T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/226 Esas
KARAR NO : 2025/700
DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 12/01/2023
KARAR TARİHİ : 16/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; davalı şirket tarafından müvekkili aleyhine alacak iddiası ile İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası üzerinden icra takibine girişildiğini, müvekkilinin alacaklı olarak görünen firmaya ödenmesi gerekli hiçbir borcunun bulunmadığını, öte yandan takipte işlemiş faiz olarak talep edilen oran ve bu orana tekabül eden tutarın tüketici mevzuatına ve BK md.120 amir hükümlerine açıkça aykırılık teşkil ettiğini, eldeki dava menfi tespit davası olup Yargıtay Kararlarında izah ve ilan olunduğu üzere; borcun bulunmadığı iddiası ile açılan menfi tespit davalarında genel kuraldan ayrık olarak ispat külfetinin davalı alacaklı yana yüklendiğini, bu anlamda; müvekkili aleyhine girişilen takipten kaynaklı davalı yana herhangi bir borcunun bulunmadığını ve davalı yanın soyut şekilde ileri sürdüğü alacağını ispat etme yükümlülüğü bulunduğunu beyanla müvekkilinin, İstanbul ...İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyası bakımından borçlu olmadığının tespitine, İİK md.72'nin somut uyuşmazlığa tatbikine; olmayan bir alacağı, dayanak belirtmeksizin soyut şekilde takibe konu eden kötüniyetli davalı aleyhine %20'den az olmayan kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA /
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; dava konusu alacağın, temlik veren ... A.Ş. ile...A.Ş. Arasında akdedilen Beyoğlu ...Noterliği'nin 24.12.2013 tarih ve... Yevmiye Numaralı Alacak Temlik Sözleşmesi hükümleri uyarınca ...A.Ş.'ye devir ve temlik edildiğini,...A.Ş. ile...A.Ş.'nin T.T.K. hükümleri doğrultusunda birleşmesi neticesinde ... A.Ş.'nin tüm aktif ve pasifleri ile ...A.Ş.'ne devrolduğunu, temlik eden ... A.Ş. İle dava dışı borçlu ...ile Genel Kredi Sözleşmesi uyarınca takip konusu... no-lu ticari kredi kartının kullandırıldığını, davacı borçlu ...'un söz konusu Genel Kredi Sözleşmesinden müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla sorumluluğu bulunduğunu, dava dışı borçlu... ve davalı müşterek borçlu ve müteselsil kefil olan ...'un asıl alacak tutarı yalnızca 6.633,76 TL olan ... no.lu ticari kredi kartı borcunu on (10) yılı aşkın süredir ödemediğini ve sözleşmeden doğan sorumluluğunu yerine getirmediğini beyanla kullandırılan ticari kredi kartı nedeniyle haksız ve mesnetsiz şekilde Müvekkil şirket aleyhine açılan menfi tespit talebine ilişkin görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, yapılacak yargılama sonrasında alacağın %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri, dava vekalet ücreti ile arabuluculuk vekalet ücretinin davacı borçlu tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR /
Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, davacının ve dava dışı...'ın aile nüfus kayıt örnekleri UYAP üzerinden çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, dava dışı ...hakkında esnaf-tacir araştırması yapılmış, davalı şirketin İTO kaydı çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmış, dava dışı ...A.Ş.'nin ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
İstanbul ...Tüketici Mahkemesinin 14/03/2024 tarih,...Esas ve ...Karar sayılı ilamı ile; ''1-Mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin İstanbul Nöb. Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine...'' karar verildiği, işbu kararın 14/03/2024 tarihinde kesinleşerek dosyanın Mahkememize gönderildiği ve Mahkememizin... Esas sayılı sırasına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Mahkememizin 17/10/2024 tarihli duruşmasının (3) numaralı ara kararı ile; ''Davacının iddiası, davalının savunması ve tüm dosya kapsamına göre, ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlıkların halli için DAVA DIŞI ...A.Ş.'nin Ticari Defter ve belgeleri ile dosya üzerinde .... bilirkişi incelemesi yaptırılmasına'' dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda bankacı bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 18/03/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
-Dava dışı temlik veren ...A.Ş. ile dava dışı ...arasında 07.08.2007 tarihinde 25.000,00 TL tutarında, 17.12.2007 tarihinde, 10.000,00 TL tutarında, 25.03.2009 tarihinde 50.000,00 TL tutarında Genel Kredi Sözleşmesi imzalandığı,
-Söz konusu sözleşmelerde davacı ...'un Müşterek Borçlu ve Müteselsil Kefil sıfatıyla imzasının bulunduğu,
-Temlik veren dava dışı banka tarafından, dava dışı ...'a davaya konu...no.lu Kredili Mevduat Hesabı açıldığı,
-Kredili Mevduat hesabında mevcut bulunan 6.633,76 TL'lık anapara borcunun, 04.05.2012 tarihinde Tasfiye Olacak Alacaklar Hesabına aktarıldığı,
-Takibe konu alacak tutarının, dava dışı ...A.Ş. tarafından, 24.12.2013 tarihli Tahsili Gecikmiş Alacakların Satış ve Temlikine İlişkin Sözleşmesi ile davalı ... A.Ş.'ye (Eski unvanı ...Yönetim A.Ş.) devir ve temlik edildiği,
-Takiple temerrüde düşen davacı ... bakımından yapılan hesaplamalar sonucunda, adı geçenin temlik alan davacı... Yönetim A.Ş.'ye,
a) Takip tarihi itibariyle 6.801,16 TL tutarında borçlu bulunduğu,
b) Dava tarihi itibariyle 35.792,03 TL tutarında borçlu bulunduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememizin 14/04/2025 tarihli ara kararının (2) numaralı ara kararı ile; "Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna yönelik beyan ve itirazlarının -taraflar arasında akdedilen sözleşmelerin 818 sayılı BK döneminde olduğu nazara alınarak- değerlendirilmesi ve beyan ve itirazlarını karşılayacak mahiyette ek rapor tanzimi için dosyanın önceki bilirkişiye tevdiine" dair karar verilmiş ve işbu doğrultuda Bankacı bilirkişisi ... tarafından tanzim edilen 27/08/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;
Tarafların beyan ve itirazlarının bir kez daha ayrıntılı olarak değerlendirildiği, davacı ve davalı vekilinin beyan ve itirazları konusunda 18.03.2025 tarihli Kök Raporunda belirtilen görüşünün özünde bir değişiklik bulunmadığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Bilirkişi raporları dosya kapsamına uygun, bilimsel verilere dayalı, teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunduğundan Mahkememizce hükme esas alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE /
Dava, menfi tespit davasıdır.
İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı takip dosyası kapsamından davalı/alacaklı ... A.Ş'nin toplam 7.695,62-TL alacağın ödetilmesi istemiyle davacı/borçlu ve dava dışı borçlu ...hakkında ilamsız icra takibi yolu ile icra takibinde bulunulduğu tespit olunmuştur.
HMK'nun 320 maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davacının menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.
TMK'nun 6. maddesine göre "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." HMK'nun 190. maddesi gereğince de, "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir."
Menfi tespit davalarında da, HMK'nın ispata ilişkin genel kuralları geçerlidir. Bu davalarda davacı taraf, borçlu olmadığını iddia ettiğine göre, olumsuz bir durumun ispatı mümkün olmadığından, kural olarak ispat yükü alacaklıya aittir. Başka bir ifade ile, menfi tespit davasında hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü alacaklıdadır. Bununla beraber, davacının iddiasına göre ispat yükünün yer değiştirmesi de mümkündür. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel ilişkiden doğan talep hakkına ise bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır. (HGK'nun 2011/19-473 Esas 2011/607 Karar 2003/19-781 Esas 2003/768 Karar sayılı ilamları) Bu nedenle kambiyo senetleri hakkında açılan menfi tespit davalarında, senedin dayanağı olduğu ileri sürülen hukuki ilişki ile senet metnindeki borç sebebi karşılaştırılarak, ispat yükünün kime düşeceği belirlenir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir. Menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu, senedin varlığını kabul etmekle birlikte bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. (Yargıtay HGK'nun 2017/19-821 E-2019/58 K sayılı kararı)
İddia, savunma, yukarıdaki yasal düzenlemeler, dosya içeriği deliller ve alınan bilirkişi raporuna göre; dava dışı temlik veren ... A.Ş. ile dava dışı ...arasında 07/08/2007 tarihinde 25.000,00-TL bedelli, 17/12/2007 tarihinde 10.000,00-TL tutarında, 25/03/2009 tarihinde 50.000,00-TL tutarında Genel Kredi Sözleşmeleri akdedilmiş olup, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun yürürlükte olduğu dönemde taraflar arasında imzalanan 07/08/2007 tarihli, 17/12/2007 tarihli ve 25/03/2009 tarihli Genel Kredi Sözleşmelerinde davacı...'un müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatıyla imzasının bulunduğu, işbu Genel Kredi Sözleşmelerine istinaden dava dışı asıl borçluya Taksitli Krediler kullandırıldığı ve davaya konu ... Kredili Mevduat Hesabının açıldığı, mevcut bulunan ... Kredili Mevduat Hesap Ekstresi incelendiğinde 31.01.2012 ve 29.02.2012 tarihinde tahakkuk ettirilen faiz ve vergilerin 16.04.2012 tarihinde ödendiği, 30.04.2012 tarihinde tahakkuk ettirilen faizin ise ödenmediği ve hesapta mevcut bulunan 6.633,76 TL anapara borcunun, 04.05.2012 tarihinde Tasfiye Olacak Alacaklar Hesabına (Takip Hesabına) intikal ettirildiği, davaya konu alacak tutarının 24.12.2013 tarihli Tahsili Gecikmiş Alacakların Satış ve Temlikine İlişkin Sözleşmesi ile dava dışı ...A.Ş. tarafından, davalı ...Yönetim A.Ş.'ye (Eski unvanı ... Yönetim A.Ş.) devir ve temlik edildiği, takip talebinin sırasıyla İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün... Esası, ... Esası ve ... Esası ile yenilendiği, Temlik veren dava dışı ...A.Ş. ile dava dışı asıl borçlu... arasında imzalanan 3 adet Genel Kredi Sözleşmesinde, davacı ...'un 85.000,00 TL tutarında kefalet imzası bulunduğu, davacı kefil ...'a gönderilmiş bir kat ihtanamesi dava dosyasında bulunmadığından, adı geçenin takiple temerrüde düştüğü tespit edilmiştir. Mahkememizce davalının üzerinde bulunan ispat külfetini yerine getirdiği ve teknik anlamda yeterli ve denetime elverişli bulunarak hükme esas alınan bilirkişi raporundaki hesaplamalara ve faiz oranlarına itibar edilerek takiple temerüde düşen davacının davalı bankaya toplam 6.801,16-TL borçlu bulunduğu tespit edilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Mahkememizce davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı tarafından aleyhine başlatılan İstanbul ...icra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından 6.633,76-TL Asıl Alacak, 159,43-TL işlemiş Faiz ve 7,97-TL BSMV olmak üzere toplam 6.801,16-TL BORÇLU OLDUĞUNUN TESPİTİNE, takibin asıl alacak olan 6.633,76-TL'ye takip tarihinden 27/05/2013 tarihine kadar yıllık %92,70, 27/05/2013 tarihinden dava tarihi olan 12/01/2023 tarihine kadar ise yıllık %32,64 oranında işletilecek temerrüt faizi ve %5 BSMV uygulanması suretiyle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir. Tarafların kötü niyet tazminatı istemlerinin ise, yasal koşulları oluşmadığından ayrı ayrı reddine karar verilmiştir. Tüm bunlarla birlikte, davacı taraf dava dilekçesinin ''Netice ve Talep'' kısmında açıkça ''...müvekkilimin, İstanbul ...İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyası bakımından borçlu olmadığının tespitine...'' karar verilmesini talep ettiğinden dava değerinin takip çıkış miktarı olması gerektiği ve bu miktar üzerinden zaten harcın tamamlattırılması gerektiğinden davacı vekilinin 22/05/2023 tarihli dilekçesi Mahkememizce ıslah dilekçesi olarak değerlendirilmemiştir.
Tüm bu nedenlerle Mahkememizce aşağıda yazılı bulunan hüküm tesis olunmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacının davalı tarafından aleyhine başlatılan İstanbul ...icra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasından 6.633,76-TL Asıl Alacak, 159,43-TL işlemiş Faiz ve 7,97-TL BSMV olmak üzere toplam 6.801,16-TL BORÇLU OLDUĞUNUN TESPİTİNE, takibin asıl alacak olan 6.633,76-TL'ye takip tarihinden 27/05/2013 tarihine kadar yıllık %92,70, 27/05/2013 tarihinden dava tarihi olan 12/01/2023 tarihine kadar ise yıllık %32,64 oranında işletilecek temerrüt faizi ve %5 BSMV uygulanması suretiyle DEVAMINA, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından başlangıçta peşin alınan 131,42-TL harcın mahsubu ile bakiye 483,98-TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 894,46-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 6.801,16-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 427,60-TL başvuru harcı, 131,42-TL peşin harç ve 163,25-TL posta masrafları olmak üzere toplam 722,27-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına (%12) göre 86,67-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı tarafından yapılan toplam 5.750,00-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına (% 88) göre 5.060,00-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-HMK 333.maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avanslarından geriye kalan kısmının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili taraflara iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda, davalının yokluğunda, miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 16/10/2025
Katip
¸
Hakim
¸