T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/489 Esas
KARAR NO:2025/767
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ:19/07/2022
KARAR TARİHİ:22/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Mahkemece yapılan incelemede, davacı şirketin, aralarındaki ticari ilişki çerçevesinde ... Elektrik Malzemeleri Ltd. Şti. adına ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesinden keşide ettiği ..., ... ve ... seri numaralı, sırasıyla 06.04.2022, 12.04.2022 ve 19.04.2022 keşide tarihli, toplam 75.000 TL bedelli üç çekin ... Kargo aracılığıyla lehdarına ulaştırılmak istendiği, ancak çeklerin kargo poşeti içinden çıkmadığı ve müvekkile ulaşmadığı anlaşılmıştır. Müvekkil, kaybolan çek bedellerini karşılamak üzere ... firması için yeni çekler düzenlemiş ve ödemeleri gerçekleştirmiştir. Kaybolan çekler nedeniyle müvekkil tarafından açılan iptal ve ödeme yasağı talepli dava, .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 12.04.2022 tarihli 2022/... Esas ve 2022/... Karar sayılı ilamı ile aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedilmiştir. Bunun üzerine, lehdar ... firması, kaybolan çekler için kendi adına iptal ve ödeme yasağı talebiyle .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nde dava açmış ve ... Esas sayılı dosya kapsamında ödeme yasağı kararı alınmıştır. Bu çerçevede, kaybolan ... seri numaralı çek, yetkili hamil ... tarafından 19.04.2022 tarihinde muhatap bankaya ibraz edilmiş, ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapılmamıştır. Bunun üzerine ... tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.İş sayılı dosya üzerinden ihtiyati haciz kararı alınmış ve .... İcra Müdürlüğü aracılığıyla müvekkilin malvarlığına haciz uygulanmıştır. Müvekkil, söz konusu hacizler altında toplam 32.780,20 TL’yi ihtirazi kayıtla ödeyerek hacizleri kaldırmıştır. İnceleme sonucunda, ilgili çeklerin müvekkil tarafından keşide edilmiş olmasına rağmen kargoda çalınması sonucu ciro zincirinin bozulduğu, çeklerin bazı cirantalar ve davalı tarafından rızası hilafında piyasaya sürüldüğü ve sahte imza/kaşe kullanıldığı, dolayısıyla çeklerin kötüniyetli kişilerin eline geçtiği anlaşılmıştır. Müvekkil, çeklerin yerine yeni çek düzenleyerek ticari ilişkiye devam etmiş, ancak kaybolan çeklerden birini haciz tehditi altında ödemiş ve diğer çek bedeli için de ciranta rücu tehdidi altındadır. Davalı taraf, çeklerin müvekkilin elinden rızası hilafında çıktığını bilmesine rağmen, kötü niyetle ihtiyati haciz prosedürü uygulamıştır. Dava öncesi taraflar arasında arabuluculuk görüşmeleri yapılmış, ancak anlaşma sağlanamamıştır. Müvekkil tarafından kaybolan çek bedelleri ile haksız olarak tahsil edilen 32.780,20 TL’nin faiziyle birlikte davalıdan istirdadı talep edilmiştir. Hukuki sebepler HMK, TBK, İİK ve ilgili mevzuat olup; deliller arasında çek suretleri, kargo evrakları, mahkeme ve icra dosyaları, şirket ve banka kayıtları, arama ve GSM kayıtları, bilirkişi incelemesi, yemin ve tanık anlatımları ile arabuluculuk tutanağı yer almaktadır. Sonuç olarak, Mahkemece; davanın kabulüne, müvekkil tarafından haciz tehdidi altında haksız olarak ödenen 32.780,20 TL’nin ödenme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilmesine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı vekilinin, 19/07/2022 tarihli dava dilekçesi ile .... İcra Müdürlüğü’nün 2022/... Esas sayılı dosyası kapsamında haciz baskısı altında müvekkili tarafından ödenen 32.780,20 TL’nin faiziyle birlikte İİK madde 72 uyarınca istirdadını talep ettiği anlaşılmaktadır. Davalı vekili, davanın öncelikle zamanaşımı yönünden usulden reddi gerektiğini, ayrıca haksız davaya karşı cevaplarını sunmuştur. Davalı vekiline göre, ispat yükü İİK m. 72/8 gereği davacıya aittir. Dava konusu borç, kambiyo senedine bağlı olup, senedin ispat gücüne karşı tanıkla ispatın mümkün olmadığı HMK m. 201/1 ve Yargıtay içtihatları ile açıkça belirtilmiştir. Davalı, tanık deliline muvaffakat etmediğini ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların senetle ispat edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Davacı tarafın, taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı iddiası, davalı vekiline göre esasen kambiyo senedinin geçerliliğini etkilememektedir. Zira kambiyo senetleri, temel ilişkiye bağlı olmaksızın geçerli olup, taraflar arasında faktoring faaliyetlerinin bulunması, ticari ilişki beklentisini zaten gereksiz kılmaktadır. Davalı vekili, ticari ilişkinin varlığını ve ilgili evrakları delil listesine eklemiştir. Esas yönünden, davalı vekili, davacının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya ağır kusurlu olduğu iddiasını ispat yükünün davacıya ait olduğunu, ancak davacı tarafından bu yönde hiçbir delil sunulmadığını belirtmiştir. TTK m. 792 ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2018/5363 E., 2018/7977 K. sayılı kararı uyarınca, iyi niyetli hamil olan müvekkilin çeki elinde bulundurma hakkının korunması gerektiği ifade edilmiştir. Davacı tarafın çeklerin kaybolduğu ve ciro silsilesinde kopukluk olduğu iddiaları ise gerçeği yansıtmamakta; müvekkilin usulüne uygun şekilde çeki aldığı ve ilgili mevzuata bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Faktoring şirketlerinin yalnızca fatura veya mal/hizmet satışına dayalı alacakları devralabileceği ve müvekkilin bu kurallara uygun hareket ettiği dilekçede açıklanmıştır. Dolayısıyla davacı tarafından iddia edilen kötü niyetin aksine, müvekkilin iyi niyetli hamil olarak hak sahibi olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, kambiyo vasfına sahip senede dayalı borcun tahsili sonrası, davacı tarafın ileri sürdüğü imzasızlık, borçsuzluk veya ticari ilişki yokluğu gibi iddiaların tamamen asılsız olduğu ve kötü niyetli olarak ileri sürüldüğü belirtilmiştir. Davalı vekili, İİK, TBK, TTK ve HMK hükümlerine dayanarak, davanın reddine; davacının icra inkar tazminatı ve yargılama giderlerini üstlenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Deliller olarak; .... İcra Dairesi 2022/... E dosyası, çek örneği, faktoring sözleşmesi, fatura ve tevdi bordrosu, ticari defterler, cari hesap kayıtları, bilirkişi incelemesi, tanık, keşif, yemin ve diğer yasal deliller ileri sürülmüştür.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;yetkili hamil olarak cirolanan çeklerin kargoda çalındığı, ciro silsilesinin bozuk olduğu ve icra baskısı altında ödenen çek bedellerinin istirdatı isteminden ibaret olduğu görüldü.
DELİLLER;
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 2022/... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak 2022/... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Değişik iş sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığı Genel Soruşturma Bürosu'na müzekkere yazılarak 2022/... Soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Hukuk Mahkemesi'ne müzekkere yazılarak 2022/... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılarak 2022/... Soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 11/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Bilirkişi raporuna göre, davalı Faktoring Şirketinin faturanın temlik alınmasında usulüne uygun davranmadığı anlaşılmaktadır. Öncelikle, faturanın doğruluğu faktoring şirketi yetkilileri tarafından fatura borçlusundan teyit ettirilmemiş, faturaya şerh düşülmemiş ve yetkililer tarafından imzalanmamıştır. Ayrıca, faturanın doğruluğu faturayı kesen tarafça beyan edilmemiş ve müşteri tarafından imzalanıp onanmadığı görülmüştür. Fatura üzerinde, doğruluğunun ve gerçekliğinin araştırıldığına dair faktoring şirketi yetkililerinin beyan ve imzalarına rastlanmamış, borçlunun faturaya konu malları ve hizmetleri teslim aldığına dair imzalı ve kaşeli irsaliye sunulmamış ve alınmamıştır. Bu nedenle, Yönetmeliğin 5. maddesinde asgari olarak belirlenen usul ve esaslara uygun olmaksızın, araştırma yapmaksızın “müşteri beyanına istinaden” işlem yapılmıştır. Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, geçerliliği şüpheli bir faturaya dayanarak kambiyo senedine dayalı alacak devralınmıştır. Fatura ekindeki davaya konu çekin iktisabında ise, kambiyo senedinin keşidecisine başvurularak borcun teyit edilmediği ve çekin kayıp, çalıntı veya sahte düzenlenmiş olabileceğine dair herhangi bir istihbarat çalışmasının yapılmadığı tespit edilmiştir. Davaya konu faktoring işlemi evvel yapılmış olup, araştırma yapılsaydı faktoring şirketinin çekin kayıp veya çalıntı olduğunu öğreneceği ve bu çeki iktisap etmeyeceği açıktır. Bu durumda, çekin iktisabında davalı Faktoring Şirketinin 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi kapsamında borçlunun zararına olacak şekilde ihmalkar ve kusurlu davrandığı sonucuna varılmıştır. Bu tespit çerçevesinde, davacının davalıya ödediği 32.780,20 TL tutarındaki bedeli, ödendiği tarihten itibaren avans faizi ile birlikte talep etme hakkı bulunmakta olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 12/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "İlgili mevzuat gereği, davacı şirketin 2022 yılı inceleme döneminde E-Defter tuttuğu, inceleme dönemine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebir’in E-Defter beratlarının tarafımca incelendiği ve oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Dava konusu ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesine ait ... seri numaralı, 19/04/2022 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çekin davacının ticari defter ve kayıtlarında yer aldığı ve çekin dava dışı ...’a gönderilmesi sırasında kaybolduğu iddia edilmiştir. Bu olay sonrasında, ilgili çek bedelinin davacı tarafça ...’a ödendiği görülmüş olup, 25.000,00 TL tutarlı davaya konu çeke ilişkin olarak 7.780,20 TL mahkeme ve dava gideri yapıldığı ve davacı şirketin banka hesabından toplam 32.780,20 TL tutarında ödeme kaydedildiği" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, davacı keşidecinin lehtara düzenlediği ve kargo ile gönderimi esnasında çalındığı, lehtar imzasının sahte olduğu, çekin rızası dışında elinden çıktığı ve ciro silsilesinin bozuk olduğu iddiasıyla davalıya icra baskısı altında ödenen çek bedellerinin istirdatı isteminden ibarettir.
Davacı vekili, keşidecisi davacı olan ... ... ... Şubesine ait, ... nolu, 19.04.2022 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli, dava dışı ... Elektrik Malzemeleri Taahhüt Ve Ticaret Limited Şirketi lehine kesilmiş ve ....İcra Dairesi'nin 2022/... Esas sayılı icra dosyası üzerinden takibe konu çekin kargo ile lehdara gönderildiğini ancak lehtara teslim edilmediğini beyanla takibe konu çek bakımından icra baskısı altında ödenen çek bedellerinin istirdatını talep etmiştir.
....İcra Dairesi'nin 2022/... esas sayılı dosyasında ; davalı alacaklı ... AŞ tarafından borçlular ..., ...... Ltd. Şti, ... ... Ltd. Şti., İnan Yapı... Ltd. Şti., ... Makine Ltd. Şti., ...... Ltd. Şti, ve davacı borçlu ... Turizm Ltd. Şti. aleyhine 09/05/2022 tarihinde, kambiyo senetlerine mahsus yolla, ... ... ... Şubesine ait, ... nolu, 19.04.2022 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak, 25.000,00 TL çek alacağı, 215,75 TL işlemiş faiz ve 75,00 TL komisyon olmak üzere toplam 25.290,75 TL'nin faizi ile birlikte tahsili için icra takibi başlattığı , takip konusu çekin keşidecinin davacı ... Turizm Ltd. Şti., lehtarın ... ... Ltd. Şti olduğu, çekin ciroları sırası ile ... ... Ltd. Şti., .... ... Ltd. Şti., ... ... Ltd. Şti., ... Makine ... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti. ve ... AŞ tarafından ciro edildiği ibrazında ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ödeme yasağı kararı sebebiyle işlem yapılmadığı görülmektedir.
11/04/2023 tarihli bilirkişi raporunda ; Faturanın temlik alınmasında; faturanın doğruluğunun faktoring şti yetkilileri tarafından fatura borçlusundan teyit ettirilmediği bu durumun fatura üzerine şerh düşülerek yine faktor yetkilileri tarafından imzalanmadığı, fatura üzerinde, faturanın doğruluğunun faturayı kesen tarafından beyan edilmediği ve müşteri tarafından imzalanmadığı onanmadığı, fatura üzerinde, faturanın doğruluğunun gerçekliğinin mükerrerliğinin araştırıldığına dair ... Şti yetlililerinin beyan ve imzalarının bulunmadığı, borçlunun (fatura kapsamındaki) malları ve hizmetleri teslim aldığını tevsik eden (imzalı ve kaşeli) İrsaliyenin (sunulmadığı) ve alınmadığı, dolayısıyla; Yönetmeliğin 5 maddesine asgari olarak belirlenen usul ve esaslara uygun olmayan bir şekilde araştırma yapmaksızın “Müşteri Beyanına İstinaden” işlem yaptığı ve kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik kabiliyeti zayıf olan bir faturaya istinaden Kambiyo senedine dayalı bir alacağı devraldığı, fatura ekindeki davaya konu çekin iktisabında; kambiyo senedinin keşidecisine başvurularak borcun teyit edilmediği ve çekin kayıp çalıntı veya sahte düzenlenmiş bir çek olduğuna dair bir istihbarat çalışmasının da yapılmadığı, zira davaya konu çek araştırmasının yapılmış olması halinde kayıp ve çalıntı olayı faktoring işlemlerinden evvele dayanıyor olmakla Faktoring Şti nin çekin kayıp ve çalıntı olduğunu öğrenmiş olmakla davaya konu faktöring işlemini davaya konu işbu çeke istinaden yapmayacağının tartışılmaz olduğu, bu durumda çekin iktisabında davalı Faktoring Şirketinin 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi kapsamında borçlunun zararına olmak üzere ihmalkar davrandığının ve kusurlu olduğunun söylenebileceği, bu tespit kapsamında davacının davaya konu çekin ödenen 32.780,20 TL'lık bedelinin istirdadını ödenme tarihinden itibaren (taraflar tacir olmakla 3095 s.lı yasanın 2/2 Md kapsamında) avans faizi ile birlikte davalı Faktoring Şirketinden isteyebileceği kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce dava konusu ... Bankası A.Ş ... ... Şubesine ait ... seri numaralı 19/04/2022 keşide tarihli 25.000,00 TL bedelli çekin davacının ticari defter ve kayıtlarında yer alıp almadığı ile çekin dava dışı ...'a gönderilmesi esnasında kaybolduğu iddia edildiğinden, bu olay sonrası ilgili çek bedelinin sonradan davacı tarafça ...'a ödenip ödenmesi hususunda ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için talimat yazılmıştır.
06/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda, "Davacı ... tarafından, dava dışı ...'a verilen 831.966,00.-TL toplam tutarındaki vadeli çeklerin Borç kayıtlarının yapıldığı; ancak dava konusu çek de dahil olmak üzere, Elektrosana verilen hiç bir çekin, kaybolması vs. Sebebiyle ters kaydının yani Alacak kaydının yapılmadığı gibi, 18.02.2022 tarihinden sonra da 16.12.2022 tarihine kadar ...'a çek verilmeye devam edildiği görüldüğünden, Davacı ... resmi defterlerinde 31.12.2022 tarihi itibariyle dava dışı ...'ın, Davacı ...'a 8.693,85TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği de görüldüğünden, bu olay sonrası ilgili çek bedelinin sonradan davacı tarafça ...'a ödendiği değerlendirilmiştir."
Mahkememizce Davalı vekilinin cevap dilekçesi ekinde sunduğu faktoring işlemine konu fatura dökümünde ... seri numaralı 22/02/2022 tarihli faturanın bedelinin 155.052 TL olarak yazıldığı, yine cevap dilekçesinde ekinde sunulu ... seri numaralı faturanın tarihinin 29/03/2022 bedelinin 88.500,00 TL olduğu anlaşılmakla davalı vekiline bu hususta beyanda bulunması ve faktoring işleminin konusu faturayı sunması istenilmiş, davalı vekilinin ... seri numaralı 22/02/2022 tarihli 155.052,00 TL'lik faturanın iptal edilmesi sonrası ... seri numaralı 29/03/2022 tarihli 88.500,00 TL bedelli faturanın temlik alındığını beyan ettiği görülmüştür.
Gelir İdaresi Başkanlığına müzekkere yazılarak ... Metal San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKNO:...) tarafından ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 29/03/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli faturanın sistemde kayıtlı olup olmadığı, e-arşiv faturası olarak düzenlendiği iddia edilen faturanın gerçek olup olmadığının, faturanın iptal olup olmadığının, oldu ise iptal işleminin hangi tarihte gerçekleştiğinin sorulmasına dair müzekkereye, 23/07/2024 tarihli müzekkere cevabı ile söz konusu faturanın veri tabanında kayıtlı olarak yer aldığının tespit edildiğinden bahisle cevap verildiği görülmüştür. Müzekkere ekinde gönderilen dökümden de fatura ile ilgili iptal işleminin yapıldığına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce Finansal Kurumlar Birliğine müzekkere yazılarak, ... Bankası A.Ş .../... Şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi ... Turizm Soğutma ve End. Mutfak San. Ve Tic. Ltd. Şti., lehdarı ... Elektrik Malz. Taah. Ve Tic. Ltd. Şti Olan, 19/04/2022 tanzim tarihli, düzenleme yeri ... olan 25.000,00 TL bedelli çeke dair birliğinize ulaşmış bir çalıntı bildirimi olup olmadığı, varsa bildirim üzerine üyelerinize bildirimde bulunup bulunmadığınız, bulunmuş iseniz bildirime dair örneğin bir suretinin, Mahkememize gönderilmesi için müzekkere yazılmış, 28/02/2024 tarihli müzekkere cevabında, dava konusu çek ile ilgili olarak herhangi bir kayda rastlanılmadığı bildirilmiştir.
... Başkanlığına dava konusu çeke dair yazılan 18/12/2024 tarihli müzekkereye cevap verilmiş ise de faktoring işlemi konusu çekin değiştirildiğine dair yazılan 18/12/2024 tarihli müzekkereye cevap verilmediği görülmüş olmakla, ... Birliği Başkanlığına müzekkere yazılarak ... A.Ş tarafından ... Metal San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKNO:...) tarafından ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 22/02/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli faturanın iptal edilmesi sonrası bu fatura yerine ... Metal San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKNO:...) tarafından ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 29/03/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli faturanın temlik alındığı beyan edilmekle, merkezi fatura kayıt sisteminizde ... A.Ş tarafından temlik alınan ... Metal San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKNO:...) tarafından ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 29/03/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli faturanın bulunup bulunmadığının, bu faturanın ... A.Ş tarafından temlik alındığına dair kayıt bulunuyor ise kaydın mahkememize gönderilmesinin istenilmesine dair müzekkereye bahsi geçen faturanın kaydının bulunduğundan bahisle cevap verilmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyasında lehtar ... Ltd. Şti'nin mahkememiz dava konusu edilen çekin de içinde bulunduğu bir kısım çekler hakkında çek iptali ve ödeme yasağının talep edildiği, dava konusu çek hakkında 25/02/2022 tarihli müzekkere ile ödeme yasağı konulmasının istenildiği, 24/02/2022 tarihinde ödeme yasağı kararının işlendiği, ... Bankasının yazı cevabından anlaşılmıştır.
Her ne kadar bilirkişi raporunda faktoring şirketinin faturanın ve çekin iktisabında gereken dikkat ve özeni göstermediği için kusurlu olduğu, bu sebeple davaya konu çeki iade etmesi veya bedeli tahsil etmesi halinde iade etmesi gerektiği belirtilmiş ise de bilirkişi delili takdiri delil mahiyetinde olup aşağıda açıklanan gerekçelerle bilirkişi raporuna itibar edilmemiştir.
Yargıtay 11 HD.nin 2019/4107 Esas-2020/1903 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
6361 sayılı Yasanın 9/2. maddesi ve buna bağlı olarak TBK'nın 188. maddesine göre bedelsizlik iddiasının faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi için davacının üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer alması gerekir. Kanun ve Yönetmelikte açıkça, faktoring şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre faktoring şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, faktoring işleminden haberdar olduğu andan itibaren, faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.
Fakat şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki nedeniyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri faktoring şirketine karşı ileri sürebilecektir.
Somut odayda; takip dayanağı çek ve dosya içeriğinde bulunan faktoring sözleşmesi, faturalar ve ödeme araçları tevdi bordrosu içeriği incelendiğinde, çeki düzenleyenin davacı keşideci olduğu, dava dışı ... Şirketinin lehtar ve ilk ciranta olarak yer aldığı, sonrasında çekte sırasıyla ... ... Ltd. Şti., .... ... Ltd. Şti., ... ... Ltd. Şti., ... Makine ... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti.'nin ciranta olduğu son cirantanın ise davalı ... A.Ş olduğu görülmekte olup, davacı görüldüğü üzere üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer almamaktadır. 6361 sayılı Kanunun 9/3. maddesinde ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi yer almaktadır. Bu durumda, davacı keşideci, hamile karşı bedelsizlik iddiasını ancak faktoring şirketinin bilerek zararına hareket ettiğini kanıtlaması ile ileri sürebilir.
Buna karşın senede karşı mutlak defiler, senet hamili olan herkese karşı ileri sürülebilir. Gerek doktrinde ve gerekse uygulamada “imzanın sahte olması”, “senet metninde sahtekarlık (tahrifat) yapılmış olması”, “borçlunun borçlanma ehliyetinin bulunmaması”, “senette zorunlu şekil koşullarının bulunmaması”, “imza sahibinin temsil yetkisinin bulunmaması”, “senedin zamanaşımına uğramış bulunması” vb. defiler senedin hükümsüzlüğüne yönelik olup, her hamile (iyiniyetli olsa dahi) karşı ileri sürülebilen mutlak def’i olarak kabul edilmektedir. Bu sebepledir ki, borçlunun hamil/alacaklıya karşı senet metninde imzaya ilişkin iddiası mutlak def’idir ve mahkemece bu iddia incelenmelidir (Hukuk Genel Kurulunun 04.03.2015 gün ve 2013/19-1746 E., 2015/896 K.)
Somut olayda dava konusu çek davacı keşideci tarafından düzenlenmiş olup TTK'nın 778/2-D maddesi yollaması ile TTK 677.maddesi gereğince dava konusu çekte keşideciden sonraki lehtar imzasının ona ait olmaması davacı keşideciyi sorumluluktan kurtarmayacağı ve imzaların istiklali prensibi uyarınca ciranta imzasının sahte olması bu imzadan sonra çeki ciro ile iktisap eden kişinin meşru hamil olmasına halel getirmeyeceği gibi imzasını inkar etmeyen/imzasının ona ait olduğu tespit edilen davacı keşidecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, bu nedenle davacı keşidecinin davalının kötü niyeti ispatlanmadığı sürece çek bedelinden sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Dava ve takip konusu çek karşılığında ... Ltd. Şti.'ye finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/19-806 esas ve 2016/298 karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, davacı keşidecinin imzasının ona ait olduğunun tespit edilmesi nedeniyle çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek ... tarafından, usulüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, bu durum ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa aittir. Çeklerin incelenmesinde şeklen ciro silsilesinin düzgün olduğu anlaşılmıştır. Davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki 22/02/2022 tarihli ödeme araçları tevdi bordrosu ile devraldığı, çeki almasına dayanak gösterdiği 04/10/2021 tarihli faktoring sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, sözleşmenin geçerli bir sözleşme olduğu, yapılan ödemelerin sözleşmenin ve çeklerin tevdinden sonra yapıldığı, çeklerin fatura ile tevsik edildiği, davalı faktoring şirketi müşterisi, çekte davalı faktoring şirketinden önce son ciranta olan dava dışı ... Ltd. Şti'nin, çekte kendisinden önceki ciranta olan ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 22/02/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli faturanın iptal edilmesi sonrası bu fatura yerine ... Metal San. Ve Tic. Ltd. Şti. (VKNO:...) tarafından ... ... Ters. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ye (VKNO:...) düzenlenen 29/03/2022 tarihli, ... seri numaralı 88.500,00 TL bedelli fatura ile alacağın tevsik edildiği, mahkememizce Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkereye verilen 23/07/2024 tarihli müzekkere cevabı ile söz konusu faturanın veri tabanında kayıtlı olarak yer aldığının tespit edildiği yine mahkememizce Finansal Kurumlar Birliğine yazılan müzekkereye verilen 28/02/2024 tarihli müzekkere cevabında, dava konusu çek ile ilgili olarak herhangi bir kayda rastlanılmadığı bildirilmiştir. Davacı tarafından şikayetçi olunan savcılık dosyasında davalı faktoring şirketi ya da çalışanları hakkında herhangi bir şikayet bulunmayışı göz önüne alınarak ilgili dosyanın sonucunun mahkememiz dosyasını etkilemeyeceği anlaşılmakla kesinleşmesi beklenilmemiştir. .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasından dava konusu çek hakkında verilen ödeme yasağı kararı banka tarafından 24/02/2022 tarihinde işlendiği, buna karşılık davalının faktoring işlemini 22/02/2022 tarihinde gerçekleştirdiği anlaşıldığından, faktoring işlem tarihi itibariyle davalı şirkete ulaşmış herhangi bir çek kayıp/çalıntı bildiriminin olmayışı, tevsik edici faturaların faktoring işlem tarihinde geçerli faturalar oluşu, ödeme yasağının faktoring işleminden sonraki tarihlere ilişkin olması birlikte gözetildiğinde davalı faktoring şirketinin kötü niyetin varlığı ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ispatlanamadığından keşideci davacının çek bedelinin istirdatı isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 559,81 TL harçtan mahsubu ile eksik 55,59TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
4-Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00 TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/10/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır