T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/503 Esas
KARAR NO : 2025/137
DAVA : Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)
DAVA TARİHİ : 29/08/2024
KARAR TARİHİ : 04/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; davanın niteliği itibari ile TTK 438. Madde kapsamında bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olduğunu, bu nedenle arabulucuğa başvurulmadığını, müvekkili şirkete ait nama yazılı pay senetlerinin ciro yoluyla ... A.Ş.’ye 10.02.2023 tarihinde ciro yolu ile devredildiğini, bu hususta dava dışı ... Şirketi tarafından pay defterine kayıt davası derdest durumda olduğunu, ancak henüz pay sahipliği müvekkili şirkette bulunduğundan ... tarihli genel kurula müvekkili şirketin katılım sağladığını, müvekkili şirkete tebliğ olunan davalı şirketin 2023 yılı Olağan Genel Kurul toplantısı çağrı mektubuna istinaden müvekkili şirket tarafından ... 18. Noterliği ... tarih ve ... yevm nolu vekaletname ile yetkilendirilen ...'ın saat 11.00'de şirket merkezinde yapılan olağan genel kurul toplantısına katılım için hazır bulunulduğunu, Genel Kurul başlamadan önce müvekkili şirketin Yönetim Kurulu Faaliyet Raporunu, 2023 yılı Mali Yılı Bilanço - Gelir Tablosunu ve Detay Mizan hareketlerinu sunduğunu, toplantı sırasında bu bir kısım evrakların incelendiğini ve Genel Kurul tutanağından da anlaşılacağı üzere Yönetim Kuruluna bir kısım sorular sorulduğunu ancak yanıt alınamadığını, müvekkilinin azınlık oya sahip olması nedeniyle oy çokluğu ile her türlü kararı alarak şirket Yönetim Kurulu başkanını seçen, onu ibra eden, dilediği gibi harcama yapmasına müsaade eden bu sistemde toplantıda kendilerince sunulan mizan hareketlerindeki açıkça şirketin milyonlarca lirasının yok olması veyahut hiçbir suretle herhangi bir çalışanı dahi olmayan bu şirketin aslında tek varlığı adına kayıtlı bulunan taşınmazların satışını gerçekleştiren bu şirketin zararda olması ve borçlanmasının hiçbir suretle tarafımızla paylaşılmaması nedeniyle özel denetçi atanması zorunluğunun doğduğunu belirterek; dava dilekçesinde belirtilen hususlarla ilgili rapor hazırlamak üzere davalı şirkete özel denetçi atanmasına, TTK'nun 444. Maddesi uyarınca özel denetçi masraflarının davalı şirket tarafından ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA /
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; davacı tarafın bu davayı açmaya ehliyeti olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini, söz konusu dava sonucunda, huzurdaki dava konusu genel kurul tarihi itibariyle pay sahipliği hakkının kimde olduğunun belirleneceğini, davacının, asıl pay sahibinin dava dışı şirket olduğu yönündeki kendi iddiası dikkate alınacak olursa, davacıya göre dahi huzurdaki davayı açma hakkı bulunmadığını, husumet konusu dava şartı olduğundan bahsi geçen ve halihazırda derdest olan pay defterine kayıt davasının (... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinde...Esas) sonucunun beklenmesi gerektiğini, Genel Kurul öncesinde bilgi alma hakkını kullanmayan pay sahibinin Genel Kurul'da özel denetçi tayinini talep hakkı bulunmadığını, aynı şekilde bilgi alma hakkı ihlal edilen pay sahibinin, TTK madde 614 uyarınca bilgi edinme hakkını kullanmadan özel denetçi tayini talebinde bulunmasının da yasaya uygun olmadığını belirterek; öncelikle davacının huzurdaki davayı açma ehliyetinin olup olmadığının tayini bakımından ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasının sonucunun beklenmesine, her halde özel denetçi tayinine ilişkin TTK'da düzenlenen şartların oluşmadığı ve davacının sadece pay defterine kayıt hususunda müvekkili zorlamak amacıyla taksitsel olarak bu davayı açmasındaki kötü niyet gözetilerek haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE /
Dava; davalı şirkete özel denetçi atanması istemine ilişkindir.
Uyuşmazlığın konusunun: Davacı şirket hisselerinin 10.02.2023 tarihinde dava dışı ... Tic. A.Ş.'ye ciro yolu ile devredilmiş olup pay defterine kaydı için dava dışı şirket tarafından açılan derdest davanın mevcut olup davalı şirketin 2023 dönem mizan kayıt hareketlerindeki olağan dışı ve yüksek meblağlı borçlanma ve harcamaların olduğu, konut satışlarına rağmen mizan hareketlerinde bir artışın tespit edilememesi gibi borçlandırıcı işlemler iddiası ile davalı şirkete TTK m. 438 uyarınca özel denetçi tayini istemi olduğu, uyuşmazlık konusunun Genel Kurul tarihi itibari ile hisse devri yaptığını beyan eden davacının işbu davayı açmakta aktif husumet ehliyeti olup olmadığı, davacının bilgi alma hakkını kullanıp kullanmadığı, bu kapsamda denetçi tayini koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı tespit edilmiştir.
Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının, ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasının ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...esas sayılı dosya örnekleri Uyp üzerinden celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Taraf iddia ve savunmaları dosya kapsamına ibraz edilen deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde ;
Huzurdaki dava TTK m. 438 vd. çerçevesinde özel denetçi tayini talebine ilişkin olarak açılmıştır.
TTK m. 438 uyarınca, "(1) Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir. (2) Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir."
TTK m. 438/1 düzenlemesi çerçevesinde özel denetçi tayini talep edilebilmesi için varlığı gerekli ilk şart, pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkını özel denetçi tayini talebinden önce kullanmış olmasıdır.
Özel denetçi tayininin öncelikle genel kuruldan talep edilmiş ve bu talebin genel kurulda reddedilmiş olması gerekir.
TTK m. 439/2 ve 440 düzenlemeleri mahkemece özel denetçi atanması sırasında dikkate alınacak diğer hususları hükme bağlamakta olup;
TTK m. 439/2; "Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları halinde özel denetçi atanır."
TTK m. 440: " (1) Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir. (2) Mahkeme istemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir. Mahkemenin kararı kesindir."
TTK m. 439'a göre mahkemeden özel denetçi atanmasını talep edecek pay sahibinin sermayenin en az onda birini oluşturan payların sahibi veya itibari değeri toplamı en az bir milyon Türk Lirası olan pay sahibi olması ve üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atanmasını talep etmesi gerekmektedir.
Söz konusu düzenleme uyarınca; pay sahibinin öncelikle genel kuruldan özel denetim talebinde bulunması gerekmektedir. Bu noktada aranılan şartlar ise, özel denetimin pay sahipliği haklarının kullanımı açısından gerekli olmasının yanı sıra bilgi alma ve inceleme hakkının daha önce kullanılmış olması şart olup buradan da "Genel kurulda talepte bulunma, mahkemeye başvuru için tüketilmesi gerekli bir aşama " olarak anlaşılmıktadır.
Bilgi talep edilen hususların genel olarak pay sahibinin mali haklarını ilgilendiren önemli hususlar olduğu kabul edilebilir.
Bununla birlikte tarafların iddia ve savunmaları ile dava dosyasında yer alan belgeler kapsamında davacının ilgili genel kurula katıldığı ve yönetim kuruluna sorularını yönelttiği, ayrıca davacının toplantı öncesinde kanun koyucu tarafından aranılan belgelerin paylaşılmadığına ilişkin bir iddiasının söz konusu olmadığı, davalının da söz konusu belgelerin paylaşıldığını ifade ettiği anlaşılmıştır.
Pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullanabilmesi için belgelerin "maddi/şekli" olarak paylaşıldığı açısından taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı buna karşın, uyuşmazlık konusu olan davalı şirketin 31/05/2024 tarihli genel kurul tutanağı incelendiğinde, davacının talebinin "...sorulan sorulara cevap verilmesi, şirketimize denetçi seçilmesi hususunda bir sonraki genel kurulda gündem maddesi eklenmesini tavsiye ediyorum dedi..." şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Somut olayda, davacı tarafça davalı şirketin ...Tic Ltd Şti'ye ait hisselerinin devralanması sonrasında, devralınan hisselerin şirket pay defterine kaydedilmesi talebinin şirket tarafından reddi üzerine ... 21 Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E.sayılı dosyası ile "pay defterine kayıt" davası açıldığı, dava devam ettiği sırada davacı tarafça genel kurul toplantısına katılması konusunda ihtiyati tedbir talep edildiği ve mahkemece talebin "Dosya ve dilekçeler nazara alındığında, davalı şirketin 20/06/2023 tarhinde gerçekleştirilmesi planlanan olağan genel kurul toplantısına, davacının aslını ibraz edeceği geçerli 45 adet pay senedi aslını genel kurul toplantısı öncesinde göstermek suretiyle, bu paylardan kaynaklanan hakları kullanmak üzere gerel kurula katılmasına izin ve ve yetki verilmesinin yerinde olduğu, aksi halde telafisi ağır zararlar doğması ihtimalinin bulunduğu anlaşılmakla.." denilmek suretiyle tedbir talebinin kabulüne karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafın, davalı şirketin 20/06/2023 tarihli genel kurul toplantısına katıldığı, toplantıda davalı şirketin 2020,2021,2022 dönem mizan kayıtlarının sunulduğu, bunun üzerine davacı tarafça ... 32. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile mizan kayıtları konusunda detaylı bilgi talep edildiği, ancak davalı şirket tarafından yanıt verilmediği, davacı tarafça şirket hakkında yeterli bilgi sahibi olunamayacak kayıtlarda tespit edilen hususlar dahilinde özel denetçi atanması talebinde bulunulduğu anlaşılmıştır.
Davacı ...Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Aş aleyhine açılan Özel denetçi tayini istemli davada ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ...karar sayılı 14/12/2023 tarihli kararı ile bilgi edinme istemin şirket tarafından zımni reddi söz konusu olduğundan şirket aleyhine dava açılmak suretiyle TTK.nun 614.maddesi uyarınca bilgi edinme hakkı kullanılmadan, bu yol tüketilmeden özel denetçi atanması talebinde bulunulamayacağı anlaşıldığından davacının davasının reddine karar verildiği görülmüştür.
Mahkemizde davanın 29/08/2024 tarihinde açıldığı, ... 12.Asliye Ticaret Mahkemesin de ise iş bu dosya davacısı tarafından tarafından iş bu dosya davalısı aleyhine bilgi alma istemli olarak 10/06/2024 tarihinde dava açıldığı, özel denetçi istemli iş bu dosyanın bilgi edinme istemli davadan önce açıldığı ve davanın kabulüne karar verildiği, bu bağlamda bilgi edinme hakkının kullanılmadan iş bu davanın açıldığı anlaşılmakla; TTK 614 maddesi uyarınca bilgi edilme hakkı kullanılmadan bu yol tüketilmeden özel denetçi atanması talebinde bulunulamayacağı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 615,40-TL nispi karar ve ilam harcından 427,60-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 187,80-TL nispi karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00- TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
5-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından ve yatırılan avans bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.04/03/2025
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır