına karşı itirazlarımızın değerlendirilmesini, sayacı manyetik alana maruz bırakarak kaçak elektrik kullanımı yapan davacının lehine verilen tedbir kararının, dosya kapsamında yer alan tüm delilleri ve en önemli delil niteliğindeki kaçak kullanımı gösterir video kaydı da dikkate alınarak kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas Sayılı Dosyasında;
DAVA :Davacı vekili 08/04/2023 dava dilekçesi ile, davalı/borçlunun kullanımında olan tesisatta müvekkili kurum tarafından yapılan kontrollerde davalıya ait ... nolu sayaç laboratuvar kontrolüne sevk edildiğini ve "Sayacın hafıza okumalarında yoğun olarak manyetik müdahaleye maruz kaldığının görüldüğünü, ekranda manyetik müdahale ikazının yer aldığını, tarih ve saat bilgisinin hatalı olduğunu" tespit edilmesi üzerine zabıt tarihlerinde cari olan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği gereği ... seri numaralı kaçak elektrik tespit tutanakları tanzim edildiğini, iş bu tutanağa istinaden 90 günlük süre için ekte sunulan hesaplama bilgilerine göre 91249 kWh tüketim karşılığı 375.212,90-TL kaçak tahakkuku ve 146 günlük kullanım süresi için 29250 kWh karşılığı da 49.244,56-TL kaçak ek tahakkuk fatura edildiğini, kaçak tüketim zabıt tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri gereği hesap edildiğini, yapılan hesaplama karşılığı toplam 424.457,46-TL tutarlı fatura tahakkuk ettirildiğini, davalı tarafça söz konusu kaçak elektrik faturasının süresinde ödenmemesi nedeniyle, söz konusu kaçak elektrik bedeline gecikmiş gün faizi ve faizin KDV'si ilave edilerek 426.594,46-TL'nin tahsili amacıyla ... 6. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyası ile ödeme emri gönderildiğini ve davalı borçlu tarafından borca itiraz edilmesi üzerine takip durduğunu, öncelikle davanın taşınır taşınmaz malları ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine İİK m. 257 gereği dava ve takip kesinleşinceye kadar teminatsız veya mahkemece uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati haciz konulmasını, dosyanın ... 6.Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ...Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, davalının ... 6. İcra Müdürlüğü ...E. Sayılı takip dosyasına yapmış olduğu haksız ve yersiz itirazının iptali ile takibin devamını, davalı aleyhine hükmolunacak meblağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ettiği e Mahkemece dosyanın birleştirilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, asıl dosyada kaçak elektrik tüketiminden kaynaklı faturalar nedeniyle borçlu olmadığının tespiti, birleştirilen dosyada ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67/1. maddesi uyarınca iptali ile İİK 67/2.maddesi uyarınca icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.
Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyası, ... 6. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası, kaçak elektrik kullanım tutanağı, faturalar, ticaret sicil kayıtları, BA-BS formları, tanık beyanları ve bilirkişi raporları delil olarak değerlendirilmiştir.
Celsede dinlenen ... tanıklarından Hakan Bekar beyanında; "Ben davalı şirkette saha personeli olarak çalışmaktayım. Bana göstermiş olduğunuz 01/06/2022 tarihli kaçak usulsüz elektrik kullanım tespit tutanağının içeriği doğrudur. Altındaki imza bana aittir. Biz 17/05/2022 tarihinde gece vaktinde mobil bir şekilde arkadaşlarımla çalışıyorduk sayaç kontrollerimiz esnasında bu sayaca denk geldik, sayaçtan şüphelendik ve söktün buna ilişkin evrakları düzenledik laboratuvara gönderdik laboratuvar sonucunun gelmesine mutaakip kaçak elektrik tespit tutanağını düzenledik, sayaçtan şüphelenme sebebimiz sayaç üzerinde rakamsal ifadeler yerine düz çizgiler bulunmaktaydı. Benim olaya ilişkin bilgim görgüm bundan ibarettir, gece mesaisinde tutanağa konu yere gittik saat kaç gibi gittiğimizi hatırlamıyorum, iş hanı içerisinde birden fazla yer vardı. Sırf davacı şirketin bulunduğu kısım yoktu, biz iş hanına girdiğimizde davacı şirketten kimse yoktu normalde sayaç sökülmeden önce ilgili kişi veya kuruma bilgi verilir. Biz sayacın laboratuvar için sökmemiz gerektiğini anlamamız üzerine ben araca giderek diğer sayacı getirtim ve bu esnada olan hususlara tanık değilim diğer esnada olay yerindeydiler. Biz çok fazla tutanak tutuyoruz, bu nedenle her yeri tam olarak hatırlayamıyorum ancak başka sayaçlarda olduğunu hatırlıyorum, 4 katlı bir iş hanıydı." şeklinde;
Tanık ... beyanında " Ben davalı şirkette saha kontrol teknikeri olarak çalışmaktayım. Bana göstermiş olduğunuz 01/06/2022 tarihli kaçak usulsüz elektrik kullanım tespit tutanağının içeriği doğrudur. Altındaki imza bana aittir. Ben günlük 5-6 ayrı kaçak elektrik olayı ile ilgili işlem yapmaktayım bu nedenle bu davaya konu yerdeki olaya ilişkin bir şey şuanda hatırlamıyorum. Biz sayaca abonenin mi müdahale edip etmediğini bilmediğimiz durumlarda sayacı sökerek laboratuvara gönderiyoruz laboratuvar sonucuna istinaden de buradaki gibi bir evrak tutanak düzenliyoruz. Benim olaya ilişkin bilgim görgüm bundan ibarettir, biz ilk olarak sayaç üzerinde cihazlarımız vasıtasıyla kontroller yapmaktayız sonrasında gerekli kaçak tespiti yapılamaması halinde laboratuvara gönderme işlemi yapılmaktadır, ilgili taraf tespit edilirse haber verilip imzası alınabiliyor bu olaydaki süreci hatırlamıyorum." şeklinde beyanda bulunmuşlardır.
HMK'nın 266/1. maddesi gereği dosyanın bir elektrik mühendisi ve bir mali müşavir bilirkişi heyetine tevdi ile mahkememizce toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; davacının kaçak elektrik tespit tutanağında dönem itibariyle kaçak elektrik kullanımın bulunup bulunmadığı, dava konusu 03/06/2022 tarihli 375.212,90 TL ve 49.244,56 TL bedelli iki adet kaçak elektrik tüketiminden kaynaklı faturalar nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti hususlarında hazırlanan 22/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafın 2022/6 Haziran döneminde davalı tarafından kesilen yukarıda ayrıntılı gösterilen 2 adet faturanın defterlerinde ve BA bildirim formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafın 2022/6 HAziran döneminde davalı tarafından kesilen yukarıda ayrıntılı gösterilen 2 adet faturanın defterlerinde ve BS bildirim formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından davacı yana kesilen 2 adetkaçak elektrik kullanımından kaynaklı faturaların her iki tarafında ticari defterlerinde ve BA-BS Formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından 03.06.2022 tarihinde düzenlenen 375.212,90 TL ve 49.244,56 TL olmak üzere toplam 424.457,46 TL tutarındaki 2 adet fatura için takip başlatılmış ise de davalının yaptığı kaçak tahakkukun hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, davacı tarafın davalı yana borcunun olmadığı davalı, 17.05.2022 tarih ve ... seri numaralı sayaç değiştirme tutanağı düzenleyerek müdahale edildiğinden şüphe duyduğu ... marka ... seri numaralı sayacı söktüğü ve muayeneye aldığı, ... tarih ve ... rapor numaralı sayaç test/muayene sonuç formu incelendiğinde, raporun "Sayaç Bulguları" başlığı altında sayacın hafıza okumalarında yoğun olarak manyetik müdahaleye maruz kaldığı ve ekranda manyetik müdahale ikazının yer aldığı belirtildiği, ancak ve ancak sayaç test / muayene sonuç raporunda manyetik müdahaleye ilişkin herhangi bir teknik veri bulunmadığı, davacının da dava dilekçesinde belirttiği üzere; sayaçlara yapılan manyetik müdahalelerin nasıl ve hangi formatta sayaçta tutulacağı ... işaretli Elektronik Elektrik Sayaçları Teknik Şartnamesinde belirlendiği, sayaçların geriye dönük olarak son 10 adet manyetik müdahaleyi başlangıç ve bitiş tarih-saatiyle beraber hafızasında tutmak zorunda olduğu, dava dosyasında bulunan sayaç test / muayene sonuç raporunda ilgili obis kodları okuma bilgileri yer almamakta olup sadece sayaca manyetik müdahalede bulunulduğu açıklama olarak belirtildiği, bununla beraber Yönetmeliğin aynı maddesinin yedinci fıkra "(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır." hükmü gereği, kullanım yerini ve kaçak elektrik kullanım tespitini içerecek şekilde fotoğraflanması gerekirken dosya içeriğinde herhangi bir fotoğraf veya videoya rastlanmadığı, yine aynı şekilde dosya içeriğinde sayaçta manyetik müdahale ikazının varlığını gösterir herhangi bir veri de bulunmadığı, bütün bu bilgiler ışığında sayaca manyetik müdahale yapıldığına dair herhangi bir somut delil bulunmadığı, davalı, 16.02.2022-17.05.2022 tarihleri arası (90 gün) kaçak elektrik kullanım faturası, 23.09.2021-16.02.2022 tarihleri arası (146 Gün) ise normal tüketim (ek tahakkuk) faturası düzenlediği, yani davalının tespitine göre kaçak elektrik kullanımının 23.09.2021-17.05.2022 tarih aralığında yapıldığını, davacı, perakende satış (abonelik) sözleşmesini 03.09.2021 tarihinde imzaladığı, imzalanan perakende satış sözleşmesi, 9. Sayfasının "B-Sayaç ve/veya Ölçüm Sistemleri Bilgileri" kısmında ... marka ... seri numaralı sayacın tesisatta bulunduğu ve sayaç endeksinin 0 (sıfır) kWh olduğu belirtildiği, kaçak tespitine konu sayaç ise ... marka ... seri numaralı sayaç olduğu, ani 03.09.2021 tarihinde belirtilen sayaçla kaçak elektrik kullanım başlangıcının iddia edildiği 23.09.2021 tarihindeki sayacın farklı olduğu, dava dosyasında kaçak tespitine konu ... marka ... seri numaralı sayacın, tesisata ne zaman takıldığına dair herhangi bir bilgi / belge bulunmadığı, Sayaç Test / Muayene Sonuç Formu incelendiğinde, kaçak tespitine konu ... seri numaralı sayacın 2022 yılı Ocak ayında tesisata takılarak tüketim kaydetmeye başladığı (4. ö.ay satırı Ocak 2022 ayını göstermektedir) görüleceği, bu bağlamda, kaçak elektrik kullanımının 23.09.2021 tarihinden başlatılmasının da hatalı tahakkuk yapıldığının göstergesi olduğu, bütün bu veriler ve dosya kapsamı detaylı olarak incelendiğinde davalının yaptığı kaçak tahakkukun hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, davalı tarafından davacı yana kesilen 2 adet kaçak elektrik kullanımından kaynaklı faturaların her iki tarafında ticari defterlerinde ve BA-BS Formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından 03.06.2022 tarihinde düzenlenen 375.212,90 TL ve 49.244,56 TL olmak üzere toplam 424.457,46 TL tutarındaki 2 adet fatura için takip başlatılmış ise de teknik bilirkişi tarafından yapılan davalının yaptığı kaçak tahakkukun hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, değerlendirme de davacı tarafın davalı yana borcunun olmadığı bildirilmiştir.
Dosyanın kök raporu hazırlayan bilirkişiye tevdii ile taraf vekillerinin itirazları ve rapor tanziminden sonra dosyaya sunulan evraklar da değerlendirilerek, itirazları karşılar nitelikte gerekçelendirmek suretiyle hazırlanan 27/11/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda; kök raporda detaylı olarak açıklandığı üzere ...işaretli Elektronik Elektrik Sayaçları Teknik Şartnamesinde Manyetik Alan Uyarılarının Ekranda Gösterimi ve Kayıtları başlıklı bölümünde sayaçlar, geriye dönük olarak son 10 adet manyetik müdahaleyi başlangıç ve bitiş tarih-saatiyle beraber hafızasında tutmak zorunda olduğu, işbu teknik şartnameye bakıldığında davalı ...'ın sunmuş olduğu obis kodları manyetik müdahaleye ilişkin kodlar değildir. teknik şartnameye göre manyetik müdahale obis kodları 96.77 ile başladığı, davalı ... tarafından dosyaya yeni sunulan obis kodları 96.80 ile başladığından manyetik müdahale ilişkin olmadığından kök rapordaki değerlendirmelerinde herhangi bir değişikliği gerektirecek bir durum ile karşılaşılmadığı bildirilmiştir.
TMK'nın 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."
Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun ... Esas ...Karar ...Esas ... Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.
Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.
Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun ... E-...K sayılı kararı)
Birleşen dava yönünden ise;
İtiraz iptali davası 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 maddesinde: "(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4945/15 md.) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren 1 sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağın varlığı ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. (Değişik: 9/11/1988 - 3494/1 md.) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.(2) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır. (Mülga dördüncü fıkra: 17/7/2003-4949/103 md.) Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır. (Ek fıkra: 2/7/2012-6352/11 md.) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır" düzenlemesine yer verilmiştir.
Borçlunun itirazı üzerine takibin durması ile birlikte alacaklı açtığı itirazın iptali davasında takip talebinde talep ettiği alacağının bulunduğunu ispat külfeti bizzat kendisindedir. Ancak davalı borçlunun İcra Dairesinde vermiş olduğu itiraz dilekçesinin içeriği ya da cevap dilekçesinin içeriğine göre ispat külfeti yer değiştirebilecektir. İtirazın iptali davası icra takibinin uzantısıdır ve iki dosya bir birlik oluşturmaktadır.
"Mahkemece, toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalının senetlerin ödenmiş senetler olduğunu iddia ederek ödemeye ilişkin belgeler ibraz etmiş ise de, ödemenin kanıtı olarak sunulan belgelere göre ödemenin Zekeriya İpek adlı şahsa yapıldığı ve bu şahsın (dosyadaki bilgilere göre) davacı şirket ile ilgisinin bulunmadığının anlaşıldığı, davalının senet bedellerini ödediğini ispat edemediği, 19.10.2015 tarihli bilirkişi raporunun denetime elverişli içeriği itibariyle doğru olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının ... 7. İcra Müdürlüğü’nün ...sayılı icra takibine yaptığı itirazın 3.600 TL ana para ve 5.356,27 TL işlemiş faiz yönünden iptaline, takibin takip tarihi itibariyle bu miktar üzerinden devamına, inkar tazminatının şartları bulunmadığından reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı tarafından temyiz edilmiştir. 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2- Davacının temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede alacak belgeye dayanıp likit ve belirlenebilir mahiyette olup, İİK’nun 67. maddesi uyarınca davacı yararına inkar tazminatına karar verilmesi gerekirken bu isteğin reddine karar verilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 24/11/2016 tarih, ...Esas ... Karar sayılı ilamı)"
İcra inkar tazminatının düzenlenmesinin amacının, borçlunun ödeme emri üzerine icrada borcunu inkar etmesini önlemektir. Yüzde yirmilik oran en az tazminat miktarını ifade etmektedir. Mahkemece daha fazla tazminata da hükmedilebilir. İcra inkar tazminatı asıl alacak üzerinden hesaplanır ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi de şartlara bağlanmıştır. İcra inkar tazminatının şartları ise şunlardır:
1-Geçerli bir icra takibi bulunmalıdır.
2-Borçlu geçerli bir itirazda bulunmuş olmalıdır.
3-Süresi içerisinde açılmış olan bir itirazın iptali davası bulunmalıdır.
4-Alacaklı icra inkar tazminatını talep etmiş olmalıdır.
5-Borçlunun itirazının haksız olduğu kararı verilmelidir.
6-İtirazın iptali davasında alacak likit olmalıdır.
İcra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının kötü niyeti aranmaz. Sadece itiraz etmiş olması yeterlidir.
Yukarıda yer verilen ilkeler ve bilgiler ışığında dava dilekçesi, cevap dilekçesi, yazı cevapları, tarafların bildirdiği belgeler, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyası, ... 6. İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyası, kaçak elektrik kullanım tutanağı, faturalar, ticaret sicil kayıtları, BA-BS formları, tanık beyanları, 22/05/2024 tarihli bilirkişi raporu, 27/11/2024 tarihli ek bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; birleşen itirazın iptali davasının İİK'nun 67/1. maddesi uyarınca 1 yıllık yasal hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, davacı tarafın 2022/6 haziran döneminde davalı tarafından kesilen davaya konu 2 adet faturanın defterlerinde ve BA bildirim formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafın 2022/6 haziran döneminde davalı tarafından kesilen ve dava konusu olan 2 adet faturanın defterlerinde ve BS bildirim formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından davacı yana kesilen 2 adet kaçak elektrik kullanımından kaynaklı faturaların her iki tarafında ticari defterlerinde ve BA-BS Formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından 03.06.2022 tarihinde düzenlenen 375.212,90 TL ve 49.244,56 TL olmak üzere toplam 424.457,46 TL tutarındaki 2 adet fatura için takip başlatıldığı, davalı ... tarafından, 17.05.2022 tarih ve ... seri numaralı sayaç değiştirme tutanağı düzenlendiği ve müdahale edildiğinden şüphe duylan ... marka ... seri numaralı sayacın sökülerek muayeneye alındığı, 18.05.2022 tarih ve ...rapor numaralı sayaç test/muayene sonuç formu incelendiğinde, raporun "Sayaç Bulguları" başlığı altında sayacın hafıza okumalarında yoğun olarak manyetik müdahaleye maruz kaldığı ve ekranda manyetik müdahale ikazının yer aldığının belirtildiği, ancak ve ancak sayaç test / muayene sonuç raporunda manyetik müdahaleye ilişkin herhangi bir teknik veri ve kodlamanın bulunmadığı, dolayısıyla anılan muayene raporunun taraflar açısından denetime elverişli olmadığı, sayaçlara yapılan manyetik müdahalelerin nasıl ve hangi formatta sayaçta tutulacağı hususunun ... işaretli Elektronik Elektrik Sayaçları Teknik Şartnamesinde belirlendiği, sayaçların geriye dönük olarak son 10 adet manyetik müdahaleyi başlangıç ve bitiş tarih-saatiyle beraber hafızasında tutmak zorunda olduğu, dava dosyasında bulunan sayaç test / muayene sonuç raporunda ilgili obis kodları okuma bilgileri incelendiğinde teknik şartnameye göre manyetik müdahale obis kodlarının 96.77 ile başladığı, davalı ... tarafından dosyaya bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde sunulan obis kodlarının ise 96.80 ile başladığı, dolayısıyla kodların şartnamede belirtildiği şekilde sayaca manyetik müdahale vakıasını davalı taraf açısından sübuta erdirilemediği ve davalı tarafın sayaca manyetik müdahale vakıasını ispat edemediği, bununla beraber Yönetmeliğin aynı maddesinin yedinci fıkrasının " Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır." hükmü gereği, kullanım yerini ve kaçak elektrik kullanım tespitini içerecek şekilde fotoğraflanması gerekirken dosya içeriğinde herhangi bir fotoğraf veya videoya rastlanmadığı, yine aynı şekilde dosya içeriğinde sayaçta manyetik müdahale ikazının varlığını gösterir herhangi bir veri de bulunmadığı, bütün bu bilgiler ışığında sayaca manyetik müdahale yapıldığına dair herhangi bir somut delil bulunmadığı, davalı, 16.02.2022-17.05.2022 tarihleri arası (90 gün) kaçak elektrik kullanım faturası, 23.09.2021-16.02.2022 tarihleri arası (146 Gün) ise normal tüketim (ek tahakkuk) faturası düzenlediği, yani davalının tespitine göre kaçak elektrik kullanımının 23.09.2021-17.05.2022 tarih aralığında yapıldığını, davacı, perakende satış (abonelik) sözleşmesini 03.09.2021 tarihinde imzaladığı, imzalanan perakende satış sözleşmesi, 9. Sayfasının "B-Sayaç ve/veya Ölçüm Sistemleri Bilgileri" kısmında ... marka ... seri numaralı sayacın tesisatta bulunduğu ve sayaç endeksinin 0 (sıfır) kWh olduğu belirtildiği, kaçak tespitine konu sayaç ise ... marka ... seri numaralı sayaç olduğu, ani 03.09.2021 tarihinde belirtilen sayaçla kaçak elektrik kullanım başlangıcının iddia edildiği 23.09.2021 tarihindeki sayacın farklı olduğu, dava dosyasında kaçak tespitine konu ... marka ... seri numaralı sayacın, tesisata ne zaman takıldığına dair herhangi bir bilgi / belge bulunmadığı, Sayaç Test / Muayene Sonuç Formu incelendiğinde, kaçak tespitine konu ... seri numaralı sayacın 2022 yılı Ocak ayında tesisata takılarak tüketim kaydetmeye başladığı bu bağlamda, kaçak elektrik kullanımının 23.09.2021 tarihinden başlatılmasının da hatalı tahakkuk yapıldığının göstergesi olduğu, bütün bu veriler ve dosya kapsamı detaylı olarak incelendiğinde davalının yaptığı kaçak tahakkukun hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, davalı tarafından davacı yana kesilen 2 adet kaçak elektrik kullanımından kaynaklı faturaların her iki tarafında ticari defterlerinde ve BA-BS Formlarında kayıtlı olduğu, davalı tarafından 03.06.2022 tarihinde düzenlenen 375.212,90 TL ve 49.244,56 TL olmak üzere toplam 424.457,46 TL tutarındaki 2 adet fatura için takip başlatılmış ise de davalının yaptığı kaçak tahakkukun hatalı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği, davacı tarafın davalı yana borcunun olmadığı, kanaati hasıl olmuştur.
22/05/2024 tarihli bilirkişi raporu ve 27/11/2024 tarihli ek bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun, teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunduğundan Mahkememizce hükme esas alınarak asıl dava yönünden; davanın kabulü ile, 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 375.212.90.Tl bedelli ve 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 49.244.56.Tl bedelli faturalar nedeniyle davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ...D.iş esas ... D.iş karar numaralı ihtiyati tedbir kararının Mahkememiz kararının kesinleşmesine kadar devamına, birleşen ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dava dosyası yönünden ise; davanın ve icra inkar tazminatı talebinin reddine, davacının icra takibi başlatmakta kötü niyetli olduğuna dair dosya kapsamında delil bulunmadığından davalının kötüniyet tazminatı taleplerinin yasal koşulları oluşmadığından reddine, karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
A)MAHKEMEMİZİN 2022/420 ESAS SAYILI DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın KABULÜ ile, 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 375.212.90.Tl bedelli ve 03/06/2022 fatura tarihli 13/06/2022 son ödeme tarihli ... fatura numaralı 49.244.56.Tl bedelli faturalar nedeniyle davacının davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine,
2-... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.iş esas ... D.iş karar numaralı ihtiyati tedbir kararının Mahkememiz kararının kesinleşmesine kadar DEVAMINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 28.994,68-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 7.248,68-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 21.746,00-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 7.248,68-TL peşin harç,80,70-TL başvurma harcı, 440,00-TL posta giderleri olmak üzere toplam 7.769,38-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 67.668,62-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,
B)İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN BİRLEŞEN 2023/230 ESAS SAYILI DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın ve icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Davalının kötüniyet tazminatı taleplerinin yasal koşulları oluşmadığından REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 5.152,20-TL peşin harcın mahsubu ile artan 4.536,80-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 67.989,17-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.600,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin, davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
7-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.20/03/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.*