T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/256 Esas
KARAR NO : 2025/141
DAVA : Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali)
DAVA TARİHİ : 17/04/2023
KARAR TARİHİ : 04/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; ... A.Ş.'nin ilgili yasa ve mevzuatlar çerçevesinde yatırım hizmetleri sunan bir kurum olduğunu, davacı nezdinde ... numaralı yatırım hesabı sahibi davalı ...'in sermaye piyasalarında sürekli yüksek riskli işlemler açarak milyonlarca TL 'sını aşan pozisyon alan bir yatırımcı olduğunu, davacı ile davalı arasında "Çerçeve Sözleşme", "Türev Sözleşme", "Elektronik İşlem Platformu Kullanım Sözleşmesi" ve "...A.Ş. ...Pozisyon Kapama Seviyesi Formu" akdedildiğini, ilgili sermaye piyasası hükümleri uyarınca, davalının gerçekleştirebileceği işlemlere ilişkin risklerin davalıya bildirildiğini ve Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu, Pay Piyasasına İlişkin Risk Bildirim Formu, Yatırım Fonlarına İlişkin Risk Bildirim Formu, Özel Sektör Borçlanma Araçlarına İlişkin Risk Bildirim Formu, Türev Araçlar Risk Bildirim Formu'nun davalı tarafından okunup imzalandığını, davalının davacı nezdindeki üyeliği ve sunduğu aracılık hizmetlerinden faydalanarak ...A.Ş. ... 'nda (...) işlem gören çeşitli vadeli işlem sözleşmelerinde büyük meblağda alım satım işlemi gerçekleştirdiğini, davalının hesabında gerçekleştirdiği vadeli işlem sözleşmelerine yönelik emirlerini davacı yatırım kuruluşunun Trade Master isimli elektronik işlem platformu üzerinden borsaya ilettiğini, bu platformun davalıya doğrudan piyasalara erişme ve teminat durumu ile gerçekleştirdiği işlemlere ilişkin yükümlülüklerini anlık olarak takip etme ve yerine getirme imkanı tanıdığını, davalının 13 Eylül 2022 tarihinde gün sonu itibariyle bahse konu teminatlarda toplamda 125.100 adet uzun (alım yönlü) pozisyon sahibi olduğunu, her bir kontratın 100 adet payı alma yükümlülüğünü içerdiğini, davalının işlem yaptığı kontratların toplamda 12.510.000 adet payı ve yaklaşık 110.000.000 TL tutarı temsil eden büyüklüğü olduğunu, davalının kontratlarda gerçekleştirdiği işlemden kâr veya zarar etmesinin borsada kontratların dayanağı olan payların değerinin artması veya azalmasına göre belirlendiğini, kontratlarda pozisyonu açık kaldığı sürece dayanak payları değerinin artması veya azalmasına bağlı olarak davalının kar/zarar etmeye devam ettiğini, uzun yönlü pozisyonlarda dayanak varlığın (..., ..., ..., ... ... paylarının) fiyatının düşmesinin davalıyı zarara uğratmakta iken dayanak varlığının fiyatının artması durumunda ise davalının kâr ettiğini, tüm vadeli işlem sözleşmeleri gibi dava konusu kontratların da vadeli niteliği gereği davalının pozisyonlarının büyüklüğü üzerinden hesaplanan teminat yükümlülüklerini pozisyonları açık kaldığı sürece oluşan kar/zararın bakiyeye yansıtılması sonrasında teminatını yeterli seviyede tutmak ve pozisyon zararına bağlı teminat kaybı nedeniyle teminatının yetersiz hale gelmesi halinde teminat tamamlamakla yükümlü olduğunu, 13 Eylül 2022 tarihinde açıklanan ... enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi sonrasında 14 Eylül 2022 tarihinde de ...AŞ piyasaları nezdinde de aşağı yönlü sert fiyat hareketleri görüldüğünü, özellikle davalının vadeli işlem sözleşmelerinin dayanak varlığını teşkil eden banka paylarını da içeren ... bankacılık endeksinde yer alan paylar günlük ulaşabileceği en düşük seviyelere gerileyip taban seviyelere düştüğünü, piyasalarda yaşanan aşağı yönlü fiyat hareketleri nedeniyle davalının pozisyonlarında zarar ettiğini, davalının zarar etmesi sonrasında pozisyonların açık kalabilmesi için sürdürme teminatını sağlayacak şekilde ilave teminat sağlaması ya da pozisyonunu kapatması gerektiğini, teminat yetersizliğinin davalı tarafından elektronik işlem platformundan takip edilebildiğini ayrıca telefon ile de davalıya bildirildiğini, ses kayıtlarından da görüleceği üzere İş Yatırım 'ın davalıyı arayarak riski açıkça belirtmiş olduğunu, davalının farkında olduğunu ve kapatacağını belirttiğini, pozisyonlarını ayarlayarak gün içinde 5-10 milyon arası teminat tamamlayacağını ifade etmiş olmasına rağmen herhangi bir tamamlama işlemi gerçekleştirmediğini, bunun üstüne yatırım hesabında bulunan mevcut pozisyonların davacı tarafından kapatıldığını, pozisyon kapama işlemi sonrasında davalının hesabında kalan borç miktarı olan 3.021.180,72 TL 'nin hesabına yansıtıldığını, davalının işlemlerden zarar etmesi halinde zarar tutarının ... 'ta işlem tarafı olan diğer yatırımcı veya yatırımcılara ödenmesi gerektiğini, ödemelerin davacı yatırım kuruluşu ve borsa işlemlerinde merkezi takas kuruluşu (...) olarak görevli ... A.Ş. (...) aracılığıyla gerçekleştirildiğini, davalının borcunu ödememesi nedeniyle işlemin karşı tarafı olan yatırımcılara olan borcunun ...'a davacı yatırım kuruluşu tarafından ödemek zorunda kalındığını, davalıya telefon ve e-posta yoluyla defalarca ulaşılmaya çalışılsa da hiçbirine cevap alınamadığını, sonunda ... 16. Noterliği 'nin ... tarih ve ... no.lu ihtarnamesi ile durumu ihtar ettiğini, ihtara rağmen ödeme gerçekleşmediğinden 19.10.2022 tarihinde eksi bakiye borcunun akdi temerrüt faizi ve BSMV'siyle tahsili maksadıyla davalıya karşı ... 7. İcra Müdürlüğü 'nde ... E sayılı ilamsız icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin davalı ...'e tebliğ edildiğini, davalının ise ödeme emrine, borca ve ferilerine itiraz ettiğini, bunun üstüne 04.11.2022 tarihinde ... 27. İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulması kararı verildiğini ve iş bu itirazın iptali davasının açılmasının zorunlu hale geldiğini belirterek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, davalının en az %20 oranında icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA /
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; ... 'in davacı yatırım kuruluşu nezdinde ... numaralı yatırım hesabı üzerinden sermaye piyasalarında işlem gerçekleştiren bir yatırımcı olduğunu, 13.09.2022 tarihinde gün sonu itibariyle 100 adedi ... Bankası A.Ş., ... adedi ...A.Ş., 55.000 adedi ... T.A.Ş., 23.000 adedi ... Bankası A.Ş., 26.000 adedi ... Bankası T.A.O. ve 10.000 adedi ... A.Ş. 'ye ait kontratlarda... (...) işlem gören toplam 125.100 adet uzun alım yönlü pozisyon sahibi olduğunu, iş bu davanın konusunun müşterinin yatırım hesabında mevcut ... ta işlem gören kontratlarının, müşterinin rıza, muvafakati ve talebi olmaksızın, bilakis müşterinin karşı çıkmasına rağmen davacı tarafından 14.09.2022 tarihinde seans açılışında taban fiyattan satılması işlemlerinin mevzuat ve sözleşmeye uygun olup olmadığı noktasında toplandığını, davacının İş Yatırım uhdesinde çalışan ... isimli yatırım kuruluşu yetkilisi tarafından 14.09.2022 günü saat 09.08 de telefon ile aranarak müşterinin hesaplarındaki teminat yetersizliğinden söz ederek ilave teminat yatırmaması halinde müşteriye ait pozisyonların en geç saat 09.30 itibariyle taban fiyattan satış verilmek suretiyle kurum tarafından kapatılacağını belirttiğini, müşterinin ise bu duruma ısrarla karşı çıkarak pozisyonların kapatılmamasını, yatırım kuruluşu tarafından taban fiyata tüm satışları girmek suretiyle kendisinin çok zarara uğrayacağını, oysa gün içinde en geç 10.30-11.00 sularında ne kadar ilave teminat gerekiyorsa yatıracağını, üstelik pozisyonlarını kendi kapatması durumunda da oluşabilecek muhtemel eksi bakiyeyi karşılayacağını ifade ettiğini, bahsi geçen telefon görüşmesine dahil olan davalı şirketin yatırım kuruluşuunun şube müdürü ... isimli kişinin de müşteriye hitaben kurumun kesinlikle böyle bir risk alamayacağını, davalının ilave teminat göndermesini bekleyemeyeceklerini, hesap sahibine inisiyatif tanıyamayacaklarını ve pozisyonlarını kendilerinin kapatacaklarını söylediklerini, aynı telefon görüşmesinin 02.27 dakikasında, müşterinin ilgili kişilere hitaben gün içerisinde daha iyi fiyatlara pozisyonları kapatılma imkanı olabilecekken seans açılışında taban fiyattan satışların yapılmasına rıza göstermediğini açıkça ifade ettiğini, müşterinin ısrarlı itirazlarına rağmen davacı kurum yetkililerinin süreci oldu bittiye getirmeye çalışan tavır ve üslupları karşısında sonuç alamayacağının anlaşılması üzerine görüşmenin sonlandığını, aynı gün saat 09.25 te henüz seans başlamadan müşterinin davacı kurumu arayarak ... isimli şirket yetkilisi ile görüşerek pozisyonlarının kapatılmamasını, ilave teminata yetecek parayı bulduğunu, kendisine 10.30-11.00 e kadar müsaade etmeleri halinde ne kadar para gerekiyorsa göndereceğini belirttiğini, yatırım kuruluşu yetkilisinin ise müşterinin pozisyonlarını kapattıklarını, paranın kendilerine bu saat itibariyle geçmiş olması gerektiğini, artık yapacak bir şeylerinin olmadığını belirttiğini, bunun üstüne müşterinin şube müdürü ile görüşmek istediğini, ... hanıma da aynı şeyleri izah ettiğini, ... hanımın bekleyemeyeceğini, bu riski yönetemeyeceğini belirterek kurum olarak bu riski alamayacağını, zaten bütün emirleri tabana yolladığını, paranın gelip gelmeyeceğini garanti edemeyeceğini belirtmek suretiyle müşterinin henüz seans başlamadan teminatını tamamlama taahhüdünün davacı şirket yetkililerince kulak arkası edilerek taban fiyattan satış emri iptali talebinin karşılıksız kaldığını, Seans açılışında müşterinin kendi pozisyonları dışında piyasada çok fazla satış olmadığını, artıda çıkacakken kurumun kendisini zarara uğrattığını belirtmesi üzerine ... hanımın ama neyi bekleyeceğiz, para göndereceğim dediğiniz saat 09.27 idi dediğini, bunun üstüne müşterinin bunu kabul etmediğini, oluşan neticeyi üstlenmediğini açıkça belirttiğini, dava dilekçesinde davalının arandığı, teminat tamamlama yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde pozisyonların kapatılacağının belirtildiği ileri sürülmüşse de teminat tamamlama için bir süre ve imkan tanınmamış olduğunu, bilakis seans başlamadan taban fiyattan müşterinin tüm ... pozisyonlarının kapatıldığını, gün içerisinde oluşan fiyatlarla müşterinin 2.500.000-3.000.000 TL kara geçecek iken davacı yatırım kuruluşunun Sermaye Piyasası mevzuatına ve müşterinin açık talebine aykırı bir şekilde henüz borsada işlemler başlamadan saat 09.25 den önce müşteriye ait yatırım hesabında bulunan mevcut pozisyonları kapatıp haksız bir şekilde 3.021.180,72 TL borç yansıtıldığını, dava dilekçesinde, müşterinin imzalamış olduğu Çerçeve Sözleşmesi'nin 19.15 maddesinde teminat seviyesinin çağrısız pozisyon kapama seviyesinin altına inmesi halinde herhangi bir çağrı, ihtar veya bildirimde bulunmaksızın kapatılabileceği hükmü bulunduğundan, yine davalının ...A.Ş. ... Piyasası Çağrısız Kapama Seviyesi Formu akdetmiş olduğundan bahisle teminat yetersizliği bulunan davalının pozisyonunun davacı yatırım kuruluşu tarafından rıza ve muvafakat aranmaksızın kapatılmış olduğu ileri sürüldüğünü, oysa ... tarafından belirlenmiş bulunan ... işlem saatlerinde Marjin Kapama Son Saati (temerrüt başlangıç saati) Tam Gün mesai yapılan günlerde saat 15.00, Yarım Gün mesai yapılan günlerde saat 11.00 olarak uygulandığını, Sermaye Piyasası mevzuatına, ... tarafından belirlenmiş ve ... piyasasını düzenleyen bahsi geçen düzenleme ve işlemler hilafına düzenlenmiş sözleşme, protokol vb. başkaca hukuki metinlerin muteberliğinden söz edilemeyeceğini, bu çerçeveden değerlendirince müşterinin rıza ve muvafakati olmaksızın yine kendisine hukuken ve fiilen teminat tamamlama imkanı tanınmaksızın marjin kapama son saatinden önce VIOP kontratlarının, hesap sahibinin itirazlarına rağmen yatırım kuruluşu tarafından satılarak pozisyonların kapatılmasının hukuka uygun olmadığını, müşterinin davacı yatırım kuruluşunun usulsüz ve Sermaye Piyasası mevzuatına aykırı işlemleri sonucu mağdur olmasına ve zarara uğramasına rağmen davacı kurumun ... 7. İcra Müdürlüğü 'nün ... E sayılı dosyası üzerinden müşteri aleyhine ilamsız icra takibi başlattığını, asıl mağdurun müşteri olması sebebiyle icra takibine itiraz edildiğini belirterek, açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE /
Dava; İ.İ.K.nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, yapılan ilamsız icra takibine karşı davalının vaki itirazının iptali ve icra inkar tazminatı ile sorumlu tutulması istemine ilişkindir.
... 7. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyası kapsamından; davacı tarafın davalı hakkında toplam 3.195.548,16-TL alacağın eklentileri ile birlikte ödetilmesi istemiyle ve ilamsız takip yoluyla icra takibinde bulunulduğu ve fakat davalı tarafından yasal süresi içinde vaki itirazı sonucu, icra takibinin İ.İ.K.nun 62. maddesi uyarınca durduğu saptanmıştır. İcra takibine vaki itirazın davacı tarafa tebliği durumu ve dava tarihine nazaran da, bu itirazın iptali davasının İİK.nun 67. maddesi hükmünde öngörülen ve hak düşürücü nitelikteki bir yıllık süresi içinde açıldığı da tespit olunmuştur.
Taraflarca gösterilen delilen toplanmış ... 7. İcra Müdürlüğü'nün ...sayılı esas sayılı dosyasının bir örneği Uyap üzerinden celp edilerek dosya arasına alınmış, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 05/05/2024 tarihli bilirkişi raporu, bilirkişiler ..., ..., ...tarafından düzenlenen 16/09/2024 tarihli bilirkişi raporu ve 09/01/2025 tarihli bilirkişi ek raporu dosya kapsamına ibraz edilmiştir.
Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi rapor ve ek raporu ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;
Davacı tarafça davalının teminat yükümlülüklerini yerine getirememesi nedeniyle....Ş.'nin davalının ödeme yükümlülüklerini ...A.Ş.'ne ödemek zorunda kalmasından ve bu tutarın ...'a ödenmesinden kaynaklandığı pozisyon kapama işlemlerinde mevzuata veya sözleşmeye aykırılık bulunmadığını, davalının hesabında yapmış olduğu işlemlerin kendi yatırım tercihinin bir sonucu olduğunu, teminatın yetersiz kalması sebebiyle çağrısız pozisyon kapama işlemlerinin yapılmasının piyasaların ve alınan ürünlerin işleyiş kuralı gereği olduğu, ... işlemlerine ilişkin aracılık faaliyetleri yürüten Türkiye 'deki tüm yatırım kuruluşların yetersiz teminatla işlemlerin sürdürülmesi mümkün olmadığından otomatik pozisyon kapama mekanizmalarını kullandığını, yatırım kuruluşların iş ve eylemleri SPK tarafından yakından takip edilip vadeli işlem piyasalarında teminatların belirli seviyenin altında kalması halinde pozisyonların otomatik olarak kapatılmasının (stop-out) matbu uygulama olduğu 14 Eylül 2022 tarihinde ... A.Ş. piyasaları nezdinde yaşanan aşağı yönlü sert fiyat hareketleri neticesinde davalının eksi bakiyesi oluşmakla birlikte teorik olarak eksi bakiyenin artabileceği azami bir sınırın da bulunmadığı gibi davalının kendi ticari kararları çerçevesinde yatırımı gerçekleştirmiş ve bu yatırımı nedeniyle zarara uğramış olduğundan işlemlerinden doğan ödeme yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olup takibe itirazının haksız olduğunu iddia etmiş,
Davalı ise davacı yatırım kuruluşunun, müşterinin yatırım hesabındaki pozisyonlarında teminat açığı veya öz kaynak eksiği gibi bir durum oluşması halinde öncelikle anılan hususla ilgili müşteriyi bilgilendirmesi, akabinde müşteriye ait sermaye piyasası araçlarını satabilmesi için müşteriye teminat açığını veya özkaynak eksiğini kapatabilmesi amacıyla bildirimde bulunması ve bu bildirimin müşteriye ulaştığının teyidini alması gerektiği, somut olayda yatırım kuruluşunun usule uygun hiçbir bildirim yapmadığını, henüz seans açılmadan davalı müşterinin bütün ... kontratlarını taban fiyata satış emri girmek suretiyle satarak müşterinin pozisyonlarını sözleşmeye ve hukuka aykırı biçimde kapattığı 14.09.2022 tarihinde müşteri ile davacı kurum yetkilisi arasında henüz seans başlamadan yapılan telefon görüşmesinde müşterinin kontratların rızası dışında satılmasına karşı çıkmasına rağmen davacı yatırım kuruluşu yetkilisinin buna ilişkin itirazlarını önemsemediği belirterek davanın reddi ile alacak miktarının %20 sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş olup, borsada türev işlem gerçekleştiren sermaye piyasası yatırımcısı olan davalının pozisyonlarının teminat yetersizliğine düşmesi üzerine işleme aracılık eden davacı yatırım kuruluşu tarafından re'sen kapatılması sonucu ortaya çıkan zararın tazmini talep edilmektedir.
Borsada gerçekleştirilen türev işlemler nedeniyle müşteri hesabında teminat yetersizliği meydana gelmesi durumunda, oluşan eksi bakiyenin yatırım kuruluşu tarafından talep edilebilmesi için;
(1) "Teminat yetersizliği" durumu tahakkuk etmeli, yatırım kuruluşu tarafından müşteri hesabındaki teminatın yetersizliği görüldükten sonra,
(2) "Teminat Tamamlama Çağrısı" usulüne uygun şekilde yapılmalı, teminat tamamlama çağrısının usulüne uygun şekilde yapılmış olmasına rağmen,
(3) Müşteri tarafından o çağrıya usulünce icabet edilip, gerekli teminatın verilen uygun sürede tamamlanmayarak "Temerrüt Hali"nin gerçekleşmiş olması, şartlarının birlikte sağlanmış olması gerekmektedir.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ayrıntılı olarak incelenerek belirtildiği üzere davacı yatırım kuruluşu, ... işlemlerinde mümkün olup ... işlemlerinde uygulanması mümkün olmayan stop-out işlemini, davalı müşteri ile imzalandığı çerçeve sözleşmeye konulan hüküm ve davalı müşteriden alınan "Form" ile, borsa-dışı işlemlere özgü bir uygulamanın, borsada gerçekleştirilen vadeli kontrat işlemleri için uygulandığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından; teminat yetersizliği durumu tahakkuk eden davalı müşteriye, teminat açığının ortaya çıkması ile pozisyonların kapatılma zamanı dikkate alındığında usulüne uygun şekilde bir Teminat Tamamlama Bildirimi (margin call çağrısı) yapılmadığı, bu durumda davalı müşteri açısından teminat yetersizliği oluşsa da "Temerrüt Hali"nin tahakkuk etmediği, Borsa işlemlerinde müşteriden eksi bakiyenin talep edilebilmesi için gerekli olan hukuki koşullar usulüne uygun şekilde sağlanmadığı halde, yatırım kuruluşu tarafından re'sen satış yapıldığı, Seans başında tabandan verilen satış nedeniyle oluşan eksi bakiye nedeniyle noterden ihtarname gönderildiği, Borsada teminat yetersizliği durumunda uyulması gereken Sermaye Piyasası Mevzuatında (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve diğer SPK düzenlemeleri ile ... ve ... düzenlemelerinde) öngörülen mekanizmanın gereklerinin davacı yatırım kuruluşu tarafından yerine getirilmemesinin gerekçesi olarak, müşteriden çerçeve sözleşmeye ek olarak alındığı beyan edilen ... A.Ş. ... Kapatma Seviyesi Formu"nun ("Form") dayanak gösterilmektedir.
SPK tarafından çıkarılmış olan III-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşlarının Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yatırım Kuruluşları Tebliğinin;
MADDE 26— (1) Yatırım kuruluşları müşterileriyle işlem yapmaya başlamadan önce, sunulacak faaliyet ve hizmete ilişkin yazılı bir sözleşme yapmak zorundadır. Bu sözleşmede yer verilmesi gereken asgari hususlar Kurulca belirlenir. Bu sözleşme, yatırım kuruluşuyla müşterisi arasındaki ilişkiyi genel olarak düzenleyen, başlangıçta bir kez akdedilen ve münferit işlemlerin esasını oluşturan bir çerçeve anlaşmadır.
(2) Her bir sözleşme için belirlenen gerekli asgari unsurlara yer verilmesi şartıyla birden fazla yatının hizmet ve faaliyetine ilişkin olarak tek bir
(3) Sözleşmeler, müteselsil sıra numaralı ve en az bir nüsha olarak düzenlenir ve aslına uygun olduğuna ilişkin onaylayanın imzasını ve yatırım kuruluşunun kaşesini ihtiva eden bir suret müşteriye verilir. Sözleşmenin yatıran kuruluşunda kalan aslının üzerine müşteri tarafından bir suretinin
(4) Sözleşmeye taraf olan müşterinin ya da müşterilerin, devir, birleşme, veraset, müşterek hesaplara yeni hak sahiplerinin dâlıi] olması ya da mevcutlardan bazılarının ayrılması gibi nedenlerle değişmesi halinde sözleşmenin yenilenmesi zorunludur.
(5) Çerçeve sözleşmelerde sermaye piyasası mevzuatına aykırı hükümler ile müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici vc yatırım kuruluşları lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan ve emirlerin ispatının müşteriye yüklenmesine ilişkin hükümlere yer verilmez." hükmünü taşımakta olup
(1.) fıkra hükmüne göre, yatırım kuruluşlarının, işlem yapmaya başlamadan önce hukuken geçerli bir sözleşme yapmaları gerekmekte olup ancak bu çerçeve sözleşmeler, asgari şartları SPK tarafından belirlenen, nitelikli sözleşmelerdir.
(5.) fıkrası hükmüne göre; "Çerçeve sözleşmelerde sermaye piyasası mevzuatına aykırı hükümler ile müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici ve yatırım kuruluşları lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan ve emirlerin ispatının müşteriye yüklenmesine ilişkin hükümlere yer verilmez şeklinde düzenleme içermektedir.
Davacı yatırım kuruluşu tarafından dosyaya sunulan çerçeve sözleşme ve eklerinin SPK'nın Yatırım Kuruluşları Tebliği düzenlemelerine Form'un III-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşları Tebliğfnin 26(5) maddesi kapsamında "sermaye piyasası mevzuatına aykırı" hükümler içerdiği, "müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici" ve "yatırım kuruluşları lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan" nitelikte olduğu bu kapsamda SPK'nın III-39.1 Tebliği m. 26(5) hükmüne aykırı olduğu anlaşılmıştır.
Davalı müşterinin teminat hesabında oluşan açığın önemli bir gerekçesinin ...'ın teminat oranı değişikliği düzenlemesi olup ,pozisyon kapatmalarının yapıldığı günün, ...'ın Risk Parametre değişikliklerinin yürürlüğe alındığı tarih olan 14.09.2022 tarihi olup, davalı müşterinin söz konusu tarihteki teminat yetersizliğinin, ...'ın aynı tarihte yürürlüğe giren teminat düzenleme değişikliği nedeniyle gerçekleşen piyasa koşullarında olduğu, davacı yatırım kuruluşu tarafından, ...'ın 14.09.2022 tarihinde yürürlüğe giren risk parametre değişikliği kararının, piyasaya duyurulduğu 09.09.2022 tarihinden itibaren her durumda 14.09.2022 öncesinde davalı müşteriye tebliğ edilmesi gerektiği, ...'ın 14.09.2022 itibariye yürürlüğe giren parametre değişikliğinin, "Temerrüt Hali" hukuken tahakkuk etmeden, aynı tarih (14.09.2022) itibariyle seans başı (09:30) itibariyle, borsada daha önce açılmış olan bir türev pozisyonun "teminat yetersizliği" gerekçesiyle re'sen kapatılması için kullanılmasının mümkün olmadığı, diğer taraftan, 14.09.2022, 09:08 itibariyle davacı yatırım kuruluşu yetkilisi tarafından davalı müşterinin telefonla aranarak "ilave teminat yatırmaması halinde pozisyonların en geç saat 09:30 itibariyle taban fiyattan satış verilmek suretiyle kurum tarafından kapatılacağı" yönünde bildirim yapılmasına rağmen, EFT işlemlerinin başlama saatinin 09:30 olduğu, gönderilecek nakit davalı müşteri nezdinde hazır olsa dahi, EFT işlemi yapılması mümkün olmayan 09:30'a kadar, talep edilen büyüklükte bir para transferinin yapılmasında fiili imkansızlık olduğu, ... nezdinde nakit teminat yatırma saatinin 11:00 olup tahakkuk etmiş bir teminat açığı olsa dahi ...'ın saat 11:00 öncesinde herhangi bir temerrüt işlemi yapmasının söz konusu olmadığı, bu kapsamda davacı yatırım kuruluşu çalışanı tarafından davalı müşterinin "gerekli teminatın 11:00' kadar getirileceği' beyanının saat 09:27 itibariye yapılmış olmasının "çok geç" olarak nitelendirilmesi ve pozisyonların sabahtan re'sen kapatılmasının SPK ve ... düzenlemelerine uygun bir uygulama olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, davalı müşterinin 11:00'e kadar nakit getirme veya pozisyonları bizzat kapatma önerileri de reddedilerek re'sen kapatmasının, SPK'nın III-39.1 Tebliği m. 21 (Mesleki özen ve titizlik ilkesi), m. 22 (Dürüstlük ilkesi) ve m. 24(1) (Müşteriye karşı özen ve sadakat borcu) hükümlerine aykırı olduğu gibi ... Bankası'nın internet sitesinde ilan edilmiş olan uygulamaya dahi uygun olmadığı anlaşılmıştır.
Yine davacı tarafça SPK nın 16.08.2018 tarih ve ...sayılı yazısı ile açıkça ... işlemlerinde stop-out uygulanabileceğinin ... (...) aracılığıyla tüm aracı kuruluşlara duyurulduğu ve internette yayınlandığı bu nedenle davaya konu ... işlemine uygulanan stop-out işleminin mevzuatsal dayanağının bulunduğu iddia edilmiş ise de mahkememizce incelenen SPK nın...tarih ve ...sayılı yazısında "Pozisyonların kapatılması konusunda genel hükümlere aykırı olmamak kaydıyla herhangi bir tahdit içermediği" belirtilmiş olduğu ancak davacı aracı kurum uygulamasının açıkça mevzuat hükümlerine uygun temerrüt halinin oluşmaksızın stop-out işleminin uygulandığı ve yukarıda izah edilen SPK'nın III-39.1 Tebliği m. 26(5) hükmüne açıkça aykırı olduğu anlaşılmış anılan durum karşısında ...Çağrısız Pozisyon Kapatma Seviyesi Formu ve Çerçeve Sözleşmenin SPK Düzenlemelerine aykırı olması nedeni ile davanın reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın Reddine,
2-Koşulları oluşmayan kötü niyet tazminat talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 615,40-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 38.594,24-TL harçtan mahsubu ile artan 37.978,84-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 399.643,85-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
6-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
8-Davalı tarafından yatırılan gider avansı bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
9-... Arabuluculuk Bürosu tarafından ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk tarife bedelinin, davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/03/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır