T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/21 Esas
KARAR NO : 2026/354
DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ : 02/01/2024
KARAR TARİHİ : 14/05/2026
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Lehtarı ..., keşide yeri ..., ... A.Ş., 04.11.2022 tarihli, keşidecisi ... Şirketi olan, çek numarası ..., 35.000 TL bedelli çek keşideci tarafından müvekkil ile aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak müvekkil lehine düzenlendiğini, müvekkil nezdinde bulunan dava konusu çekin müvekkilin bilgisi dışında ve rızası hilafında kaybolduğunu, müvekkil tarafından söz konusu ileri tarihli çekin vadesi gelmeden durumun fark edildiğini ve herhangi bir mağduriyet yaşanmaması adına ödeme yasağı talepli olarak ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile kıymetli evrakın iptali davası açıldığını, dava devam ederken davalı tarafından söz konusu çekin bankaya ibraz edilmek suretiyle bedelinin tahsil edildiğini ve Mahkemece davanın reddine karar verildiğini, dava konusu çekin davalı tarafça haksız iktisap edilmiş olup bedeli de haksız olarak bankadan tahsil edilmiş olduğundan sebepsiz zenginleşme elde edildiğini, çekin davalı şirket tarafından haksız bir şekilde tahsil edildiğini. Türk Ticaret Kanunu m. 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartının yerine getirildiğini, davalı taraf ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinin anlaşmama şeklinde sonuçlandığını, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile Lehtarı ..., keşide yeri ..., ... A.Ş., 04.11.2022 tarihli, keşidecisi ...Şirketi olan, çek numarası ...., 35.000 TL bedelli çek yönünden müvekkilin haklı hamil olduğunun tespitine, davalı tarafından bankaya ibraz etmek suretiyle çek bedelli tahsil edildiğinden 35.000,00 TL çek bedelinin ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile ödenmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacı, dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını iddia ederek TTK 792 kapsamında çekin istirdatını talep ettiğini, TTK'nun 792.maddesi ise; çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığını, Kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil, çekin iktisap anı olduğunu, Davacı, müvekkilinin ödeme yasağı kararından sonra çeki iktisap ettiğini iddia etmiş ise de; müvekkilinin çeki iktisap ettiği tarihte verilmiş olan bir ödeme yasağı kararı bulunmadığını, Somut olayda müvekkilinin kötüniyetli veya ağır kusurlu hareket ettiğine dair bir delil bulunmamakla birlikte davacının kayıp/çalıntı iddiası samimi de olmadığını, Davacı, çekin rızası dışında elinden çıktığı iddia etmiş ise de buna ilişkin hiçbir somut delil sunmadığını, Bu haliyle çekin nerede ve nasıl kaybolduğu ispata muhtaç olduğunu, Davacının ödeme yasağı kararı alması ve savcılığa şikayette bulunması çekin rıza dışında elden çıktığını göstermediğini, Davacı bu iddiasını somut delillerle ispat etmesi gerektiğini, Davacı, bırakın çalıntı iddiasını ispat etmeyi aksine kullanmayacağı çekleri önceden cirolayarak basiretli davranma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini, Bu nedenle TTK 792 şartları olayımızda gerçekleşmemiş olup davanın reddine karar verilmesini, davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER /
Taraf vekillerinin belirttiği, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... Arabuluculuk Bürosu ... Büro Dosya No , ... Arabuluculuk Numaralı İlk Oturum Tutanağı ve Anlaşmama ile sonuçlanan e -imzalı Son Oturum Tutanağı, Lehtarı ..., keşide yeri ..., ... A.Ş., 04.11.2022 tarihli, keşidecisi ... Şirketi olan, seri numarası ..., 35.000 TL bedelli çek sureti, Davalı şirket ticari defter ve kayıtları, Banka kayıtları, Ticaret Sicil Kayıtları, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... numaralı soruşturma dosyası İcra dosyası, çek aslı, faktoring sözleşmesi, alacağı tevsik eden fatura, alacak bildirim formu ve çek tevdi bordrosu, ticari defter ve kayıtlar, bilirkişi incelemesi, delil olarak değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, lehtarının davacı, keşidecisinin ... Şti olan , keşide yeri ... ,... AŞ ye ait 04.11.2022 tarihli ... numaralı, 35.000-TL bedelli çekin davacının rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davacının çekin istirdatı talebinin yerinde olup olmadığı hususunda olduğu anlaşıldı.
19/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda “Davalı ... firmasının çekleri ve dolayısı ile davaya konu “04.11.2022 vadeli ... No.lu, keşideci ... ŞTİ. olan çeki FAKTORİNG yasa ve SÖZLEŞME içeriğine uygun olarak teslim almış
ve işlemleri gerçekleştirmiş olduğu kanaatine varılmakta olup, nihai hukuki taktirin sayın mahkemenize ait olduğu, İstirdat Davasında İspat Yükü ve ‘’Münasip Bir Mühlet’’ Kavramı Hukukumuzda iddia sahibi, iddiasını ispatla mükelleftir. Dolayısıyla bu dava çeşidinde, iddia sahibi, çeki rızası dışında elinden çıktığını ileri süren meşru hamil olduğuna göre, ispat yükü de ondadır. Yani davacıda olduğu, Davacının iddiası şöyledir,
Çekin rızası dışında elinden çıktığını, Meşru hamilin kendisi olduğunu, Hususların hepsini ispat etme külfeti, tabii ki de davacı ve iddia sahibi olan meşru hamilde olduğu, Bu sebeple çek hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olduğu kabul edil-miş olsa dahi, “Çeki eline geçiren kimsenin (Yani ... A.Ş.nin) kötü niyetli veya Çeki eline geçiren kimsenin iktisapta ağır kusurlu olduğu,” Davacı tarafından dosya içeriği kayıt ve belgeler ile incelememize sunulu tüm yazışmalar doğrultusunda ispatlanamadığı, Nihai hukuki taktir sayın mahkemenize ait olmak üzere iyi niyetle çeki iktisap etmiş ve elinde bulunduran bankanın kusurunun tespit edilemediği” sonuç ve kanaatine varılmıştır.
04/08/2026 tarihli bilirkişi raporunda “ Dava dışı tarafın Ticari Defterlerin denetim ve inceleme açısından ihticaca ... olduğu, Dava dışı tarafın Ticari defterlerin H.M.K. 222. maddesinde belirtilen ticari defterlerin ibrazı ve Delil olma şartlarını taşıdığı, Dava dışı ... şirketi‟nin ticari defterlerinin incelenmesine, dava dışı Ģirketin 2022 - 2023 yılı ticari defterleri incelenerek dava dışı şirketin davacı ... (TCKN:...)‟ dan mal ve hizmet alımı yapmadığı tespit edildiği, ...‟ın ...Tic. Ltd. ġti.‟ne kesmiş olduğu 12.09.2022 tarihli ... numaralı Matrah tutarı 64.814,81TL KDV tutarı 5.185,19TL Toplamda 70.000,00TL faturanın taraflarca iptal edilmiş olduğu,” sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE /
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çek bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.
Dava; alacak davası olup, uyuşmazlığın; lehtarının davacı, keşidecisinin .. Şti olan , keşide yeri ... ,... AŞ ye ait 04.11.2022 tarihli ... numaralı, 35.000-TL bedelli çekin davacının rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davacının çekin istirdatı talebinin yerinde olup olmadığı hususunda toplanıldığı anlaşılmıştır.
... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E sayılı dosyasının incelenmesi ile davaya konu çekin iptali için davacı ... tarafından dava açıldığı, tensip zaptı ile ödeme yasağı kararının verildiği, yapılan yargılama neticesinde ...K sayısıyla süresinde istirdat davası açılmadığından davaya konu çek yönühden davanın reddine karar verildiği, 09.09.2023 tarihinde kararın kesinleştiği görüldü.
... Cumhuriyet Başsavcılığı ...soruşturma sayılı dosyasının incelenmesi ile, davacı ... tarafından, davaya konu olan çekin kaybolması ve sonra cirolanarak takibe konulması sebebiyle dava dışı ... Limited, ... ve davalı ...Şirketi aleyhinde 02.01.2023 tarihinde şikayette bulunulduğu, dosyanın yetkisizlik sebebiyle ...Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, ... Soruşturma numarasını aldığı ve soruşturmanın halen derdest olduğu görüldü.
TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.
Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. 6361 Sayılı Kanunun 9/2 fıkrası "faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." hükmünü amirdir. Aynı Kanunun 9/2 fıkrası ise; "bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmünü içermektedir.
Davaya konu çekin incelenmesi ile; keşidecisinin ... Şti, lehtarının davacı ..., davacı tarafından sırasıyla ... Tic. Ltd. Şti'ye, ...'a ve ... tarafından da davalı ... AŞ ye cirolandığı, ciro silsilesinde şeklen bir bozukluk olmadığı görülmüştür.
Davaya konu çeke dayalı alacağın gerçek fatura ile doğrulanıp doğrulanmadığının tespiti için dava dışı ... ve .... Ltd. Şti'nin 2022 yılının ticari defterleri incelenmiş, bunu göre faktoring işlemine konu olan dava dışı ... tarafından, dava dışı ... Tic. Ltd. Şti adına düzenlenen 12/09/2022 tarihli ... nolu 70.000,00 TL tutarlı inşaat malzelemeleri konulu faturanın taraflarca iptal edildiği ve KDV beyanında beyan edilmediği tespit edilmiştir. ...'ın faaliyet alanının Çay ocağı ve Kadın kuaförlüğü olduğu uyaptan ve vergi kayıtlarından görülmüştür. Dava dışı ...Tic. Ltd. Şti'nin 2022 - 2023 yılı ticari defterleri incelenmiş, dava dışı şirketin davacı ... (TCKN:...)' dan mal ve hizmet alımı yapmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki bilgiler ışığında davalı faktoring şirketinin 6361 Sayılı Kanunun 9/2 fıkrası "faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." amir hükmüne riayet etmediği, istihbari yükümlülüğünü yerine getirmediği kanaatiyle davanın kabulüne dair karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın kabulü ile ... Bank ... şubesine ait, keşide yeri ..., 04.11.2022 tarihli, keşidecisi ... Şirketi olan, seri numarası ..., 35.000 TL bedelli çek bedelinin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 2.390,85- TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin olarak yatırılan 597,72-TL'nin mahsubu ile kalan 1.793,13- TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
-Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 597,72-TL ile 427,60 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 1.025,32-TL nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 921,75 TL tebligat ve posta masrafları olmak üzere toplam 9.921,75 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan delil avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleşmesinden sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T hükümlerine göre belirlenen 35.000,00- TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00- TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,
-Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/05/2026
Katip
¸e-imzalıdır
Hakim
¸e-imzalıdır
Full & Egal Universal Law Academy