T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/134 Esas
KARAR NO: 2024/413
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 30/10/2015
KARAR TARİHİ: 09/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM/
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Davacılar ... ve ... ile davalı ... Şirketi arasında, (-davalının ... ile akdettiği 09/07/2014 tarihli ... Sözleşmesi ile 09/07/2014 tarihli ... sözleşmesi kapsamında davalı tarafından üstlenilen her türlü montaj işlerinin dayanak sözleşmeler ve bunların eklerine, proje ve teknik şartnamelerine, fen ve sanat kaidelerine uygun olarak davacılar tarafından müştereken yapılması ve bunların tam ve kusursuz olarak işverene teslim edilmesi hususunda-) 15/07/2014 tarihli ...yeni yapılmakta olan hava alanı sahasında yerine getirilmek üzere sözleşme imzalandığını, davalının ana müteahhit firma ... konsorsiyumunun alt yüklenicisi olarak aldığı işlerin bir kısmını davacı taşeronlara yaptırmak amacı ile sözleşmeyi imzaladığını, sözleşmede tarafların yerine getirmekle yükümlü oldukları hususların kararlaştırıldığını ve yine sözleşme ile iş bedelininde kararlaştırıldığını, sözleşmede belirtildiği gibi davacıların 18/08/2014 tarihinde gerekli hazırlıklarını yaparak, çalıştıracakları yeterli işçi ile birlikte işin yapılacağı ülke ve mahalde hazır bulunduklarını, sözleşmenin bitim tarihi olan 28/09/2015 tarihinde davalıdan kaynaklanan nedenlerle sözleşmedeki götürü bedeli tutarında ki imalatın gerçekleştirilemediğini, sözleşmeyle belirlenen imalatların yerine getirilememesinin davalının iş yapılacak mahalde gerekli organizasyonu sağlayamamasından kaynaklandığını, davalının davacı taşeronları sözleşme dışı başka işlerde çalıştırıldığını, davacıların üstlendiği işin götürü bedelli olması nedeniyle davacıların sözleşmede kararlaştırılan 3.180.000 USD iş bedelinin tamamını almaya hak kazandıklarını, davalının müşterek taşeronlara ve taşeronlar adına işçiler adına 1.153.440,26 USD ödeme yaptığını, bu bedel iş bedelinden düşüldüğünde geriye 2.633.743,32 USD kaldığını ve davalının bu miktar davacılara borçlu olduğunu, borcunu ödemesi için davalıya ihtarname gönderildiğini ancak davalının ödeme yapmadığını, taraflar arasında ki sözleşmenin 7.5 maddesi gereğince davalıya verilen 20.000 USD bedelli avans teminat senedi ile sözleşmenin 8.0 maddesine göre verilen teminat amaçlı 159.000 USD miktarlı teminat senedinin davacıların davalıya her hangi bir borcunun bulunmaması bilakis alacakları olmaları nedeniyle iadesinin gerektiğini beyanla, davacıların toplam 2.633.743,32 USD kesin hak ediş alacağından sözleşme götürü iş bedeli karşılığı olarak şimdilik 1.000 USD tutarının 28/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt avans faizi ile birlikte, sözleşme dışı ve kesin hesap fazlası işler bedeli toplamına ilişkin olarak da şimdilik 1.000 USD tutarının 28/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalı şirkete verilen ... imzalı 15/07/2014 tanzim tarihli vade kısmı boş 20.000 USD bedelli avans teminat senedi ile, davacılar tarafından imzalanan 01/09/2014 tanzim tarihli vade kısmı boş 159.000 USD bedelli senetlerin davacıların davalıya borçlarının bulunmaması, buna karşılık davalıdan alacaklı olmaları karşısında 3.şahıslara devir ve temliklerinin önlenmesi ile icra takibine konu yapılmamaları yönünde ihtiyati tedbir verilmesine, borç bulunmadığının tespiti ile senetlerin iptaline, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
Birleşen ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasında davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile hak sahibi taşeronlar arasında imzalanan taşeronluk sözleşmesinin bitim tarihi itibarı ile yükümlenilen işlerin davalıdan kaynaklı sebeplerle tamamlanamamasına karşın taşeron alacakları ile sözleşme kapsamı dışındaki kesin hesap fazlası birim fiyatlı işler ve sözleşme dışı hizmet işlerine dair daha önce ... 6 ATM ... Esas sayılı dosyası ile dava açılmış olup davanın şu anda istinaf aşamasında olduğunu, işbu dava ile ilk davada talep edilmeyen kısımların davaya konu edildiğini, ...'nın ... tarafından üstlenildiğini ve işin bir kısmının davalıya taşere edildiğini, davalının 15/07/2014 tarihli sözleşme ile 120.000 m² panel montajı ve 120.000 m² askı ve profil sistemi montajı olmak üzere toplam 240.000 m²'lik imalat işini 3.180.000 USD bedelle toplam 409 gün kesin sürede tamamlanmak kaydıyla ... ve ...'a taşere ettiğini, ayrıca sözleşmeden ayrık olarak ... ve ...'le mimar olarak çalışma hususunda işçilik sözleşmesi de imzalandığını, taşere edilen işler bakımından davalının yer ve alan sağlama, malzeme temini, iş programını sağlayamaması veya yanlış malzeme getirilmesi ve program değişikliğine gitmesi nedenleriyle işin belirtilen tarihte tamamlanamadığını, ancak toplam işin %20'si oranında bir iş teslimi yapılabildiğini, taşeronlar bu süre boyunca uyarılarına rağmen gerekli önlemleri almayan davalının işin bitirilememesinde kusurlu olduğunu, ek davadan önce açılan kısmi davada da mahkemenin gerekçesinde işin tamamlanamamasında kusurlu olduğu yönündeki tespite karşı davalının istinaf yoluna başvurmamış olup bu hususun taraflar arasında kesin delil teşkil ettiğini, somut olaya bakıldığında, tarafların işin başında sözleşme süresini, işin kesin ve toplam mutlak değerini belirlediklerini, ara ödemelerin avans niteliğinde olacağı ve geçici ödemeler olacağını, kesin ödemenin iş bitiminde olacağı ve iş bitiminin mutlak bir süreye bağlı kılındığını, keza işin süresinde bitirilmemesinin de cezai şarta bağlandığını ve cezai şartın toplam iş bedeli üzerinden oranlanarak hesap edildiğini, yine taşeronlardan alınan teminat senedi bedellerinin de sözleşmenin toplam bedeline oranlanarak hesap edildiğini, tarafların işin devamı süresince işlerin yapıldıkça toplam iş miktarına oranlarının da günlük faaliyet ve şantiye raporlarında gösterdiklerini, aralarındaki yazışmaların da bu hedefe yönelik olduğunu, bu kapsamda taraf iradelerinin sözleşmenin götürü ücret olduğunu gösterdiğini, sözleşmenin devamı sırasında sözleşme kapsamındaki imalatlar haricinde ayrıca ikincil tavan ve ilave konstrüksiyon işlerinin de yapılmasının sözleşmenin 16.2 maddesi atfı ile taşeronlardan istendiğini, taşeronlarında birim fiyat teklifi vererek kendilerine yer teslimi yapılması ile işi yapıp teslim ettiklerini, ancak davalının birim fiyat tekliflerine işin başında herhangi bir şeklide karşı çıkmadığı ve e-maillere de cevap yazmadığı halde iş bitirilip teslim edildiği ve hak ediş raporları hazırlanarak ek ödeme taleplerinin sunulması üzerine çok defa hak ediş raporlarında kendiliğinden birim fiyatlarda düşüm yaptığını ve hesaplamayı da bu çerçevede yaptığını, aynı durumun panel montajına dair olarak istenen birim fiyat talebinde de söz konusu olduğunu, bunun dışında ayrıca yer teslimi yapılmaması gibi nedenlerle iş yapılamadığından davalı tarafından taşeron işçilerinin şantiye alanında farklı hizmetlerde kullanıldığını, bu çerçevede işçilerin günlük yevmiyeleri işçilere ödenmiş olmasına karşın taşeronlara işçilerin genel hizmetlerde çalıştırılması bakımından herhangi bir ödeme de yapılmamış olup hizmetlere dair işçi taşeronluğu kapsamında ayrıca bir taşeron karının verilmesi gerektiğini, bu nedenlerle terditli olarak ve alacak kalemleri tam olarak belirlenebilir olduğunda HMK 107 maddesi kapsamında artırılmak üzere ek davanın kabulü ile, öncelikle 6102 S.K.'nın 7251 sayılı kanunla değişik 6102 sayılı kanunun 4. maddesi 2. fıkrasının Anayasaya uygunluğunun denetimi bakımından Anayasa Mahkemesi'ne AY m. 152 kapsamında somut norm denetimi için itiraz yoluna başvurulması, sözleşmenin götürü ücret sözleşmesi olarak kabulü halinde, sözleşme bakiye ücreti olarak 1.000 USD, sözleşme kapsamı dışında yapılan birim fiyatlı işler bakiye bedeli olarak 1.000 USD olmak üzere şimdilik toplam 2.000 USD'nin temerrüt tarihinden itibaren 3095 S.K. 4/a uyarınca faizi ile, sözleşme harici yapılan hizmet sağlama işlerinden taşeron kar payı olarak şimdilik 5.000 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, sözleşmenin birim fiyatlı kabul edilmesi halinde ise sözleşme kapsamında mahrum kalınan kar dahil taşeron zararı, sözleşmenin 3. maddesi kapsamında asıl yükleniciden elde edilen ve taşerona yansıtılması gereken ilave hak bedeli toplamlarının menfi ve müspet zarar kalemi olarak 1.000 USD tazminatın, sözleşme kapsamı dışında kalan birim fiyatlı işler bakiye bedeli olarak 1.000 USD olmak üzere sonradan HMK m. 107 kapsamında artırılmak üzere şimdilik toplam 2.000 USD'nin temerrüt tarihinden itibaren 3095 S.K. M.4/a uyarınca faiziyle, sözleşme kapsamı harici hizmet sağlama nedeniyle işçi taşeronluğu kar payı olarak ve sonradan HMK m. 107 kapsamında artırılmak üzere şimdilik 5.000 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili davaya cevaplarında ve karşı dava dilekçesinde özetle;
Davalının ...'nda inşaatı devam eden ...kapsamında müteahhit firma ...tarafından ... Ulaşım Kominikasyon ve Sivil Havacılık Bakanlığı'na karşı taahhüt edilen işlerin bir kısmının ifasını alt müteahhit olarak üstlendiğini, bu sebeple bir kısım sözleşmeler imzalandığını, davalının üstlendiği bir kısım işleri ise davacılara taşere ettiğini, yapılan sözleşme ile davacıların sözleşme kapsamında yapılacak işleri taahhüt ettiklerini, davacılar ile yapılan 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşmenin amacının, dayanak sözleşmeler ile davalının müteahhit firmaya taahhüt ettiği montaj işlerinin davacılar tarafından dayanak sözleşmelere uygun ifa ve icra edilmesi olduğunu, davacılar ile yapılan sözleşmede, davalının müteahhit firma ile yaptığı sözleşmelerin ayrılmaz parçası olduğunun kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında davacılara iş bedeli olarak yapılacak ödemelerin birim fiyat usulüne göre yapılacağının sözleşmede kararlaştırıldığını, davacıların götürü bedel iddia ve istemlerinin yerinde olmadığını, sözleşmeye de aykırı olduğunu, ücret hesabının sözleşmenin 3.maddesinde belirlendiğini, davacıların kesin hak edişe ilişkin beyan ve iddialarının sözleşmeye aykırı olduğunu, kesin hak edişin ne şekilde hesaplanacağının sözleşmede kararlaştırıldığını, davacılara sözleşme gereğince yapılan işler ve sözleşme dışı yapılan işler nedeniyle tam olarak ödemelerin yapıldığını, davalının davacılara her hangi bir borcunun bulunmadığını, davacıların istemi gereğince davanın ihbarının davalının itibarına zarar verdiğini ve bu suretle manevi olarak zarar gördüğünü, davacıların teminat senetlerinin iadesi isteminin yerinde olmadığıını, davacıların sözleşme kapsamında ki imalatlarının 616.133,80 USD, sözleşme dışı yapılan imalatlarının 340.754,90 USD, sözleşme harici yapılan ödemelerin 108.020,74 USD ve toplamda 1.064.909,44 USD olduğunu, buna rağmen davalının davacılara 1.421.967,46 USD ödeme yaptığını, davalının fazladan yaptığı 357.058,02 USD davacılardan alacaklı olduğunu beyanla, asıl davanın reddine, karşı davada davacılara hakedişlerinden fazla ödenen 357.058,02 USD'nin 30/10/2015 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte USD olarak davacılardan müştereken ve müsetelsilen tahsiline, hali hazırda davalının uğradığı ve uğramaya devam ettiği manevi zararlar karşılığı olarak şimrdilik fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla 30.000,00 TL'nin 30/10/2015 tarihinden itibaren yasal fazi ile davacı-karşı davalılardann müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderlerinin asıl davacılara yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.
Birleşen ... 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; somut olayda belirsiz alacak davası açabilmenin şartları mevcut olmadığından ve belirsiz alacak davası açılmasında hukuki menfaat olmadığından davanın usulden reddini talep ettiklerini, davaya konu edilen alacağın ayrıca zamanaşımına uğradığını, davacıların taleplerinin özellikle ana unsurunu oluşturan ve taşeron ilişkisinin götürü usulde düzenlendiği yönündeki iddialarının daha önce davacılardan ... ile müteveffa ... tarafından ... 6 ATM ...esas sayılı dava dosyasında da konu edildiğini, dosya halen derdest olup derdestlik itirazları olduğunu, ... 6 ATM dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin birim fiyat usulüne göre düzenlendiğini, taşeronlar tarafından gerek sözleşme kapsamında gerekse yapılan ilave işler ve ek ödeme talepleri ile ilgili olarak hak kazanılan ücretler taşeronlara tamamen ödenmiş olduğundan davacıların davalıdan herhangi bir alacağı bulunmadığını, ayrıca montaj işlerinin ifasını üstlenen taşeronlara yapılan tüm ödemelerin hakedişlerine mahsuben yapıldığını, davalının somut olayda herhangi bir kusuru bulunmadığını, davacıların, davalının kusuruna dayalı olarak işlerin tamamlanamadığını iddia etmelerine karşın taşeronlar tarafından sözleşme ilişkisi kapsamında ne ek süre talebinde bulunulduğunu, ne de genel hükümler çerçevesinde akdin sonlandırılması yoluna gidildiğini, aksine taşeronların sözleşme süresinin sonuna kadar beklediklerini, sözleşme süresi bitince de sahayı terk ettiklerini ve bu sebeple sözleşmenin tasfiye edildiğini, kaldı ki davacılardan ...'un ayrı organizasyon ve aynı saha koşullarında davalı ile olan iş ilişkisi bittikten sonra çalışmaya devam ettiğini, sözleşmeye göre taşeronların dolayısı ile de davacıların herhangi bir tazminat talep hakları bulunmadığını, taşeronların hak etmiş oldukları tüm ödemeleri ve hatta dava fazlasını davalıdan aldıklarını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde 28/01/2020 tarih ve 2015/1033 Esas 2020/82 karar sayılı karar ile asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, Mahkememizce verilen 28/01/2020 tarih ve ... Esas ...karar sayılı kararı BAM 15. Hukuk Dairesinin 10/01/2023 tarih ... Esas...Karar sayılı ilamıyla verilen karar kaldırılmış, BAM ilamı sonrası dosya 2023/134 esasa kaydedilerek yargılamaya devam olunmuş ve dosya kaldırma kararı doğrultusunda ek bilirkişi raporu alınmak üzere bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.
Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi rapor ve ek raporu ile BAM 15. Hukuk dairesinin kaldırma kararı ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Asıl dava,Taraflar arasında Umman Sultanlığının Muskat Kentinde yeni yapılmakta olan hava alanı sahasında yerine getirilmek üzere bir kısım montaj işlerine yönelik yapılan 15/07/2014 tarihli sözleşme kapsamında, karşılık davacının sözleşme gereğince ve sözleşme dışı işler nedeniyle asıl davacılara yaptığı ödemelerden geriye kalan sözleşme de kararlaştırılan sözleşme bedelinin davacılara ödenmesi, karşılık davacıya sözleşme gereğince verilen avans ve teminat senetleri nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespiti ile senetlerin iadesi istemine ilişkin olup , birleşen dava, tazminat taleplerinin bakiyesi taleplerine yönelik ek dava olarak açılmıştır.
Karşılık dava ise; asıl davacılara; sözleşme kapsamında ki imalatlarına, sözleşme dışı imalatlarına ve sözleşme harici yaptıkları işlere karşılık yapılması gereken 1.064.909,44 USD den fazla yapılan ( 1.421.967,46 USD ödeme yapıldığı iddia edilmiştir) 357.058,02 USD nin asıl davacılardan tahsili ve karşılık davacı yararına manevi tazminata hükmedilmesi istemine ilişkindir.
Davalı/karşı davacı ...'in ...'nda inşaatı devam eden ...kapsamında, müteahhit firma ...tarafından ...'na karşı taahhüt edilen işlerin bir kısmının ifasını alt müteahhit olarak üstlendiği, bir kısım sözleşmeler imzaladığı, davalı/ karşı davacının sözleşmelerle üstlendiği işlerden bir kısım montaj işlerinin asıl davacılar tarafından sözleşmelere uygun ifa ve icrası hususunda taraflar arasında 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşme düzenlendiği, 20.000 USD ve 159.000 USD bedelli senetlerin sözleşme gereğince avans ve teminat senedi olarak davacılar tarafından davalıya verildiği, asıl davacıların sözleşme kapsamında bir kısım imalatlar yaptıkları, yine sözleşme dışı bir kısım imalatlar ve sözleşme harici işler yaptıkları, Sözleşme de kararlaştırılan iş bitim tarihinde sözleşmede kararlaştırılan imalatların tam olarak yapılamadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.
Kaldırma kararı doğrultusunda dosya ek bilirkişi raporu alınmak üzere bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, İnşaat Müh. ..., mali müşavir ..., Finans Uzmanı ...tarafından düzenlenen 30 /01/2024 tarihli bilirkişi raporu dosya kapsamına ibraz edilmiştir.
Taraflar arasındaki 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşmenin 3.0.maddesinde; "iş bu sözleşmeye konu sözleşme bedeli 3.180.000 USD dir. Sözleşme kapsamında ki işler için keşif cetveli aşağıda ki gibidir.iş veren iş miktarını dilediği kadar artırıp azaltmaya yetkilidir. Taşeron iş bu sözleşmenin konusunu teşkil eden işi ve işin mahiyetini, mahalli şartları, iş bu sözleşmenin ayrılmaz parçası olan dayanak sözleşmeleri ve bunların eklerini, işin süresini, işin yapılması için gerekli bilgiler, işçilik şartlarını vs dahil fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere işin ifa ve icrasına etki eden tüm hususları tetkik ettiğini, tamamen bildiğini, anladığını ve teklifini bu çerçevede fiyatlandırarak sözleşme konusu iş için birim fiyat usulü ve sabit birim fiyat esasına göre teklif verdiğini kabul eder" şeklinde olup; taraflar arasında ki sözleşmenin birim fiyat esasına göre düzenlendiği, bu nedenle asıl davacıların her halükarda sözleşme bedelinin tamamına hak kazanamayacakları, sözleşmenin 3.0.maddesi kapsamında yapılacak hesaplamaya binaen yaptıkları işler için ücret alabileceklerdir.
12.5 maddesinde ise; taşeron, hiçbir durumda işverenden işi bitirememekten dolayı mahrum kaldığı kar, fırsat veya sözleşme kaybı veya herhangi bir mam aitında dolaylı zararlarını veya başkaca bir ödeme talep edemez." şeklinde düzenlenmiş olup bu kapsamda taraflar arasındaki birim fiyatlı sözleşmenin 12.5 maddesindeki düzenleme karşısında davacının zarar ve kar kaybı ile tazminat talep etme hakkı olmadığı anlaşılmış bu yöndeki talepleri içeren asıl davanın reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Asıl davada dava konusu 20.000 USD ve 159.000 USD bedelli senetlerin, sözleşmenin 7.5. ve 8.0.maddeleri kapsamında, davacılar tarafından karşılık davacıya avans ve teminat senedi olarak verildiği; 20.000 USD miktarlı senedin davacı ..., 159.00 USD miktarlı senedin ise davacı lar ... ve ... tarafından düzenlenerek davalıya verildiği, davacı tarafça, bu senetlere ilişkin borç bulunmadığının tespiti ile senetlerin iptaline karar verilmesini talep edildiği , 20.000 USD ve 159.000 USD bedelli senetlerin asıl davacılar tarafından karşılık davacıya sözleşmenin 7.5. ve 8.0.maddeleri kapsamında avans ve teminat senedi olarak verildiği, bu hususun taraflarında kabulünde olduğu, sözleşmenin süresinin sona erdiği ve taraflar arasında ki sözleşmenin 7.5. ve 8.0.maddelerinin sözleşmenin tasfiye edilmiş olduğu nazara alındığında söz konusu senetlerin asıl dava kapsamında asıl davacılara iadesinin gerektiği kanaatine varılmıştır.
Taraflar arasında düzenlenen 28/09/2015 tarihli kesin hesap ödeme belgesi başlıklı kesin hesap hakedişinde işverenin taşeron adına işçilere ödediği ücret tutarı dahil toplam 1.153.440,26 USD kesinti yapılarak taşerona ödenecek net toplamın 2.633.743,32 USD olduğu belirtilmiş, davacılar tarafından ... 37.noterliği ... tarih ... yevmiye nolu cevabi ihtar ile kesin hesapda yer alan 2.633.743,31 USD tutarındaki alacağın 3 gün içerisinde ödenmesi talep edilmiş ise de, davalı şirket tarafından gönderilen ... 35. Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye nolu cevabi ihtarında ihtar ve eki kesin hesabın kabul edilmediği bildirilmiştir.
İbraz edilen bilirkişi raporundaki mali tespitler uyarınca davalı şirketi ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, “Davalı şirket ticari defterlerinde davalılardan ... ile ilgili olarak 159.10.0013 numaralı “verilen sipariş avansları” hesabında 17.07.2014 tarihinde gönderilen 20.000,00 USD karşılığı 42.534,00 TL nin kayıtlı olduğu, bu tarihten sonra söz konusu hesapta başkaca bir işlem kaydının yer almadığı , Dava dışı esas işveren Umman’ da yerleşik firma konumunda olması nedeni ile ve Umman mevzuatı gereğince, iş kapsamında Umman’ da çalışacak olan davalılar personelinin dava dışı esas işveren tarafından bordroya alındığı, burada tahakkuk eden ücretlerin davalılar ve davalılar personeline ödenerek, aylık bazda düzenlenen bordro tutarlarının davalı şirket tarafından davalılar hesabından mahsup edilmek üzere 335.10.0001 numaralı “personel borçlar-muscat havaalanı” hesabında takip ettiği ,bu şekilde kayıt altına alınan ödemelere ilişkin muavin hesap ekstresinde, davacılar adına 28.09.2015 kesin hesap tarihi itibarıyla toplamda 1.153.440,26 USD ödeme yapıldığı, davacılara 17.12.2015 karşı dava tarihi itibarıyla 28.09.2015 tarihinden sonraki ödemeler dahil olmak üzere toplamda 1.421.967,46 USD ödeme yapıldığı, davacıların, işçilere yapılan ödemeler toplam tutarının 1.153.440,26 USD olduğu” belirtilmiş olup BAM kaldırma ilamında, davacılar tarafından 28/09/2015 tarihinden sonra bu kapsamda yapılan kesintilerin alacaklarından mahsup edilemeyeceği belirtildiğinden ibraz edilen ek rapor ile, davalı şirket vekili tarafından 28.08.2015 tarihinden sonraki ödemelere ilişkin ibraz edilen belgelerde, bir ödemenin deftere kayıt tarihi ile ödemenin yapıldığı tarihin her zaman aynı tarih olmadığı, asıl yüklenici tarafından davacılar/karşı davalılar işçilerine yapılan ödemelerin davalı şirket hesabından ileri tarihli hak edişler ile düşüldüğü ve bu sebeple bu ödemelerin davalı şirket defterine bilahare kaydedildiği, davalı şirketin iş yaptığı müteahhit firmanın yurtdışında kurulduğu ve o ülkenin mevzuatına tabi olup o ülkenin mevzuatına göre düzenlenen belgeler ve tutulan ticari defterlere dayalı icmaller davalı/karşı davacı şirket vekilince dosya kapsamına sunulduğu ,... kayıt tarihli, ... yevmiye numaralı kayda esas ... payroll report kaydında yer alan 133.920,88 USD ödemenin Asıl Yüklenici tarafından 2015 Mart ayı maaşı olarak davacılar/karşı davalılar işçilerine ödenen ancak davalı şirketin hak edişinden Asıl Yüklenici tarafından bilahare düşülen miktarı yansıttığı “Muhteşem tır 2015/10 bordrosu” na ilişkin ... yevmiye numaralı kayıt bakımından bordroya yansıyan ödemenin, 28/09/2015 tarihinden kısa bir süre sonra işten ayrılan çalışanın davacı/karşı davalılar ile olan sözleşme ilişkisi devam ederken gerçekleştirdiği çalışmasına ilişkin kıdem tazminatı ödemesi olduğu bu ödemelerin bordrolarda adı geçen personele ilişkin kişisel “personel hesap özeti” tablolarında “asma tavan” ibaresi geçmesi ve bu iş için de davacılarla sözleşme yapılmış olduğu dikkate alındığında, adı geçen personellerin davacılar tarafından sözleşme kapsamında görevlendirilen personeller olarak kabul edilebileceği anlaşılmıştır.
Karşı dava bakımından taraflar arasında düzenlenen 28/09/2015 tarihli kesin hesap ödeme belgesi başlıklı kesin hesap hak edişinde işverenin taşeron adına işçilere ödediği ücret tutarı dahil toplam 1.153.440,26 USD kesinti yapılarak taşerona ödenecek net toplamın 2.633.743,32 USD olduğu, davacılar tarafından ... 37. noterliği ... tarih ... yevmiye nolu cevabi ihtar ile kesin hesapta yer alan 2.633.743,31 USD tutarındaki alacağın 3 gün içerisinde ödenmesi talep edilmiş ise de davalı şirket tarafından gönderilen ... 35. Noterliği' nin ... tarihli ... yevmiye nolu cevabi ihtarında ihtar ve eki kesin hesabın kabul edilmediği, davacı Yüklenicinin işi Birim fiyatlı götürü bedelle yapmayı üstlendiği, bu kapsamda işin bedelinin 3.180.000,00 USD olduğu nazara alındığında ,taşaronun sözleşme içi ve sözleşme dışı yapmış olduğu iş bedeli toplamının 1.223.317,00 USD olduğu davalı/karşı davacı işveren tarafından davacıya yapılan toplam ödemenin 1.421.967,00 USD olduğu nazara alındığında davacı adi ortaklığın davalı/karşı davacı Aspen Şti'ne; 1.421.967,00USD – 1.223.317,00USD = 198.650,00 USD borçlu olduğu kanaatine varılmış ve karşı davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Her ne kadar karşılık davacının yurt dışında iş yaptığı ve ticari ilişki içerisinde bulunduğu müteahhit firmalara davanın ihbarı ile karşılık davacının ekonomik itibarının ve ticari ilişkilerinin zarar gördüğü bu suretle manevi olarak zarara uğradığı ve bu zararın asıl davacılar tarafından karşılanması gerektiği iddia edilmiş ise de, karşılık davacı tarafça manevi tazminat ödenmesine ilişkin koşulların somut olayda gerçekleştiği hususu ispat edilemediğinden, hal böyle olunca da manevi tazminat istemin ilişkin koşullar somut olayda gerçekleşmediğinden bu yöndeki istemin reddinin gerektiği kanaatine varılmıştır.
Birleşen 10 ATM ... Esas sayılı dava; kısmi dava olarak açılan asıl davanın talep edilmeyen bakiye alacaklara yönelik açılan ek dava mahiyetinde olup, 15.07.2014 tarihli sözleşmeden kaynaklı sözleşmenin götürü ücret olarak kabulü halinde bakiye sözleşme bedeli, sözleşme kapsamı dışında yapılan birim fiyatlı işler bakiye bedelleri ile sözleşme harici yapılan hizmet işlerinden taşeron kar payı talep edilmekte olup birleşen davaya cevap dilekçesi ile davalı vekili zamanaşımı def'inde bulunmuştur.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.149 uyarınca, zamanaşımı, alacağın muaccel olması ile başlar.Birleşen dava eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacının alacak talepleri;15.07.2014 tarihli sözleşmeden kaynaklı bakiye sözleşme bedeli, sözleşme kapsamı dışında yapılan birim fiyatlı işler bakiye bedelleri ile sözleşme harici yapılan hizmet işlerinden taşeron kar payı talep edilmekte olup , İlgili taleplerin bir borçlandırıcı işlem olarak sözleşmenin kuruluş anında muaccel olmadığı ancak alacak talebi yönünden zamanaşımının başlangıç tarihinin, eserin teslim tarihi olarak belirlenmesi gerektiği bu kapsamda 28/09/2015 tarihli kesin hesap tarihinden birleşen davanın açıldığı tarih nazara alındığında TBK 147/6 maddesi kapsamında 5 yıllık zamanaşımı süresi dolduğu anlaşılmakla birleşen davanın zamanaşımı nedeni ile reddi gerekmiştir.
H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Asıl Dava Yönünden;
1-Davacının alacak istemiyle açtığı davanın REDDİNE,
2-Davacılar tarafından düzenlenip davalıya verilen 15/07/2014 tarihli 20.000-USD bedelli ve 01/09/2014 tarihli 159.000-USD bedelli senetlerin teminat senedi olduğunun tespiti ile söz konusu senetlerin keşideci olmalarına göre DAVACILARA İADESİNE, iptal isteminin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 35.760,52-TL nispi karar ve ilam harcının peşin alınan 10.2333,24-TL harçtan mahsubu ile artan 25.527,28-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacıların alacak istemi yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 383.026,46-TL nispi vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacıların teminat senetlerinin iadesi istemi yönünden; davacı ...'un 15/07/2014 tarihli 20.000-USD bedelli ve 01/09/2014 tarihli 159.000-USD bedelli senetlerin tamamında taraf olduğu, müteveffa davacı ...'in ise dava konusu teminat mektuplarından sadece 01/09/2014 tarihli 159.000-USD bedelli senette taraf olarak yer aldığı gözetilerek karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 79.290,48-TL nispi vekalet ücretinin;
A) Davacı ... bakımından tamamının(79.290,48-TL),
B) Müteveffa davacı ... bakımından ise hesap olunan toplam vekalet ücretinin %88,82'sine tekabül eden 70.425,80 TL'si ile sınırlı olmak üzere ve tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
6-Davacılar tarafından yapılan ilk gider, posta masrafı olmak üzere toplam 21.915,74-TL yargılama giderinin red kabul oranı nazara alınarak 11.002,64-TL'nin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, (9.772,54-TL'sinin Davacılara, kalan 1.230,10-TL'sinin davacı ...'a verilmesine)
7-HMK 333.maddesi gereğince davacılar tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
Karşı Dava Yönünden;
1-Karşı davanın KISMEN KABULÜ ile 198.650-USD nin karşı dava tarihi olan 17/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasa 4a maddesi uyarınca USD cinsi mevduata uygulanan faizi ile müştereken ve müteselsilen davacı / karşı davalılardan alınarak davacı / davalıya verilmesine, fazla istemin REDDİNE, koşulları oluşmadığından manevi tazminat isteminin REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 39.906,01-TL nispi karar ve ilam harcından 18.640,05-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 21.265,97-TL nispi karar ve ilam harcının davacı / karşı davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 87.786,59-TL nispi vekalet ücretinin Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan TL nispi vekalet ücretinin davacı / karşı davalılardan alınarak davalı/karşı davacıya verilmesine
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 71.218,48TL nispi vekalet ücretinin davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/ karşı davalılara verilmesine,
5-Reddedilen manevi tazminat yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davalı/karşı davacıdan alınarak davacı/ karşı davalılara verilmesine,
6-Davalı / karşı davacı tarafından yapılan ilk gider, posta masrafı olmak üzere toplam 19.490,65-TL yargılama giderinin red kabul oranı nazara alınarak 10.843,66-TL'nin davacılar/ karşı davalılardan alınarak davalı/ karşı davacıya verilmesine, kalan kısmın davalı / karşı davacı üzerinde bırakılmasına,
7-HMK 333.maddesi gereğince davalı/karşı davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davalı/ karşı davacıya iadesine,
Birleşen Dava Yönünden;
1-Mahkememizin 11/07/2023 tarihli 2 numaralı ara kararından dönülmesine, birleşen davanın zaman aşımı nedeni ile REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 427,60-TL karar ve ilam harcından 337,46-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 90,14-TL karar ve ilam harcının davacılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
4-HMK 333.maddesi gereğince davacılar tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
5-Davacı taraflarca yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
6-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin, davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/07/2024
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır