T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2019/619
KARAR NO:2024/265
DAVA:İstirdat
DAVA TARİHİ:20/11/2019
KARAR TARİHİ:30/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili ... Dış Tic Itd Şti nin Almanya menşeli ... marka sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayii olduğunu, temizlik ürünlerinin alınması karşılığında işletmelere konsinye olarak (mülkiyet devri olmaksızın kullanılmak üzere) bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları verdiğini ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağladığını, Davalı ile bu kapsamda anlaşma sağlandığını, ve kullanılmak üzere bulaşık makinalarının davalıya teslim edildiğini, Davalı şirket ile 17.01.2018 başlangıç tarihli 5 yıllık sözleşme imzalandığını, Bu sözleşmeye göre davalı şirketin kendilerinden her ay düzenli olarak kimyasal ürün (deterjan vs) almayı taahhüt ettiğini, akdolunan bu sözleşme kapsamında müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, Ancak davalı şirketin her ay düzenli olarak alması gereken ürünlerin alımlarını eksik olarak yaptığını, 2019 yılı içerisinde ise hiç ürün alımı yapmadığını, Davalı şirketin ürün alım taahhütlerine uymadığını, bunun üzerine davalıya; ... Noterliği nin 28.06.2019 tarih ve ... yevmiye nolu İhtarnamesinin keşide edilerek; “taahhüt ve yükümlülüklerini yerine getirmesini, sözleşme uyarınca ürün alımı taahhüdüne uymasını, aksi halde sözleşmenin feshedileceği...” nin İhtar edildiğini, ancak gereklerin yerine getirilmemesi üzerine; davalıya ... Noterliğinin 28.08.2019 tarih ve ... yevmiye nolu İhtarnamesi nin keşide edilerek; “taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiği; cezai şartın ödenmesini ve konsinye olarak bırakılan makinelerin 15 gün içinde iadesinin gerçekleştirilmesi şartının...” ihtaren bildirildiğini, Davalının tüm ihtarlara rağmen yedinde bulunan aşağıda belirtilen; 3 adet ... model giyotin tip bulaşık makinesi, ( 21.780€ + KDV değerinde) 2 adet konveyör tip ... (M), ......... ( 95.730, € + KDV değerinde) 1 adet ... konveyör tip... (XL)L-R, ( 85.667 ,-€ + KDV Değerinde ) toplam ..... (203.177,-€ + KDV ) luk, Makineleri iade etmediği gibi; Akdolunan sözleşmenin 10.B maddesinde ; “.... sözleşmenin haklı olarak feshedilmesi halinde 203.177,00 Euro * KDV cezai şart ödeneceğinin “... hüküm altına alındığını, ancak bu cezai şartın da ödenmediğini, taraflar arasında yapılan sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, ancak tüm ihtarlara rağmen davalı tarafından cezai şart bedelinin ödenmediğini, iade edilmesi gereken makinaların da iade edilmediğini, arabuluculuk başvurusu yapılmışsa da anlaşma sağlanamadığını, Cezai şart bedeli ve makinaların iade edilmemesinden dolayı oluşan zararın tazmini amacıyla şimdilik 1.000,00-Euro 'nun temerrüt tarihi olan 18.09.2019 tarihinden itibaren İşleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı Üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davanın zaman aşımına uğradığını, Sunulu sözleşmeye göre, cezai şarttam ve belirlenebilir olduğuna göre kismi dava açılamayacağını, ... Davacının kötü niyetli, ve haksız kazanç elde etmek niyetinde olduğunu;....Zira; imza altına alınan sözleşmenin amacının; (Madde 6-A'da belirtildiği üzere) Müvekkilinin; “.. ... OTEL ... İnş Em Tur Tic Itd Şti projesinde kullanılmak üzere sözleşme süresi boyunca verilen bulaşık makinelerinin konsinye olarak otelin kullanımına sunulması....” Amacına yönelik olduğunu, bu sözleşme ile kendilerine, “davacıdan alınacak ürünlerin ...e dağıtılması hak ve yetkisi verildiğini, Altı yıl boyunca devam eden ticari ilişkinin devamında müşterileri olan ...e, davacı tarafından direkt olarak ürün satılmaya başlandığını, Davacının ticari etiğe aykırı bu hareketi sonrası müvekkili şirketin ... Otel 'e, davacının ürünlerinden herhangi birinin satışı yapamadığını, kendilerinin bu nedenle sürekli gelir kaybı da yaşadıklarını, tüm bunlar ortada iken; ceza-i şarttan sorumlu tutulamayacaklarını, ayrıca, dava konusu ekipmanların 2012 yılından bu yana ... Otel de bulunduğunu, Hatta davacının; yan ürün satışı yaptığı bu otele (... ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti 'ne) anılan ekipmanları 22.09.2018 tarihinde davaya konu makinelerin mülkiyetini devir ile fatura ettiğini, ... bu durumda dahi; dava konusu ekipmanların iadesinde kendilerinin bir sorumluluğunun bulunmayacağını, ... Otel 'e verilen ürünlerin tüm faturalarının davacı tarafından tanzim edildiğini, belirtilen nedenlerle davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;Taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı olup olmadığı, cezai şarta ve konsinye malların iade edilmemesinden kaynaklanan makina bedeli kadar zarara hükmedilip hükmedilemeyeceğinden ibaret olduğu görülmüştür.
DELİLLER;Kemer Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak dava dışı ... .... Ltd. Şirketine (mersis:...) ait, 2018-2019 yıllarına ait BA-BS formları celp edilmiştir.
... Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Dış Tic. Ltd. Şirketine ait,2018-2019 yıllarına ait BA-BS formları celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 27/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;Davacının; Sözleşmenin 10.B maddesi kapsamında; davaya konu Malların Promasyon bedeli olan; Toplam 203.177,-€ luk meblağı, cezai şart olarak 18.09.2019 fesih tarihinden itibaren davalıdan isteyebileceği, ancak; Davacı şimdilik olmak üzere; (1000,-€ karşılığı olmak üzere) 6.348,80 TL nın (fesih tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte) tazminini talep etmiş olmakla, Talebi ile bağlı bulunduğu, Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin Takdirlerinde olduğu, Görüş ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 19/10/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;Davacının dava dilekçesinin sonuç kısmında, makinaların iade edilmemesinden kaynaklanan zararın tazmininin de talep edildiği, bu talebe ilişkin zararın iade edilmeyen makinaların bedeli olarak anlaşılması gerektiği, Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca hususta talep edilebilecek zarar bedelinin makinaların liste fiyatının %40 iskontolu değeri olduğu, bu değerin 81.270,80 Euro olarak belirlendiği, davacının belirlenen bu bedeli de kök raporda belirlemiş olduğumuz bedellerle birlikte talep edebileceği, Sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 15/06/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;Davalının Sözleşme Şartlarına Uymamış Olması Hali dikkate alındığında; açıklamalar kapsamında davalının; sözleşmedeki taahhütlerini yerine getirmediğinin söylenebileceği mümkün görülmekle, fesih ile davacının; konsinye olarak vermiş olduğu (Güncel liste değeri 203.177,-€ olan) makineleri geri isteyebileceği - makinelerin iade edilmemesi halinde ise; güncel liste değerinin 40 İskontolu bedeli olan 1203.177,-€ -(203.177,-€ x 40)-) 121.906,20 € nun ödenmesini ... İsteyebilecek olmakla birlikte; Davacı şimdilik (1000,-€ karşılığı olmak üzere) 6.348,80 TL nın (fesih tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte) tazminini talep etmiş olmakla, Talebi ile bağlı bulunduğu, ancak; Davacının: Sözleşme kapsamında olan bu makineleri, yine sözleşme kapsamında olmak üzere, konsinye olarak davalı ... e vermek duru munda olduğu halde, Makineleri 22.09.2018 -... tarih ve nolu bir fatura ile (dava dışı/ İhbar edilen) ... - ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti ne verdiği anlaşılmaktadır. Ki; bu durum; davacının makineleri davalıya teslim etmemiş olduğunu gösteriyor olmakla; davaya konu bu makineleri sözleşme kapsamında geri isteyemeyeceği gibi %40 iskonto bedelini de isteyemeyeceğinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, Davacının Sözleşme Şartlarına Uymamış Olması Halinde; belirtildiği üzere; davacı ile davalı arasında bir sözleşme akdedilmiş olup; (konu davacı açısından ele alındığında) davacının; Sözleşmenin yürürlükte kaldığı yıllarda; 2018 yılında Sözleşmeye uygun olarak davalıya Ürün sattığı görülmekte olup, Davacının davalıya; konsinye olarak devretmesi gereken davaya konu malları/makineleri, davalıya devretmiş gibi görülmekle birlikte; 22.09.2018 -... tarih ve nolu bir fatura ile (dava dışı/ İhbar edilen) ... - ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti ne (sembolik bir değerle) sattığı, ki bu durumda davacının konsinye malları davalıya devrettiğinin söylenemeyeceği, Diğer yandan Davacının, sözleşme kapsamındaki (davalıya satmak zorunda olduğu) Ürünleri davalıyı atlayarak, doğrudan doğruya dava dışı ... ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti ne sattığı iddia olunmakla, davacının 2019 yılında (Ürün Satışı konusunda) sözleşmeye bağlı kalmadığı, Bu durumda davacının; davaya konu malları/ konsinye malları (davalıya devretmemiş olmakla) sözleşmenin feshi halinde davalıdan geri isteyemeyeceği gibi, malların davalı zilyedinde olduğu söylenemeyecek olmakla %40 iskontolu bedelinin ödenmesinin de istenemeyeceği, Ancak: Davalı, davacı ve ihbar olunan (dava dışı) ... Otelin doğrudan satış konusunda dosyaya bilgi ve belge sunmadıkları görülmekle davacının; davalıyı atlayarak, Ürünleri doğrudan doğruya dava dışı ... Otel e sattığının kesinleştirilmesi gerektiği, ....) Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin Takdirlerinde olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 15/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Celp olunan BA-BS Formlarının incelenmesinden; 2018 yılı ile ilgili olmak üzere; Davacı ... Dış Tic ltd Şti nin Dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic ltd Şti ne 2018 yılında 18 adet belge kapsamında toplam 44.404,- TI lik mal sattığı, .... Davacı ... Dış Tic Itd Şti nin 2018 yılında ... dan mal veya hizmet satın aldığına dair bir belgeye rastlanılamadığı, Yine 2018 yılı ile ilgili olmak üzere; Dava dışı (...) - ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti nin Davacı ... Dış Tic Itd Şti den 2018 yılında 18 adet belge kapsamında toplam 44.404,- TI lık mal satın aldığı, ....Dava dışı (...) - ... İnş Emi Tur Tic Itd Şti nin 2018 yılında ... Dış Tic İtd Şti ne mal veya hizmet satın aldığına dair bir belgeye rastlanılamadığı, Celp olunan BA-BS Formlarının incelenmesinden 2019 yılı ile ilgili olmak üzere; Dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti nin Davacı ... Dış Tic Itd Şti nden, 2019 yılında 74 adet belge kapsamında toplam 303.829,- TL lık mal (veya hizmet) satın aldığı, (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti nin (Yine) 2019 yılında ... e 1 adet belge kapsamında toplam 37.978,-TL lik bir satış yaptığı görülmekle birlikte 2019 yılında yapılan bu satış işleminin ... Dış Tic itd Şti nin 2019 yılı BA Formunda yer almadığı görülmektedir. Bu Belirlemeler Kapsamında Davacı ... Dış Tic Itd Şti İle Dava Dışı (...) - ... İnş Emi Tur Tic İtd Şti Arasında Ticari Bir İlişki Bulunduğu ; davacı ... Dış Tic İtd Şti nin dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti ne ; 2018 yılında toplam 44.404,00 TL lık 2019 yılında 303.829,00 TL lik Mal (veya hizmet) satışında bulunduğu, anlaşılmaktadır. Ancak; 2018 ve 2019 yıllarına ait BA-BS formlarında; fatura dökümleri ve fatura içerikleri bulunmamakla; tarafların birbirlerinden hangi tür bir mal atım-satımı yaptıkları belirlenememektedir. Alım satıma konu mal veya hizmetin belirlemesinin kesilen faturaların ibrazı ile yapılabileceği, tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin Takdirlerinde olduğu, Görüş ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava taraflar arasında imzalanan sözleşmenin feshi dolayısıyla cezai şart bedeli ve makinaların iade edilmemesinden dolayı oluşan zararın tazmini talebidir.
Davacı taraf davalı ile aralarında imzalanan sözleşme gereğince; davalı şirketin kendilerinden her ay düzenli olarak kimyasal ürün (deterjan vs) almayı taahhüt ettiğini, akdolunan bu sözleşme kapsamında tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin her ay düzenli olarak alması gereken ürünlerin alımlarını eksik olarak yaptığını, 2019 yılı içerisinde ise hiç ürün alımı yapmadığını, davalı şirketin ürün alım taahhütlerine uymadığını, bunun üzerine davalıya; ihtarname keşide edilerek; “taahhüt ve yükümlülüklerini yerine getirmesini, sözleşme uyarınca ürün alımı taahhüdüne uymasını, aksi halde sözleşmenin feshedileceği...” nin ihtar edildiğini, ancak gereklerin yerine getirilmemesi üzerine; davalıya yeniden ihtarname gönderilerek; “taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiği; cezai şartın ödenmesini ve konsinye olarak bırakılan makinelerin 15 gün içinde iadesinin gerçekleştirilmesi şartının...” ihtaren bildirildiğini, davalının makineleri iade etmediği gibi cezai şartıda ödemediğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı taraf, sözleşme ile kendilerine, “davacıdan alınacak ürünlerin ...e dağıtılması hak ve yetkisi verildiğini, altı yıl boyunca devam eden ticari ilişkinin devamında müşterileri olan ...e, davacı tarafından direkt olarak ürün satılmaya başlandığını, davacının ticari etiğe aykırı bu hareketi sonrası müvekkili şirketin ...e, davacının ürünlerinden herhangi birinin satışı yapamadığını, kendilerinin bu nedenle sürekli gelir kaybı da yaşadıklarını, ayrıca, dava konusu ekipmanların 2012 yılından bu yana ... Otel de bulunduğunu, hatta davacının; yan ürün satışı yaptığı bu otele (... ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti 'ne) anılan ekipmanları 22.09.2018 tarihinde davaya konu makinelerin mülkiyetini devir ile fatura ettiğini ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.
15/05/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;celp olunan BA-BS Formlarının incelenmesinden; 2018 yılı ile ilgili olmak üzere; Davacı ... Dış Tic ltd Şti nin Dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic ltd Şti ne 2018 yılında 18 adet belge kapsamında toplam 44.404,- TI lik mal sattığı, .... Davacı ... Dış Tic Itd Şti nin 2018 yılında ... dan mal veya hizmet satın aldığına dair bir belgeye rastlanılamadığı, Yine 2018 yılı ile ilgili olmak üzere; Dava dışı (...) - ... İnş Eml Tur Tic Itd Şti nin Davacı ... Dış Tic Itd Şti den 2018 yılında 18 adet belge kapsamında toplam 44.404,- TI lık mal satın aldığı, ....Dava dışı (...) - ... İnş Emi Tur Tic Itd Şti nin 2018 yılında ... Dış Tic İtd Şti ne mal veya hizmet satın aldığına dair bir belgeye rastlanılamadığı, Celp olunan BA-BS Formlarının incelenmesinden 2019 yılı ile ilgili olmak üzere; Dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti nin Davacı ... Dış Tic Itd Şti nden, 2019 yılında 74 adet belge kapsamında toplam 303.829,- TL lık mal (veya hizmet) satın aldığı, (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti nin (Yine) 2019 yılında ... e 1 adet belge kapsamında toplam 37.978,-TL lik bir satış yaptığı görülmekle birlikte 2019 yılında yapılan bu satış işleminin ... Dış Tic itd Şti nin 2019 yılı BA Formunda yer almadığı görülmektedir. Bu Belirlemeler Kapsamında Davacı ... Dış Tic Itd Şti İle Dava Dışı (...) - ... İnş Emi Tur Tic İtd Şti Arasında Ticari Bir İlişki Bulunduğu ; davacı ... Dış Tic İtd Şti nin dava dışı (...) ... İnş Eml Tur Tic itd Şti ne ; 2018 yılında toplam 44.404,00 TL lık 2019 yılında 303.829,00 TL lik Mal (veya hizmet) satışında bulunduğu, anlaşılmaktadır. Ancak; 2018 ve 2019 yıllarına ait BA-BS formlarında; fatura dökümleri ve fatura içerikleri bulunmamakla; tarafların birbirlerinden hangi tür bir mal atım-satımı yaptıkları belirlenememektedir. Alım satıma konu mal veya hizmetin belirlemesinin kesilen faturaların ibrazı ile yapılabileceği belirtilmiştir.
Mahkememizin 21/11/2023 tarihli ara kararında; Davacı vekiline davacı tarafından dava dışı ... İnş. Emlak Turizm Tic. Ltd. Şti ile yapmış olduğu ticaret kapsamında bağlı olduğu vergi müdürlüğüne beyan edilen 2018 ve 2019 yıllarına ait BA-BS formlarına dayanak teşkil eden toplam 92 adet belgenin onaylı suretinin mahkememize sunmak için 1 aylık kesin süre verilmiştir. Davacı vekili tarafından sunulan faturaların incelenmesinde fatura konularının temizlik malzemesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Yapılan yargılama toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları,davacının davaya konu bulaşık makinelerini dava tarihinden önce dava dışı şirkete fatura ederek mülkiyetini devrettiği, bilirkişi incelemesinde davacının defterlerinde bu hususun kayıtlı olduğu ayrıca 2018-2019 yıllarında davacı tarafından taraflar arasındaki sözleşmede davalı acente tarafından satış yapılacağı kararlaştırılan dava dışı otele, davacı tarafından doğrudan satış yapıldığı, davacının kendi eylemleri ile davalının sözleşmeden doğan borcunu ifa etmesine engel olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE;
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 108,43 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 319,17 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 6.348,80 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/04/2024
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.