T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/123
KARAR NO: 2025/494
DAVA: Menfi Tespit
DAVA TARİHİ: 25/03/2011
KARAR TARİHİ: 09/07/2025
Mahkememizden verilen 2020/404 Esas 2022/523 Karar sayılı dosyasında yapılan itiraz üzerine Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 2024/4757 Esas 2024/9183 Karar sayılı bozma ilamı sonrasında dava dosyası mahkememize iade edilerek iş bu esas sayısını alarak yapılan yargılama sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkili aleyhine .... 10. İcra Md.nün ... E.sayılı takip dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile yasal takibe geçildiğini, davalı şirket ile kiracı ... arasında bağıtlanan ... 24. Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye, ... sözleşme nolu finansal kiralama sözleşmesine müvekkilinin ipotek kefili olduğunu ve taşınmazının 110.000 -EUR tutarla ipotek ettiğini, 81.000 -EUR olan finansal kiralama alacağının kiracı tarafından 13.11.2009 tarihine kadar davalı şirkete ödendiğini, bu tarihte aracın yandığını, araç sürücüsünün kusursuz olup, kiracının tüm bakım ve onarım giderlerini karşıladığını, aracı sigortalayan ... Sigorta AŞ tarafından tam ziya kabul edilerek 27.251 -EUR (57.500,00 -TL) hasar bedelinin davalıya ödendiğini, aracın hasarlı olarak 40.000,00 -TL (18.500,00 -EUR) satıldığını, buna göre; müvekkilinin ödemesi gereken bedelin üstünde davalıya ödeme yapılmış olduğunu, 3226 sayılı FKK nun 14 maddesinde kiracının sorumluluğunun sigortanın ödenmeyen kısmı ile sınırlı olduğunu, ortada ödenmemiş bir borç bulunmadığını, buna rağmen kötüniyetli olarak müvekkili hakkında takibe geçildiğini belirterek müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve %40 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Finansal Kiralama Sözleşmesinin ve davacının taşınmazını 110.000 -EURO bedelle ipotek ettiğini doğrulamış, kira bedellerinin ödenmesinde kiracının temerrüde düşmesi nedeni ile Finansal Kiralama Sözleşmesinin feshedilerek kiracı ve davacıya ihtarname gönderildiğini, buna rağmen ödeme yapılmadığından haklarında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibine geçildiğini, davacının 3. kişi sıfatı ile lehine ipotek verdiği kiracının borçlu olmadığının tespiti talebi yönünden aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, sigortalı aracın satışından gelen paranın borca mahsup edildiğini, hurda satışının 17.143,73 -EUR , sigorta tazminatının ise 29.040,40 -EUR olarak borçtan düşüldüğünü ve güncel alacak miktarının buna göre belirlendiğini, kiracının 2009 yılı Temmuz ayından itibaren temerrüde düştüğünü belirterek davanın haksızlığını savunmuş ve reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :
Dava, İİK.nun 72. maddesine dayalı olarak açılmış olup, davacının davalı şirkete icra takibine dayanak alınan ipotek senedi ve finansal kiralama sözleşmesinden dolayı, borcunun bulunmadığının tespitine ilişkindir.
İİK.nun 72/1. maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını kanıtlamak için menfi tespit davası açabilir.
... 10. İcra Müdürlüğünün... sayılı takip dosyası kapsamından, hükmün istem bölümünde belirtilen finansal kiralama sözleşmesi ve ipotek senedi dayanak alınarak,davalı şirket tarafından toplam 74.462,00 -EUR tutarındaki varlığı ileri sürülen alacağın ödetilmesi istemiyle, davacı ve dava dışı kiracı ... hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibinde bulunulduğu tespit olunmuştur.
Mahkememizce davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, verilen karar davacı vekilince temyiz edilmiş, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 24/04/2014 tarih ...esas...karar sayılı ilamıyla bozularak 2014/302 esas sırasına kaydı yapılmıştır.
Mahkemece 25.12.2012 tarih, ...E. ve ... K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 24.04.2014 tarih, ... E., ... K. sayılı kararıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporunun ayrıntılı inceleme içermediği, Yargıtay denetimine de elverişli olmadığı, davacı vekilinin rapora vaki itirazlarının değerlendirilmediği, davacı vekilinin kök ve ek rapora itirazlarını da karşılar mahiyette konusunda uzman yeni bir bilirkişi heyetinden ayrıntılı incelemeyi içerir ve Yargıtay denetimine elverişli bir rapor alınarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle bozulmuştur.
Mahkememizce 2014/302 E sayılı dosyayla yargılama yapılmış, 21.09.2017 tarih, ...E. ve... K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının takip tarihi itibariyle davalı şirkete toplam 24.226,34 euro tutarında borçlu olduğu belirlendiğinden takip konusu alacakla ilgili olarak 50.235,66 euro tutarında borçlu olmadığının tespitine fazla isteminin reddine, yasal koşulların oluşmadığından davacının kötü niyet tazminatı, davalının inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 25.06.2019 tarih, ... E., ... K. sayılı kararıyla davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, davalı vekilinin temyiz isteminin ise süreden reddine karar verilerek Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiş, davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 19. Hukuk Dairesi'nin 10.06.2020 tarih, ... E. ve ... K. sayılı kararıyla " bozmadan sonra alınan ilk bilirkişi raporu ile ikinci rapor arasında açık bir çelişki olduğundan ve bu çelişki ilk raporun davalının kanunen zorunlu tutulması gereken defterlerin esas alınması, ikinci raporda ise muavin defter kayıtlarının esas alınmasından kaynaklandığına göre yeniden bir uzlaştırıcı rapor alınarak çelişkili olan kanunen tutulması zorunlu olan defterlerle kanunen tutulması zorunlu olmayan muavin defterlerinin varlığı karşısında, hangisinin bağlayıcı olacağı hususunun da tartışılarak bir rapor alındıktan sonra karar verilmesi gerektiği, hükmün bu nedenle bozulması gerekirken onanması doğru olmadığından davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Daire onama ilamının kaldırılmasına yerel mahkeme kararının bu gerekçeyle bozulmasına karar verilmiştir.
İkinci Bozma üzerine mahkememizce 2020/404 E sayılı dosyasıyla Yargıtay Bozma İlamına Uyularak yargılamaya devam edilmiş, 2022/523 K sayılı kararı ile Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kanunen tutulması zorunlu olan defterlerle kanunen tutulması zorunlu olmayan muavin defterlerinin varlığı karşısında, davalının ticari defter kayıtlarına ait 29.04.2010 tarihli muhasebe fişine ve 2010 yılı defter-i kebir kayıtlarına göre dava dışı ... hesaplarının sıfır olduğu görüldüğü, bu doğrultuda taşınmazını, dava dışı ...'ın davalıya karşı finansal kiralama sözleşmesinden doğan borçları için ipotek veren davacının da davalıya bir borcunun bulunmadığı, davalının takibinde haksız olmakla birlikte, kötü niyetli olduğunun kanıtlanmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne, kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin ... E....K sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay 11. HD si ...E....K sayılı 15.02.2024 tarihli kararı ile
Mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyulması üzerine alınan 21.03.2021 tarihli bilirkişi raporunda davalının ticari defter kayıtlarına ait 29.04.2020 tarihli muhasebe fişine ve 2010 yılı Defter-i Kebir kayıtlarına göre dava dışı ... hesaplarının sıfır olduğu, bu nedenle davacının davalıya bir borcunun bulunmadığına ilişkin kanaat belirtilmiştir.
Davalı vekilinin anılan rapora bakiye alacak tutarı olan 37.644,52 TL'nin sabit kıymet satış zararı hesabına yansıtılarak "882 - Diğer giderler ve zararlar" hesabına kaydedildiğini, Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketlerince Uygulanacak Tekdüzen Hesap Planı Ve İzahnamesi’nde de görüleceği üzere şirketlerin faaliyetlerini yürütebilmesi için bilânço dönemi içinde yaptığı, işletme giderleri haricindeki diğer gider ve zararların "882- Diğer Giderler Ve Zararlar - Türk Parası Hesabı " başlıklı hesaba kaydedildiğini, diğer bir anlatım ile bir alacağın 882 hesabına kaydedilmesinin alacağın tahsil edildiği ya da son bulduğu anlamına gelmeyeceğini, bilakis bir alacağın 882 hesabına kaydedilmesinin alacağın tahsil edilemediği ve fakat ileride tahsil edilip edilemeyeceğinin belirsiz olduğu için zarar yazıldığı ve alacağın artık bu hesapta izlenmeye devam edildiği anlamına geldiğini, şirketler açısından bu nevi tahsili belirsiz alacakların 882 hesaba atılarak zarar yazılması ve bu hesapta takibinin aslında sadece vergilendirme ile alakalı olduğunu, alacağın 882 hesapta takip edildiğini, alacak tahsil edilemediği dönemde vergilendirilmediğini, ileride tahsil edilmesi durumunda ise gelir kaydedilerek vergilendirmesinin yapıldığını ileri sürerek itiraz etmiş ve ek rapor alınması talebinde bulunmuştur.
Alınan ek raporda ise finansal kiralama sözleşmesine konu aracın 13.11.2009 tarihinde yanarak kullanılamaz ve geri kazanılamaz hale geldiği, bu durumda taraflar arasındaki sözleşmenin ifasının ortadan kalktığı, bu noktada yürütülen muhasebe işleminin cari döneme ilişkin kiralayanın borçlarının tahsilatı ile sınırlı olduğu, bu işlemlerde sigorta şirketinden alınan tazminat ve hurdaya ayrılan aracın satış bedelinin de finansal kira borçlarına mahsup edildiğinin 29.04.2010 tarihli muhasebe kayıtlarından görüldüğü, bunun sonrasında ise finansal kiralama şirketinin kiralayanı borç altına sokacak şekilde yürüttüğü her türlü finansal yükümlülüğün sözleşmenin son bulması ve gerçek anlamda bir fayda ve maliyet söz konusu olmadığından (sebepsiz zenginleşme) hükümsüz ve geçersiz olduğu, 13.11.2009 tarihinde meydana gelen olayda şüpheli ... hakkında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığının bildirildiği, buna istinaden tacirin cari hesaplarında 36.296,68 TL tutarında borçlandırılmasının da hükümsüz ve geçersiz olduğu, daha eski tarihli raporlara göre davalının muavin kayıtlarında 2013 yılında gerçekleştirilen tahsilatların sonucunda cari hesap borcu kalmadığının görüldüğü belirtilmiştir.
Ek bilirkişi raporu davalının itirazını karşılamaktan uzak olup yapılan incelemede, davalının bakiye alacağının kiracının bakiye borcunun 29.04.2010 tarihli 27 nolu muhasebe fişinde 882 diğer giderler ve zararlar hesabına kaydedilerek düzenlendiği ve aynı tarihli 22883 sayılı yevmiye maddesi ile ticari defterlere kaydedildiği, bu durumun da 09.04.2012 ve 28.04.2017 tarihli bilirkişi raporlarının 8/a eki olarak dosya ibraz edilen ticari defter sayfasında yer aldığı görülmekle, açılan menfi tespit davasının bu miktar yönünden kısmen reddedilmesi gerekirken, tam kabul kararı verilmesi doğru olmamış, hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Mahkememizce 09.07.2025 tarihli celsede usulüne uygun Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 15.02.2024 tarih ... Esas... Karar sayılı bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş olup ,uyulmasına karar verilen bozma ilamı uyarınca yargılama yapılarak hüküm tesis edilmesi usulü ve yasal zorunluluktur. Bu kapsamda da bozma ilamı öncesi aldırılan bilirkişi heyeti ek raporundaki tespitlere itibar edilmemiştir. Davalının finansal kiralama sözleşmesi nedeniyle bakiye kira alacağına ilişkin olarak kiracı olan davacının 29.04.2010 tarihli 27 nolu muhasebe fişinde 882 diğer giderler ve zararlar hesabına kaydedilerek düzenlendiği ve aynı tarihli ... sayılı yevmiye maddesi ile ticari defterlere kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamdaki bakiye kira alacağı 19.206,38 euro olduğu, takip çıkış miktarının ise 74.462,00euro olduğu dikkate alındığında bakiye miktar yönünden bozma ilamı uyarınca karar verilmesi yoluna gidilmiş olup ( 74.642,00 - 19.206,38= ) 55.255,62 euro üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilerek davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine dair karar verilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile, davacının, ... 10 İcra Dairesinin ...E. Sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan takip dosyasından 55.255,62 euro borçlu olmadığının tespitine , davacının fazlaya dair istemin reddine,
2-Yasal koşulları oluşmadığından davacı ve davalının tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 10.695,06 TL nispi karar ve ilam harcından, davacı taraftan peşin alınan 2.428,15.-TL harcın mahsubu ile hazineye gelir kaydına, bakiye 8.266,91-TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan ve (3) numaralı maddede mahsup edilen 2.428,15.-TL harcın, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli ...Ü.T.'deki esaslara göre belirlenen 30.000,00 .-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 18,40.-TL başvurma harcı, 6.307,00.-TL bilirkişi ile posta giderleri ve diğer giderler olmak üzere toplam 6.325,40 -TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 4.694,08 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan toplam gider/delil avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
8-Davalı tarafından yapılan 1.819,10 TL yargılama giderinin kabul/red oranına göre 469,21 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
9- Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli ...Ü.T. Uyarınca red edilen miktar üzerinden 30.000,00 TL vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
10-Hukuk Muhakemeleri Yasasının 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize verilecek dilekçe ile Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır