T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/728 Esas
KARAR NO: 2024/278
DAVA: Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ: 25/10/2022
KARAR TARİHİ: 30/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM/
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; davacı ... A.Ş.'nin Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yetkili kılınmış bir aracı kurum olduğu, bu yetki doğrultusunda ...(...)'a üye olarak faaliyetlerini sürdürdüğünü, davalı müşteri ... ile imzalanmış çerçeve sözleşmeler kapsamında davacı aracı kurumca davalının ...'teki işlemlerine aracılık yapılarak komisyon geliri elde edildiğini, davalı müşterinin davacı aracı kurum nezdindeki hesabından ...'te spot pay ve vadeli pay [...) işlemleri gerçekleştirdiğini, kaldıraçlı türev piyasası niteliğindeki ... işlemlerinin riskleri hakkında müşteriye gerekli risk bildirimlerinin yapıldığını, söz konusu bildirimlerde, piyasada oluşacak fiyat hareketleri sonucunda mevcut teminatların tamamının kaybedilebileceği gibi kayıpların toplam teminatı aşabileceği hususunun müşteriye bildirilmiş olduğunu, aracı kurum tarafından yapılacak teminat tamamlama çağrılarına süresi içinde ve öngörülen şekilde yerine getirilmesi gerektiğini aksi takdirde hiçbir ihbara gerek duymadan pozisyonun piyasa fiyatlarından kapatılacağını, bir opsiyon satışında üstlenilen riskin sınırsız olabileceğini, kaldıraç etkisi nedeniyle düşük teminatla işlem yapmanın riskli olabileceğini, davalı müşterinin, aldığı pozisyonlar nedeniyle varlık fiyatlarındaki değişimler sonucunda teminatının tamamını kaybettiğini, kayıplarının yatırdığı teminatı aşarak 03.10.2022 tarihinde 2.279.571,75-TL olduğunu, davalıya müteaddit defalar bakiye borç eksiğinin tamamlanması çağrısı yapıldığı ancak davalının bu çağrılara icabet etmediğini, borcunu ödemekten imtina ettiğini, bu yönde yapılan müzakerelerin sonuçsuz kaldığını, bununla birlikte üzerine kayıtlı malları devir yoluyla mal kaçırdıklarının istihbar edildiğini, davacı aracı kurumun sadece işlemlerin borsada gerçekleştirilmesine aracılık ettiğini, komisyondan başka gelir elde etmediğini, bu işlemler sonucu davalının tavırları nedeniyle 2.279.571,75-TL tutarında zarara katlandığını, bu zararın karşılanması amacıyla ... 4. İcra Dairesi nezdindeki ... E. saylı dosya üzerine ödeme emri gönderildiği ancak davalı tarafından itiraz edilerek takibin haksız şekilde durdurulduğunu, davalının borcun varlığından haberdar olduğunu, o nedenle icra ve inkar tazminatına da hükmedilmesinin talep edildiğini, davalı müşterinin 03.10.2022 tarihli hesap özeti dikkate alınarak gerekli ihtarat yapılıp borcunu ödemesi istendiğini, ancak davalının nakit borcunu kapatmaya yönelik herhangi bir nakit göndermediğini, bu yönde yapılan müzakerelerin sonuçsuz kaldığını, bununla birlikte üzerine kayıtlı malları devir yoluyla mal kaçırdıklarının istihbar edildiğini, bu nedenle davalının mevcut malvarlığının kötüniyetli olarak üçüncü kişilere devredileceği ve mal kaçırmaya yönelik eylemlerde bulunmaya devam olunacağına dair büyük endişe duyulduğunu, zarar miktarının büyüklüğü nedeniyle davalının mal varlığına bir an önce ihtiyati haciz konulmasının zorunluluk arz ettiğini, nitekim zararın büyüklüğünün aracı kurum sermayesini de olumsuz etkilediğini, ayrıca davalı hakkında 02.10.2022 tarihinde çıkan gözaltı haberleri olduğunu, bu şartlar altında ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiği belirtilerek, davanın kabulüyle davalının borca itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, İhtiyati Tedbir talebinin Mahkemece takdir olunacak teminatın depo edilmesi ile kabulüne, her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretlerinin Davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; davacının dava dilekçesinde belirtilen işlemlerdeki sorumluluğunun, "sadece" müvekkilin alım satım emirlerini ... nezdindeki ilgili piyasaya iletmekte ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde etmekte olduğunu iddia etmişse de bu iddiasının yerinde olmadığı, şöyle ki; yatırım hizmetleri ve faaliyetleri ile yan hizmetlere ilişkin esaslar hakkında tebliğ'in 19(l)(d) maddesinde "Kaldıraçlı işlemlerle ilgili olarak yatırılan teminat tutarlarının üzerinde bir kayba uğratacak şekilde genel müşteriye ve talebe dayalı profesyonel müşteriye işlem yaptırılamaz. Yatırımcının piyasa koşullarından dolayı teminatından daha fazla zarara uğraması halinde söz konusu zarar genel müşteriden ve talebe dayalı profesyonel müşteriden talep edilemez." hükmünden anlaşılacağı üzere, aracı kurumların tek sorumluluğunun alım satım emirlerini iletmek olmadığını, davacı tarafın davalıya risk bildirimlerinin yapıldığını, sözleşmelerin imzalatıldığını ve bunların davalı tarafından okunmasının sağlandığını iddia ettiği, bu iddiayı kabul etmemekle beraber, davacı taraf konuya ilişkin kesin delil sunsa dahi, bu şekilde aracı kurumların yasal sorumluluklarından kaçamayacakları ve müvekkili koruyan hükümlerin aksinin kararlaştırılmayacağını, davacı aracı kurum tarafından, davalının satın aldığı varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler sebebiyle teminatının tamamını kaybettiğinin, kayıpların yatırdığı teminatını aşarak 03.10.2022 tarihinde 2.279.571,75.-TL olduğunu iddia ettiği, bu iddianın gerçeği yansıtmadığını, öncelikle "Tebliğ"in 19(1)(d) hükmü gereği zararın müvekkilinden talep edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, davacının 13.09.2022 tarihi itibarıyla davalı müşterinin hesaplarını bloke ettiği ve davalının varlıkları üzerinde tasarruf etme yetkisi kalmadığı, davacının davalının varlıklarının kendi yönetiminde olduğu dönemde, varlıkların "kötü" yönetilmesinden yaşanan kayıplardan müvekkili sorumlu tutamayacağını, davacı tarafın işlemi "özen"le yapmak zorunda olduğunu, davacının davalının varlıklarını kendi kontrolü altına aldığı günkü değerleri üzerinden işlem yapılması gerektiğini, davalının sahip olduğu varlıkların değer kaybetmesinin temel sebebinin, davacı ve onun gibi özen yükümlülüğüne aykırı hareket eden diğer bazı aracı kurumların, "birlikte/el birliği ile yapıldığı" izlenimi uyandırabilecek kadar, eş zamanlı olarak hisse senetlerine değer kaybettirici ve borsayı aşağı yönde götürecek hareketlerde bulunması sebebiyle oluştuğu iddia olunan bu zarardan davalının sorumlu tutulmasının beklenemeyeceğini, SPK m. 107'de düzenlenen "manipülasyon"un tarifine uyabilecek nitelikteki bu hareket neticesinde hisse senetlerinin defalarca "taban fıyat"tan işlem gördüğü, her nasılsa davacı da dahil aracı kurumların hisse senetlerini ellerinden çıkardığını iddia ettikleri 27.09.2022 tarihinden sonra borsada hızlı bir yükselişin başladığını, davalı müşteride, davacı gibi birçok aracı kurumun bu hisse senetlerinin defalarca taban seviyesinde işlem görmesine yol açtıktan sonra, değerinin çok altında, kendi kontrollerindeki fon ya da kişilere alım yaptırdıkları ve hisse senetlerinin çok kısa sürede gerçek değerlerine doğru yukarı yönde hareket etmeleri neticesinde haksız kazanç elde ettikleri kanaatinin mevcut olduğunu, bu hususta suç duyurusu da dahil yasal hakların kullanımı için hazırlık yapmakta olduklarını, davacı tarafın kendi yaptığı işlemler arasında çelişki ve derdestlik olduğunu, davacı tarafın ... tarihinde, ... 26. Noterliği'nin ... yevmiye numarası ile keşide etmiş olduğu ihtarname ile davalının ... numaralı hesabına bağlı olarak davacı nezdinde borç bakiyesinin 27.09.2022 tarihinde 62.087.432,99.-TL olduğunu iddia ettiğini, davacı tarafın ilk olarak 28.09.2022 tarihinde, müvekkilin davacı nezdindeki ... numaralı hesabından yapmış olduğu işlemleri ve sözleşmeyi dayanak göstermek suretiyle ... 33. İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı dosyası ile müvekkil aleyhine 10.514.221,68.-TL tutarında icra takibi yaptığını, dosyada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmadığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiği ve takibin durduğunu, davacı tarafın bu kez 03.10.2022 tarihinde, yine davalının davacı nezdindeki ... numaralı hesabından yapmış olduğu işlemleri dayanak göstermek suretiyle ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile davalı aleyhine 2.279.571,75.-TL tutarında icra takibi yaptığını, dosyada ... 33. İcra Müdürlüğü'nün ...E Sayılı dosyası ile 28.09.2022 tarihinde yapılan icra takibinden hiç bahsedilmediğini, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu, davacının 25.10.2022 tarihinde; Mahkemenin 2022/729 E. Sayılı dosyası ile açmış olduğu itirazın iptali davasında, ... 33. İcra Müdürlüğü'nün ...E. Dosyasından gönderilen ödeme emrine karşı davalı tarafından yapılan itirazın iptalinin talep edilmiş olduğunu, Mahkemenin 2022/728 E. Sayılı dosyası ile açmış olduğu itirazın iptali davasında ise ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Dosyasından gönderilen ödeme emrine karşı davalı tarafından yapılan itirazın iptalinin talep edilmiş olduğunu, davacının her iki dava dosyasında da, davalı aleyhine yaptığı diğer icra dosyasından ve itiraz üzerine açmış olduğu itirazın iptali talepli dava dosyasından bahsetmediğini, bu durumda davacının, kaynağının aynı olduğunu iddia ettiği borçlarla ilgili ikame ettiği ikinci takibe karşi davalı tarafından yapılan itirazın iptali talebinin, ilk takibinde fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmamış olması ve ikinci takipte de bu alacağın ilk takibindeki talebinin dışında, farklı bir alacak olduğundan bahsetmemiş olması ve takipte borcun sebebi olarak aynı hesap numarasına yer verilmiş olması sebebiyle reddi gerektiğini, ayrıca sonraki tarihli ikinci takibinde davalının 52005 numarali hesabında yapmış olduğu işlemler neticesinde 03.10.2022 tarihinde 2.279.571,75.-TL. olduğunu ikrar etmiş olması sebebiyle ve kabul anlamına gelmemekle birlikte, mahkemede davalının davacıya borçlu olduğu kanaati hasıl olsa dahi, bu borcun 2.279.571,75.-TL'den fazla olamayacağını, davalıya taraflar arasındaki sözleşmelere ve düzenlemelere aykırı olarak teminat tamamlama çağrısında bulunduğu anlaşılan davacının, teminatın eksik olduğunu iddia ederek davalının işlem yetkisini elinden aldığını, davacının taraflar arasındaki sözleşmelere aykırı olarak davalıdan ek teminat talep ettiği ve müvekkilin işlem dengesini bozduğu ve neticede "teminat tamamlanmadı" iddiası ile elinden tamamen aldığını, davacı aracı kurumun kayıtları incelendiğinde, davalı müşterinin 13/09/2022 tarihinde hesaplarında herhangi bir borcunun bulunmadığını, aksine hesaplarının artıda olduğu ve satın alınan tüm ... sözleşmelerinin, müvekkilin teminatına uygun olduğunun görüleceğini,13/09/2022 tarihinde aracı kurumların bir tanesinin başlattığı ve davacı gibi diğer birçok aracı kurumun da eşlik ettiği müvekkilin ve diğer yatırımcıların hesaplarından yetkisiz hisse satışlarıyla borsada hızlı bir düşüş yaşandığı, bu düşüş sonrası davacı gibi birçok aracı kurumun öz kaynak tamamlama çağrısı şartlarına uymadan düşük fiyattan re'sen hisse satışı yaparak davalı müşterinin zararının oluşmasına neden olduğunu, davacı aracı kurumun davalı müşteri için yapmış olduğu işlemlerin tamamının hukuka aykırı olduğunu, Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğe göre hareket etmesi gereken davacının, Tebliğe ve mevzuata aykırı hareket ettiğini, davacıya ilgili Tebliğin 18 inci maddesine göre yapılması gereken bildirim yapılmadan ve teyit alınmadan, kanunen tanınması gereken iki günlük özkaynak tamamlama süresi tanınmadan yapılan satışın hukuka aykırı olduğunu, davacının, davalıya bildirimin yasadaki açık hükme uygun olacak şekilde yapıldığına dair teyidin alındığını da ispat edecek şekilde ortaya koyması gerektiğini, kaldı ki davacının, sözleşmeden ve yasadan kaynaklanan yetkilerini kullanırken özen yükümlülüğüne uyması gerektiğini, sözleşmeye ve kanuna aykırı işlemleri nedeniyle müvekkilin zarara uğramasına sebebiyet veren davacının, mahkemenize yönelttiği iddialarına itibar edilebilmesi, taleplerinin kabul edilebilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın her ne kadar davalının borçlu olduğunu iddia etse de, 13/09/2022 tarihi ve sonrasında yapılan işlemlerin asıl mağdurunun ve alacaklısının davalı müşteri olduğunu, eğer davacı o günlerde re'sen haksız ve yetkisiz hisse senetlerini taban seviyesinde satışa sunmak suretiyle hisse senetlerinin günlerce tabandan işlem görmesine sebebiyet vermek yerine, satış yapmayıp tüm hisseleri ...'a rehin vererek kredi kullansa idi, davalının zarar etmeyeceğini, vadeli işlem sözleşmesinin sözleşmenin taraflarına standartlaştırılmış miktar ve kalitedeki bir malı, kıymeti veya finansal göstergeyi, belirlenen ileri bir tarihe, bugünden üzerinde anlaşılan fiyattan alma ve satma yükümlülüğünü getiren sözleşmeler olduğunu, borsalarda işlem yapabilmek için başlangıç teminatının takas kurumuna yatırılması gerektiğini, oluşan zararlar ya da nakit dışı teminatların değerlerinin düşmesi sonucunda teminat seviyesinin sürdürme teminatının altına düşmesi durumunda ilgili yatırımcılara teminat çağrısı yapıldığını, ... Sözleşmelerinde vade tarihinde uzlaşma, fiziki teslimat ve nakdi uzlaşı şeklinde gerçekleştirildiğini, fiziki teslimat üzerinde anlaşılan dayanak varlığın el değiştirdiğini, nakdi uzlaşıda ise sözleşme fiyatı ile vade tarihindeki cari fiyat arasındaki fark kadar tutarın taraflar arasında el değiştirdiğini, ...'a aracı kurum tarafından teminat ödemesi yapılması halinde aracı kurumun hisseler üzerinde rehin hakkı doğduğunu, talebe konu alacağın cari bir alacak olduğunu, hesaptaki hisse ve ... kontratlarının değerinde satılıp satılmadığı, tarafların sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerini, zararın artmasına ya da doğmasına neden olup olmadıklarının yargılamayı gerektiren hususlar olduğunu, Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 5 inci maddesi ile sözleşmelerdeki haksız şartın düzenlenmiş olduğunu, sözleşmedeki bir hükmün haksız şart olarak değerlendirilebilmesi için satıcı tarafından müzakere edilmeden sözleşmeye tek yanlı olarak konulmuş olmasının, tarafların hak ve yükümlülüklerinde tüketici aleyhine bir dengesizlik oluşturması ve bu durumun iyi niyet kurallarına aykırı olması gerektiğini, davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmenin haksız şart kapsamında olduğunu, kaldı ki imzalandığı iddia olunan sözleşmenin müvekkile verilmediğini, bu sebeple sözleşmeler ve imzalar, asılları davalı tarafından incelenebilecek halde dosyaya sunuluncaya kadar, davalı tarafından kabul edilmeyeceğini, davacının hukuka ve taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı hareketi ile davalının zarar görmesine sebebiyet verdiğini, buna rağmen kötü niyetle davalı müşteri aleyhine icra takibi başlattığı ve itirazın iptali talepli dava ikame ettiğini, bu sebeple davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebinin mevcut olduğunu, davacının icra dosyasında talep ettiği faiz oranının fahiş olduğunu, davacının varsa alacağının, yasal faiz oranı üzerinden talep edebileceğini, davacının varsa alacağının likit olmayıp ancak yargılama neticesinde tespit olunabilecek nitelikte olduğunu, bu sebeple davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilemeyeceğini belirtilerek; dava dosyasının Mahkemenin 2022/729 E. Sayılı dosyası ile birleştirilmesine, Usuli itirazların kabulü ile davanın yetki ve görev yönünden reddine, davanın esastan reddine, haksız ve kötü niyetle müvekkil aleyhinde takip başlatan davacı aleyhinde % 20'den az olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE/
Dava; İ.İ.K.nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, yapılan ilamsız icra takibine karşı davalının vaki itirazının iptali ve icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması istemine ilişkindir.
... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası kapsamından; davacı tarafın davalı hakkında toplam 2.279.571,75-TL alacağın eklentileri ile birlikte ödetilmesi istemiyle ve ilamsız takip yoluyla icra takibinde bulunulduğu ve fakat davalı tarafından yasal süresi içinde vaki itirazı sonucu, icra takibinin İ.İ.K.nun 62. maddesi uyarınca durduğu saptanmıştır. İcra takibine vaki itirazın davacı tarafa tebliği durumu ve dava tarihine nazaran da, bu itirazın iptali davasının İİK.nun 67. maddesi hükmünde öngörülen ve hak düşürücü nitelikteki bir yıllık süresi içinde açıldığı da tespit olunmuştur.
Uyuşmazlığın konusunun, taraflar arasında mevcut türev araçlarının alım satımına aracılık sözleşmesi uyarınca davalının teminat tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmeyerek temerrüde düşmesi neticesi davacının ...'a 15/09/2022 - 27/09/2022 tarihli arasında borçlu adına teminat ödenmek zorunda kalındığından bahisle davacının ödediği ve cari hesaba yansıttığı alacağın tahsili için başlatılan ... 4.İcra Dairesinin ... E sayılı takibine yönelik itirazın iptali isteminin yerinde olup olmadığı varsa ne kadar alacaklı olduğu, mahkememizin davaya bakmaya görevli ve yetkili olup olmadığı noktasında toplandığı, borçlu olması halinde miktarı noktasında olduğu görülmüştür.
Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, ... 4. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasının bir örneği Uyap üzerinden celp edilerek dosya arasına alınmış, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişiler E.SPK Başkanı ..., Akademisyen ..., ... tarafından düzenlenen 07/02/2024 tarihli bilirkişi raporu dosya kapsamına alınmıştır.
30/04/2024 tarihli celsede davalı vekilinin bilirkişi heyetinin tarafsızlığını yitirdiği kanaati ile açıkça bilirkişi heyetini reddedildiği, HMK 272/1 md geçen hakimler hakkında yasaklılık ve ret sebebi ile ilgili kuralların bilirkişiler bakımından da uygulanacağı hükmündeki atıf uyarınca HMK 36 md gereği davalı tarafça ileri sürülen bilirkişi heyetinin reddi talebinin reddine, ( bu talebin HMK 272/4 md uyarınca esas hükümle birlikte istinafı kabil olmak üzere ) karar verildiği, davalı vekilinin talebini yinelemesi üzerine dosya kapsamına ibraz edilen raporun denetime elverişli olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin yeni bir heyetten rapor alınması yönündeki talebinin reddine, mükerrer takip itirazının reddine karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi rapor ve ek raporu ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Davacı şirketin SPK tarafından yetkili kılınmış bir aracı kurum olup bu yetki doğrultusunda Borsa İstanbul'a üye olarak faaliyetlerini sürdürdüğü ve ... numaralı hesabından davalı ... ile imzalanmış çerçeve sözleşmeler kapsamında davacı aracı kurum tarafından davalının ...'teki spot pay ve vadeli pay (...) işlemlerine aracılık edildiği, davalının aldığı pozisyonlar nedeniyle varlık fiyatlarındaki değişimler sonucunda teminatının tamamını kaybettiği ve kayıplarının yatırdığı teminatı aşarak 03/10/2022 tarihinde 2.279.571,75-TL olduğu davalıya müteaddit defalar bakiye borç eksiğinin tamamlanması çağrısı yapıldığı ancak davalının bu çağrılara icabet etmediği, borcunu ödemekten imtina ettiği ve bu işlemler sonucu 2.279.571,75-TL tutarında zarara katlandığını, iddia olunarak ... 4. İcra Dairesi nezdindeki ...E. saylı dosya üzerine icra takibi başlatıldığı ve davalı tarafça anılan takibe haksız olarak itiraz edildiği iddia olunmaktadır.
Bu kapsamda ;taraflar arasındaki ihtilafın ... işlemleri yapan davalı müşterinin temerrüdü nedeniyle oluşan teminat açığını özkaynaklarından kapatmak zorunda kalan davacı aracı kurumun, karşılıksız kalan teminat açığını mütemerrit müşteriden talep etmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Teminat tamamlama çağnsı;
MADDE 32 - (1) Teminat tutarı, bulunması gereken teminat seviyesinin altına düşen veya nakit teminat açığı bulunan üyeye teminat tamamlama çağrısı yapılır.
(2)Hesapların güncellenmesi sonucunda, bir hesaptaki tutarın teminat olarak bulunması gereken tutarı aşması halinde, aşan kısım üye tarafından çekilebilir.
(3)Teminat tamamlama çağrısı, ... tarafından sağlanan üye ekranlarına mesaj veya raporlama yoluyla yapılır. Teminat tamamlama çağmam sistem aracılığı Ue gönderilmesi durumunda, başkaca bir ihbar ve bildirime gerek kalmaksızın üyenin çağrıyı aldığı kabul edilir. Üyenin sorumluluğu, ... tarafından yapılan teminat tamamlama çağrısının üyeye ulaştığı anda başlar.
(4)Teminat tamamlama çağrısı bulunan veya temerrüde düşmüş olan üyeler İlgili hesaplannda ancak teminat yatırarak veya risk azaltıcı işlem yaparak teminat tamamlama çağrısı veya temerrüt statüsünden çıkabilirler. Risk hesaplamasında netleştirilmeye konu teminat değerleri de dikkate alınır. Nakit teminat hesabının eksiye dönüşmüş olması halinde sadece nakit teminat yatırmak suretiyle temerrüt durumundan çıkılabilir.
Temerrüt
MADDE 39- (1) Aşağıdaki durumların varlığı halinde, başkaca bir ihbara gerek kalmaksızın ilgili Üyenin temerrüde düştüğü kabul edilir.
a)... tarafından açık pozisyonlara ilişkin hesap güncellemesi yapılmasından sonra oluşan teminat tamamlama yükümlülüklerinin, 26 na madde çerçevesinde belirlenen süre içerisinde yerine getirilmemesi;
(2)Temerrüt durumunda, yükümlülüğün yerine getirilmesine kadar olan süre zarfında ... tarafından temerrüde düşen Üyenin İlgili hesaplanndaki teminatlarını çekmesine İzin verilmez,
(3)... tarafından Üyeye temerrüt halini sona erdirmesi için en fazla temerrüt tarihini takip eden işgünü sonuna kadar süre verilebilir. Bu süre sonuna kadar temerrüt halini sona erdirilmeyen üye hakkında 41 inci madde hükümleri uygulanır.
Temerrüt yönetim süreci
MADDE 41 - (1) ... tarafından temerrüde düşmüş Üyenin bu Yönerge kapsamındaki işlemlerinin durdurulmasına ve faaliyetlerinin kısıtlanmasına karar verilmesi halinde, üyenin hesaplan üzerinde her türlü İşlem yapma yetkisi durdurulur ve Borsa, Kurul ve İlgili üyeye bildirimde bulunulur.
(2)Temerrüde düşen üye ve varsa ilgili işlemci kuruluşların Piyasada işlem yapma yetkisinin kaldırılması Borsa'dan talep edilir.
(3)..., temerrüde düşen Üye hakkında Merkezi Karşı Taraf Yönetmellği'nin ilgili maddeleri çerçevesinde, sadece bunlarla sınırlı olmamak üzere, aşağıdaki önlemlerin bir ya da birkaçını uygulayabilir. ...
b)Pozisyonların tamamının ya da bir kısmının ... tarafından re'sen kapatılması;
c)Temerrüde düşen Üyenin kendi portföyüne ve kendisine bağlı teminat açığı bulunan müşteri hesaplarındaki nakit dışı teminatları ve garanti fonu katkı paylarının nakde çevrilmesi;
(7) ... tarafından temerrüde düşen üye hakkında Merkezi Karşı Taraf Yönetmeliğinin beşinci bölümü ile Prosedürün temerrüt hükümlerinin tatbiki sonrasında oluşan ve temerrüde düşen Üyeye ait teminat ve garanti fonu katkı paylarıyla karşılanamayan açıklar ... ve diğer Üyelerin zararı olarak tanımlanır ve Merkezi Karşı Taraf Yönetmellği'nin 36 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan sıra ile üstlenilir. Temerrüde düşen Üyeden daha sonra yapılacak tahsilatlar Merkezi Karşı Taraf Yönetmellği'nin 36 ıncı maddesinin beşinci fıkrası uyannca dağıtılır." şeklinde düzenleme mevcut olup
Bu kapsamda; Teminat açığını süresinde ...'a yatırmayan bir aracı kurum, işlemlerinin durdurulması, faaliyetlerinin kısıtlanması, işlem yetkisinin kaldırılması gibi tedbir ve müeyyideler dışında, teminatlarının nakde çevrilmesi ve varlıklarının re'sen satılması gibi işlemlere de muhatap olur, müşterinin teminat tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda ... tarafından kendisine sadece bir gün süre tanınan bir üye aracı kurumun, teminat eksiğini tamamlaması için müşterisine bir günden daha uzun süre tanıması mümkün olmayıp Müşteriye...'ın aracı kuruma tanıdığı takas süresinden daha uzun bir süre tanınması, ancak aracı kurumun müşterinin teminat tamamlama borcunu kendi kaynaklarından finanse etmesi halinde mümkün olabilir. Yükümlülüğünü süresinde yerine getiremeyen üye, temerrüde düşer. Temerrüde düşen üyeye, en fazla temerrüt tarihini takip eden işgünü sonuna kadar süre verilir. Aracı kurumun ...'a karşı düştüğü temerrüt hangi müşteri hesabı dolayısıyla ise, aracı kurumun en geç kendi nihai teslim zamanına kadar, müşterisinden sözkonusu teminat açığını kapatacak tahsilatı yapmış olması gerekir. Aksi takdirde aracı kurum olarak temerrüde düşmemek için teminat açığım kendi kaynaklarından finanse etmesi gerekir.
Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporu doğrultusunda ,Davacı aracı kurum tarafından; taraflar arasında imzalanmış olan Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Sözleşmesi'nin 68 inci maddesine uygun şekilde teminat tamamlama (Margin call) bildirimlerinin davalı müşteriye iletilmiş olduğu, davalı müşterinin, kendisine usulüne uygun olarak yapılmış olan teminat tamamlama bildirimlerinin gereği olan teminat tamamlama yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmemesi nedeniyle, temerrüt halinin gerçekleştiği , taraflar arasındaki işlemin borsa dışında gerçekleştirilen bir kaldıraçlı alım satım işlemi (..., ...) işlemi olmayıp borsada (...) gerçekleştirilen vadeli alım/satım sözleşmesi işlemi olması nedeniyle, III-37.1 sayılı Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ'in 19/1-d maddesi hükmünün somut olayda uygulanmasının ve yine dava konusu işlemin Seri: V, No: 65 sayılı Kredili İşlemler Tebliği kapsamında gerçekleştirilen kredili menkul kıymet alımı olmayıp ...'ta gerçekleştirilen türev kontrat (futures) işlemleri olması nedenleriyle, dava konusu işlemlerde Seri: V, No: 65 sayılı Tebliğ hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, davalı müşterinin temerrüdü üzerine, mütemerrit müşteri hesabında bulunan varlıkların, temerrüt halinde uygulanması gereken sermaye piyasası düzenlemeleri gereği ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri çerçevesinde davacı aracı kurum tarafından re'sen tasfiye edildiği, Hisse senedi piyasasında önceki aylarda yaşanan hızlı yükselişin ardından düşen piyasada, talep de düştüğü için, teminat açığı kapatılırken yapılan temerrüt satışları sırasında fiyatların daha da düşmesinin piyasa teamüllerine uygun olduğu, o piyasa koşularında davalıya ait varlıkların teminat olarak gösterilip, teminat açığının kapatılmasına yetecek miktarda kredi temin edilmesinin ve böyle bir kredi kullanılsa bile kaldıraçlı piyasada yüklü borcun uzun süre devam ettirilmesinin teknik olarak mümkün olmadığı, dava konusu hesabın teminat ve nakit açığı bulunduğu; sermaye piyasası işlemlerinde nakit açığın nakit dışında başkaca bir varlık ile kapatılmasının mevzuat açısından mümkün olmadığı, ...'nün 22(1) ve 50 nci maddesi hükümleri kapsamında, eksi nakit teminat durumunda; teminat açığının çıktığı günün ertesi işgünü saat ll:00'a kadar, teminat tamamlama yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından ise teminat açığının çıktığı günün ertesi işgünü 15:00'a kadar yerine getirilmesi gerektiği, davacı aracı kurumun, davalı müşterinin yatırması gereken teminatları uzun süre öteleme imkanının bulunmadığı, mütemerrit müşteri hesabının tasfiyesi sürecinde davacı aracı kurumun re'sen gerçekleştirdiği temerrüt kapatma işlemlerinin temerrüt tarihindeki piyasa koşullarına uygun olduğu davacı aracı kurumun teminat tamamlama sürecindeki bildirimlerinin de, ... işlemlerine ilişkin ... ve ... düzenlemelerine uygun olduğu anlaşılmakla davaya dayanak takibe yönelik itirazın iptali ile takibin takip koşulları ile devamına karar vermek gerektiği kanaatine varılmış ,davacı alacağı likit nitelikte olup, davalının itirazında haksız bulunduğu anlaşıldığından İ.İ.K.nun 67/2. maddesi hükmü gereğince takdiren tespit edilen miktarın % 20'si oranında icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Her ne kadar davalı vekilince bilirkişi heyetinin, bilirkişi raporunda bir çok itirazları hiç dikkate almaksızın rapor oluşturduğu, davalı adına savunma yapan vekilleri bir çok yerde ithamlarda bulunarak adeta aşağılayıcı beyanlar ile raporunu tanzim ettiği bu nedenle bilirkişi heyetinin tarafsızlığını yitirildiğinden bahisle zapta geçen beyanı doğrultusunda bilirkişi heyetinin reddi talep edilmiş ise de, HMK 272/1 md geçen hakimler hakkında yasaklılık ve ret sebebi ile ilgili kuralların bilirkişiler bakımından da uygulanacağı hükmündeki atıf uyarınca HMK 36 md gereği davalı tarafça ileri sürülen bilirkişi heyetinin reddi talebinin reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile; ... 4. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile başlatılan takibe yönelik itirazın iptali ile takibin takip koşulları ile devamına,
2-Davalının likit ve muaccel alacağa itirazı ile takibin durmasına sebebiyet vermesi nedeni ile toplam alacağın % 20 si üzerinden hesaplanan 558.301,46-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 190.687,87-TL nispi karar ve ilam harcından 36.274,11-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 154.413,76-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 277.575,37-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü gösterilen toplam 26.376,81-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/04/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır
HARÇ BEYANI /
190.687,87-TL. KARAR HARCI
36.274,11-TL. PEŞİN HARÇ
154.413,76-TL. KALAN HARÇ
DAVACI GİDERİ /
36.361,81-TL İLK GİDER
10.000,00-TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ
10.015,00-TL POSTA MAS.
56.376,81-TL TOPLAM