T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/393 Esas
KARAR NO:2024/252
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:02/04/2021
KARAR TARİHİ:24/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalı banka nezdindeki ticari hesabından 787,50 TL ekspertiz ücreti kesildiğini, bankanın herhangi bir ekspertiz işlemi yaptırmadığını, bankanın ekspertiz yaptırdığını, ekspere yaptığı ödemeyi kanıtlaması gerektiğini, Ekspertiz ücretinin bankanın gelir kaynaklarından olmadığını, Yapılan haksız kesintisinin iadesini teminen banka hakkında ... Genel İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından haksız şekilde ekspertiz ücretinin alındığı tarihten itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte tahsili talepli olarak haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, Borçlu bankanın itiraz ederek takibi durdurduğunu, ... Genel İcra Müdürlüğünün ... esas icra takibine yönelik itirazın iptaline, takibin devamına, lehlerine tazminata karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin bankanın genel müdürlüğünün bulunduğu İstanbul Çağlayan mahkemelerinde açılması gerektiğini, Talep edilen alacağın zamanaşımına uğradığıhı, bu tür davaların iki yıllık zaman aşımı süresine tabi olduğu, Davacı ile banka arasında Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesi imzalandığını, Sözleşmenin 6.1. maddesinde bankanın sözleşme ekinde yer alan kredi komisyon listesinde yer alan oranlarda komisyon uygulayacağının kabul edildiğini, Yine, 6.2. maddesinde; ipotek, rehin tesis ve fek ücretlerinin, ekspertiz ücretlerinin sözleşmenin ekinde yer alan masraf ve ücretlerin azami %100 fazlasını alabileceğinin düzenlendiğini, Bu ücretlerin Genel Kredi Sözleşmesinin 6.. maddesine istinaden tahsil edildiğini, davacının sözleşme gereği yaptığı ödemenin iadesini talep edemeyeceğini, sözleşmeyi imzalayan tacirin sözleşme hükümlerine uygun hareket etmesi gerektiğini, Davacıdan tahsil edilen ücretlerin T.T.K.'nun 2, 20 ve 22.maddelerine ve Bankacılık Kanunun 144.maddesine uygun olduğunu, Ekspertiz ücretinin davacının bilgisi dahilinde sözleşme hükümleri ve belirtilen mevzuat çerçevesinde alındığını, Sözleşmelerdeki düzenlemelerin genel işlem koşulu olarak değerlendirilemeyeceğini, tacir olan davacıdan hizmet nedeniyle ücret istenmesinin yasal olduğunu, Haksız davanın reddine karar verilmesini” istemiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; taraflar arasında imzalanan Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesi gereği davacıdan tahsil edilen ekspertiz ücretinin davalıdan tahsili için başlatılan icra takibine, davalının yaptığı itirazın haklı olup olmadığından ibarettir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 11/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;Gerek dosya içeriği ve gerekse taraflarca sunulan belgeler üzerinde yaptığımız inceleme ve değerlendirme sonuçları aşağıda arz edilmiştir. Davacı ... ile Davalı ... A.Ş. Arasında imzalanan 21.10.2014 tarihli, 100.000,00 TL limitli Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesi kapsamında Davalı bankanın ...'ya kredi limiti tahsis ederek, tahsis edilen kredi limiti çerçevesinde ticari kredi hesabından kredi kullandırdığı, Kullandırılan kredinin teminatını oluşturması bakımından ...'nın maliki olduğu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapunun 85 ada, 48 parsel numarasında kayıtlı ... arsa paylı, 2. Kat, A Blok, 3 bağımsız bölüm numaralı taşınmaz üzerinde, ... A.Ş. lehine 21.10.2014 tarih, ... yevmiye numaralı işleme 1. derecede, 170.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettirildiği, 2. Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilerden faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceğinin düzenlendiği, Bu düzenleme gereğince bankalar kullandırdıkları kredilerden faiz dışında elde edeceği diğer menfaatlerin niteliklerini ve sınırlarını serbestçe belirleyebilecekleri, Bu çerçevede; Alınacak ücretlerin 21.10.2014 tarihinde imzalanan Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesinde yer aldığı dikkate alınarak emsal olabilecek diğer banka uygulamalarının araştırılmadığı, Sözleşme ekinde yer alan Ticari Kredi Komi: İpotek Tesis Ücreti yer almış, ipotek tesis ücretinin standart 750,00 TL olduğunun belirtildiği, 4. Genel Kredi Sözleşmesinin 6.2. maddesinde düzenlenen hizmet ücretine ilişkin düzenlemenin genel işlem koşulu olabileceği, ancak genel işlem koşulu olmakla birlikte anılan düzenlemenin varlığının dürüstlük kuralıyla da çelişmediği, tacirler arasındaki bu tür akdi ilişkilerde hizmet ücretinin makul oranda talep edilebileceği, genel işlem koşulu olarak kabulü sebebiyle sözleşmede boşluk olabilecek gibi görünse de bu hususun bankaların kredinin kullandırıldığı ve kapanmasına kadar geçen süredeki fiili uygulamasına göre çözüme kavuşturulacağı, TTK.20, Bankacılık Kanunu 144. maddesi ve bu madde kapsamında yayımlanan tebliğ hükümleri çerçevesinde bankanın hizmet ücreti tahsil edebileceği, uygulanacak masraf ve ücretlerin sözleşmede yer aldığı dikkate alındığında ipotek tesis ücreti alınmasının dürüstlük kuralıyla çelişmediği, 5. Buna göre 21.10.2014 tarihinde tahsil edilen “ipotek tesis ücreti” nin yasaya ve sözleşmeye uygun olduğu, Bankanın icra takibine yönelik yaptığı itirazın haklı olduğu, bankanın 21.10.2014 tarihinde tahsil ettiği “ipotek tesis ücreti” nin iadesinin gerekmediği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 22/02/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; 1. Davacı ... ile Davalı ... A.Ş. Arasında imzalanan 21.10.2014 tarihli, 100.000,00 TL limitli Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesi kapsamında Davalı bankanın ...'ya kredi limiti tahsis ederek, tahsis edilen kredi limiti çerçevesinde ticari kredi hesabından kredi kullandırdığı, Kullandırılan kredinin teminatını oluşturması bakımından ...'nın maliki olduğu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapunun 85 ada, 48 parsel numarasında kayıtlı ... arsa paylı, 2. Kat, A Blok, 3 bağımsız bölüm numaralı taşınmaz üzerinde, ... A.Ş. lehine 21.10.2014 tarih, ... yevmiye numaralı işleme 1. derecede, 170.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettirildiği, 2. Bankalarca, reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilerden faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının serbestçe belirleneceğinin düzenlendiği, Bu düzenleme gereğince bankalar kullandırdıkları kredilerden faiz dışında elde edeceği diğer menfaatlerin niteliklerini ve sınırlarını serbestçe belirleyebilecekleri, Bu kapsamda ...'nın imzaladığı, 29.06.2012 itibariyle geçerli olan Ticari Kredi Komisyonları başlıklı belgede Ticari amaçlı ekspertiz ücretlerinin yer aldığı, Bu tabloda, 1 ila 3 bağımsız bölüm için tek rapor olarak Ekspertiz Masraf ve Komisyonu ücreti KDV hariç 650,00 TL olarak belirtildiği (KDV”li tutar 767,00 TL), Alınacak ücretlerin 29.06.2012 Tarihi itibariyle geçerli olan Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesinde yer aldığı dikkate alınarak emsal olabilecek diğer banka uygulamalarının araştırılmadığı, 3. Genel Kredi Sözleşmesinin 6.2. maddesinde düzenlenen hizmet ücretine ilişkin düzenlemenin genel işlem koşulu olabileceği, ancak genel işlem koşulu olmakla birlikte anılan düzenlemenin varlığının dürüstlük kuralıyla da çelişmediği, tacirler arasındaki bu tür akdi ilişkilerde hizmet ücretinin makul oranda talep edilebileceği, genel işlem koşulu olarak kabulü sebebiyle sözleşmede boşluk olabilecek gibi görünse de bu hususun bankaların kredinin kullandırıldığı ve kapanmasına kadar geçen süredeki fiili uygulamasına göre çözüme kavuşturulacağı, TTK.20, Bankacılık Kanunu 144. maddesi ve bu madde kapsamında yayımlanan tebliğ hükümleri çerçevesinde bankanın hizmet ücreti tahsil edebileceği, uygulanacak masraf ve ücretlerin sözleşmede yer aldığı dikkate alındığında ipotek tesis ücreti alınmasının dürüstlük kuralıyla çelişmediği, 5. Buna göre 16.07.2014 tarihinde tahsil edilen “Ekspertiz Komisyonu (Ticari Kredi)” nin yasaya ve sözleşmeye uygun olduğu, Bankanın icra takibine yönelik yaptığı itirazın haklı olduğu, 16.07.2014 tarihinde tahsil edilen “Ekspertiz Komisyonu (Ticari Kredi)” nin iadesinin gerekmediği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, davacının davalı banka nezdinde bulunan ticari hesabından kullandığı krediden kaynaklı yapılan ekspertiz komisyonu kesintisinin iadesi istemine ilişkindir.
Davalı banka, davacının ... nolu vadesiz mevduat hesabından 16/07/2014 tarihinde ekspertiz komisyonu (ticari kredi) açıklaması ile 750,00 TL ve 37,50 TL %5 gider vergisi olmak üzere toplam 787,50 TL kesinti yapmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 21/10/2014 tarihli Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesinin 6.2 maddesinde "Taraflar .... ekspertiz ücretlerinin .... ve bunlarla sınırlı olmamak üzere krediden kaynaklanan tüm masraf ve ücretlerin ve sair giderlerin işbu sözleşmenin ekinde liste halinde yer aldığını ve taraflarca kabul edildiğini beyan ederler. Taraflar, ek listede yer alan masraf ve ücretlerin, azami, %100 fazlası olabileceğini; bu azami orana kadar, banka tarafından, fon maliyetlerinde değişimler dikkate alınarak bu tutarların artırılabileceğini; artırım halinde müşteri ve banka tarafından yeni tutarların bildirilmesinin yeterli olacağını; azami tutarların ise ancak tarafların mutabakatı ile artırılabileceğini taraflar kabul ve beyan ederler." düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre taraflar arasında bankanın ekspertiz ücreti alabileceği hususunda taraflar arasında anlaşma bulunduğu sabittir.
6102 sayılı TTK'nın 20. maddesinde, tacir olan veya olmayan bir kimseye, ticari işletmesiyle ilgili bir iş veya hizmet görmüş olan tacirin münasip bir ücret isteyebileceği düzenlenmiştir. Davalı banka tacir olup, davacıya ticari işletmesiyle ilgili, ticari nitelikli genel kredi sözleşmeleri ile ticari kredi kullandırmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmelerde anılan hesaplardan yapılan işlerden tarafların sıfatı, işin niteliği ve mutad bankacılık uygulaması açısından ücret tahsil edebileceğinin kabulü gerekir.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu 144. maddesinin vermiş olduğu yetkiye istinaden, Bakanlar Kurulunun 16.10.2006 tarih ve 2006/... sayılı kararına istinaden Merkez Bankasının çıkarmış olduğu 09.12.2006 tarihli Resmi Gazete’de Merkez Bankası tarafından yayınlanan ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı Tebliğin 3. maddesinde, bankalarca mevduata uygulanacak sabit veya değişken faiz oranlarının serbestçe belirleneceği, 4. maddesinde ise reeskont kaynaklı krediler dışındaki kredilere uygulanacak faiz oranları ile faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlerin ve tahsil olunacak masrafların nitelikleri ve sınırlarının, serbestçe belirleneceği kabul edilmiştir. Yine aynı Tebliğin 6/2. maddesine göre bankalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirdikleri azami oranları aşmamak kaydıyla, mevduat ve kredi işlemlerinde uygulayacakları faiz oranlarını ve katılma hesaplarında uygulayacakları kâr ve zarara katılma oranlarını vadelerine göre tüm şubelerinde halkın görebileceği şekilde ilan eder ve bu oranları internet sitelerinde yayımlar. T.C. Merkez Bankası’na bu yönde bildirim yapmış ise bu miktarları geçmemek suretiyle, bildirilmemişse diğer bankaların mutat uygulaması doğrultusunda ücret tahsil edebilir.(Yargıtay 11. HDB'nın 02.06.2021 tarih ve 2020/6652 E. - 2021/4706 K. )
Kredi sözleşmesinin akdedilmesinden önce imzalatılan ön bilgi formu, bilgilendirme formlarının varlığının aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği denetlenerek, yerine getirilmiş ise kapsam denetiminin sonucu olarak yazılmamış sayılmayı ortadan kaldırıp kaldıramayacağı tartışılarak sonucuna göre yazılmamış sayılması durumunda, boşluk olduğunun kabulü ile içerik denetimi yapılarak taraflar arasında akdedilen kredi sözleşmesinde davalı banka tarafından kullandırılan kredi dolayısıyla masraf alınabileceğine dair hüküm olmakla birlikte, miktar ya da oran belirtilmediğinden, banka tarafından alınan masraf tutarının dürüstlük kurallarına aykırı olup olmadığının, bankanın Merkez Bankası tarafından yayınlanan ve 2014/6 sayılı Tebliğ ile güncellenen 2006/1 sayılı Tebliğin 3., 4. ve 6/2 maddeleri uyarınca belirleyip ilan ettiği oranlar, bankanın bu yönde yapmış olduğu bir ilan bulunmadığının tespit edilmesi halinde ise emsal banka uygulamaları gözetilerek belirlenmesi gerekir.
Bu çerçevede, eldeki davada taraflar arasında düzenlenen ticari kredi sözleşmelerinde masraf alınacağına dair hükümlere yer verildiği, Genel Kredi Teminat Sözleşmesi Ön Bilgi Formunda davacının bilgilendirildiği, sözleşmenin 47. Sayfasında "Bilgi edinmesi ve incelenmesi amacıyla sözleşmenin ön bilgi formu ekinde müşteriye verildiği tarih 20/10/2014" yazılarak ve davacının kendi el yazısı ile belirtilmek suretiyle sözleşmelerin imza altına alındığı, bu sözleşmeler yönünden genel işlem koşullarının oluşmadığı, davacının krediden kaynaklı ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapunun 85 ada, 48 parsel numarasında kayıtlı ... arsa paylı, 2. Kat, A Blok, 3 bağımsız bölüm numaralı taşınmaz üzerinde, ... A.Ş. lehine 21.10.2014 tarih, ... yevmiye numaralı işleme 1. ..., 170.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettirildiği, ipotek tesisinden önce ... A.Ş tarafından 20/10/2014 tarihinde ekspertiz işlemi yapıldığı, bunun sonucunda davacının hesabından ekspertiz kesintisi yapmış olmasının sözleşmeye, dürüstlük krallarına, anılan mevzuat hükümlerine ve emsal bankacılık uygulamasına aykırılık teşkil etmediği anlaşılmaktadır.
Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davalı bankanın davacının hesabından kredi ekspertiz ücreti ve BSMV adı altında yaptığı kesintilerin taraflar arasındaki sözleşme, ilgili tebliğ ve bankaların aynı nitelikte kullandırdığı kredilerden tahsil ettiği, komisyon, ücret ve masrafa ilişkin mutat bankacılık uygulamalarına uygun olmasına göre davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. (Aynı yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 2017/382 Esas, 2017/361 Karar, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 2019/632 Esas, 2021/1442 Karar, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 2020/623 Esas, 2022/1009 Karar, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2022/1872 Esas, 2023/807 Karar Sayılı İlamları)
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 59,30-TL harçtan mahsubu ile geri kalan 368,30-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 1.407,64-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
4-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00-TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davalı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 150,00-TL (tebliğ ve posta) yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olarak karar verildi. 24/04/2024
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır