T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/791
KARAR NO:2024/154
DAVA:Kıymetli Evrak İptali
DAVA TARİHİ:22/11/2022
KARAR TARİHİ:07/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan çek iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin, keşidecisi... San. Tic. A.Ş. olan ve iptalini talep ettiği 2 adet çeki yapmış oldukları ticarete istinaden ödeme olarak aldığını, çeklerin ödeme günü geldiğinde keşidecisi olan ... Plastik şirketine bildirim yapıldığını ve bankaya ibraz edilmeden keşideci tarafından doğrudan ... Esentepe Şubesine ait ; 28/10/2022 tarihli , ... Çek Seri Numaralı , 1.010.000,00 TL bedelli ve 09/11/2022 tarihli , ... Çek Seri Numaralı, 900.000,00 TL bedelli iki adet çekin ödendiğini, çeklerin ödeme günü geldiğinde ise çekleri elinde bulunduran gerçek ve yetkili hamil olan müvekkili ... A.Ş. ' ye keşideciye müracaat üzerine işbu çeklerin bedellerinin ödendiğini, yapılan bu ödemeye istinaden müvekkili tarafından işbu iptale konu 2 adet çeki iade etmek amacıyla ... Kargo , ... takip numarası ile keşideciye iade etmek üzere kargolandığını, ancak devam eden süreçte keşideci şirkete işbu ödemesi yapılan çeklerin gelmediğini, müvekkili tarafından ... kargo İle yapılan görüşmeler neticesinde ise kargonun önce yolda olduğu daha sonrasında ise kargo şirketinden alınan bilgiler doğrultusunda ya kargoda çalınmış olabileceği ya kaybolmuş olabileceği bilgisinin müvekkiline iletildiğini, ödemesi müvekkili tarafından alınan ve ödeme dekontu da ekte sunulan çeklerin iptal kaydı olmadığını, ibraz süresi de henüz dolmadığından tekrar ibraza ve tahsile konu olabilecek durumda olduğunu, bu durumun hem müvekkil şirket hem de keşideci şirket üzerinde geri dönüşü olmayacak mağduriyetlere sebep olabileceğini, keşideci şirket tarafından verilen bilgi doğrultusunda; hatta 14/11/2022 tarihi Pazartesi günü ... Şubesi tarafından keşideci şirkete ulaşılmış ve bu çeklerin ibraz edilmek üzere ... isimli bir kişi tarafından bankaya getirildiği bilgisinin verildiğini, banka ile yapılan görüşmede de, ... A.Ş' ye yapılan ödeme dekontları ve ciro silsilesinde yer alan karışıklık sebebiyle geçici olarak ödeme yapmadığını ve işlemi durdurduğunu, bu süreçte şüpheli kişinin çekleri alıp bankadan çıktığını, yasal ibraz süresi dolmayan bu iki adet çekin kötü niyetli olarak bankaya ibraz edilerek tahsil edilme durumunun olduğunu, keşideci şirket tarafından ...Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/... Soruşturma nolu dosyasından ivedi olarak suç duyurusunda bulunulduğunu, bu nedenlerle çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve çeki yetkili hamil olarak tahsil eden müvekkilinin , keşidecinin ve müşterilerinin zarar görmemesi için tedbir amaçlı olarak öncelikle ödeme yasağı konulmasını ve dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlığın; davacının müşterisinden tahsil amacıyla aldığını beyan ettiği çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı zayi nedeniyle çek iptali talebinin sübut bulup bulmayacağı noktasında toplanmış olduğu görülmüştür.
Mahkememizce banka kayıtları, çek fotokopileri,...CBS ... Sor. Sayılı Dosyası celp edilmiştir. Soruşturma dosyasının incelenmesinde ...' ün 29/09/2023 tarihli ifade tutanağında kendisine ...isimli şirketten iş elbisesi sipariş edildiğini 10 gün sonra siparişi hazır ettiğini, kendisine çek verdiklerini, çeki bankaya sordurduğunu ve sorun olmadığını öğrenince çeki aldığını, ciro yapıp tahsilat için bankaya verdiğini, beyan etmiştir.
...' a yazılan müzekkere cevabında ise çeklerin ... Bankası' na ibraz edildiği bildirilmiş, bu doğrultuda ... Bankası' na yazılan müzekkereye ise çeklerin ibraz eden müşteri talebine istinaden muamelesiz iade edildiği, çekleri ibraz edenin ... A.Ş. olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir. Çeklerde de uygulama yeri bulan TTK.818/1-s yollaması ile 758. maddesine göre çeki eline geçiren kişi bilindiği taktirde mahkemece dilekçe sahibine istirdat davası açması konusunda uygun süre vereceği bu süre zarfında davayı açmadığı taktirde ödeme yasağı kararını kaldıracağı düzenlenmiştir.
TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir.Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup,yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir.(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019tarih ve 2018/... E- 2019/... K)
Somut olayda dosyaya sunulan evrakların incelenmesinde; iptali istenen çeklerin keşidecisinin... San. Tic. A.Ş. olduğu, ... ... Şubesine ait ; 28/10/2022 tarihli , ... Çek Seri Numaralı, 1.010.000,00 TL bedelli ve 09/11/2022 tarihli , ... Çek Seri Numaralı, 900.000,00 TL bedelli iki adet çekin lehdarının davacı şirket olduğu, söz konusu çekin en son lehtar ... tarafından bankaya ibraz edildiği ve muamelesiz olarak iade alındığı, çek bedelinin haricen ödenmesi nedeniyle lehtar tarafından çeklerin kargo ile keşideci şirkete gönderildiği sırada kargoda kaybolduğu ve keşideciye ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Yine dava dilekçesi içeriğinden keşideci şirkete banka tarafından ulaşılarak çeklerin 14/11/2020 tarihinde ... isimli bir kişi tarafından bankaya getirildiği bilgisinin verildiği belirtilmiştir. Daha sonra savcılık aşamasında beyanı alınan ... de çeklerin kendisinde olduğunu ve bankadan sorduğunu beyan etmiştir.
Zayi nedeniyle çek iptal davası, çekin kimin elinde olduğunun bilinmemesi nedeniyle hasımsız açılmaktadır. Yani, çekin kimin elinde olduğu biliniyorsa, bu durumda TTK'nın 792. maddesine göre hasımlı olarak istirdat davası açılması gerekir. Somut olayda da çekin kimin elinde olduğu belli olduğundan açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red karar harcından peşin alınan 29,20 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı yokluğunda; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/03/2024
Başkan ...
e- imza
Üye ...
e- imza
Üye ...
e- imza
Katip ...
e- imza