T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/123 Esas
KARAR NO : 2026/309
DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 22/02/2023
KARAR TARİHİ : 06/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı ... tarafından davacı müvekkili aleyhine 21.02.2023 tarihinde ... 35. İcra Müdürlüğünün ...ESAS sayılı icra takibi başlatıldığını, Ancak davacı müvekkilinin takip alacaklısı şirkete böyle bir borcu bulunmadığını, Şöyle ki; Ödeme Emri ile tarafımıza gönderilen cek suretinden de anlaşılacağı üzere adına takip yapılan Alacaklı meşru alacaklı olmadığını, çek ile ilgili ... 2.asliye Ticaret Mahkemesi ... ESAS sayılı dosyasında zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, İş bu dava ile teminat ile çekler ile ilgili ödemeden men kararı verilmiş olup teminat da dosyaya yatırıldığını, Müvekkilinin Nebi Medikaal isimli firmaya herhangi bir borcu olmadığını, Bu hususta fatura ve defter incelememesi yapılmasını talep ettiklerini, Haksız ihtiyati haczin icrası sebebiyle müvekkillerinin araçları, banka hesaplarına, gayrimenkulleri haczedilmiş, müvekkilleri zarara uğradıklarını, Bu nedenle alacaklıya karşı açacağı tazminat davasına ve takibin iptali davasına teminat olması ve ... 35 . İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyası ile yapılan icra takibine itiraz etmiş olduğumuzdan davalar sonuçlanıncaya kadar alacaklının mahkeme nezdindeki teminatı üzerine tedbir konularak teminatın alacaklıya iade edilmemesine karar verilmesi gerektiğini, Bu itibarla,Takibin dava sonuna kadar durdurulmasını talep ettikllerini, Müvekkili dosyaya gerekli ödemeleri yaptığını Ve yine ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesine yine teminat yatırdığını, iş bu nedenle takibin durdurulmasını talep ettiklerini, tedbir talebinin kabulüne, Davacı müvekkilin davalıya borcu olmadığının tespit edilmesine, Takibin iptaline, Çek tazminatı talebinin reddine, Davalının haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile takip bedelinin % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, Karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Açılan davada davacının iddialarının gerçek dışı, taleplerinin ise hukuka aykırı olduğu açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Çekte geçerli bir ciro ve imzası bulunmayan müvekkiline karşı açılan davada, müvekkiline husumet yönetilemeyeceğinden ve davacının hukuki yararı bulunmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, Mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda taraflarla ticari ilişkisi, çekte geçerli bir cirosu ve imzası bulunmadığını beyan ettiği müvekkilinin davanın açılmasına sebebiyet vermemesi nedeniyle, davanın kabulü halinde müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine, Karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili ... A.Ş., davacıdan alacaklı olup ... 35.İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosya numarasından başlatılan icra takibinde alacaklı olarak bulunduğunu, İcra takibine konu ... Şubesine ait ...seri no'lu 80.000,00 TL'lık 31.01.2023 keşide tarihli bir adet çek ile ilgili olarak ... 35. İcra Müdürlüğü ...E. Sayılı dosyası ile davacı borçlu hakkında icra takibi başlatıldığını, Davaya konu çek, 6361 Sayılı Kanun ve TTK hükümlerine uygun şekilde temlik alındığını, Kısaca Menfi tespit ve istirdat davaları sadece şekli anlamdaki imza incelemesinden ibaret olmayıp; davaya konu Çekler ve faktoring işlemine konu olan Faturalarla ilgili olarak davacı, keşideci ve cirantanında ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi gerektiği açık olduğunu, Dolayısıyla, taraf defterleri ve kayıtları üzerinde ayrıca bilirkişi incelemesi yapılması, çekin taraf defterlerinde kayıtlı olup olmadığının denetlenmesi gerektiğini, Hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine %20 den az olmamak kaydıyla davacının tazminata hükmedilmesire, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER /
Taraf vekillerinin belirttiği, ... 35. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası, ...26. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası, Davacı şirket kayıtları, davalı şirket kayıtları, ticari defterler, ticaret sicil kayıtları, Vergi Dairesi Kayıtları, Savcılık kayıtları vb. Bilirkişi İncelemesi delil olarak değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, icra takibine konu çekte; lehtar olarak yer alan davacının, takip konusu edilen çek nedeniyle davalılara borçlu olup olmadığına ilişkin olduğu anlaşıldı.
13/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda “Raporum içerisinde yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosyaya mübrez belge, bilgi, takip dosyası, Davacı ve Davalı yana ait 2022-2023 yıllarına ait ticari defterleri ile sınırlı olarak yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Davacı ...Şti’nin tarafından incelemeye sunulan 2023 yılına ait ticari defterlerin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, 2022 yılına ait Envanter defter incelemeye sunulamamış olup Takdiri Sayın Mahkemenize ait olduğu, Davalı ... Ltd.Şti tarafından incelemeye herhangi bir defter veya belge sunulamadığı, Davalı ... A.Ş. tarafından incelemeye sunulan 2022-2023 yıllarına ait ticari defterlerin TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu görüldüğü, Davacı ... Ltd.Şti.’nin, Dava konusu çeki 15.09.2024 tarihinde 2031 tahsilat makbuzu ile Ticari defterlerine kaydettiği, Çekin ...Şti tarafından Davacı taraf adına düzenlendiği, Davadışı ... ile muhasebesel işlemlerinin ve çalışmasının bulunduğu, Davacı tarafın Ticari defterlerinde Davalı Nebi ...Şti ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmadığı, Tarafların, inkar tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin Sayın Mahkemenizin takdiri içinde kaldığı,” sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE /
Menfi tespit davasıdır.
... 35. İcra Müdürlüğünün ...Esas esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde, takip alacaklısının davalı ... Anonim Şirketi, borçlularının davadışı... Şirketi, ..., Davalı ... Limited Şirketi Ve Davacı ... Şirketi olduğu, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile 06.02.2023 tarihinde başlatılan icra takibinde, toplam alacak tutarının 91.077,77 TL olduğu ve takip dayanağının ... günlü, ... Seri No lu, 80.000,00 TL bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların uyuşmazlık noktaları, ... 35. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasına konu ... ,... .. Şubesi, Keşide yeri ..., 31.01.2023 tarihli, ... Seri Nolu, 80.000,00 TL bedelli, keşidecisinin ... Şirketi, lehtarının davacı ...Şirketi olan çek sebebiyle davacının davalılara borçlu olup olmadığından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
... 2 Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasının incelenmesi ile davaya konu çekin iptali için davacı ... Şirketi tarafından dava açıldığı, 23.09.2022 tarihli tensip zaptı ile ödeme yasağı kararının verildiği, daha sonrasında davaya konu çekin yer aldığı bir takım çekler için mahkemenin tefrik kararı verdiği mahkemenin... E kaydedildiği, ...E sayısıyla yapılan yargılama neticesinde ... K sayısıyla süresinde istirdat davası açılmadığından davanın reddine karar verildiği görüldü.
... CBS nin ... Soruşturma sayılı dosyasının incelenmesi ile, davacı ... Şirketi tarafından, davaya konu olan çekin çalınması sebebiyle dava dışı ... ve davalı ... Ticaret Limited Şirketi aleyhinde şikayette bulunulduğu, ... K numarasıyla dosyanın yetkisizlik sebebiyle ... CBS ye gönderildiği, ... CBS Sorusturma Dosyası ile soruşturmanın derdest olduğu görüldü.
TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."
Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun... Esas ... Karar... Esas ...Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.
Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır. Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan ilişki “kambiyo ilişkisi” ismiyle anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu “kambiyo taahhüdü”nde bulunmuş olur. Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl /temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.
Kambiyo senedinin bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.). İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun ... E-... K sayılı kararı)
Davaya konu somut olayda, davaya konu çeklerin ciro silsilesinde şeklen bozukluk yoktur. Kural olarak davacı, kendisinden sonraki ciranta davalı ...Şirketine şahsi defilerini ileri sürebilmekte davalı ... AŞ ye karşı ise kötüniyetle çeki iktisap ettiğini kanıtlamadıkça şahsi def'ileri bu hamile ileri süremez.
Mahkememizce şahsi defilerin ileri sürülüp sürülememesi noktasında tarafların ticari defterlerinin incelenmesi yapılmış, davacının ticari defterlerinde, davacıdan sonra çeki cirolayan ... Şirketine ile ticari ilişkisi tespit edilemediği, davacının iş bu çeki keşideci ...Şirketinden aralarındaki ticari ilişkiye istinaden aldığı tespit edilmiştir. Davalı ... Şirketinin ticari defterlerini sunmadığı, davalı ... AŞ nin ise ticari defterlerini sunduğu, iş bu davalının işlemlerini ... Nolu ... adlı cari hesapta takip ettiği, dava konusu 31.01.2023 vade ... nolu 80.000,00.-TL'lik çekin 20.09.2022 tarihinde giriş kaydının yapıldığı, ... A.Ş. nin bu çek karşılığında Davadışı firmaya 20.09.2022 tarih ... nolu 20.297,00.-TL'lik Faktoring Masrafı ve Faiz Faturası düzenlediği, bu faturada 1.014,85.-TL'lik Banka ve sigorta muamele vergisi tahakkuk ettiği ve bunların sonucunda dava dışı firmaya 58.688,15.-TL ödemenin yapıldığı tespit edilmiştir.
Davacının kendisinden sonra çeki cirolayan ... Şirketine karşı her türlü defisini ileri sürebileceği, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi ile ...Şirketi ile davacı şirketin ticari ilişkisi tespit edilememesi sebebiyle davacının davalı ... Şirketine borçlu olmadığına karar verilmiştir. Her ne kadar davalı ... Şirketi çeklerin çalındığı ve çekteki imzanın şirket yetkilisine ait olmadığına yönelik savunmada bulunmuş ise de bunun kendisinden sonraki cirantaya yönelik açacağı davada dinlenebileceği kanaatiyle davalı ... Şirketinin savunmasına itibar edilmemiş ve aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmiş, davalı şirketin icra takibinde alacaklı olmaması sebebiyle davacının kötüniyet tazminatının iş bu davalı yönünden reddine karar verilmiş ve yargılama giderlerine hükmedilmiştir. Davalı Faktoring şirketinin 6361 sayılı yasa uyarınca çeki fatura karşılığında edinmesi ve iş bu davalının davacının aleyhine bile bile kötüniyetli olarak çeki iktisap ettiği kanıtlanamadığından iş bu davalıya karşı açılan davanın reddine karar verilmiş, İİK 72/5 uyarınca tedbir kararı bulunmadığından iş bu davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile davacının davalı .... Ltd. Şti ye borçlu olmadığının tespitine, 2-... AŞ aleyhine açılan davanın ise reddine, 3-Davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 4-Davalı ... Faktoringin kötüniyet tazminatı talebinin reddine, 5-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 6.147,10- TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin ve tamamlama yoluyla yatırılan 1.555,38-TL'nin mahsubu ile kalan 4.591,72 - TL'nin davalı.... Ltd. Ştiden tahsili ile ile Hazine'ye gelir kaydına, -Davacı tarafça peşin ve tamamlama yoluyla yatırılan 1.555,38 TL ve 179,90 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 1.735,28 TL nin davalı ...Şti dan tahsili ile davacıya verilmesine, 6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ...00,00- TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalı .... Ltd. Ştiden alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına, 7-Davacı tarafından yapılan 2.500,00 TL bilirkişi ücreti, 331,25 TL tebligat ve posta masrafları olmak üzere toplam 2.831,25 TL yargılama giderinin davalı... Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, 8-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan delil avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleşmesinden sonra yatıran ilgili tarafa iadesine, 9-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T hükümlerine göre belirlenen 45.000,00- TL vekalet ücretinin davalı ...Tic. Ltd. Şti' den alınarak davacıya verilmesine, 10-Davalı ... AŞ 'nin kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T hükümlerine göre belirlenen 45.000,00- TL vekalet ücretinin davacı dan alınarak davalı ... AŞ'ye verilmesine, -Dair, davalılar vekillerinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda HMK 341/2 uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.06/05/2026 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır
HÜKMÜN TAVZİHİ
Her ne kadar mahkememizce verilen 06.05.2026 tarihli kısa kararda davaya konu edilen miktarın karar tarihi itibariyle 40.000 TL den az olması sebebiyle ,HMK 341/2 gereğince kesin olarak verildiği belirtilmiş ise de bunun sehven kaldığı, davaya konu edilen miktarın tamamlama harcıyla 80.000 TL ye çıkartıldığından, karar istinaf yoluna tabi olup kısa karar , -Dair, "davalılar vekillerinin yüzüne karşı, davacı vekilinin yokluğunda HMK 341/1 uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı şeklinde "tavzih edilmiştir.
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.* Full & Egal Universal Law Academy