T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/349 Esas
KARAR NO:2024/77
DAVA:İstirdat
DAVA TARİHİ:19/05/2022
KARAR TARİHİ:07/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı, müvekkili aleyhine ... İcra Md. 2021/... E Sayılı dosyası üzerinden başlattığı takip ilşe aslen hakkı olmadığı bir alacağı kötü niyetli olarak başlattığı ve haksız biçimde tahsil etmeye çalıştığı çeke konu borcun bulunmadığının tespit edilmesi ve devamında tahsil edilen miktarın istirdatı için işbu davanın açılması gerektiği, davalı alacaklı, müvekkili aleyhine kötü niyetli olarak ... ATM ... D.İş sayılı dosyasından İhtiyati haciz kararı alarak ... İcra Md... E Sayılı dosyasından takip başlattığı, takibe itiraz edilse de reddedildiği, Müvekkili haciz tehdidi altında ödemede bulunduğu, ihtiyati hacze konu 31.11.2021 keşide tarihli E1-... nolu 30.000.00 TL bedelli çek keşidecisi ... ...Ltd Şti ile müvekkil arasında yapılan ticaret sonucunda ekte sunulan fatura düzenlenerek keşide edildiği, Ancak çek Müvekkili elindeyken zayi edildiği, Bunun üzerine müvekkil tarafından Müvekkil ... ATM ... E Sayılı dosyasından Çek Zayii nedeniyle İptal davası açıldığı , Açılan dava sonunda Mahkemece 06.08.2021 tarihinde ilgili çekin Bankaya İbrazı halinde ödenmemesi için İhtiyati tedbir kararı konulmasına karar verildiği, akabinde, müvekkili tarafından yatırılan teminat bedeli ile ... ... Şubesine meşruahatlı müzekkere yazılarak 31.11.2021 keşide tarihli El-... seri nolu 20.000.00 TL bedelli çek için ödeme yasağı kararı bildirildiği, ve çek için ödeme yasağı şerhi konulduğu, açıklanan ve resen nazara alınacak nedenlerle, fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla; Davanının kabulünü, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu edilen çekin icra tehdidiyle tahsil edilen bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Müvekkili ile dava dışı müşteri ... arasında 16.07.2021 tarihli 1041697 müşteri numaralı Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, akabinde dava dışı düzenleyen ...Ltd Şti tarafından 31.11.2021 keşide tarihli E1-... seri nolu 20.000 TL bedelli çek keşide edilmiş ve davacı ...'a , ... ise ......Ltd Şti'ne, ......Ltd Şti ise ...-...”a ciro ettiği, ...-... ile ... arasındaki Tcari İlişkide ... nolu 13.07.2021 tarihli E.Faturaya konu malların satın alınması sonucu bahsi geçen çek düzenlenmiş ve anılan ÇEK ... tarafından Ciro edilerek Müvekkile teslim edi,ldiği, ... yetkili hamil Sıfatına haiz olduğu, sözleşmeye konu çek müvekkili tarafından Bankaya İbraz edildiği, Ancak tahsil edilemediği bu durum çekin arka yüzüne dercedildiği, Çekin bila tahsişl kalmasından bahisle ... İcra Md. 2021/... E Sayılı dosyasından Kambiyo Takibine girişildiği, akabinde itiraz eden borçlu ... tarafından icra dosyasına yapılan ödeme sonucu İcra Dosyası kapanmış ve ardından da borçlu işbu Menfi tespit davasını İkame ettiği, usule İlişkin İtirazlar : İcra Dosyasına yapılan ödeme Haciz baskısı altında değil, ödeme emri dahi tebliğ edilmeden, takibin henüz kesinleşmeden ödeme yapıldığı, İİK.72/5 maddesi gereğince İstirdat davası koşulları sağlanmadığından davanın usulden reddi gerektiği, Davacı Ciranta İhtiyati haciz kararına konu borçtan MÜRACAAT BORÇLU sıfatıyla sorumlu Olduğu, Müvekkili çeki iktisap edrken 6361 sayılı yasa ile Faktoring İşlemlerinde uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak dava konusu çeki iktisap ettiği, Müvekkilin kanun ve yönetmelikten doğan tüm yükümlülükleri yerine getirdiği, çekin yetkili ve iyiniyetli hamili olduğu, işbu açıklamalar doğrultusunda müvekkilin iyiniyetli yetkili hamil olduğunun tespiti ile davacının müvekkile yargılama konusu çekle ilgili borçlu bulunduğunun tespiti ile davanın reddi talep edildiğini arz ve izah edilen nedenlerle, Öncelikle istirdat dava koşulları oluşmadığından davanın usulden reddine, Aksi kanaate olunur ise, açıklamalar doğrultusunda müvekkilin iyi niyetli ve yetkili hamil bulunduğunun, borçlunun müvekkile borçlu olduğunun tespiti ile davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep edilmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının dava konusu çekin yetkili hamili olup olmadığı, çekin rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalının iyi niyetli hamil olup olmadığı, davacı tarafından çek bedelinin davalıya icra tehdidi altında ödenip ödenmediği, davacının çek bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince davalıdan talep edip edemeyeceğinden ibaret olduğu görüldü.
DELİLLER;
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... D.iş sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılarak ... Soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Bankasına müzekkere yazılarak ...'a ait banka hesap hareketleri celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 14/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"İşbu raporun ilgili bölümlerinde yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde Davalı ... A.Ş'nin Dava konusu çekin iktisabında ve Faktoring işlemlerinde gerek temlik alınan fatura ve dava konusu çek ile ilgili olarak Faktoring mevzuatı ve Yönetmelik hükümlerine uygun olarak Fatura ve Çek için gerekli araştırma, sorgulama ve istihbarat çalışmalarının yapıldığı ve Faktöring işleminde her hangi bir aykırılık olmadığı kanatine varıldığı, İşbu inceleme, tespit açıklama ve değerlendirmeler sonucunda da dava konusu çekin son hamil konumunda bulunan Davalı ... A.Ş'nin faturalarla ilgili faktöring işleminde, Çeklerin alınmasında iyi niyetli hamil olduğunun kabulü gerektiği, takip dosya borcunun davacı tarafından 23.12.2021 tarihinde çek bedeli olarak 20.000.00 TL, İşlemiş faiz ve feriler olarak da 30.12.2021 tarihinde 8.252.00 TL olmak üzere toplamda 28.252.00 TL ödeme yapılarak dosya borcunun İnfaz edildiği, Davalı tarafından dava konusu 20.000 TL bedelli çek ile ilgili olarak başaltılan ... İcra Md... E Sayılı takişp dosyasından davacı ... da takip alacaklısına karşı sorumlu olduğunun kabulü gerektiği değerlendirilmiş olup, nihai takdir mahkemenizde olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; davacının dava konusu çekin yetkili hamili olup olmadığı, çekin rızası dışında elinden çıkıp çıkmadığı, davalının iyi niyetli hamil olup olmadığı, davacı tarafından çek bedelinin davalıya icra tehdidi altında ödenip ödenmediği, davacının çek bedelini sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince davalıdan talep edip edemeyeceğinden ibaret olan tazminat davasıdır.
Davacı vekili, müvekkilin ticari iş sebebi ile müşterisi ... Hayv. Gıda İnş. Tur. Teks. San. Ve Tic. Ltd. Şti'den aldığı çeki, müvekkili İstanbul ilindeyken zayi ettiğini, davalının çeki bankaya ibraz ettiğinde ödeme yasağını öğrenmesine rağmen ihtiyati haciz kararı aldırıp takip başlattığını, müvekkilinin icra tehdidi altında borcu ödediğini, müvekkilinin mağdur olduğunu, çekte cirosu bulunan diğer şirketlerle herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, çekte cirosu bulunan ... Ltd. Şti ve ... firmalarının da çekteki imzalarını inkar ettiklerini, davalı faktoring şirketinin sorumluluklarını yerine getirmediğini, kusurlu olduğunu, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çek bedelinin davalıdan talep edildiğini beyan etmiştir.
Davalı taraf ise kötüniyetin ve ağır kusurun söz konusu olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
Davaya konu çek; 31/11/2021 tarihli, 20.000,00 TL bedelli, keşidecisi dava dışı ... Hayv. Gıda İnş. Tur. Teks. San. Ve Tic. Ltd. Şti, ilk cirantası davacı ..., sonraki cirantası dava dışı ... ... San. Tic. Ltd. Şti, sonraki cirantası dava dışı ...-..., sonraki cirantası dava dışı ... ve hamili davalı ... A.Ş olan davalının ibraz etmiş olduğu bir çektir.
Mahkememizce alınan bilirkişi raporuna göre; davacının keşideci ... Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin olduğu ancak kendisinden sonraki ciranta ... ... San. Tic. Ltd. Şti ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Davalı ... A.Ş. ile dava dışı ... arasında 16/07/2021 tarihinde akdedilen faktoring sözleşmesi ile dava konusu edilen çekin
dava dışı ...’den devir alınmış olduğu, çekin devir ve ciro
edilmesini sağlayan dava dışı ...‘ün yine dava dışı ... adına tanzim etmiş olduğu faturanın dosyaya ibraz edildiği,
dava konusu çekin, usulüne uygun şekilde fatura ile tevsik edildiği, davalı faktoring şirketinin yükümlülüklerini yerine getirdiği görülmektedir.
Çek kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesi için verilir. Kambiyo senedine bağlı borcun ödenebilmesi, kambiyo senedinin aslının ibraz edilmesi ve ibraz eden hak sahibinin birbirini doğrulayan müteselsil cirolarla hak sahibi olduğunun anlaşılmasına bağlıdır. Çeke bağlı alacağı bulunan kişinin müracaatı halinde kambiyo borçlusu belirtilen şekilde hak sahipliğini belirledikten sonra ödeme yapması halinde borcundan kurtulur. Çeke ilişkin borcun ise muhatap bankada bulunan hesapta keşide tarihinde çek karşılığının bulundurulması ve muhatap bankanın çeki ibraz edenin gerçek hak sahibi olduğunu tespit ederek ödemesi halinde keşideci borcundan kurtulur. Somut olayda, davacı, çekin rızası dışında elinden çıktığını iddia etmektedir. Davalı ise çekin son hamilidir. Bu durumda, davalının iktisabının korunup korunmayacağının değerlendirilmesi gerekir.
Kendi hakkının varlığı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşılan ve cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son cironun beyaz ciro olması halinde dahi, yetkili hamil sayılır. Aynı şekilde TTK'da iyiniyetli çek hamilinin korunacağı düzenlenmiştir. Buna göre;çek ister hamiline, ister emre yazılı olsun, çek hamili onu kötü niyetle ya da ağır bir kusuru bulunarak iktisap etmiş olmadıkça, önceki hamilin elinden ne suretle çıkmış olursa olsun, onu geri vermeye mecbur değildir. Somut olayda, bu çeki ibraz eden ve takibe konu eden davalının iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna ilişkin hiç bir kanıt bulunmamaktadır. Dava dışı ciranta ...'un ( faktoring sözleşmesinin tarafı olan dava dışı ..., ... adına fatura düzenleyerek, bu fatura ile tevsik edilen dava konusu çeki davalıya vermiştir.) imza inkarında bulunması, davalının iyiniyetine ve ağır kusuru olmamasına halel getirmeyecektir. Ayrıca davalının faktoring işlemini 27/07/2021 tarihinde gerçekleştirip çeki teslim aldığı, alacağı tevsik edici faturanın 13/07/2021 tarihinde düzenlendiği, davacının ise çek zayi ve iptali davasını 02/08/2021 tarihinde açtığı görülmüştür. Dava ve takip konusu çek karşılığında ...'e finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/19-806 esas ve 2016/298 karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, davacı keşidecinin imzasını ikrar etmemesi nedeniyle çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek ... tarafından, usullüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olup olmadığının araştırılmaması ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa ait olup, usule uygun kanıtlanmadığından, davalı faktoring şirketinin, faktoring işlemini gerçekleştirirken, ödeme yasağından ve hasımsız ikame edilen çek iptali davasından haberdar olduğunu söyleme imkanı bulunmadığından, çekin, TTK 792 maddesi uyarınca hamil tarafından kötüniyetli iktisap edildiği ve iktisapta ağır kusur olduğu kanıtlanamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
Davanın REDDİNE,
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 482,48 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 54,88 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 17.900,00TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
3-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır