T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/772 Esas
KARAR NO: 2023/797
DAVA: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ: 10/11/2022
KARAR TARİHİ: 15/11/2023
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM/
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; ... A.Ş., ... nezdinde kurulan ...’nda (...) faaliyet gösteren, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatın tüm gereklerini yerine getirerek lisans belgesini almış bir yatırım kuruluşu olduğunu, davacı şirket ile davalı arasında 30.06.2020 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedilmiş olduğunu, davalının, davacı şirket ile imzalamış olduğu 30.06.2020 tarihli sözleşme uyarınca ... A.Ş. (“...”) nezdinde bulunan ... (“...”) alım satım işlemleri gerçekleştirdiğini, davacı şirketin, bu işlemlerde sadece davalının alım satım emirlerini ... nezdindeki ilgili piyasaya ilettiği ve gerçekleşen işlemlerden komisyon geliri elde ettiği, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kaldıraç etkisi nedeniyle riskli işlemlerden olduğunu, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde tarafların ...’a sözleşme bedelinin tamamını değil, belirli bir kısmını teminat adı altında ödeyip, sözleşmeye konu varlığın fiyatındaki değişimlere göre teminatlarının değeri arttığında çekme hakkı veya teminat eksildiğinde eksik teminatı tamamlama yükümlülüğü altında oldukları, davacı şirket ve diğer aracı kurumların, yatırımcıların ...’un ilgili piyasasına teminatların yatırılmasına veya çekilmesine sadece aracılık ettiklerini, davalıya, Sermaye Piyasası mevzuatının bir gereği olarak hesap açılışında gerekli bütün risk bildirimlerinin yapılmış olduğunu, Risk Bildirim Formu’nun kendisine sunulmuş olduğunu, okuması ve her bir sayfayı imzalamasının sağlandığı, söz konusu risk bildiriminin ikinci sayfasında yer alan işbu dava ile ilgili risk uyarılarının verilmiş olduğunu, davalı yanın, mevcut eksi bakiye ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine ... 33. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden yasal takip başlatıldığı, Davalının 02.06.2022 tarihinde bu takibe itiraz ettiğini belirten dilekçesini mezkur icra dosyasına sunmuş olduğu ve icra takibi, davalının haksız ve kötü niyetli itirazları sebebiyle durduğu, davalı tarafından yapılan itiraz haksız ve kötü niyetli olup, itirazın iptali ile takibin devamına ve davalı hakkında asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesi gerektiğini, ...’un ... Genelgesi uyarınca, piyasa nezdindeki takas merkezine karşı sorumlu olan aracı kurum olup, müşterisi eksik kalan teminatı tamamlamasa da davacı Aracı Kurumun bu teminatı tamamlama yükümlülüğü altında olduğunu, ...’un ilgili genelgesi uyarınca müşterinin bu teminat borcunu ... nezdindeki takas merkezine olan ödemeyi davacı Şirketin gerçekleştirmiş olduğunu, davacı şirketin sadece ...’da gerçekleşmesine aracılık ettiği, makul bir oranda komisyondan başka bir gelir elde etmediği bu işlemler nedeniyle davalının kötü niyetli tavırları nedeniyle 153.758,65-TL tutarında zarara katlanmış olduğu, davacı Aracı Kurum, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi, düzenlenmiş bir sektörde aldığı izin uyarınca faaliyet gösteren ve SPK’nın yakın denetimi altında olan bir şirket olduğu, tarafların serbest iradeleri ile bir sözleşme akdedilmiş olduğu, bu sözleşme gereğince davacı Aracı Kurum üzerine düşen edimi eksiksiz ve en iyi şekilde yerine getirmiş olduğu, ancak davalı hiçbir haklı neden göstermeksizin eksi bakiye ifasından kaçınmış olduğu, bu durumun ticari ve ahlaki teamüllere aykırı olduğu, davalının tüm afakî itirazlarının reddi gerektiğini, yukarıda izah edilen sebepler gereğince davalı-borçlunun yapmış olduğu itiraz haksız, yersiz ve hakkaniyete aykırı olup kötü niyetli olduğundan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, davalının icra-inkâr tazminatına mahkûm edilmesi gerektiği, İcra-inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için davalının, icra takibine yapmış olduğu itirazında haksız olması yeterli olmakla birlikte, işbu davada davalının, ödemekle yükümlü olduğunu bildiği ve imzaladığı sözleşme gereğince bilmemesinin imkânsız olduğu eksi bakiye bedelini ödemeyerek, başlatmış olduğumuz icra takibine haksız bir şekilde itiraz etmesi, davalının kötü niyetini gösterdiğini, bu nedenle davalı aleyhine, asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Davacı ile davalı arasında akdedildiği iddia edilen sözleşmenin matbuu bir form olduğunu, üzerinde herhangi bir müzakere yapılmasının mümkün olmadığını, dolayısıyla bu sözleşmeden kaynaklı davalıdan bir talep te bulunulmasının mümkün olmadığını, davalı tarafından yapılan işlemin kaldıraçlı işlem mi ... işlemi mi olduğu hususunda ihtilaf bulunduğu, kullanıcı olan davacının eksi bakiyeye düşürülmeyeceğinin emsal içtihatlarda yer aldığını, davalının kaldıraçlı işlem yapmış olduğunu, ... işlemi olmadığını, dolayısıyla kendisinden teminat tamamlama talep edilemeyeceğini, bu sebeplerle davalıya imzalatılmış bir sözleşme olmadığını, davacı tarafından sunulan
sözleşmede yer alan düzenlemelerin genel işlem şartı olarak davalının sorumluluğunu doğurmayacağından davanın reddini gerektiğini, 6502 sayılı Tüketiciyi Korunması Hakkındaki Kanuna göre yatırımcıya her ne kadar risk bildirimi yapılmışsa da yatırımcının tüketici işlemi yapmasından ötürü eksi bakiyeye düşürülemeyeceğini, eksi bakiyeye düşürülmesi durumunda ise bunun yatırımcıya rücu edilemeyeceğini, zarara yatırım kuruluşunun katlanması gerektiğini, belirtilen tarihte gerçekleşen olağanüstü dalgalanmadan dolayı tüketici konumundaki davalının ve diğer para yatıran yatırımcılarını koruyucu önlemler almasının davacı yükümlülüğünde olduğunu, ancak bu kapsamda gerekli önlemler almayan ve yatırımcılarının zarara uğramasına neden olacak eylemler sergileyen davacının kusurunun ortada olduğu ve davalıdan herhangi bir talepte bulunamayacağını, davacı tarafından davalı yatırımcısının 10 günlük hesap hareketini göndermiş olduğunu beyan ederek davanın reddini, kötü niyetli alacak talebinde bulunulduğundan icra takibine konu edilen alacağın %20sinden az olmamak üzere davalı lehine İcra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE/
Davada ihtilafın, davalı ile imzalanan Sermaye Piyasası Araçlarının Alımı ve Satımına ilişkin Çerçeve sözleşmesi kapsamında, davalının yapmış olduğu işlemler sonucu eksi bakiyeye düşmesi nedeniyle davacı tarafından teminat tamamlama çağrısı kapsamında teminatın tamamının kaybedildiği ve davalının kayıpları yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye oluşturduğu ve bu kapsamda oluştuğu iddia edilen zarar kapsamında davacının icra takip tarihi itibariyle davalıdan alacaklı olup olmadığı ve miktarı, davalının işlemlerinin kaldıraçlı işlem mi yoksa ... işlememi mi olduğu , davacının teminat tamamlama çağrısı işlemlerinin sözleşmeye uygun olup olmadığı, davacının doğduğu iddia edilen zarardan davalının sorumluluğu bulunup bulunmadığı, varsa tarafların kusur durumu ve oranı, icra takibine yapılan itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, İİK'nun 67/2. Maddesi uyarınca davacı tarafın icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalı ile imzalanan tüm sözleşmelere, davalıya sunulan ve imzası alınan risk bildirim formlarına, davalının hesap ekstrelerine, emsal bilirkişi raporuna, ...’a yapılan ödemeye ilişkin belgeye, işlemlere ilişkin IP Loglarına, ... 33. İcra Müdürlüğü nezdindeki ... Esas sayılı dosyasına, gerektiğinde müvekkil şirketin ticari defter ve kayıtlarına, ihtarnameye, tanığa, bilirkişi incelemesine, yemine ve diğer sair delillere delil olarak dayanmıştır.
Davalı vekili cevap dilekesinde; ... 33. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasına, taraflar arasındaki tüm sözleşmelere, yazışmalara, talep yazıları vs. Belgelere, müvekkili ile ilgili her türlü imzalı sözleşmeye, yazışmaya işlem vs. Belgelerine, müvekkilin davacıya ait banka hesabına gönderdiği tüm bedelleri gösterir hesap dökümlerine, müvekkilin davacı nezdindeki tüm işlemleri gösterir işlem listesine, müvekkilin davacı nezdinde tüm para yatırıp-çekme işlemlerini gösterir cari hesap dökümüne, tanık beyanına, bilirkişi incelemesine, keşife, yemine, isticvaba ve sair her türlü yasal delile delil olarak dayanmıştır.
... 33. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası celbedilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır. İcra dosyasının tetkikinde; davacı şirketin davalı şirket aleyhinde alacağının tahsili amacı ile 153.742,88-TL üzerinden icra takibi yaptığı, ödeme emrinin davalı şirkete tebliğ edildiği, ddavalının 06/02/2022 tarihli itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.
26/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı ... A.Ş. ile davalı ... arasındaki uyuşmazlık noktaları yönünden; davacı Kurum tarafından davalı ...’ın yapmış olduğu işlemlere ait tüm
sözleşmeler ve risk bildirim formunun imzalanmış olduğunu, davalı ...’ın 30.06.2020 tarihinde hesabının aktif hale gelmesi akabinde geçen sürede düzenli olarak işlem yaptığı, mali bilgiler formunda yatırım amaçlı işlem yapmak
amacında olduğunu, imzalamış olduğu risk bildirim formları sebebiyle piyasa riskleri konusunda bilgi sahibi olduğu, yapılan işlemler neticesinde davalı ...’ın kendi bilgisi ve kontrolü dahilinde açmış olduğu pozisyonlar sonrasında teminat tamamlama çağrısı aldığı, hesabın stop-out uyarısı verdiği, akabinde de hesabındaki alım pozisyonlarının satılması neticesinde hesabının 22.12.2021 tarihi itibarıyla 208.102,80.-TL borç bakiyesi verdiği, 2022 yılında ise hesabının
153.742,88.-TL borç bakiyesi olarak göründüğü, davacı aracı kurum tarafından ... 33. İcra Mahkemesi’nde ... tarihinde göndermiş olduğu ilamsız takipteki ödeme emrinde davalı ...’ın borcunun 153.742,88.-TL olduğu, 3.293,13.-TL işlemiş faizi ile birlikte 156.982,01.-TL olduğu, davacı kurumun takip talebinde yer alan ve talep ettiği asıl alacak tutarı ile davalının hesabında yer alan borç bakiyesinin tutarsal anlamda birbiriyle uyumlu olduğu şekliyle değerlendirilebileceği" bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporları ile toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; Dava, taraflar arasında imzalanan sermaye piyasası işlemleri genel çerçeve sözleşmesi ve bağlı sözleşmeler çerçevesinde, davalının işlemleri sonucunda uğranıldığı iddia olunan davacı zararın tazmini amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67/1. fıkrası uyarınca iptali istemine ilişkindir.
... 33. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası celbedilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır. İcra dosyasının tetkikinde; davacı şirketin davalı şirket aleyhinde alacağının tahsili amacı ile 153.742,88-TL üzerinden icra takibi yaptığı, ödeme emrinin davalı şirkete tebliğ edildiği, davalının 06/02/2022 tarihli itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Takibe itiraz tarihi ve dava tarihi dikkate alındığında davanın süresinde açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı tarafça, davalı ile türev araçlarının alım satımı nedeniyle aracılık sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşme kapsamında davalı tarafından ...'da ... alım satım işlemlerinin yapıldığı, davalının teminat borcu ile eksi bakiye ve temerrüt faizini yatırmadığı, bu nedenle davacı tarafından davalı aleyhinde İstanbul 33. İcra Müdürlüğü'nün ... E icra takibi başlatıldığı, davalının davacı ... Şirketi nezdindeki hesabından ... AŞ nezdinde bulunan ... (...) gerçekleştirilen Endekse ve Dövize dayalı vadeli işlem alım satımları sonucunda hesapta oluşan teminat açığı-zararının kim tarafından karşılanması gerektiği hususunda uyuşmazlığın toplandığı görülmüştür.
Taraflar arasında 30/06/2020 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin 24. maddesinde “Sürdürme teminatı, teminat tamamlama çağrısı ve stop-out” olarak isimlendirildiği, ilgili madde de; “Sürdürme teminatı, piyasadaki günlük fiyat hareketleri karşısında güncelleştirilen teminat tutarının ve teminat olarak bulundurulması gereken varlık kompozisyonunun korunması gereken alt düzeydir. Müşteri sahip olduğu açık pozisyonlarına ilişkin olarak Borsa ve Aracı Kurum tarafından belirlenen esaslar dahilinde bulundurması zorunlu olan sürdürme teminatını Aracı Kurum nezdindeki hesaplarında bulundurmakla yükümlüdür. Müşterinin hesabında yeterli teminatın bulunup bulunmadığının takibi müşterinin takibindedir....Müşterinin hesabında bulunan son işlem fiyatına göre değerlenmiş teminat tutarının (net varlık) müşterinin türev işlemlerinden kaynaklanan açık tüm pozisyonları için gerekli toplam teminat tutarının altına düşmesi durumunda aracı kurum müşteriye teminat tamamlamam çağrısı yaparak teminat tamamlanmasını talep eder. Müşteri teminat tamamlama yükümlülüğünü teminat tamamlama çağrısında belirtilen süre içinde yerine getirmekle yani teminatını başlangıç teminat seviyesine çıkarmakla yükümlüdür…Teminat tamamlama çağrısı alan Müşterinin hesabında bulunan teminata dayalı pozisyonlarını teminata dayalı pozisyonlarını azaltmak ve/veya hesaba ilave teminat göndermek zorundadır.” denilmektedir. Davacının teminat tamamlama işlemini gerçekleştirmekle yükümlü olduğu açıktır. Mahkememiz tarafından irdelenen hususlardan biri de kaldıraçlı işlemler ve bu işlemlerin riskleri ile ilgili davalının sözleşme ile yeterince bilgilendirilip bilgilendirilmediği hususudur. Davalıya risk bildirimi formu imzalatmış olup risk uyarılarından bazıları şu şekildedir;
“Vadeli işlem sözleşmesi ve opsiyon sözleşmesi alım satım işlemleri çeşitli oranlarda risklere tabidir. Piyasada oluşacak fiyat hareketleri sonucunda aracı kuruluşa yatırdığınız teminatın tümünü kaybedebileceğiniz gibi, kayıplarınız toplam teminatınızı dahi aşabileceği,
Aracı kuruluş tarafından yapılacak teminat tamamlama çağrılarını istenen süre içinde ve şekilde yerine getirilmesi, aksi takdirde hiçbir ihbara gerek duymadan pozisyonun piyasa değerinden, özen borcu çerçevesinde zararına da olsa kapatılmasına razı olunması gerektiği
Bir opsiyon satılırsa, görece küçük ters bir piyasa hareketinde, opsiyon satmakla elde edilen prim ödemesini aşabilecek sınırsız potansiyel kayıp riskinin üstlenileceği, opsiyonu yerine getirmek istendiğinde, bunun üzerinde herhangi bir kontrol yetkisi olmadığı, sadece yüksek sermayeye sahip deneyimli kişilerin opsiyon satmaya teşebbüs etmesi gerektiği, Kaldıraç etkisi nedeniyle, düşük teminatla işlem yapmanın piyasada lehe çalışabileceği gibi aleyhe de çalışabileceği ve bu anlamda kaldıraç etkisinin yüksek kazançlar sağlayabileceği gibi zararlara da yol açabileceği ihtimalinin göz önünde bulundurulması gerektiği.” belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamındaki delillerden anlaşılacağı üzere; davalının imzalamış olduğu 30.06.2020 tarihli sözleşme ve ekleri hükümlerince, Türev araçlar Risk Bildirim Formu ile muhtemel riskler konusunda Davalının bilgilendirdiği, davalının sözleşme başlangıç tarihinden sonra 1 aylık sürede düzenli olarak işlem yaptığı sözleşmelerin ilgili maddeleri değerlendirildiğinde davalının piyasa işleyişi ve yapmış olduğu işlemler neticesinde teminat tamamlama durumunda kalabileceği konusunda bilgi sahibi olduğu kanaatine varılmıştır. Davacı kurumun marjin kapama (teminat tamamlama) için yatırımcılarına bildirdiği en son saatin 13:30 olduğu anlaşılmıştır. Davalının 30/06/2020 tarihinde açmış olduğu pozisyonda terste kaldığı ve kendisine teminat tamamlama çağrısı yapıldığı davalı tarafından sürdürme teminatının tamamlanmadığı sözleşmelerin satılarak pozisyonunun sonlandırıldığı görülmektedir. Bu an itibariyle davalının cari hesap bakiyesinin 208.102,80 TL eksi bakiye verdiği anlaşılmaktadır.
...'dan gönderilen yazıda ... Kodlu katılımcı tarafından 22.12.2021 tarihinde nakit teminatın ... hesap kod ile yatırıldığı bildirilmiştir. Bu hesap kod numarasının davacının Türev Araçlar sözleşme numarası olduğundan yatırılan iş tutarın davalı/borçlu yatırımcısı adına davacı alacaklı aracı kurum tarafından ...’a yatırılmış olduğu anlaşılmıştır. Davacı, davalının eksiye düşen hesabında teminat tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle bu yükümlülüğü yerine getirerek cari hesaba yansıtmıştır.
Dosya kapsamında alınan hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporunda davalının 30/06/2020 -20/12/2021 tarihleri arasında işlem yaptığı, bir çok kez pozisyon açma kapama emri verdiği, özellikle 20.12.2021 tarihinde yapmış olduğu işlemler incelendiğinde bahse konu tarihte bir çok kez alım satım yaptığı, son olarak 17:32'de 40 adet ...Kodlu üründen alım yapmış olduğu yani yapılan işlemlerin risk barındırdığını bilebilecek durumda olması nedeniyle davacının iddialarının desteklendiği anlaşıldığından bu hali ile davalı borçlunun takibe haksız olarak itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği kanaatine varılmıştır. Davalı tarafından imzalanan sözleşmenin 29. Maddesinde temerrüt esasları kararlaştırılmış olduğundan asıl alacağı takip tarihi itibariyle işletilen yıllık %17.25-18,25 oranında temerrüt faizinin sözleşmeye ve hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Sözleşme hükümleri çerçevesinde eksi bakiyenin davalıya bildirilerek teminat tamamlama çağrısı yapıldığından borcun bilinebilir olduğu yani likit nitelik taşıdığı anlaşılmıştır. Bu nedenle davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulüne (30.748,57-TL) karar verilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın kabulü ile; ... 33. İcra müdürlüğünün ... sayılı dosyasında takibin aynen devamına, takip tarihinden itibaren takip talebinde belirtilen oranlarda asıl alacağın temerrüt faizi işletilmesine,
2-Davalı aleyhine toplam alacağın %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 10.723,44 TL nispi karar ve ilam harcından, davacı taraftan peşin olarak alınan 1.895,96 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.827,48 TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan ve (2) numaralı maddede mahsup edilen 1.895,96 TL harcın, davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 25.117,12- TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 1.750,00 TL bilirkişi raporu masrafı ve 186,75 TL posta giderleri olmak üzere toplam 2.017,45-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan toplam gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
8-Davalı tarafından yatırılan gider/delil avansı ve yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
9-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk tarife bedelinin, davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair taraf vekillerinin huzurunda, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri'nde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. Açıklandı.15/11/2023
Katip Hakim
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır