T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/138 Esas
KARAR NO : 2025/507
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 0103/2023
KARAR TARİHİ : 10/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Tic. A.Ş. tarafından, müvekkil .... Ltd Şti aleyhine 3.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli fatura(EK-1) düzenlenmiş olup iş bu fatura bedeli haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlendiğini, itiraz dilekçesi eklerinde sunmuş oldukları ve davalı şirket kayıtlarında da yer alan müvekkili şirkete ait usulsüz kullanım tarihinden önce ve usulsüz kullanım tarihinden sonra faturalardan da anlaşılacağı üzere müvekkilinin dava konusu fatura bedeli doğal gaz kullanımı ilgili makinelerin kapasiteleri de dikkate alınsa mümkün olmadığını, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Usulsüz Doğal Gaz Kullanımı" başlıklı 53. Maddesinin (d) bendinin amacının; mevcut doğal gaz sayacı tarafından kapasite aşımı nedeni ile tespit edilemeyen kullanımın tespiti olduğunu, bu hususta da davalı şirkete "hesaplamanın nasıl yapıldığı ve kapasite aşımının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin" yazılı başvuru yapılmış olmasına rağmen müvekkil şirkete bu konuda geri dönüş yapılmadığını, müvekkili şirketin Eylül 2022 doğal gaz kullanımı 12.358,77 KWH, Ekim 2022 doğal gaz kullanımı 13.474,82 KWH, Kasım 2022 doğal gaz kullanımı 16.319,15 KWH, Aralık 2022 doğal gaz kullanımı 16.896,49 KWH olduğunu, usulsüz doğal gaz kullanımının tespit edildiğini ve sayacın değiştirildiği 28/12/2022 tarihine kadar müvekkili şirketin aylık ortalama doğal gaz kullanımının yaklaşık olarak 9.230,00 KWH olduğunu, usulsüz doğal gaz kullanımının tespit edilip uygun kapasiteli doğal gaz sayacının takıldığı 28/12/2022 tarihinden itibaren de, Ocak 2023 tarihinde toplam 13.337,65 KWH miktarında doğal gaz kullanımı olduğunu, müvekkili şirketin üretim yapan bir şirket olduğundan dolayı ortalama aylık 10.000,00 KWH miktarında doğal gaz kullanımı olduğunu, sadece kış şartları nedeni ile bu tüketim arttığını ki zaten geçmiş faturalara bakıldığında kış aylarında doğal gaz kullanımının arttığını, müvekkili şirketin üretim yapan bir şirket olduğundan dolayı, ilgili adreste bulunan makinelerin üretim kapasitelerinin de doğal gaz kullanım kapasitelerinde belirli olduğunu, bunun üzerinde veya altında makinelerin çalışmasının mümkün olmadığı gibi ilgili makinelerin kapasiteleri üzerinde doğal gaz tüketiminin de mümkün olmadığını, davalı şirket tarafından düzenlenmiş 01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli faturada müvekkil şirketin 409.242,93 KWH doğal gaz kullanımı yaptığı tespit edildiğini, müvekkili şirketin ilgili adreste bu tutarda doğal gaz kullanımının teknik olarak mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkili şirketin uygun kapasiteli sayaç takıldıktan sonra dahi kış şartları olmasına rağmen bir aylık doğal gaz kullanım miktarının13.337,65 KWH olduğunu, davalı şirkete yazılı olarak yapmış oldukları başvuruya cevap olarak, "... numarasına kayıtlı adreste, 02.12.2022 tarihinde yapılan saha tespitinde, onaylı proje dışı cihazlar eklenmek suretiyle, tesisatınıza tesis edilmiş olan doğal gaz sayacıda kapasite aşımı yapılarak usulsüz doğal gaz kullanımı yapıldığı tespit edilmiştir." denilmek sureti ile usulsüz doğal gaz kullanımının 02.12.2022 tarihinde tespit edildiğini beyan ettiklerini, bu usulsüz kullanıma ilişkin Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında 13.01.2023 tarihinde tahakkuk yapıldığını ve bu tahakkukta müvekkili şirketin bu süre zarfında 409.242,93 KWH miktarında doğal gaz kullandığına ilişkin fatura düzenlendiğini, bu kullanımın neye göre ve nasıl yapıldığının izaha muhtaç olduğunu, tespit tarihinden itibaren kullanım süresinin yaklaşık olarak 409.242,93 KWH gibi uçuk bir tüketimin olmasının izaha muhtaç olduğunu, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında en fazla bir yıllık tüketim dikkate alınsa dahi 409.242,93 KWH gibi bir miktarda doğal gaz kullanımı mümkün olmadığını, usulsüz kullanımın tespit edilmesinden önceki sayaçta kapasite aşımının hangi tarihte gerçekleşmiş olduğu tespit edilebileceği gibi sayacın değiştirildiği ve uygun kapasiteli sayacın takıldığı 28/12/2022 tarihten itibaren bir aylık doğal gaz kullanımının 13.337,65 KWH olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte bu kullanım dahi dikkate alınarak bir yıllık kullanım tutarının hesaplandığı zaman 6.0.051,80 KWH (2022 yılı usulsüz kullanım dolayısıyla hesaplanacak kullanım) gibi bir doğal gaz kullanımına ulaşıldığını, bu kullanımında bir yıllık zaman diliminde yaklaşık 143.241,83 KWH(2022 yılı içinde toplam kullanılan ve ücreti ödenen doğal gaz miktarı) miktarındaki kullanımın da bedelli ödendiğini, davalı şirketin tahakkukunun açıkça hatalı ve izaha muhtaç olduğunu, bu konuda alınacak olan bilirkişi raporunda daha net bir şekilde ortaya çıkacağını, davalı şirket tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlenmiş olan faturaya ilişkin davalı şirkete başvuru yapıldığını ancak herhangi bir sonuç alınamadığını, dava konusu faturanın hangi hususlar dikkate alınarak tahakkuk ettirildiği hususunda da açıklama yapılmadığından dolayı iş bu davayı açma zarureti hasıl olduğunu belirterek, davanın kabulü ile dava konusu fatura bedeli yönünden borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; şirketin ... numaralı tesisatın kayıtlı olduğu ticari işletmenin faaliyette bulunduğu ...adresinde ... sözleşme hesap numarasıyla sözleşme yaparak ticari aboneliğini başlattığını ve gaz kullanımına başladığını, 02.12.2022 tarihinde söz konusu tesisatta takılı ... seri numaralı G4 tip sayacında saha tespiti sonucu onaylı proje dışı cihazlar eklenmek suretiyle kapasite aşımı yapılarak usulsüz doğal gaz kullanımı yapıldığı tespit edildiğini, bu doğrultuda, davacıya mevzuat hükümlerine binaen 13.01.2023 tarih ve ... numaralı 177.948,00-TL bedelli fatura tahakkuk edildiğini, davacı tarafından ikame edilen huzurdaki haksız dava ile 500,00-TL'lik kısmından borçlu olmadığının tespitinin talep edildiğini, huzurda ikame edilen davanın eksik harç yatırılarak ikame edilmiş olması ve Harçlar Kanunu hükümlerinin kamu düzeninden olması münasebetiyle öncelikle davacıya kesin süre verilerek dava harcının tamamlatılmasını, kesin süre içerisinde tamamlanmadığı durumda davanın usulden reddine karar verilmesini, davacının onaylı proje dışı cihazlar eklenmek suretiyle tesisatına tesis edilen doğal gaz sayacında kapasite aşımı yaparak usulsüz doğalgaz kullandığı, ... tarafından davacıya tahakkuk edilen13.01.2023 Tarih ve ... numaralı 177.948,00-TL bedelli faturada hata bulunmadığı ve usule uygun olduğu hususları göz önüne alınarak davacının soyut ve gerçeği yansıtmayan iddialarının ve huzurdaki haksız davanın reddine karar verilmesini, müvekkili şirketin kamu iştiraki niteliğinde bir şirket olması ve alacağını geç tahsil edecek olması nedenleriyle davacı aleyhine fatura bedelinin %20’sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, davacının usulsüz doğalgaz kullanımın bulunup bulunmadığı, dava konusu 13/01/2023 tarihli, ... nolu 177.948,00 bedelli fatura nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, davalının İİK'nın 72/4. Maddesi uyarınca tazminat talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkindir.
Dosyada tarafların bildirdiği belgeler, abonelik sözleşmesi, abonelik kayıtları, İTO kayıtları, ticari defter kayıtları, tanık beyanları ve bilirkişi raporu delil olarak değerlendirilmiştir.
Celsede davalı tanığı olarak dinlenen ... " Ben ve diğer tanık ... birlikte ...'da saha çalışmalarında bulunuyoruz. Genel olarak tüm İstanbul'da projeye uygunluk noktasında denetimler ve tespitler yapıyoruz. Dava konusu olayda da saha tespitini biz yaptık. Dava konusu tespit üzerinden neredeyse bir yıl geçmiştir. Tam olarak hatırlamıyorum. Ancak hatırladığım kadarıyla abonelik sadece kombi ile açılmıştır. Daha sonrasında boya kurutma makinesi eklenmiştir. Bu ekleme projeye aykırıdır. Abonenin sayacı bu makineye uygun olmadığı için zaten proje onayı alması mümkün değildir. Davacının sayacı ... çeşidindendir ve sadece kombi için bağlanmıştır." şeklinde,
Tanık ... "Dava konusu tespitin yapıldığı gün diğer tanık ile birlikte çalışıyorduk. Biz saha çalışması esnasında projeyi uygunluk denetimi yapıp fotoğraflama ve tutanak tanzimi akabinde şirket yetkilerinin kendi el yazıları ile tespiti kabul ettiklerine dair imzalarını alıp sahadan ayrılıyoruz. Kullanılan cihazların kullanım saatlerini günlük olarak şirket yetkilerine soruyoruz ve bu beyanlar doğrultusunda tutanak hazırlıyoruz. Genel olarak çalışma düzenimiz bu şekildedir. Dava konusu aboneliğin 2021 yılındaki açılışında sadece kombiye özgülenmiştir. Ancak biz denetime gittiğimizde ilave olarak büyük bir kurutma fırını gördük. Bu da aboneliğe ve sayaca uygun değildi. Davacı şirketin 2021 yılında abonelik ilk açıldığında üç ay süre boyunca gaz kullanımları çok kısıtlı ve normal değerlerdedir. Ancak üçüncü ayın sonunda itibaren muhtemelen kurutma fırının etkisi ile kullanım miktarı 900 m3 lerin üzerine çıkmıştır. Bu kullanım miktarı sadece kombi ile ulaşılabilecek bir miktar değildir. Davacı şirket bu hadiseden sonra 08/03/2023 tarihinde tespit ettiğimiz cihazlara ilişkin usulüne uygun olarak tekrar abonelik başvurusunda bulunmuş ve tam olarak tespitimiz ışığında abonelik bilgilerini ve türünü güncelleyerek tekrar gazının açılmasını sağlamıştır. Biz şirket yetkilisi mahalde bulunmuyor ise sigortalı çalışanların imzasını alıyoruz. Olayda da aboneliğe aykırı olduğunu düşündüğümüz cihazlarla ilgili fotoğraflama yaptık." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Mahallinde Makine Mühendisi ve Borçlar Mevzuatından Kaynaklı Nitelikli Hesaplama Uzman bilirkişi heyete marifeti keşif yapılmak suretiyle hazırlanan 13.02.2024 tarihli bilirkişi raporunda; Mahkemece davacının kaçak doğal gaz kullanımında bulunduğu sonucuna varılır ise; Kaçak veya Usulsüz Doğal Gaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar Ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca, davalı şirketin davacıdan tüketim bedeli isteyebileceği ancak; Muhterem Mahkemece, heyetimizin teknik üyesinin yaptığı inceleme sonucunda ulaşılan "görülen 24 adet doğalgaz yakıt tüketim ve yakıt bedeli faturaları incelendiğinde; 02.01.2023 tarihi ile 07.06.2023 ayları kapsayan 6 adet faturalarda beyan edilen ve ödenmek üzere kesilen faturalar atölyede kurulu elektrostatik fırın brülörünün yakama kapasitesi üzerinde olduğu gibi, doğalgaz tüketim miktarı ile talep edilen fatura tutarlarının örtüşmediği, 02.01.2023 tarihinden başlayarak 07.06.2023 tarihine kadar kesilmiş 6 adet faturalarda talep edilen doğalgaz bedelinin hakkaniyetli olmadığı" görüşü ile aynı kanaatte olunması halinde davalının, davacıdan talepte bulunamayacağı bildirilmiştir.
Dosyanın kök raporu hazırlayan bilirkişi heyetine tevdii ile davalı vekilinin itirazları değerlendirilerek alacak idiası yönünden sonuç bedelin tek bir tabloda bir araya getirilmek ve itirazları karşılar nitelikte gerekçelendirmek suretiyle hazırlanan 08/10/2024 tarihli ek raporda; davacının onaylı projeye aykırı davranışlarda bulunup bulunmadığının teknik değerlendirme gerektirdiği, heyetimizin ilgili hususta uzmanlığı bulunmadığı belirtilerek teknik başlık altında inceleme cihetine gidilemediği, Mahkemece davacının onaylı proje ve sözleşmeye aykırı davranışlarda bulunduğu sonucuna varılır ise, sözleşmenin tarafların anayasası olduğu hususu ve Türk Borçlar Hukuku'nun başat ilkelerinden olan ahde vefa ilkesi gözetilerek davacının ahde aykırı davrandığından sorumluluğunun gündeme gelebileceği, davalının “Onaylı projeye göre saatlik maksimum 7,80 m3 /h tüketim yapılabilecekken davacının 32,31 m3/h tüketim yaptığının görüldüğü...” şeklindeki beyanları sonradan davacıdan talep edilerek dosya ekinde görülen doğalgaz tüketim faturaları ile ... tarafından kesilen faturalarla çelişki arz ettiği durum tespitinin doğalgaz tüketim konusu uzmanlık alanına girdiğinden tarafların ek rapor olarak taleplerinin Doğalgaz tüketimi ve doğal gaz sayaçları konusunda uzmanlık alanı olduğu, davalı ve davacının sorularına detaylı cevap verebilecek doğalgaz tüketimi ve doğalgaz sayaçları hakkında uzman bir bilirkişinin heyetimize katılması durumunda detaylı ve tarafların sorularına net cevap olabileceği; ancak kök raporumuzda dosyaya talebimiz üzerine eklenen ve dikkate aldığımız faturalardaki doğalgaz tüketimi ile sonradan ... tarafından kesilen yüksek tutarlı (m3 cinsinden) fatura ile periyodik olarak okunan ve tahsilatı yapılan doğalgaz tüketim faturaları dikkate alınarak kök rapordaki görüş ve kanaatimizin bildirildiği, dosyaya yeni bir bilgi belge sunulamadığından teknik görüş olarak kök rapordaki görüşlerde herhangi bir değişikliğin olmadığı, ihlale yönelik olarak davacının kendisine fatura kesildiği, kesilen fatura ile ilgili doğalgaz projeleri, doğalgaz tüketimi ve doğalgaz mevzuatında uzman teknik bilirkişi eklenmesi gerektiği, 02.12.2022 tarihinde söz konusu tesisatta takılı ... seri numaralı ... tip sayacında saha tespiti sonucu onaylı proje dışı cihazlar eklenmek suretiyle kapasite aşımı yapılarak usulsüz doğal gaz kullanımı yapıldığının tespit edildiği, bu konuda doğalgaz sayaçları ve doğalgaz projeleri konusunda uzman teknik bilirkişi konusu olup, heyetimizce mevcut tüketim faturaları dikkate alınarak sonradan kontrol sonrası kesilen aşırı kullanılmış şeklinde kesilmiş faturanın geçmiş faturalarla çelişki arz ettiği şeklindeki kök raporumuzdaki teknik görüşümüzde herhangi bir değişikliğin olmadığı, davacının onaylı projeye rağmen projeye aykırılık gerçekleştirip gerçekleştirmediğini tespiti doğalgaz proje ve doğalgaz tüketim konusunda uzman bilirkişi konusu olup, doğalgaz projesi ve doğalgaz tüketim değeri konusunda görüş bildirmemiz teknik anlamda heyetimizin uzmanlık alanı dışında konu olup, kök rapordaki görüşlerimizde değişiklik bulunmadığı bildirilmiştir.
Bilirkişi raporunda davacının onaylı projeye aykırı davranışlarda bulunup bulunmadığının teknik değerlendirme gerektiği tespitine yer verildiği raporun mevcut haliyle hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmakla bilirkişi raporuna karşı itirazların kabulüne, kök raporu hazırlayan bilirkişi heyetine eksik olduğu belirtilen teknik değerlendirmelerin yapılmasının sağlanması amacıyla bir doğalgaz sayaçları ile Enerji Hukuku alanında konusunda uzman bilirkişi eklenmek suretiyle kök raporda belirtilen tespitlere ek olarak ek raporda belirtilen davacının onaylı projeye aykırı davranışlarda bulunup bulunmadığı hususunda değerlendirme yapılması ve taraf itirazların dosya kapsamına uygun şekilde değerlendirilerek gerekçelendirilmesi ile dava konusu alacak taleplerinin denetime elverişli şekilde hesaplanması hususlarında hazırlanan 15/03/2025 tarihli ikinci ek raporda; ... tarafından usulsüz doğal gaz kullanıldığının tespit edildiği 02.12.2022 tarihinde geçerli olan 13.07.2021 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin ... olduğu, sadece 24 KW kapasiteli hermetik kombi bulunduğu ve saatlik doğalgaz tüketiminin 2,5 m3/h olduğu ancak ... tarafından usulsüz doğal gaz kullanıldığı tespitinden sonra hazırlanan 28.12.2022 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin ... olduğu, 24 KW kapasiteli hermetik kombi ve 290 KW kapasiteli boya kurutma fırını bulunduğu ve toplam saatlik doğalgaz tüketiminin 32,73 m3/h olması söz konusu yerde izinsiz tadilat yapılarak cihaz eklenmesi ve mevcut sayacın ölçüm kapasitesinin üstünde doğal gaz kullanılarak usulsüz doğal gaz kullanıldığını gösterdiğini, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 53. Maddesinde belirtildiği üzere, İç tesisatta onaysız tadilat yaparak doğal gaz kullanması durumunda, onaysız yapılan tadilat neticesinde tesisata ilave cihaz eklenmesi ile tüm yakıcı cihazların toplam kapasitesinin kullanılan sayacın ölçüm aralığını aşması halinde yapılan tadilat tarihinden itibaren tüm tüketim faturaları kullanılan tüm yakıcı cihazların toplam kapasitesi esas alınarak bulunan yeni değer ile adreste bulunan sayacın azami ölçüm kapasitesi arasındaki farka göre tahakkuk ettirilir ve tadilat tarihinin üzerinden 1 (bir) yıldan çok süre geçmesi halinde son 1 (bir) yıllık süre üzerinden işlem yapıldığı, dolayısıyla tespit tarihinde tesisata ilave edilen cihazların toplam kapasitesi olan ve esas alınan 32,1 m3/h'den, tespit tarihinde tesisatta bulunan ... sayacın 300 mbar basınç altındaki maksimum ölçüm kapasitesi olan 7,8 m3/h'den çıkarılması elde edilen 24,3 m3/h tüketim değerine ve abone beyanına göre çalışma gün ve saatlere göre hesaplanan 29.160 m3 değerinin doğru hesaplandığı ve usulsüz doğalgaz kullanılması nedeniyle düzenlenen 03.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli faturanın yerinde ve doğru hesaplandığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Davacı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukukî ilişkinin mevcut olmadığının tespiti için açılan davaya menfî (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukuku El Kitabı, İstanbul 2013, s. 346). Menfî tespit davası 2004 sayılı İİK'nın 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukukî ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir.
Menfi tespit davası, maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır. Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).
Ayrıca, adi senette borçlu olarak gözüken kimse, senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığının ve dolayısıyla, senet borçlusu konumunda bulunmadığının tespiti amacıyla, cebri icra tehdidi ile karşı karşıya ise, icra takibinin yapılmasından önce; süresi içinde ödeme emrine karşı imzaya itirazda bulunmayı ihmal etmiş ve takip kesinleşmişse, takibe başlanılmasından sonraki evrede sahtelik davası açabilir, böyle bir sahtelik davası hukukî niteliği itibariyle 2004 sayılı İİK 72’de düzenlenmiş olan menfi tespit davasıdır (Tanrıver, S.: Medenî Usul Hukuku, C.1, Ankara 2016, s. 844-845).
TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer; fakat davacıya (borçluya) düştüğü hâller de vardır; davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı HMK m. 190; 4721 sayılı TMK m. 6). Fakat, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru, El Kitabı, s. 370 ilâ 372). 6100 sayılı HMK'nın 209. maddesi uyarınca; adi bir senetteki yazı veya imza inkâr edildiğinde, bu konuda bir karar verilinceye kadar, o senet herhangi bir işleme esas alınamaz. Öte yandan, sözleşmedeki imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti bunu iddia eden alacaklıya aittir (Yargıtay HGK'nın 26/04/2006 tarih ve...E.,...K. sayılı ilamı).
Tüm bu genel açıklamalar dikkate alınarak iş bu davada ispat yükü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı tarafta olup davalı alacaklı borcun sebebi olan 03.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli faturaya dayalı alacağının varlığını ispatla mükelleftir. Taraflarca ileri sürülen deliller toplanmış ve davacı ... Tic. Ltd Şti aleyhine tanzim edilen 3.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli fatura sebebiyle alacağın bulunduğu iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı ...Tic. Ltd. Şti. ile davalı ...Şirketi arasındaki doğal gaz abonelik sözleşmesinden kaynaklı davalı ... Şirketi tarafından usulsüz doğal gaz kullanıldığı tespiti yapılarak düzenlenen 03.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli fatura ilişkin olarak itiraz edilen dava kapsamında dosyaya sonradan eklenen onaylı projeler ve dosya muhteviyatındaki diğer bilgi ve belgeler incelenmek suretiyle yapılan değerlendirmede; davalı .. Şirketi'nin 04.02.2025 tarih ve..sayılı yazısı ekinde sunulan ... tüketim noktası numaralı, 10211527 bağlantı nesne numaralı söz konusu yere ait daha sonradan dosyaya eklenen projeler incelendiğinde; ... tarafından usulsüz doğal gaz kullanıldığının tespit edildiği 02.12.2022 tarihinde geçerli olan 13.07.2021 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin G4 olduğu, sadece 24 KW kapasiteli hermetik kombi bulunduğu ve doğalgaz tüketiminin 2,5 m3/h olduğu, 08.12.2022 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin ... olduğu, 24 KW kapasiteli hermetik kombi ve 15,35 KW kapasiteli evsel ocak bulunduğu ve toplam doğal gaz tüketiminin 4,1 m3/h olduğu, 28.12.2022 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin ... olduğu, 24 KW kapasiteli hermetik kombi ve 290 KW kapasiteli boya kurutma fırını bulunduğu ve toplam saatlik doğal gaz tüketiminin 32,73 m3/h olduğu, 06.03.2023 onay tarihli projede, kullanım basıncının 300 mbar olduğu, sayaç tipinin ...(rotari sayaç) olduğu, 24 KW kapasiteli hermetik kombi ve 290 KW kapasiteli boya kurutma fırını bulunduğu ve toplam doğalgaz tüketiminin 32,73 m3/h olduğu tespit edilmiştir. Dosya konusu ... adresinde kurulu .... Ltd. Şti. İşyerinde doğal gaz ile çalışan brülör kullanılmak suretiyle metal malzemelere elektrostatik toz boya yapıldığı, doğal gaz yakıtı ile enerji üreten Brülörün 28.12.2022 onay tarihli projeden de anlaşıldığı üzere 300 mbar gaz basıncı ile çalışan 290 kw enerji üretme kapasitesinde olduğu, aktif olarak çalışan brülörün saatte maksimum gaz tüketiminin 30,23 m3/h olduğu, 300 mbar basınç altında ... sayaç tipinin maksimum ölçüm kapsitesinin 7,8 m3/h' olduğu ve ... tarafından usulsüz doğal gaz kullanıldığının tespit edildiği 02.12.2022 tarihinde onaylı projede kullanım kapasitesinin 2,5 m3/h' olduğu tespit edilmiştir. Ancak 28.12.2022 onay tarihli projeden de anlaşılacağı üzere proje hilafında 290 KW kapasiteli cihaz ilavesi yapılarak tüketim miktarı 32,73 m3/h yükselmiştir. Dolayısıyla ... sayaç tipinin ölçüm kapasitesinin üstünde m3/h tüketim yapılmıştır. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 53. maddesi hükmüne göre iç tesisatta onaysız tadilat ve cihaz eklemesi yapılarak doğal gaz kullanılması nedeniyle davacı... Tic. Ltd. Şti.'nin usulsüz doğal gaz kullandığı kanaatinin oluştuğu, ...'ın ...ve ... sayılı yazısında 02.12.2022 tarihinde yapılan tespitte, tespit edilen debinin 32,31 m3/h olduğu belirtilmişse de hesaplamaların 32,1 m3/h üzerinden yapıldığı ancak 28.12.2022 onay tarihli projede belirtilen toplam kapasitenin 32,73 m3/h olduğu, dolayısıyla davacı ...Tic. Ltd. Şti.'nin menfaatine olacak şekilde tüketim değeri yaklaşık %2 oranında daha düşük hesaplanmış olup bu oran tölerans değerleri içerisinde değerlendirilebileceğinden ... tarafından hesaba katılan 32,1 m3/h tüketim değerinin esas alınabileceği kanaatine varılmıştır. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 53. Maddesindeki " ... Birinci fıkranın (d) bendindeki hallerde, onaysız yapılan tadilat neticesinde tesisata ilave cihaz eklenmesi ile tüm yakıcı cihazların toplam kapasitesinin kullanılan sayacın ölçüm aralığını aşması halinde durumun tüketiciye bildirilmesi kaydıyla, yapılan tadilat tarihinden itibaren tüm tüketim faturaları kullanılan tüm yakıcı cihazların toplam kapasitesi esas alınarak bulunan yeni değer ile adreste bulunan sayacın azami ölçüm kapasitesi arasındaki farka göre tahakkuk ettirilir. Tadilat tarihinin üzerinden 1 (bir) yıldan çok süre geçmesi halinde son 1 (bir) yıllık süre üzerinden işlem yapılır." hükmüne istinaden ...'ın ...ve ...sayılı yazısında belirtildiği üzere; abonenin beyanına göre haftalık çalışma gün sayısının 6, günlük brülör kullanım süresinin 4 saat olduğu bilgileri esas alınmış olup usulsüz doğal gaz kullanımı nedeniyle fatura edilecek tüketim miktarı, cihazların toplam tüketim değeri olan 32,1 m3/h'den ... sayacın 300 mbar basınç altında maksimum ölçüm değeri olan 7,8 m3/h'den çıkarılması ile elde edilen 24,3 m3/h tüketim değerinin esas alınarak hesaplandığı, kış dönemi ve yaz dönemi ayrımı da yapılarak hesaplanan 29.160 m3 değerinin baz alındığı ve usulsüz doğalgaz kullanılması nedeniyle düzenlenen 03.01.2023 tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli faturanın yerinde ve doğru hesaplandığı, tanık beyanlarının dosya kapsamında toplanan deliller, tutanaklar ve 15/03/2025 tarihli bilirkişi raporu ile uyumlu olması sebebiyle tanık beyanlarına itibar edilebileceği, bilirkişi raporuna davacı vekilinin teknik nitelikte olmayan itirazlarının dosya kapsamı ile örtüşmemesi de dikkate alınarak davacı vekilinin dosya kapsamındaki itirazlarına itibar edilemeyeceği anlaşılmakla az yukarıda izah edildiği üzere davacının borçlu olmadığı savının aksine davalının davacıdan usulsüz doğalgaz kullanılması nedeniyle düzenlenen ... tarihli ve ... numaralı, 177.948,00 TL bedelli fatura sebebiyle alacak talep edilebileceği kanaatiyle 15/03/20235 tarihli bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun olması ile hüküm kurmaya elverişli ve gerekçeli olması sebepleriyle bilirkişi raporuna karşı itirazların reddi ile tekrar bilirkişi raporu alınması taleplerinin reddine, karar verilmekle davalı alacaklı tarafça alacak iddiası ispat edilmiş olmasına karşın davacı borçlu tarafça aksi ispat edilemediğinden davanın reddine karar verilmiştir,
Davalı tarafın kötüniyet tazminatı talebi yönünden ise İİK'nın 72/4. maddesi uyarınca tazminata hükmedilebilmesi için davanın alacaklı konumunda olan davalı lehine reddine karar verilmiş olması ve dosya kapsamında dava konusu alacağın ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması gerekmektedir. Davanın reddine karar verilmiş ise de dosya kapsamında 03/03/2023 tarihli ara karar ile verilen ihtiyati tedbir kararının yalnızca "davacı tarafın ... numaralı sözleşme hesabına ait doğalgaz enerjisinin kesilmemesine" ilişkin olduğu, başka bir anlatımla ihtiyati tedbir kararının kapsamının dava konusu faturanın ödemesinin geçici olarak durdurulmasına ilişkin olmadığı bu nedenle de verilen ihtiyati tedbir kararı ile davalı alacaklının alacağına erişmesinin engellenmediği ve İİK'nın 72/4. Maddesiinde düzenlenen kötü niyet tazminatının yasal koşullarının oluşmadığı kanaatiyle davalının kötü niyet tazminat talebinin İİK'nın 72/4. fıkrasındaki koşullar oluşmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Davalının kötü niyet tazminat talebinin İİK'nın 72/4. fıkrasındaki koşullar oluşmadığından reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 179,90-TL peşin harç ve 2.859,01-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 3.038,91-TL harcın mahsubu ile artan 2.423,51-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 4.000,00-TL bilirkişi ücreti, 219,00-TL posta giderleri olmak üzere toplam 4.219,00-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
8-Artan gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.10/07/2025
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.*