T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/534
KARAR NO : 2025/583
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ : 04/02/2013
KARAR TARİHİ : 10/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın ve birleşen davaların yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili, taraflar arasında 10/10/2012 tarihli ve 120.400,00USD bedelli "Buz Pisti Ses Ve Işık Sistemleri Malzeme Alım Ve Montaj İşleri Taşeron Sözleşmesi" ( ...) başlıklı ve bila tarihli, 800.000,00USD bedelli "..." başlıklı 2 adet sözleşme akdedildiğini, akdedilen sanal oyun sistemleri mal alım ve montaj işleri taşeron sözleşmesi ile müvekkilinin proje kapsamındaki buz pisti ve ışık sistemleri malzeme tedariki, montaj ve devreye alma işlemlerini yapacağının, davalı ... Şirketi'nin ise; karşılığında mal tesliminde; 96.320,00USD'yi ilgili fatura bedellerine uygun olarak 30-45-90 günlük periyotlarla kesilecek çeklerle, işin bitiminde ise; 24.080,00USD' yi 30 günlük ileri tarihli çek ile ödeyeceğinin ve her hangi bir avans teminatının alınmayacağının kararlaştırıldığını, akdedilen ve davanın konusunu oluşturan sanal oyun sistemleri mal alım ve montaj işleri taşeron sözleşmesi ile, müvekkili şirketin proje kapsamındaki sanal oyun sistemleri malzeme tedariki, montaj ve devreye alma işlemlerini yapacağının, davalı ... İnşaat Şirketi'nin ise; karşılığında siparişte; 100.000,00USD, sözleşmenin imzalanması esnasında, teminatların teslimine istinaden nakit olarak 500.000,00USD' yi ilgili fatura bedellerine uygun olarak 30-45-60 günlük periyotlarla kesilecek çeklerle, iş bitiminde ise, 200.000,00USD'yi 30 günlük ileri tarihli çek ile ödeyeceğinin ve avans teminatı alınacağının kararlaştırıldığını, davalı ...avans ödemesi olarak müvekkili şirkete 100.000,00 USD nakit olarak ödendiğini, müvekkili şirketin de sözleşme gereği 100.000,00 USD nakit avansı karşılar mahiyette ... Bankası'na ait ... tarihli, ... seri numaralı banka teminat mektubunu davalı şirkete verdiğini, teminat mektubunun içeriğinin '" ...at yatakları kompleksi-sanal oyun sistemleri malzeme alım ve montaj işleri îşînî taahhüt eden yüklenici ... Ltd, Şti.'ne ilgili kanun sözleşme şartname hükümlerine göre avans olarak ödeyeceğiniz 100.000,00USD' yi bankamız garanti ettiğinden...' şeklinde olup, söz konusu banka teminat mektubunun davalı ...' Şirketi'ne, müvekkili şirkete verdiği nakit avansın teminatı olarak verildiğinin bu içerikten de açıkça anlaşıldığını, her iki sözleşmenin müvekkili aleyhine olan ağır şartlarının müvekkili tarafından gerçekleştirildiğini ve müvekkili şirketin sözleşmelerde yer alan işleri eksiksiz ve mükemmel bir biçimde teslim ettiğini, dolayısıyla sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerini fazlası ile yerine getiren müvekkilinin nakit avansı karşılar mahiyette verilen banka teminat mektubundan kaynaklı her hangi bir borcunun kalmadığını, müvekkilinin sözleşme gereği üstlendiği edimleri yerine getirmek suretiyle yapmış olduğu bir kısım işlere ilişkin sözleşmede kararlaştırılan biçimde 18/10/2012 tarihli ve 123.849,00 USD bedelli, 22/10/2012 tarihli ve 90.000,00 USD bedelli ve 30/10/2012 tarihli ve 58.701,00 USD bedelli faturalar toplamı olan 272.550,00 USD tutarındaki faturaları davalı şirkete göndermek suretiyle hakedişinin kendisine ödenmesini talep ettiğini, buna mukabil davalı yanca, müvekkili tarafından gönderilen bu faturalardan daha önce müvekkiline ödediğini ve karşılığında banka teminat mektubu aldığı 100.000,00' yi müvekkili şirketin hakedişinden keserek bakiye 172.550,00 USD karşılığına denk gelen 30-45-60 günlük periyotlarla kesilmiş ileri tarihli çekleri müvekkiline vererek ödediğini, davalı yanca sözleşmeye eklenen avans teminet mektubu örneğinin içeriğinde açıkça avans olarak ödenek tutarın karşılığının garanti edildiğinin belirtilmesi ile müvekkili şirket tarafından , davalı şirketin belirlediği içerik ile uyumlu olarak verilen banka teminat mektubu içeriğinde de avans olarak ödenen 100.000,00 USD'nin karşılığının garanti edilmesi sonucunda davalı şirket tarafından müvekkili şirkete 100.000,00 USD'nin nakit avans olarak ödendiğini, böylece müvekkili şirketin davalı şirkete verdiği dava konusu banka teminat mektubunun da artık bir fonksiyonunun kalmadığını ve müvekkiline iadesinin gerektiğinin ortada olduğunu ileri sürerek müvekkili şirket tarafından nakit avansın teminatı olarak davalı şirkete verilen ...Bankasına ait, ... tarihli, ... seri numaralı banka teminat mektubuna ilişkin borcunun bulunmadığının tespitine, banka teminat mektubunun hükümsüz olduğunun tespiti ile müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davalı yanca banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi üzerine dava 21/06/2013 tarihinde ıslah edilerek ... Bankasına ait,... tarihli, ... seri numaralı teminat mektubunun davalı tarafından nakde çevrildiği tarih itibariyle değeri olan 176.538,42 TL' nin ticari faizi ile tahsili talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler gereğince davacı şirket tarafından müvekkiline verilen banka teminat mektubunun başlığı avans teminat mektubu olsa da işin, sözleşmesel ilişkilerin ve işlemlerin tamamı ile üstlenilen edimin yapısı bir bütünlük içinde tetkik edildiğinde, söz konusu teminat mektubunun sadece avansın teminatı olarak değil, aynı zamanda ve davacının da kabulü ile davacının sözleşmedeki yükümlülüklerinin ifasını teminen verildiğini, sözleşmenin " özel şartlar avans teminatı" başlıklı 10.3.2.maddesine göre, davalı müvekkilinin, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde teminat mektubunu paraya çevirme ve borçlarına mahsup etme yetkisine sahip olduğunu, bu bağlamda, dava konusu teminat mektubunun yalnızca avansın teminatı olmadığının, hem sözleşme hem de Yargıtay kararları uyarınca açık olduğunu, diğer yandan sözleşmenin " özel şartlar, alt yüklenicinin teminat verme yükümlülüğü " başlıklı 10.3.2. Maddesinde, dava konusu teminat mektubunun geçici kabule kadar geçerli olduğunun hüküm altına alındığını, diğer bir deyişle, teminat mektubunun en azından sözleşmede aktin bitimi tarihi olarak ön görülen 10/12/2012 tarihine kadar olan süreçte davacı yanca üstlenilen edimlerin de teminatı olacak şekilde fonksiyon icra etmek üzere tanzim olunup müvekkiline verildiğinin açık olduğunu, davacı yanca sözleşme gereği üstlenilen edimlerin zamanında ve gereği gibi yerine getirilmediğini, eserin ayıplı olarak inşa edildiğini ve üstelik taahhüt edilen sürede tamamlanmadığını, bu nedenlerle geçici kabul yapılamadığını, geçici kabul şartlarının oluşmadığını, müvekkilinin ayıplı ürünleri iyileştirmek ve hatta yeniden sipariş etmek zorunda kaldığından, birçok ek maliyete katlandığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Davacı vekili birleşen ... 27. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasına verdiği 06/03/2013 tarihli dilekçesi ile; taraflar arasında imzalanan iki adet sözleşmeye istinaden müvekkili tarafından yapılacak işlerle ilgili olarak davalıya 28/08/2012 tarihinde profarma fatura kesildiğini, faturada sanal oyun sistemleri malzeme tedariki, montaj ve devreye alma işlerinin tek tek sayıldığını ve USD karşılıklarının belirtilerek listelendiğini, sözleşmede yazılı işlerin müvekkili tarafından gereği gibi yapılıp ...'daki proje adresine teslim edildiğini ve ekipmanların kurulumunu yaptığını, ancak davalı şirketin müvekkilinin hakedişlerini ödememek için sürekli haksız taleplerde bulunduğunu, işin kabulünü yapmadığını, ek taleplerde bulunduğunu, bu talepler kapsamında müvekkilinin rızasını almaksızın tek taraflı olarak sözleşme uyarınca sipariş ettiği 114.000,00USD bedelli uçak simülatörünün siparişini iptal ettiğini, müvekkili şirketin sözleşme gereği davalıya verdiği ve avans ödemesinin teminatı olan 100.000,00 USD bedelli banka teminat mektubunun bedelinin davalı yanca ilk hakedişinden mahsup edilmesine rağmen ve ortada hiç bir haklı sebep yokken ,iade edilmeyip müvekkili borçlu olmadığı halde teminatın paraya çevrildiğini, müvekkilinin teminatın süresini uzatıp, akabinde istinafa konu eldeki menfi tespit davasını açtığını, ancak davalı şirketin bu sırada banka teminat mektubunu tek taraflı ve haksız olarak nakte çevirdiğini, davalının müvekkiline gönderdiği ... 17.Noterliği' nin... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamenin içeriğinin haksız olduğunu, ihtarnamede 800.000,00USD olan sözleşme bedeli için (ki bedeli iptal edilen uçak simülasyonu nedeniyle 686.000,00 USD'ye düşmüştür) 943.317,00 USD olarak iddia ettikleri zarar bedelinin müvekkilinden istendiğini, davalının gönderdiği ihtarname, müvekkilinin bundan sonra sözleşmeden beklediği yararı elde edemeyeceği yönündeki güçlü kanısı ve sözleşmelerin müvekkili açısından çekilemez ve sürdürülemez bir noktaya gelmiş olması nedeniyle, müvekkili tarafından sanal oyun sistemleri malzeme alım ve montaj işleri taşeron sözleşmesinin ... 27.Noterliği' nin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle feshedildiğini, ancak davalı yanın müvekkili şirketin yaptığı işlere ilişkin faturalandırdığı tutarları sözleşmenin feshini bildirdikleri ihtarnamede verdikleri süre içinde müvekkili şirkete ödemediğini ileri sürerek dilekçe ekinde sundukları ... tarihli, ... numaralı, 305.000,00USD bedelli (bu faturadan kalan 175.920,00USD), ... tarihli, ... numaralı, 105.000,00USD bedelli ve ... tarihli, ... numaralı, 3.918,74TL bedelli faturalardan kaynaklı olmak üzere toplam 402.920,00USD ile 3.916,74TL iş bedeli alacağının TL üzerinden değeri olan 729.495,08TL' nin temerrüt tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının sözleşme kapsamında meydana getirdiğini ileri sürdüğü eseri ayıplı ayıplı meydana getirdiğini ve üstelik taahhüt etiği sürelere de uymadığını, davacının üstlendiği edimlerini sözleşmenin özel şartlar saşlıklı 14.2. Maddesi uyarınca 10/12/2012 tarihinde bitirmeyi taahhüt ettiğini, ancak bu tarihte edimlerini yerine getirmediğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
Davacı vekili birleşen ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına verdiği 01/07/2014 tarihli dilekçesi ile; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında müvekkilinin üstlendiği edimleri eksiksiz ve süresinde yerine getirdiğini, aktedilen sözleşmelerdeki iş bedellerinin davalı yanca ödenmemesi üzerine sözleşmelerin müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğihi, bu nedenle müvekkilinin yüksek miktarda zarara uğradığını, zira proje bedelleri olan 402.920,00USD ve 3.916,74TL fatura bedellerinin ödenmediği gibi, davamıya teminat olarak verilen ... Bankası'na ait 100.000,00 USD bedelli teminat mektubunun haksız olarak nakte çevrildiğini, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak teminat mektubunu nakte çevirmesi ve 100.000,00USD haksız kazanç elde etmesi nedeniyle 100.000,00USD ' lik teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih olan 176.538,42TL' nin ticari avans faizi ile birlikte ödenmesi talepli ... 37. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin... Esas sayılı dosyası ile talep edildiğini, davalıya teslim edilen işler ile ilgili tanzim edelin fatura bedellerinin ödenmemesi üzerine ... 27. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyası ile alacak davası açıldığını, bu davaların ... 37. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştiğini, müvekkili tarafından sözleşme gereğince yapılan işlerin eksiksiz tamamlanması akabinde davalı yanca bir takım ek talepleri olduğunu, müvekkili yanca bu ek işlerin de yapıldığını, yapılan bu işlere karşılık olarak müvekkili yanca ... tarihli, ... sıra numaralı,9.130,00TL bedelli fatura tanzim edilerek faturalarda yer alan ekipmanların davalıya teslim edildiğini, faturanın davalıya teslim edildiği ve davalının ticari defterinde bu faturaların kaydedildiğinin birleşen ... 27. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ... Esas sayılı dosyasından alınan 02/01/2014 tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiğini, söz konusu fatura bedelinin davalı yanca ödenmemesi nedeniyle müvekkili tarafından davalı hakkında ... 23. İcra Müdürlüğü' nün... Esas sayılı dosyasından toplam 9.455,73 TL' nin tahsili amacıyla ilamsız takip yapıldığını, ancak davalının itirazı üzerine takibin durdurulduğunu ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; gerek sözleşme kapsamındaki işlere ilişkin faturalara, ne de davanın konusu olan sözleşme kapsamı dışındaki bazı alımlara ilişkin faturalara itiraz edilmemesinin davacının alacak hakkının varlığını göstermediği gibi, davacılının kendisine ait yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı sebep olduğu giderler ve zararlardan dolayı davalıya borçlarının bulunmadığını, savunarak davanı reddine karar verilmesini istemiştir.
Davacı iş sahibi vekili birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin ...1 Esas sayılı dosyasına verdiği 05/12/2014 tarihli dilekçesi ile; davacının sözleşme gereğince uçak simülatörü, ralli simülatörü, motorsiklet simülatörünün gereken özelliklerde ve gerektiği sürede tam ve eksiksiz olarak temin etme, montajını yapma ve sorunsuz çalıştığından emin olarak teslim etme yükümlülüklerine aykırı davranması sebebiyle, bu mallar ve eşyalar için davacıya düşen tüm yükümlülüklerin müvekkili tarafından, kısa sürede 943.317,33USD' lik yüksek bir maliyete katlanılarak gerçekleştirilmek zorunda kalındığını ileri sürerek davalının ayıplı ve eksik ifası nedeniyle müvekkilinin ödeme yükümlülüğü doğmadığının tespitine, davalının ayıplı ifası sebebiyle tarafından müvekkili tarafından katlanılan 487.618,07 EURO ile 230.257,66 USD ve 141.170,39 TL zararın işlemiş yasal faiziyle beraber tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizin 2014/927 Esas, 2019/592 karar sayılı 03/10/2019 karar sayılı mahkeme ilamının taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Mahkemesinin... esas, ... karar sayılı, 13/07/2021 tarihli ilamında; "Taraf vekillerinin istinaf başvurularının Kısmen KABULÜNE, ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/10/2019 tarih, ... Esas, ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA," şeklinde karar verildiği ve dosyanın mahkememizin yukarıdaki esasına kaydedildiği anlaşılmıştır.
DELİLLER:
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılarak 20/11/2022 tarihli kök rapor, 18/09/2023 ve 08/05/2025 ek raporlar aldırılmıştır.
Tarafların tanık deliline dayandığı anlaşılmakla; mahkememizce tanıklar ..., ..., ... ve ... dinlenilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubu nedeniyle menfi tespit, daha sonra ıslah yolu ile teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle alacak, birleşen 2013/61 Esas sayılı dava; 402,920,00 USD ve 3.916,74 TL iş bedeli alacağının TL değeri olan 729.495,08 TL' nin tahsili, birleşen 2014/224 Esas sayılı dava; ilave iş bedeli alacağının tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali, birleşen 2014/1581 Esas sayılı dava ise; ayıplı ve eksik ifa nedeniyle uğranılan zararın tahsili taleplerine ilişkindir.
Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Asıl davada davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir.
Taraflar arasında 10/10/2012 tarihli ve 120.400,00 USD bedelli " ..." ( ...) başlıklı ve bila tarihli, 800.000,00 USD bedelli " ... "(...) başlıklı 2 adet sözleşme imzalanmıştır.
Yanlar arasındaki uyuşmazlık; 800.000,00 USD bedelli " ... "(... Projesi) başlıklı sözleşme kapsamında asıl davada davacı taşeron tarafından İngiltere'den temin edilmesi kararlaştırılan ve davalı yükleniciye teslim edilen ralli ve motor simülasyonunun ayıplı olup olmadığından kaynaklanmaktadır. Aynı sözleşme kapsamında yapımı ve montajı kararlaştırılan uçak simülasyonu ayıplı olduğu için davalı yanca baştan iptal edilmiştir. Yine aynı sözleşme kapsamında temin edilmesi kararlaştırılan F1 simulatörü de dava konusu edilmemiştir.
Kaldırma ilamı öncesi mahkemece hükme esas alınan ve mali müşavir ..., makine mühendisi öğretim üyesi ... ve hukukçu ... tarafından hazırlanan 06/11//2018 tarihli bilirkişi kurul 3. ek raporunda; asıl davada; davacının nakit avans karşılığında verdiği ... Bankası'na ait, 25/09/2012 tarih, ... seri numaralı banka teminat mektubuna ilişkin borcunun bulunmadığının tespiti yönündeki talebinin yerinde olmadığı, birleşen ... Esas sayılı itirazın iptali davasında, davacı tarafça ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyasından başlatılan icra takibinde, davacı şirketin alacağının, davalı şirketin merkez kayıtlarında teyit edildiği, doJaysıyla icra takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 9.406,12 TL alacaklı olduğu, birleşen 2013/61 Esas sayılı tazminat davasında; davaya konu ralli motorsikletin dava dışı ... aracı ile birlikte boya işleminden sonra sevkiyatının davalı yanın ... tarafından yapıldığı, araçların sevkiyat için tesliminden sonra, gümrük işlemleri ve depolarda beklemesi aşamasında davacı tarafın araçlar üzerinde fiili hakimiyetinin kalmadığı, davacı yanca dosyaya sunulan sevkiyat öncesi, boya sınrası ralli ve motorsiklet resimleri ile boya snrası sevkiyat öncesi resimlerde farklılıklar bulunduğu, davacı yanca sunulan sevkiyat önçesi, boya sonrası ralli ve motorsiklet resimleri ile davalı şyanın sunduğuresimlerin berzer olması, davacı tarafın boya sonrası davalı taraf temsilcilerine teslim ettiği ve davalı tarafça sevkiyet ve gümrüklemesi yapılan boyanmış aynı aracın...'a sevk edildiğinin anlaşıldığı, teslim sonrası araçların sevkiyatını, nakliyesini ve gümrüklemesine davalının yapması nedeniyle bu tarihten sonra araçlar üzerinde davacı yanın fiili hakimiyetinin olmadığınını tespit edildiği, davacı yanca İngiltere'den temin edilen ralli, motorsiklet ve ... araçlarının davalı yanın talebi ile boyama işleminden sonra davalı yan... tarafından ...' a sevkiyatlarının yapıldığı, fakat teslim alma işleminin ...' de yapılmadığıkonusunda davalı tarafın itirazları olduğundan kökve ek raporlarında araçların/ekipmenlerin teslim durumuna ilişkin olarak İngiltere ' da davalı tarafından görülüp görülmediğinin açıklığa kavuşmadığı, bu noktada teslim alma ve sevkiyatlara ilişkin ... Esas sayılı dosyanın ... tarihli 5. celse zaptında bulunan davalı şirket yetkilileri ... ile ...' ın ifadelerinden bahsedilerek, araçların ilgili ülkelerde davalı temsilcilerine teslim edilmesinden sonra davalı yanın insiyatifinde kaldığı, davacı yanın bu aşamaları dışarından izlediğinin anlaşıldığı, nakliye ve gümrük işlemleri aşamasında araçların depolarda beklemiş olması göz önünde bulundurulduğunda, teslim aşamasında muayene edilerek tespit edilmemiş araçlardaki ayıpların, nakliye sırasında veya depolarda bekleme süresinde meydana gelmiş olmasının mümkün görüldüğü, söz konusu ayıplardan dolayı davacı yanın sorumlu tutulmasının fiili duruma uygun düşmeyeceği belirtilmiş, bu belirlemeler doğrultusunda,17/11/2015 tarihli kök raporun 30.sayfasında "sonuç olarak" başlığı altında; toplam 432.000,00 USD olarak hesaplanan davacı hakedişlerine 85.000,00 USD olarak davalı yana fatura edilen "motor similatörü bedeli" nin de ilavesi ile davacı yanın toplam hakediş tutarının (432,000,00 + 85.000,00=) 617.000,00 USD olması gerektiği, bu tutardan yaprlan toplam 172.550,00 USD ödeme düşüldüğünde, davacı alacağının (517.000,00 - 172.550,00=) 344.460,00 USD olması gerektiğinin bildirildiği, taraflarınca düzenlenen 2. ek raporda; ralli aracı ile motor simülasyonundaki eksiklik ve kusurların giderilmesi suretiyle kullanımının mümkün olduğu, oyun aksamlarında hata veya kusur ile ilgili olarak her hangi bir belge sunulmadığı, dolayısıyla motorların başka bir araçta çalıştırılabileceği , önceki raporlarında ralli aracı ile motorsiklet simulatörlerinin oyun aksamlarıyla bilrikte talep edildiğinden araçlardan bağımsız olarak sadece oyun aksamlarının kabul edilmesinin sözleşmeye uygun olmayacağı yönünde görüş bildirildiği, bahse konu ralli ve motorsikletin fonksiyonel olarak kullanılmayıp, simülatör olarak kullanılmak üzere düşünüldüğünden, araçların mevcut hali ile değil, bakım ve modifikasyon yapılmak suretiyle ancak görselliğin son derece önemli olduğu projede kullanılmalarının uygun olacağı, böylece davacı yanın ralli araca ve motorsiklete ait hakedişlerinin davalı yanca ödenmesi gerektiği, bu suretle toplam 432.000,00 USD olarak hesaplanan davacı hakedişlerine motorsiklet simülatörü motor bedeli olarak 85.000,00 USD ve e ralli simülatörü motor bedeli olarak 105.000,00 USD’nin de ilavesi ile davacı yanın toplam hakediş tutarının (432.000,00 + 85.000,00 +105.000,00 =) 622.000,00 USD olduğu, bu tutardan yapfıan toplam 172.550,00 USD ödeme düşüldüğünde, davacının alacağının (622.000,00 - 172.550,00=) 449.450,00 USD olması gerektiği, ancak taleple bağlılık ilkesi kapsamında alacağın 402.920,00 USD ve 3.916,74 TL olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiş, mahkemece bu ek rapor dayanak alınmak suretiyle karar tesis edilmiş, kararın taraf vekillerince İstinafı üzerine asıl davada davacı taşeron vekilinin itirazı doğrultusunda; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi' nin ...karar sayılı ilamında; "asıl davada davacı vekilince taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubu nedeniyle menfi tespit talep edilmiş ise de, 20/06/2013 tarihinde talep ıslah edilerek 175.460,00TL (100.000,00USD) tutarlı alacak davasına dönüştürüldüğü ve bu tutar üzerinden harç ikmal edildiği halde, mahkemece asıl davada davacı tarafın istirdat talebi hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi isabetsiz olduğu gibi, asıl davada teminat mektubu yönünden menfi tespit talebinin reddine karar verildiği halde, birleşen ... Esas sayılı davada; motorsiklet simülatörü motor bedeli olan 85.000,00 USD ile ralli simülatörü motor bedeli olan 105.000,00 USD'nin toplam iş bedeli alacağı olan 402.920,00 USD' ye eklenmesi akabinde de asıl davanın konusu olan ve reddedilen 100.000,00 USD teminat bedelinin toplam alacağa eklenmesi suretiyle bulunan 622.000,00 USD alacaktan, davalı yanca ödendiği ihtilafsız olan 172.550,00 USD düşülerek taleple bağlılık ilkesi gereği 402.920,00 USD + 3.916,74 TL iş bedeli alacağına hükmedilmesi hatalı ve kendi içinde çelişkili olmuştur. Tarafların esasa ilişkin istinaf itirazları yönünden yapılan incelemede; birleşen...Esas sayılı davada, davacı yüklenici yanca dava konusu olan ralli ve motor simülasyonunun ayıplı olduğu iddia edilmiş ve mahkeme ve hükme esas alınan bilirkişi kurul ek raporunda ayıp ihbarının süresinde olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılmış ise de; gerek mahkeme gerekse bilirkişilerce yapılan incelemede, Sanal Oyun Sistemleri Mal Alım Ve Montaj İşleri Taşeron Sözleşmesi 'nin Genel Şartlar bölümünün "Garanti" başlıklı 17.5’inci maddesinin (1) no’lu bendinde düzenlenen 1 yıllık garanti süresinin değerlendirilmediği, bilirkişi kurulunca tespit edilen ayıpların belirlenen 1 yıllık garanti süresi kapsamında kalıp kalmadığı yönünden her hangi bir tespit yaptırılmadığı, bu hali ile mahkemece verilen hükmün eksik olduğu, bu madde gereğince yapılacak incelemenin ve değerlendirmenin sonuca etkili olacağı anlaşılmaktadır. O halde yukarıda yapılan tüm açıklamalar ve tespitler ışığında mahkemece yapılacak iş, öncelikle asıl dava ve birleşen 2013/61 Esas sayılı davada tarafların tüm talepleri açısından kabul veya ret nedenleri yönünden gerekçeli ve talepleri tek tek karşılar nitelikte denetime elverişli, kendi içinde tutarlı hüküm kurulması ile birleşen ... Esas sayılı davada, sözleşmenin" Garanti" başlıklı 17.5’inci maddesinde düzenlenen 1 yıllık garanti süresinin değerlendirilmesi suretiyle sonucuna uygun karar vermekten ibarettir." gerekçesi ile kararın kaldırıldığı anlaşılmıştır.
İstinaf kaldırma ilamı sonrası 16/12/2021 tarihli celsede; davacı vekili tarafından "Teknik bilirkişiler hatalı ve eksik inceleme yapmış olup fiziken inceleme gerçekleşmemiştir, inceleme yalnızca karşı tarafın sunduğu fotoğraflar üzerinden yapılmıştır, müvekkil şirket araç ve ekipmanları eksiksiz ve ayıpsız şekilde karşı tarafa teslim etmiştir, araçların tesliminden sonra nakliye ve gümrük işlemleri bizzat karşı tarafça yerine getirilmiştir, sorumluluk karşı tarafa geçmiştir, karşı taraf uygulamada ayıplı gördüğü araç ve ekipmanları ithalatı yapılan ülkede inceleyerek ya onay vermiş ya da reddetmiştir, daha öncede dosya kapsamında ifade ettiğimiz üzere Uçak simülatörü karşı tarafça yerinde incelenmiş beğenilmemiş ve iptal edilmiştir, ancak diğer araç ve ekipmanlar uygun görülerek karşı tarafça Türkmenistan'a gönderilmiştir, bu durum savunmalarımız bakımından emsaldir, bilirkişi incelemesi fotoğraflar üzerinden yapıldığı için karşı taraf varolmayan kusurları fotoğraflarda aksettirmiştir, iddia edilen ayıpların müvekkile atfı mümkün değildir, bu nedenle gereği gibi teslimatı yapılan araçlarla ilgili müvekkil hakkında sözleşmenin garanti maddesini işletmek hukuka aykırıdır" şeklinde beyanda bulunulduğu; davalı vekili tarafından "Davaya konu eser sözleşmesidir, uçak simülatörünün davacı tarafça teslim edilemediği bu celsedeki beyanla da sabittir, eser sözleşmesinde asıl olan eksiksiz ve tam teslimdir, açmış olduğumuz karşı davanın kabulüne, asıl davanın reddine, karar verilmesini talep ediyoruz, Mahkeme gerekli gördüğü takdirde 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor aldırılmasını talep ediyorum, ayrıca Türkmenistan da gerekli tespitler yaptırılmış ve bu tespitlerin sonuçları da karşı tarafa vaktinde ihbar edilmiştir, " şeklinde beyanda bulunulduğu, beyanlar doğrultusunda vefat eden SMM bilirkişisi çıkartılarak yerine atanan bilirkişi ile oluşturulan heyetten alınan 20/11/2022 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında; "Garanti sözleşmelerinin garanti süresi içinde, garanti verilen kapsam dahilinde garanti verilmiş malın arızalanması halinde, hiçbir ücret talep edilmeksizin onarımının yapılmasıdır. Dava konusu olayda bir yıllık garanti süresi belirlenmiştir. Bunun anlamı bir yıllık süre içinde ortaya çıkan aksaklık ve ayıpların ileri sürülebileceği ve gerek açık ayıp gerek gizli ayıplarda ayıp ihbarının derhal ve kısa sürelerde yapılmasının aranmayarak bir yıl süre içinde yapılacağıdır. Ancak bu yükümlülüğün doğması için teslim anında bulunmayan bir unsurda ortaya çıkan bit arızanın varlığının ispatlanması gerekmektedir. Dava konusu olan sözleşmeler satış ve montaj kısmı ise eser sözleşmesi olarak kabulü gereken sözleşmelerdir. Gerek bu sözleşmeler gerekse garanti sözleşmesi alıcı ya da iş sahibinin kusurundan kaynaklanmayan satıcının ya da yüklenicinin sorumlu olduğu ayıp ya da arızaların gidetimi borcunu yükleyen sözleşmelerdir. Garanti sözleşmesinde garanti alanın bir yıl içinde arıza ya da ayıp bildirimini yapması ve bu ayıbın kendi kullanımı ile illiyet bağı içinde olmadığını ispatlaması gerekmektedir. Ancak belirtelim ki teslim aninda görülebilen unsurlarla kabul edilmiş olan bir mal hakkında garanti sözleşmesinden doğan sorumluluk işletilemez. Tüm raporlarda açıklandığı gibi malın teslim alınıp gönderilme ve gümrük işlemleri alıcı tarafından yapıldığından, teslimin ve teslim edilmiş halleriyle kabulün olduğu (açıkça derhal bildirim ya da ihtirazı kayıt bulunmadığından) açıktır. Teslim edilmiş mallar bu halleriyle kabul edilmiş olduğundan artık teslim anında görülebilir unsurlar bakımından satıcının garanti sözleşmesinden doğan sorumluluğuna gidilemeyeceği sonucuna varılmaktadır. Garanti sözleşmesinden doğan sorumluluğun kabulü için Alıcı teslim sonrasında ortaya çıkanı bir arızanın veya sorumluluk sebebinin varlığını ispatlamak zorundadır. Dosyada detaylı açıklanan teknik incelemeler sonucunda varılmış sonuçlar garanti sözleşmesinden doğan ve teslim sonrası ortaya çıkan nedenden doğan bir sorumluluk isnadının bulunmadığı" yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
20/11/2022 tarihli raporda mali müşavir bilirkişi tarafından teknik değerlendirilmede bulunulmadığı anlaşıldığından dosyanın en son rapor sunan heyetteki mali müşavir bilirkişiye tevdii ile daha önceki bilirkişi raporlarında davacının hak ediş alacağı olarak hesaplanan 432.000,00 USD'lik hakediş içerisinde 18/10/2012, 22/10/2012 ve 30/10/2012 tarihli faturaların bulunup bulunmadığı, bulunuyor ise bu fatura bedeli toplamlarının 272.550,00 USD olmasına rağmen davalı tarafça avans olarak ödenen 100.000,00 USD kesilmek suretiyle 172.550,00 USD bedelli ileri tarihli çekle ödeme yapıldığı hususu; ayrıca istinaf ilamında belirtilen ve taraflar arasında tahsil edildiğine ilişkin ihtilaf konusu olmayan 100.000,00 USD'lik teminat mektubunun davalı tarafça nakde çevrilmesi sonrası oluşan bakiyenin hesaba katılıp katılmadığı hususları değerlendirilmek suretiyle ek rapor düzenlenmesi istenilmiş ve 18/09/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmında; "Daha önceki bilirkişi raporlarında davacının hakkediş alacağı olarak hesaplanan 432.000,00 USD'lik hakkediş içerisinde 18/10/2012, 22/10/2012 ve 30/10/2012 tarihli faturalardan, Sadece 22.10,2012 tarihli 90.000,00 Usd tutarlı faturanın 432.000,00 Usd.lık hakkediş içerisinde yer aldığı, Geriye kalan toplam 182.550,00 Usd tutarlı faturaların 432.000,00 Usd.lık hakkediş içerisinde yer almadığı, Daha sonra Mahkemenize sunulan ek raporlarda ... tarih ... numaralı 305.000,00 Usd'lik fatura içerisinde yer alan ancak 432.000,00TL'lık hakediş içerisinde yer almayan 85.000,00 Usd'lik motor simülatörü ile 105.000,00Usd'lik ralli simülatörünün de 432.000,00Usd'lik hak edişe ilave edilerek hakediş tutarının 622.000,00Usd olduğu, Buna göre davacı/karşı davalı tarafından tanzim edilmiş davalı/karşı davacının kayıtlarında da yer alan ... tarih ... numaralı 123.849,00Usd'lik ve ... tarih ... numaralı 58.701,00 Usd'lik faturaların bu hak edişler içerisinde yer almadığı, Tarafların cari hesaplarının karşılaştırılmasında nakde dönüştürülen teminat mektubu tutarı 100.000 Usd nin her iki tarafın cari hesaplarında kayıtlı olduğu ve bu teminat mektubu tutarı dahil olarak, Davacı/karşı davalı ... şirketinin davalı/karşı davacı ... şirketinden 527.000 Usd ve 13.322,86 TL alacaklı, Davalı/karşı davacı ... nezdinde 08.02.213 tarihi itibari ile davalı/karşı davacı ... şirketinin davacı/karşı davalı ...şirketine 526.278,00 Usd ve 13.322,86 TL.borçlu olarak gözüktüğü," yönününde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
23/02/2023 tarihli celsede; davacı vekiline ithal edilen ralli ve motor similatörlerinin demonte olarak mı teslim edildiği, ralli aracının ve motorun modifiyesinin davacı tarafça mı yapıldığı araçların beyaza boyanması işleminin nerede ve hangi aşamada yapıldığı hususlarında HMK 31 maddesi kapsamında yazılı beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, davacı vekili 30/03/2023 tarihli beyan dilekçesinde;
"1-İthal edilen ralli ve motor simülatörlerinin demonte olarak mı teslim edildiği sorusu hakkında müvekkilinin karşı tarafla (...) imzaladığı sözleşmedeki işlerin ifası sırasında ek iş ve taleplerin gündeme getirildiği, davacının bu talepleri de ifa ettiği, sözleşmede yer alan ve sonradan ... tarafından iptal edilen uçak simülatörü dışında tüm iş ve işlemlerin ayıpsız olarak yerine getirildiği, zaten uçak simülatörünün iptali ile ilgili süreç de davalı vekilinin ikrarında olduğu üzere sözleşmeye istinaden teslimlerin ithal edilen ülkelerde ...'e yapıldığının kanıtı olarak dosyaya beyan edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin "işlerin teslim usulü, işlerin yapılış şekli ve ek işler" kapsamında tadil edildiği; ...'in projedeki acil gereksinimlerine göre uygulamaların değiştiği, bu bilgiler çerçevesinde aşağıdaki araç ve ekipmanları yapılan iş kapsamında ...'e teslim edilerek; ilgili araçlarında da kurulumlarının müvekkili tarafından yapıldığı, müvekkili tarafından ifa edilen işlerin ve davalıya teslim edilen ekipmanların listesinin sunulduğu; müvekkilinin, teslimi ve kurulumu yapılan işlerle ilgili sadece ekipman (araç vb.) desteği vermediği; bu ekipmanlara monte edilen sanal oyun, görüntü ve ses sistemlerinin teslimini ve kurulumunu da gerçekleştirdiğini; araçların tedariki ile görüntü ve ses sistemlerinin kurulumlarının birbirinden bağımsız işlemler olduğunu, yukarıda ve daha önceki beyanlarda da arz edildiği üzere eğer simülatörlerin golf, kayak, at biniciliği örneğinde olduğu üzere kendine müşahhas araçları üretilmemişse; araçların ...'in bilgisi dahilinde haricen temin edilerek bu araçlara oyun ekipmanlarının monte edildiği; bu bakımdan ithal edilen ralli ve motor araçlarının ilgili ülkelerde ...'in taleplerine uygun bir şekilde temin edilip; bu araçlara dijital oyun sistemleri (ses ve görüntü) entegre edilerek bu araçların birer oyun simülatörüne dönüştürüldüğü; araçlara ilave edilen bu elektronik aksamların montajlanabilir ve sökülebilir parçalar olduğu, araçlara yapılacak oyun sistemleri entegrasyonunun, ekipmanların montajında uzman üçüncü ülkelerdeki mühendisler tarafından projenin adresi olan ...'da ...'in denetim ve gözetiminde yapıldığını; hatta bu sistemlerin entegrasyonunda çalışan mühendislerin de ...'a ... tarafından getirildiği; her türlü vize vb. İşlemlerin de ... yetkillerince takip edildiği; müvekkili üzerinden bu işlerin gerçekleşmiş gibi gözükse de uygulamada asıl işin üstlenicisi ve sürecin yönlendiricisinin ... olduğunu; ... tarafından ... yapılan bu komplekslerdeki inşaatların son ana kadar kendi takvimlerine istinaden yetiştirilme endişesi ile yapıldığı için işlerin bitirilmesi adına ... in tüm sürecin yönetimini de bizzat üstlendiğini, dolayısıyla müvekkilinin, ...'ten gelen talimatlara göre süreçte rol aldığını; bu bilgilerin yanında önemle belirtilmesi gereken bir diğer hususun da ralli arabasının bu işlerde tercih edilen ve olması gereken biçimde müvekkili şirket tarafından...’un aracının davalı yanın bilgisi dahilinde (mail yazışmaları, dosyamızdaki delillerimizde ve dilekçemiz eklerinde mübrezdir.) satın alınarak davalı şirketin istediği renge boyandığı (kaplama), her tarafının yenilendiği ve bu şekilde teslim edilmiş olduğunu;
2-Ralli aracının ve motorun (motosiklet) modfiyesinin davacı tarafça mı yapıldığı, araçların beyaza boyanması işleminin nerede ve hangi aşamada yapıldığı sorusu hakkında müvekkilinin sözleşmesel yükümlülüklerinde olmamasına rağmen özellikle araçlarla (Motosiklet ve ralli arabası gibi) ilgili karşı taraf ...'in istek ve taleplerini sırf kendilerinin projelerinde konudan başka nedenlerle yaşadıkları gecikme riskini bertaraf etmek ve onlara yardımcı olmak amacıyla kabul edildiğini; onlara istekleri istikametinde çeşitli destekler verildiğini; ...'in isteği üzerine ithal edilen İngiltere'de ... adına boya kaplaması yaptırdığını, tıpkı uçak simülatörü örneğinde olduğu üzere ... yetkililerinin araçların ithal edildiği ...'ye gelerek araçları gördüklerini ve yaptıkları projeye uygun olacak hale getirmek adına bazı isteklerde bulunduklarını, müvekkilinin tamamen onlara yardımcı olmak adına modifiye çalışmalarında destek olduğunu, hatta e-mail yazışmasından anlaşılacağı gibi beyaz boya/kaplama işlemlerini ... bizzat yaptırmak istese de müvekkili şirketin yetkilisinin, yaptırılacak beyaz boya/kaplama işi için teklif edilen tutarı fazla bulduğunu;... yetkilisi ...'a bu işle ilgili ekonomik olan başkaca seçenekler de sunulduğunu; Davalı yanın "ralli arabası, motosiklet ve F1 yarış arabası" gibi araçları ithal edilen ülkelerde teslim alarak fiili hakimiyeti eline geçirrdiğini, TTK’nun ve BK’nun açık düzenlemesi uyarınca tacirlerin teslim anında satın alınanı muayene etmek; varsa ayıpları bildirmekle mükellef olduklarını, ancak davalının fiili hakimiyetinde olan bu simülatörleri işin niteliğine uygun olarak teslim almasına; bu ekipman bedellerine yönelik faturaları kabul edip ticari kayıtlarına işlemesine karşın dava aşamasında bir takım mesnetsiz ve haksız iddialar öne sürdüğünü; davalının gerek araçların kabulünü yapıp herhangi bir ayıp ihbarında bulunmaması; gerek faturaları tebliğ alıp içeriğine itiraz etmeyerek fatura muhteviyatlarının kesinleşmesi karşısında bir takım asılsız iddialar öne sürmesinin hüküm ifade etmediğini, davalı tesellüm ettiği ekipmanların kabullerini yapıp; ayıplı ve kullanılamaz durumda olduğunu iddia ettiği ralli ve motor simülatörünü teslim aldıktan sonra herhangi bir ayıp bildiriminde bulunmadığını; öte taraftan ...' in araçlarla ilgili işbu davadaki haksız savunmalarını dile getirirken araç üzerine monte edilmiş oyun sistemleri için bu haksız beyanlarını dile getirmediğinden dolayı, neden müvekkilinin oldukça yüksek tutarlı alacaklarını da davalının ödemediğinin anlaşılamadığını, davalının işbu dava sürecinde ayıp olarak nitelediği bir iki ekipman dışında yapılan işlerle ilgili muteber hiç bir iddiası söz konusu olmamışken müvekkilinin bu kadar yüklü müktarda alacaklarının ödenmemesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, en önemlisinin müvekkilinin yedinden çıkan araçlardaki mevcut olduğu iddia edilen bu ufak tefek ayıpların dahi sonradan oluşturulma ihtimalinin bulunduğunu, başka bir parça ile değiştirilmek suretiyle ayıpların ortaya çıkartılabilineceğini" beyan etmiştir.
Davalı vekili ise 13/04/2023 tarihli beyan dilekçesinde; ralli ve motor simulatörlerinin demonte şekilde müvekkiline teslim edildiğini, sözleşme konusu malların teslim alındığı anda ayıp ihbarında bulunabilmesinin mümkün olmadığını buradan dahi bilirkişi raporunun karar vermeye elverişli olmadığının açık olduğunu, davacı tarafın demonte parçaların ayıplı olduğu için bunları birleştirip bir araya getiremediğini, bu durumda davacı tarafından açılan davaların reddi ile birleşen davanın kabulü gerektiğini kaldı ki davacı-karşı davalının sunmuş olduğu 30.03.2023 tarihli dilekçe ile aracın sözleşmeye aykırı olarak 2.el olduğunun dahi ikrar edildiğini, sözleşmeye göre 2. el olarak teslim edilmesinin mümkün olmadığını, davacının uçak simulatörünü teslim etmediğini ikrar etmiş olduğundan müvekkil şirket tarafından teminat mektubunun paraya çevrilmesinin hukuka uygun olduğunu; aracın ...'de hiçbir şekilde müvekkili şirket yetkilileri tarafından teslim alınmadığını, davacının gümrük işlemlerini yapamadığı için gümrük işlemlerini müvekkili şirketin yaptığını bu nedenle buradaki teslimin fiili anlamda bir teslim olmadığını, ... ilişkin 7 Nolu görselde; Karşı tarafça 20/09/2012 tarihli sözleşme uyarınca ilk temin edilen eserin yan yana kıyaslandığında ilk temin edilen ürünün müvekkil tarafından yalnızca beyaz renge boyanması talebinden sonra karşı tarafça renginin beyaz olarak değiştirildiğinin görüldüğünü eserin müvekkiline ulaşmasından sonra derhal yapılan incelemelerde ( 8 Nolu görsel ) açıkça görüldüğü üzere, motor üzerindeki kilometre sayaç camının kilometrenin net olarak görülemeyeceği kadar kirli ve çiziklerle dolu olduğu, motorun kendisine ait olmayan birleştirme elemanları kullanıldığını, yine kullanılan parçaların solgun, yıpranmış, eski ve çizik görünümde olduğu, birçok parçanın paslanmış olduğu elektronik aksamdaki kabloların özensiz ve yıpranmış olduğu ve hatta eserde fren hidrolik haznesinin bant kullanılmak suretiyle tutturulduğunu,06/12/2017 Tarihli 2. Ek bilirkişi raporunda ve 03/10/2019 tarihli hükmüne esas alınan 06/11/2018 tarihli 3. Ek bilirkişi raporunda Sayın Bilirkişiler tarafından, dava konusu ürünlere ilişkin dıştan genel - yan açıdan çekilen fotoğraflar(Görsel 1 ve 7), 19/11/2012 tarihli sevkiyat öncesinde ürünlere ilişkin dıştan genel - yan açıdan çekilen fotoğraflar (Görsel 2 ve Görsel 7) ve dava konusu ürünlerin müvekkile ulaşmasından sonra dıştan genel - yan açıdan çekilen fotoğraflar olmak üzere 3 farklı zamana ait fotoğraflar üzerinde inceleme yapıldığı, söz konusu raporlarda karşı tarafça temin edilen ve müvekkiline gönderilen ürünlere ilişkin ilk dıştan genel çekilen fotoğraflar ile müvekkilinin ürünlerin yalnızca beyaz renge boyanması talebinden sonra boyama sonrasında müvekkile gönderilen ürünlerin farklı olduğu, 19/11/2012 tarihinde ...,... ve... ürünlerinin dava dışı ... firması vasıtasıyla yapılan sevkiyat öncesi ve sonrası dosyada mübrez fotoğraflarda ise ürünlerin eşleştiğinin(06/11/2018 tarihli bilirkişi raporu 10. Ve 11. Sayfa) belirtildiğini, başka bir deyişle müvekkiline 19/11/2012 tarihinde karşı tarafça temin edilen eserlerin değil, farklı bir eserin gönderildiğini; buna göre dava konusu ürünlerin karşı tarafın 20.09.2012 Tarihli sözleşmenin 10.7 Maddesi uyarınca taşımayı yüklenmiş olmasına rağmen bu edimini de yerine getirmemiş olması nedeniyle dava konusu ürünlerin depoda beklemesi veyahut yapılan taşıma sırasında herhangi bir hasarın meydana gelmesinin mümkün olmadığını, ... tarafından hazırlanan 20/12/2012 Tarihli tespitte de ürünlerin imalatı ve malzeme kalitesine bağlı olarak başka bir deyişle karşı tarafın kusuru nedeniyle ürünlerin kötü ve kabul edilemez durumda olduğunu bu hususların depoda bekleme ve taşıma ile ilgisi bulunmadığını, karşı tarafın 20/09/2012 Tarihli sözleşmedeki edimlerini yerinde getirmediğini beyan etmiştir.
İtirazlar doğrultusunda dosya yeni bir bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve 08.05.2025 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmında özetle; "Teknik yönden inceleme yapıldığında: Davalı iş sahibi ...'in davacı yüklenici ...'nin sözleşmelerdeki taahhütlerine-borçlarına uymayarak ve davalının talimatlarının dışına çıkarak hem ayıplı eser meydana getirdiğini hem de eseri teslim borcunu süresinde yerine getirmediğini iddia ettiği; yukarıda detayları izah edildiği üzere iddia edilen hususların ayıp olarak değerlendirilmediği ancak bahse konu eksikliklerin düzeltilmesi 85.000 USD bedelli olan motocross simülatörü ve 105.000 USD bedelli olan rally simülatörü işi için iş bedelinin %2sini geçmeyecek bir maliyet ile giderilebileceği; yine bu unsurların sözleşmede belirtilen kesin nefaset veya geçici nefaset olarak değerlendirilmesi durumunda mahkemenizin takdirinin de bu yönde olması halinde bedel hesaplanması gerekirse -85.000 USD bedelli olan motocross simülatörü için:85.000 USD x%2 =1.700 USD- 105.000 USD bedelli olan rally simülatörü için:105.000 USD x%2 =2.100 USD olacağının (Toplam 3.800 USD) değerlendirildiği " yönününde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
MAHKEMEMİZİN 2021/534 ESAS SAYILI ASIL DOSYASI YÖNÜNDEN;
Asıl dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubu nedeniyle menfi tespit talebiyle açılmış ise de , daha sonra ıslah yolu ile teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle alacak davasına dönüştürülmüştür. Davacı vekili 21/06/2013 tarihli ıslah dilekçesinde ... Bankasına ait, ... tarihli, ... seri numaralı teminat mektubunun davalı tarafından nakde çevrildiği tarih itibariyle değeri olan 176.538,42 TL' nin ticari faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Taraflar arasında imzalanmış olan ve uyuşmazlık konusu Sanal Oyun Sistemleri Malzeme Alım ve Montaj İşleri Taşeron Sözleşmesi' nin özel şartlarının 10.3.2-Avans Teminatı başlıklı maddesinde "100.000,00 USD bedelli Geçici Kabul'e kadar geçerli banka teminat mektubu sözleşme imzasında alınacaktır."; genel şartlarının 10.3.2. Avans Teminatı başlıklı maddesinde ise; "işverenin alt yüklenicinin özel şartlarda belirtilen miktar ve para biriminde ve kesin, koşulsuz, geri dönülemez ve süresi işin geçici kabul tarihine kadar geçerli ekte belirtilen formata uygun şekilde hazırlatılmış olan bir banka avans teminatı mektubu vermesi karşılığında mektuptaki bedele eş değer bir avans ödemesi yapabilir, ... Aşağıdaki durumlar olduğu takdirde işveren herhangi bir protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kılmaksızın avans teminatı paraya çevirme ve alt yüklenicinin borçlarına karşı mahsup etme hakkına sahiptir: 1-Alt yüklenicinin iş bu sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirememesi, 2-İşveren tarafından yapılan avans ödemesinin işin ifası dışında başka amaçlar için kullanıldığının tespiti," hükümlerine yer verildiği görülmüştür. Ayrıca sözleşmenin 21.2. avans ödemesi başlıklı maddesinde "100.000,00 USD sözleşme imzasında, teminatların teslimine istinaden nakit olarak ödenecektir." ve 21.3. Ödeme planı başlıklı maddesinde "siparişte 100.000,00 USD' nin sözleşme imzasında teminatların teslimine istinaden nakit olarak ödenecektir." hükümlerine yer verilmiş ve davalı tarafından sözleşmeye istinaden 100.000,00 USD siparişte davacıya verilmiş ve ödeme karşılığında da davaya konu teminat mektubu alınmıştır. Nitekim teminat mektubunun içeriğinde de nakit avansın teminatı olarak verildiği belirtilmiştir. Her ne kadar davalı tarafça cevap dilekçesinde ve aşamalarda teminat mektubunun süresinin ilk ödeme tarihi olan 13/11/2012 tarihinden sonra 28/12/2012 tarihinde 28/02/2013 tarihine kadar uzatılması nedeniyle teminat mektubunun sözleşmenin Özel Şartlar 10.3.2.maddesinde yer alan edimlerin teminatı niteliğini taşıyan teminat mektubuna dönüştüğü ve geçici kabul şartları oluşmadığından teminat mektubunun iadesinin gerekmediği ve teminat mektubunun salt avans teminat mektubu olarak nitelendirilmesinin mümkün olmayıp nakde çevrilmesi işleminin yerinde olduğu savunmasında bulunulmuş ise de; yukarıda yer verilen sözleşme hükümlerinin gerek özel şartlar gerek genel şartlar 10.3.2. Maddelerinin, avans teminatı başlığı taşıdığı ve yine özel şartların 21.2. maddesinde avans ödemesinin ne şekilde yapılacağının düzenlendiği görülmüştür. Bu sözleşme hükümlerine göre ibraz edilen teminat mektubunun avans teminatı olarak verildiği anlaşılmaktadır ve avans teminatının da davalı iddiası aksine sözleşmenin 10.3.2. maddelerinde tanımı yapılan teminat olduğu sabittir. Buna göre davalı, davacı tarafça düzenlenen fatura bedellerinden avans olarak ödemiş olduğu 100.000,00 USD' yi mahsup ettiği gibi teminat mektubunu da işlevi kalmamasına rağmen haksız olarak uhdesinde tutmuştur. Bu nedenle her ne kadar teminat mektubunun süresi uzatılmış ise de; teminat mektubunun bu haliyle de özel şartların 10.3.2. Maddesinde belirtilen avans teminatı niteliğine halel gelmemekte ve davalının mektubu nakde çevirmesini haklı hale getirmemektedir. Kaldı ki ilgili madde hükmü davalının iddia ettiği şekilde yorumlansa dahi özel şartların 10.3.2. maddesinde mektubun "geçici kabule kadar geçerli olduğu" ifade edilmiş dosyada geçici kabul yapılması için gerekli şartların sağlandığı görülmüştür. Genel şartların 10.3.2. maddesine göre ise; davacının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirdiği anlaşıldığından davalının teminat mektubunu nakde çevirmesi işleminin yerinde olmadığı kabul edilmekle; davanın kabulü ile 176.538,42 TL teminat mektubunun nakde çevrilmesinden kaynaklı alacağın, teminat mektubunun nakde çevrildiği tarih olan 07/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 27. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... ESAS 2014/56 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
Davacı DSMC tarafından borcun yerine getirilmesine rağmen bedelin ödenmediğinden bahisle 402.920USD ile 3.916.74TL.lik iş bedeli alacağının TL değeri olan 729.495,08TL nin tahsilinin talep ediliği, davalı ...'in ise davacının kalitesiz malzemeden, kalitesiz işçilikle, paslı ve hasarlı ürünler tedarik ettiği gibi sözleşmede taahhüt ettiği üzere 10/12/2012 tarihine kadar tedarik, montaj ve devreye alma işlemini usulünce gerçekleştirmediğini iddia ettiği görülmüştür. Taraflar arasında eserin sözleşmede kararlaştırılan zamanda (vadede) teslim edilip edilmediği; edilmiş ise eserin eksiksiz ve ayıpsız olarak imal edilip edilmediği hususlarında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Davalı ... tarafından gönderilen... tarih ve ... yevmiye numaralı ... 17. Noterliği ihtarnamesinde; "Uçak, raili ve motosiklet simülatörlerindeki ayıp ve kusurların uzman marifetiyle tespit edilmesi açısından bağımsız bir denetim şirketi tarafından ayrıca inceleme de yapılmış olup düzenlenen tespit raporu ekte sunulmaktadır. Anılan rapordaki tüm hususları da ayıp ihbarımız olarak tekrar ediyoruz. Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerinizi yerine getirmemeniz, İşleri İdare'ye teslime hazır hale getirememeniz sebebiyle, müvekkil Sözleşme'den ve kanundan doğan haklarına halel gelmeksizin, ayıplı ve kusurlu işleri düzeltmenize ve/veya Sözleşme'ye uygun şekilde tekrar tedarik ederek teslime hazır hale getirmenize imkân vermiş olmasına rağmen gerekli düzeltmeleri yapamadığınız gibi işlerin düzeltilmesi esnasında cihazların daha fazla hasarlanmasına yol açmış durumdasınız. Bu sebeple söz konusu tedarik, montaj ve devreye alım işleri, Sözleşme'ye uygun kalitede ve özellikte olmak üzere müvekkil şirket tarafından yerine getirilmiş ve tamamen müvekkil şirketin çabasıyla İdare'ye teslim edilmiştir. Bu uğurda müvekkil şirket (fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla) şimdilik 943.317 Amerikan Doları ek maliyet ve nakliye giderlerine katlanmıştır... Müvekkil şirketin katianmak zorunda olduğu giderlere ilişkin olarak şimdilik 943.317 Amerikan Doları'nın en geç 5 işgünü içerisinde müvekkil şirkete ödenmesini,... Mal teslimi ve işin bitirilmesi Sözleşme'ye uygun şekilde yapılmadığından müvekkil şirketin tarafınıza herhangi bir ödeme yükümlülüğünün doğmadığını ve bu sebeple ... tarih ve ... sayılı 305.000.-USD tutarlı, faturalarınızın kabul edilmediğini ve tarafınıza İade edileceğini İhtaren ve ihbaren bildiririz." şeklindedir.
Davacı tarafça gönderilen ... 27. Noterliği' nin ... tarihli ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde; "davalının işi teslim almasına rağmen kabulleri yapmayıp diğer yükümlülüklerini ifa etmediği, 11/01/2023 tarihli ihtarnamede iade edileceği beyan edilen fatura içeriğindeki F1 aracı hakkında ihtarnamede bir bildirim ve itirazda bulunulmadığı, ihtarnamedeki ayıpların müvekkili tarafından gerçekleştirilmediği, ayıp mevcut ise kendi şirket görevlilerince ekipmanların teslim alınıp nakliye işlemi yapıldığında muhatabının yedinde meydana geldiği, ihtarnamede zikredilen ayıpların basit nitelikte olup açık ayıp olduğu, ayıp ihbarında bulunur iken yasal bildirim süresinin geçirildiği hususları belirtilmek suretiyle sözleşmenin feshedildiği ve haklı nedenle fesihten kaynaklanan alacakları olarak toplamda 536.838,74 USD ve 13.324,86 TL alacağın ödenmesi ihtar olunmuştur. İhtarnamenin 12/03/2013 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.
Mahkememizce aldırılan ve teknik olarak yeterli incelemeyi içerdiğinden ve denetime elverişli olduğundan hükme esas alınan 08/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda teknik yönden yapılan değerlendirmede; "Taraflar arasında 10.10.2012 tarihli ve 120.400 USD bedelli Buz Pisti Ses ve Işık Sistemleri Malzeme Alım ve Montaj işleri Taşeron Sözleşmesi (...) ile bila tarihli ve 800.000 USD bedelli Sanal Oyun Sistemleri Mal Alım ve Montaj İşleri Taşeron Sözleşmesi (At Yataklan Kompleksi Projesi) imzalanmıştır. -Sözleşmenin 11 adet eki vardır. Bu ekler arasında "Ek6: Sözleşmeye esas teklif" ve "Ek4: Keşif özeti" sayılmasına rağmen herhangi bir teknik şartnameye rastlanmamıştır. Keşif özeti görülmüş sözleşmeye esas teklifin de aşağıdaki proforma fatura olabileceği değerlendirilmiştir;-28/08/2012 tarihinde davacı ... tarafından davalı ...'e sunulan 800.000 USD tutarlı proforma fatura bulunmaktadır. İstinaf mahkemesi kararında : " ralli ve motor simülasyonunun ayıplı olduğu iddia edilmiş" ifadesindeki ralli simülatörü ve motor simulatörü için sözleşme eki olarak hazırlanmış bir teknik şartnameye rastlanmamıştır. - işin mahiyetinin, sözleşme bedelini de ihtiva eden ve aşağıda görüntüsü paylaşılan keşif özeti içerikli sözleşme eki, ek 4 belgede sıralanan 19 kalem işin, malzeme tedariği, montaj ve devreye alma işi olduğu değerlendirilmiştir. Tarafımca dosya muhteviyatında yapılan inceleme neticesinde başkaca bir ek teknik şartnameye rastlanmamıştır. -Sözleşmenin 16. Maddesinde geçici kabul için "...Eğer yapılan İş, Sözleşme şartlarına veya Kanun ve yönetmeliklere uygun değil ise o zaman İşveren Altyüklenici'ye İş'i Sözleşme şartlarına, Kanun ve yönetmeliklere uygun hale getirmesi için 21(yirmi bir) gün süre verir. Düzeltme veya değiştirmeler sonunda İş' in kabul edilir bir seviyeye gelmesi ve projenin bütününün derhal işletmeye açılmasına engel olmayan ve tutarı ek işlerle birlikte toplam Sözleşme Bedeli' nin %2'sinden az olan noksan ve kusurlu işler kalması durumunda (Tali Eksikler), Geçici Kabul' de teslim edileceği Özel Şartlar' da belirtilen tüm belgelerin ve onaylı Kesin Hesap Raporu'nun da teslimi ile ekteki formatta Geçici Kabul Tutanağı şartlı olarak Taraflarca imzalanarak onaylanır. Böylece İş' in Geçici Kabul' e yapılmış olur. İşveren tarafından gerekli görülmesi halinde Sözleşme konusu İş' in kısmi Geçici Kabulleri de yapılabilir. Altyüklenici, Geçici Kabul' ün yapılmasına engel olmayacak Tali Eksiklikleri Geçici Kabul Tutanağı'nda yazılı olan tarihe kadar tamamlamakla yükümlüdür...." şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür. -Sözleşmede "Geçici Nefaset Kesintisi ve Nefaset Kesintisi" şöyle tanımlanmıştır: " 1.52. Geçici Nefaset Kesintisi: Altyuklenici'nin İş'i Sözleşme'ye göre istenen kalitede yapmaması durumunda, İşveren, İş' in istenen kaliteye getirilmesi İçin Altyüklenici'den geçici olarak kestiği ve İşin kalitesinin İşveren tarafından onaylanması durumunda Altyüklenici'ye iade edilecek olan bedeldir. 1.53. Nefaset Kesintisi: Geçici Nefaset Kesintisi'nin kesilmesinin sebebi olan İş'deki kusurların Altyüklenici tarafından giderilmemesi durumunda, Kesin Hesap Raporu'na yansıtılacak olan ve toplam sözleşme bedelinden düşülecek olan kalıcı kesintidir."- Sözleşmenin 14. Maddesine göre işin bitim tarihi 10/12/2012 dir.....Ralli ve motorsiklet simülatörleri için kullanılan araçlar gerçek 2. El araçlardır. Bu sebeple ürünlerin kullanılmış olduğu iddiası hakkında simülatörlerin karoserlerinin kullanılmış olduğu zaten davalı tarafların malumudur. Simülatörlerde önemli olanın direksiyon veya pedal gibi araçların oyuna verdiği reaksiyon kalitesidir. Dış kabuk görsellik ve gerçeklik açısından da önem teşkil etmektedir ancak bu tasarlanan simülatörün maliyet açısından görece daha küçük bir oranına tekabül eder. Dış kabuğun fonksiyona bir etkisi yoktur. Fotoğraflardan değerlendirildiği kadarı ile görsellik açısından majör bir hataya rastlanmamıştır. Sayılan hataların basit işçilikle giderilebilecek minör hatalar olduğu değerlendirilmiştir. Kaldı ki sayılan hususların hata olarak nitelendirilebileceği referans bir teknik şartname olmadığından neye göre hata kabul edileceği de tartışmalıdır. Hata olarak nitelendirilen yukarıda sayılan unsurları daha detaylı irdelemek gerekirse:......Yukarıda sayılanların dışında lokal çizik, pas, uygun olmayan vida bağlantısı, parlak olmayan gösterge panelleri, eskimiş taban döşemesi vb. gibi şikayetlerin işçilikle düzeltilebilecek genel unsurlar olduğu değerlendirilmiştir. Sözleşme ekinde herhangi bir teknik şartname veya ulusal/uluslararası bir standart olmaması nedeni ile sayılan unsurlar ayıp, hata veya kusur olarak nitelendirilememiştir. Bu unsurların düzeltilmesi 85.000 USD bedelli olan motocross simülatörü ve 105.000 USD bedelli olan rally simülatörü işi için iş bedelinin %2 sini geçmeyecek bir maliyet ile giderilebilecektir. Yine bu unsurların sözleşmede belirtilen kesin nefaset veya geçici nefaset olarak değerlendirilmesi durumunda mahkemenizin takdirinin de bu yönde olması halinde bedel hesaplanması gerekirse -85.000 USD bedelli olan motocross simülatörü için:-85.000 USD x%2 =1.700 USD - 105.000 USD bedelli olan rally simülatörü için: 105.000 USD x%2 =2.100 USD olacağı hesaplanmıştır. (Toplam 3.800 USD)
" şeklindedir.
Taraflar arasında başlıca uyuşmazlığa konu olan ürünlerin ralli ve motocross simülatörlerleri olduğu görülmektedir. Davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme gereği 10/12/2012 tarihinde ürünlerin teslim edilmesi imza altına alınmıştır ancak yazılı olan sözleşme koşullarında fiili uygulamalarla değişiklik yapıldığı, sözleşmeye aykırı olarak teslimatın ve nakliyenin davalı ... tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. İşin süresi 10/12/2012 olarak belirlenmiş olmasına rağmen davalının iddiası işin geç teslim edildiği yönündedir. Ancak dosya içerisinde yer alan 14/11/2012 tarihli epostada işin yüklemesinin yapılmaya hazır olduğu anlaşılmaktadır. İş teslim tarihinden bir ay önce yükleme için İngiltereye gidilip pazartesi günü yükleme yapılacağının bildirilmesi, sonrasında gerçekleşen diğer yazışmalar da takip edildiğinde yükleme, gümrük ve nakliye işlerinin davalı firma uhdesinde takip edilmiş olması nedeni ile gecikmeden davacı şirketin sorumlu tutulamayacağı kanaatine varılmıştır.
Sözleşme ile talep edilen tek özellik keşif özetinde yazılı olan "..." şeklinde ifade edilmiştir. Buradan ralli ... ve ... un simüle edileceği bir oyun sisteminin kurulup çalıştırılacağının taahhüt edildiği anlaşılmaktadır. Bu sistemin başkaca nasıl kurulabileceği bilirkişi raporunda açıklanmış, görseller kıyaslanmış, iddia olunan hatalar detaylı olarak tek tek irdelenmiş ve sayılan hataların basit işçilikle giderilebilecek minör hatalar olduğu değerlendirilmiştir. Sözleşme ekinde herhangi bir teknik şartname veya ulusal/uluslararası bir standart olmaması nedeni ile sayılan unsurlar ayıp, hata veya kusur olarak nitelendirilmemiştir. Kaldı ki, aksinin kabulü halinde dahi davalı tanığı ... tarafından araçların ithal edildiği ülkelere muayene için davalı şirket yetkililerinin çağrıldığı, ancak ...' deki araçların resimleri kendilerine geldiği için gidilmediğini, ...' den gönderilen fotoğrafta sıkıntı gözüktüğü için yerinde incelendiği beyan edilmiş olmakla davacı tarafça davalının muayene için davet edildiği, davalının fotoğraflarla yetinerek İngiltere' de malları teslim aldığı, teslim anında gerekli muayene yükümlülüğünü yerine getirmediğinden buna kendisinin katlanması gerektiği kabul edilmelidir.
Sözleşmenin 16. Maddesinde sözleşme bedelinin %2' sinden az olan noksan ve kusurlu işler kalması durumunda işin geçici kabulünün yapılacağı belirtildiğinden yine sözleşmenin 1.52. Maddesinde geçici nefaset kesintisi tanımlanmış olmakla; nefaset kesintisi olarak kabul edilecek oran 85.000 USD bedelli olan motocross simülatörü ve 105.000 USD bedelli olan rally simülatörü işi için iş bedelinin %2 sini geçmeyecek bir maliyet ile giderilebileceğinden bu unsurların sözleşmede belirtilen kesin nefaset veya geçici nefaset olarak değerlendirilmesi durumunda toplam 3.800 USD olacağı bilirkişi raporunda belirtilmiştir.
Sonuç olarak Sanal Oyun Sistemleri Sözleşmesi çerçevesinde düzenlenen faturalardan dolayı davacının alacağının varlığı ve miktarı yönünden tarafların tüm defter, kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve döviz cinsinden tutulan kayıtların 722 USD farkla TL cinsinden tutulan kayıtların ise birebir örtüştüğü, 722 USD'lik cari hesap farkının davacı adına yapılmış masraf kalemlerinden kaynaklandığı, tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmuş olup sahipleri lehine delil teşkil ettiği, davacı tarafın alacağının her iki taraf defter kayıtlarında mevcut olduğu anlaşılmıştır.
Davacının hakediş alacağı 527.000,00 USD olarak belirlenmiş olup; 100.000,00 USD teminat mektubu bedeli düşüldüğünden 427.000,00 USD olarak hesaplanan hakedişten nefaset bedeli olarak belirlenen 3.800,00 USD düşüldüğünde dahi kalan miktar 423.200,00 USD olmaktadır. Davacının talebi ise 402.920,00 USD+3.916,74 TL olmakla nefaset düşülerek bulunan toplam tutar talebin üzerinde kalmaktadır. Bu sebeple davacının birleşen ... 27. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı dosyası yönünden, davasının kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar davacı İstinaf dilekçesinde alacağı USD olarak talep ettiğini belirtmiş ise de; dava dilekçesinde açıkça TL üzerinden değeri bildirmek suretiyle seçimlik hakkını kullandığı anlaşıldığından alacağına TL olarak hükmedilmiştir. Ayrıca davacı tarafça davalıya gönderilen ...y 27. Noterliği' nin... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya 12/02/2013 tarihinde tebliğ edildiği ve davalının bu tarihte temerrüde düştüğü anlaşıldığından 729.495,08 TL alacağın temerrüt tarihi olan 12/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN 2014/224 ESAS 2015/192 KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
Davacı ... tarafından ek iş bedeli alacağının tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali talebiyle açılan davada; davacı tarafından ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibinin başlatıldığı; asıl alacak olarak 9.406,12 TL fatura alacağı ile geçmiş gün faizi olarak da 49,61 TL olmak üzere toplamda 9.455,73 TL' nin ödenmesinin talep edildiği; "borcun sebebi" olarak 12/12/2012 tarihli, A seri, 029638 numaralı, 9.130 TL bedelli irsaliyeli fatura ile ... tarihli, ... seri, ... numaralı, 276,12 TL bedelli irsaliyeli fatura alacağının gösterildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine davalı borçlunun süresinde borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği, İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulmasına karar verildiği, davanın yasal bir yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Her iki taraf ticari defter ve kayıtlarında mevcut ve bilirkişi incelemesi ile sabit hale gelen sözleşme harici ek işlere ilişkin iki adet fatura toplamı olan 9.406,12-TL alacak yönünden davacı talebinde haklı görülmüştür. Ayrıca ... 27. Noterliği' nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde davaya konu alacak da yer aldığından davalının temerrüte düştüğü tarih ile takip tarihi arasındaki süre için resen faiz hesabı yapılmış ve davacı tarafın işlemiş faiz talebi de yerinde görüldüğünden birleşen ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas ... karar sayılı dosyası yönünden, davanın kabulü ile, ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin 9.406,12-TL asıl alacak, 49,61 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.455,73 TL üzerinden devamına; dava, İİK.nun 67. maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davası olup, icra takibi faturadan kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik olduğundan, bu durumda açılan itirazın iptali davasında hüküm altına alınan alacak bilinebilir, bir başka deyişle likit olmakla hükmedilen alacak miktarının % 20'si oranında İİK.nun 67. maddesi uyarınca davacı yararına tazminata hükmedilmesine karar verilmiştir.
BİRLEŞEN ... 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ...ESAS ... KARAR SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN;
Davacı ... tarafından ayıplı ve eksik ifa nedeniyle ödeme yükümlülüğünün doğmadığının tespiti ile bu nedenle uğranılan/katlanılan zarar olarak 487.618,07 EURO + 230.257,66 USD + 141.170,39 TL'nin yasal faiziyle birlikte tahsili talep edilmiştir.
TBK m. 112 hükmü "Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür." şeklinde olup borcun gereği gibi ifa edilmemesi halinde olumlu (müspet) zarar talep edilebilir ise de taraflar arasında ayıplı ve-veya eksik ifa dolayısıyla borcun gereği gibi ifa edilmediği iddiasına dayalı olarak davalının maddi zarara uğrayıp uğramadığı hususunda uyuşmazlık bulunmaktadır.
Mahkememizce daha önce verilen kararın kaldırılmasına ilişkin İstinaf ilamında tarafların esasa ilişkin istinaf itirazları yönünden yapılan incelemede; birleşen 2014/1581 Esas sayılı davada, davacı yüklenici yanca dava konusu olan ralli ve motor simülasyonunun ayıplı olduğu iddia edilmiş ve mahkeme ve hükme esas alınan bilirkişi kurul ek raporunda ayıp ihbarının süresinde olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılmış ise de; gerek mahkeme gerekse bilirkişilerce yapılan incelemede, Sanal Oyun Sistemleri Mal Alım Ve Montaj İşleri Taşeron Sözleşmesi 'nin Genel Şartlar bölümünün " Garanti" başlıklı 17.5’inci maddesinin (1) no’lu bendinde düzenlenen 1 yıllık garanti süresinin değerlendirilmediği, bilirkişi kurulunca tespit edilen ayıpların belirlenen 1 yıllık garanti süresi kapsamında kalıp kalmadığı yönünden her hangi bir tespit yaptırılmadığı gerekçesine yer verilmiştir.
Kaldırma ilamı sonrası aldırılan 20/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda "Garanti sözleşmelerinin garanti süresi içinde, garanti verilen kapsam dahilinde garanti verilmiş malın arızalanması halinde, hiçbir ücret talep edilmeksizin onarımının yapılmasıdır. Dava konusu olayda bir yıllık garanti süresi belirlenmiştir. Bunun anlamı bir yıllık süre içinde ortaya çıkan aksaklık ve ayıpların ileri sürülebileceği ve gerek açık ayıp gerek gizli ayıplarda ayıp ihbarının derhal ve kısa sürelerde yapılmasının aranmayarak bir yıl süre içinde yapılacağıdır. Ancak bu yükümlülüğün doğması için teslim anında bulunmayan bir unsurda ortaya çıkan bir arızanın varlığının ispatlanması gerekmektedir. Dava konusu olan sözleşmeler satış ve montaj kısmı ise eser sözleşmesi olarak kabulü gereken sözleşmelerdir. Gerek bu sözleşmeler gerekse garanti sözleşmesi alıcı ya da iş sahibinin kusurundan kaynaklanmayan satıcının ya da yüklenicinin sorumlu olduğu ayıp ya da arızaların giderimi borcunu yükleyen sözleşmelerdir. Garanti sözleşmesinde garanti alanın bir yıl içinde arıza ya da ayıp bildirimini yapması ve bu ayıbın kendi kullanımı ile illiyet bağı içinde olmadığını ispatlaması gerekmektedir. Ancak belirtelim ki teslim anında öngörülebilen unsurlarla kabul edilmiş olan bir mal hakkında garanti sözleşmesinden doğan sorumluluk işletilemez. Tüm raporlarda açıklandığı gibi malın teslim alınıp gönderilme ve gümrük işlemleri alıcı tarafından yapıldığından, teslimin ve teslim edilmiş halleriyle kabulün olduğu (açıkça derhal bildirim ya da ihtirazı kayıt bulunmadığından) açıktır. Teslim edilmiş mallar bu halleriyle kabul edilmiş olduğundan artık teslim anında görülebilir unsurlar bakımından satıcının garanti sözleşmesinden doğan sorumluluğuna
gidilemeyeceği sonucuna varılmaktadır. Garanti sözleşmesinden doğan sorumluluğun kabulü için Alıcı teslim sonrasında ortaya çıkanı bir arızanın veya sorumluluk sebebinin varlığını ispatlamak zorundadır. Dosyada detaylı açıklanan teknik incelemeler sonucunda varılmış sonuçlar garanti sözleşmesinden doğan ve teslim sonrası ortaya çıkan nedenden doğan bir sorumluluk isnadının bulunmadığı yönünde olmuştur." yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
08/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda ise "sanal oyuna ilişkin sözleşmenin 17.1 maddesinde garanti süresinin bitimine kadar malzemeden, işçilikten, sistem çözümü hatasından kaynaklı bütün arızaların, eksikliklerin, işsahibi ...' in ihtarında verilen makul süre içinde yüklenici ... tarafından giderileceği; 17.2 maddesinde garanti süresinin geçici kabul tutanağında belirtilen küçük eksikliklerin giderildiği tarihten itibaren 12 ay olduğu; 17.3 maddesinde 17.1 maddesinde belirtilen işlerin sorumluluğuna ve masrafına yüklenici ...' nin katlanacağı, 17.5.1 maddesinde buna ilişkin masrafların ise ihtara gerek kalmaksızın, yüklenici ...' nin hesabından veya kesin teminattan kesilmek üzere eksikliklerin-kusurların başkasına yaptırılacağı hususunun kararlaştırıldığı; sözleşme özgürlüğü ilkesince taraflarca kararlaştırılan bu hükümler dolayısıyla belirlenen garanti süresi içinde teslim alınan eserde arızanın, ayıbın vs. çıkması halinde işsahibi ...'in bu durumu ve bundan dolayı maddi zarara uğradığını (zarar ile eylem arasında uygun illiyet bağının olduğunu) TMK. m. 6 ve HMK m. 194 (1) hükmü gereğince somutlaştırması-ispatlaması halinde bu zararın giderilmesinin istenebileceği ancak bununla birlikte eğer teslim anında, yani eserin açıkça veya örtülü olarak kabulü anında gözden geçirme sırasında farkedilebilecek ayıplar için ise TBK m. 477 hükmünce ayıptan sorumluluğun söz konusu olmayacağı " yönününde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Eser sözleşmesi, 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu,TBK'nın 472/son maddesi hükümleri gereğince ayıbın gizli olup sonradan ortaya çıkması halinde gecikmeksizin (derhal) ayıbı yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir. Bu hükümler uyarınca gerek açık ayıp ve gizli ayıplarda iş sahibinin ihbar zorunluluğu bulunmakta ise de yüklenici eserdeki işçilik, malzeme ve yapımla ilgili açık ve gizli ayıplardan dolayı sorumluluğu garanti ettiği süre için bunu önceden kabul ettiğinden yüklenici lehine olan iş sahibinin ihbar zorunluluğunu aramaktan vazgeçtiği ve garanti süresi içinde ortaya çıkan bu ayıpları ücretsiz olarak gidermeyi sözleşme tarihinde peşinen kabul ve taahhüt ettiği kabul edilir. İş sahibi ihbar zorunluluğu olmaksızın garanti süresi içinde ortaya çıkan açık ve gizli ayıplarla ilgili zamanaşımı süresi içinde seçimlik haklarını kullanarak yükleniciden ayıpların giderilmesini talep edebileceği gibi, aleyhine dava açabilecek ve iş bedelini ayıp giderim bedeli miktarınca ödemekten kaçınabilecektir (Yargıtay 15. H.D. 19.06.2014 gün,...E.... K. sayılı ilamı ile benzer uygulama ve içtihatları).
Eksik iş ise sözleşme ve eklerine göre yapılması gerektiği halde yapılmayan (noksan bırakılan) işleri ifade eder. Eksik işlerin bedeli, teslim tarihine bu işlerin ikmâl edilebileceği sürenin ilavesiyle bulunan tarihteki rayiç bedellerle talep edilebilir. Eksik işler bedelinin istenebilmesi için teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmasına ya da ihtar çekilmesine gerek yoktur. Eksik işler yönünden TBK 474-478. maddelerindeki hükümler uygulanmaz. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi' nin ... Esas ... Karar sayılı ilamı)
Yukarıda birleşen 2013/61 esas sayılı dosyanın gerekçesinde açıklandığı üzere; Sözleşme ekinde herhangi bir teknik şartname veya ulusal/uluslararası bir standart olmaması nedeni ile sayılan unsurlar ayıp, hata veya kusur olarak nitelendirilmemiştir. Kaldı ki, aksinin kabulü halinde dahi davalı tanığı ... tarafından araçların ithal edildiği ülkelere muayene için davalı şirket yetkililerinin çağrıldığı, ancak İngiltere' deki araçların resimleri kendilerine geldiği için gidilmediğini, Çin' den gönderilen fotoğrafta sıkıntı gözüktüğü için yerinde incelendiği beyan edilmiş olmakla davacı tarafça davalının muayene için davet edildiği, davalının fotoğraflarla yetinerek ...' de malları teslim aldığı, teslim anında gerekli muayene yükümlülüğünü yerine getirmediğinden buna kendisinin katlanması gerektiği kabul edilmiş olmakla; eserin açıkça veya örtülü olarak kabulü anında gözden geçirme sırasında farkedilebilecek ayıplar için TBK m. 477 hükmünce ayıptan sorumluluk söz konusu olmayacağından ve bu durumda davalının garanti sorumluluğununda bulunmadığı kabul edilmekle birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas... karar sayılı dosyası yönünden, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Gerekçesi ekli kararda açıklanacağı üzere;
A) Mahkememizin 2021/584 esas sayılı asıl dava dosyası yönünden, davanın KABULÜ ile,
1-176.538,42 TL teminat mektubunun nakde çevrilmesinden kaynaklı alacağın, teminat mektubunun nakde çevrildiği tarih olan 07/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğine alınması gereken 12.059,33 TL harç bedelinin peşin alınan 2.996,45 TL harç ile ıslah ile alınan 18.45 TL harç toplamı 3.014,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 9.044,43 TL harcın davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 3.042.95 TL (3,75 TL vekalet harcı, 24,30 TL başvuru harcı, 2.996,45 TL peşin harç, 18.45 TL ıslah harcı ) harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesap olunan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
B) Birleşen ... 27. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas... karar sayılı dosyası yönünden, davanın KABULÜ ile,
1-729.495,08 TL alacağın temerrüt tarihi olan 12/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 49.831,81 TL nispi karar harcından peşin alınan 12.458,00 TL harç ile bozmadan önce verilen karar nedeniyle bakiye harcın tahsili için ... tarihli ... harç tahsil müzekkeresi ile tahsil edilen 37.377,81 TL harç toplamı ile 49.831,81 TL harcın mahsubu nedeniyle başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 113.424,26 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan toplam 12.486,05 TL' nin ( 24,30 TL Başvuru harcı, 3,75 TL vekalet harcı, 12.458,00 TL Peşin Harç,) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
C) Birleşen ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ...karar sayılı dosyası yönünden, davanın KABULÜ ile,
1-... 23. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasında davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin 9.406,12 TL asıl alacak, 49,61 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.455,73 TL üzerinden devamına,
2-Hükmedilen alacağın % 20 si oranında hesap edilen 1.891,14 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 645,92 TL harçtan peşin alınan 161,50 TL harç ile bozmadan önce verilen karar nedeniyle bakiye harcın tahsili için 21/01/2020 tarihli 2020/25 harç tahsil müzekkeresi ile tahsil edilen 481,03 TL harç toplamı 642,53 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.39 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 190,50 TL ( 25,20 TL Başvuru Harcı, 161,50 TL Peşin Harç, 3,80 TL Vekalet Harcı) harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 9.455,73 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Asıl ve birleşen davalar (2023/61-2014/224) birlikte yürütüldüğünden bu davalarda yargılama aşamasında davacı tarafından yapılan toplam 8.237,30 TL (bilirkişi ücreti, tebliğler ve posta) yargılama giderinin asıl ve birleşen davalarda davalı ...Tic. A.Ş. 'den alınarak, asıl ve birleşen ( ...) davalarda davacı ... Ltd. Şti.'ne verilmesine,
D) Birleşen ... 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas...karar sayılı dosyası yönünden, davanın REDDİNE,
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40 TL maktu karar harcının peşin alınan 34.195,25 TL harçtan mahsubu ile artan 33.579,85 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
2-Davacı tarafından yapılan yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 280.259,04 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
E-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı birleşen dosya davalı vekilinin (e-duruşma ile) ve davalı birleşen dosya davacı vekilinin yüzüne karşı; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345. maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 10/07/2025
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır
"Bu belge 5070 Sayılı Kanun hükümlerince elektronik imza ile imzalanmıştır."