T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/798 Esas
KARAR NO:2024/440
DAVA:Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ:24/11/2022
KARAR TARİHİ:17/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilleri şirketin e-defter mükellefi olup, bu kapsamda tüm ticari defter ve kayıtları elektronik ortamda tutulduğunu, 09.11.2022 tarihinde müvekkil şirkete ait ticari defter ve kayıtların bulunduğu sisteme virüs girmiş olup, kayıtlara erişilememesi üzerine durum müvekkil şirketin entegratörlük ve bakım hizmeti aldığı ... san. ve tic. İtd. şti.'ye bildirdiğini, bu kapsamda ilgili şirket tarafından sistem üzerinde yapılan kurulum ve restore işlemleri neticesinde 2022 yılı temmuz ayına ilişkin e-defter ve beratlarına ulaşılamadığını, bu hususta ... san. ve tic. İtd. şti. tarafından ekli tespit raporu tutulduğunu, ticari defterlerin zayi olmasına ilişkin temel düzenleme türk ticaret kanunu'nun 82/7. maddesinde belirtildiğini, e-defterlerin zayi olmasına ilişkin düzenleme ise elektronik defter genel "nin 7.1. maddesinde “e-defter tutanlar, vergi usul kanununda belirtilen “mücbir sebep” halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.” şeklinde yapıldığını, Neticeten ; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkilleri şirkete ait 2022 yalı temmuz ayı e-defter ve beratlarına ilişkin zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; davacı şirketin 2022 yılı Temmuz ayı e-defter ve beratlarına ilişkin zayi belgesi verilmesi talebidir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 22/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Huzurdaki davada Davacı Şirketin e-defter'e bağlı bilişim sistemi üzerinde yapılan kurulum ve restore işlemleri neticesinde 2022 yılı temmuz ayına ilişkin e-defter ve beratlarına ulaşılamadığından 2022 yılı Temmuz ayına ait beratlar için Zayi Belgesi verilmesini talebi ettiği görülmektedir. Bu bağlamda 19 Ekim 2019 tarih ve 30923 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4. Maddesinde yerini bulan “e-defter tutanlar, vergi usul kanununda belirtilen “mücbir sebep” e maddesi ile Tebliğin 7.1. halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir, şeklinde olduğu görülmektedir. Bu bağlamda yapılan teknik inceleme neticesinde; Veri kurtarma işleminin yapılacağı SAS yapılı diskin SATA diske çevirecek bağlantı aparatının temini mümkün olmadığı için davaya konu veri kurtarma işlemi gerçekleştirilemediğinden, Davacı Şirkete Temmuz 2022 ayına ait Zayi Belgesi verilmesinin yerinde olacağı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; 6102 sayılı TTK'nın 82/7 maddesine dayalı zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün (05.07.2022 tarihli RG'de yayımlanan 7417 sayılı yasanın 55. maddesi gereği 30 gün) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği, davanın hasımsız olarak açılacağı belirtilmiştir.
Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için; bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.
Somut olayda; davacı vekilince, müvekkilinin sistemlerine virüs girmesi nedeniyle elektronik ortamda tutulan 2022 yılı Temmuz ayına ilişkin e-defter beratlarının zayi olduğu ileri sürülerek zayi belgesi verilmesi talep edilmiş olup, uyuşmazlık, davacıya ait 2022 yılı Temmuz dönemine ait e-defter ve beratları hakkında zayi belgesi verilip verilemeyeceği hususuna ilişkindir.
Davacı tarafça sunulan ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin Gelir İdaresi Başkanlığına sunduğu yazıda; davacı tarafından 09/11/2022 tarihinde servislerine logonun dosyalarının "sisteme giren virüs nedeniyle" bozulduğu ve yeniden kurulması gerektiği talebi gelmiş olup, logo kurumları yapılmış, kurtarılan ve şirketlerine verilen database restore edilmiş, fakat 09/11/2022 tarihli yedekte e defter dosyalarına ulaşılamadığı bilgisi verilmiş, 2022 yılı Temmuz ayı e-defter dosyaları system klasöründe bulunamamıştır." şeklinde durumdan bahsedilmiştir.
Uygulanması gereken Elektronik Defter Genel Tebliğinin 4. maddesinde; e-defter dosyaları ve bunlara ait berat dosyalarının birbirleri ile ilişkili şekilde elektronik ortamda, istenildiğinde ibraz edilmek üzere muhafaza edilmek zorunda olduğu, defterlerini elektronik ortamda tutanların, e-defter dosyaları ve ilgili berat dosyalarını vergi kanunları, Türk Ticaret Kanunu ve diğer düzenlemelerde yer alan süreler dâhilinde elektronik, manyetik veya optik ortamlarda muhafaza ve istenildiğinde elektronik, manyetik veya optik araçlar vasıtasıyla eksiksiz ve okunabilir şekilde ibraz etmekle yükümlü oldukları, e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulamasına dâhil olan mükelleflerin kendilerine ait bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesinin mecburi olduğu, üçüncü kişiler nezdinde ya da yurt dışında muhafaza işleminin, muhafaza ve ibraz sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde Gelir İdaresi Başkanlığından (GİB) bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da GİB'in bilgi işlem sistemlerinde 01/01/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesinin zorunlu olduğu, e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının GİB'den izin alan özel entegratörlerin ya da GİB'in bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesinin, mükellefin asıl e-defter ve berat dosyalarının muhafaza ve ibraz ödevlerini ortadan kaldırmayacağı, bu çerçevede e-defter ve berat dosyalarının yetkili makamlara ibrazının öncelikle ilgili mükelleften yazılı olarak isteneceği, ilgili mükellef tarafından e-defter dosyaları ile beratlarının yazılı talebe rağmen yetkili makamlara ibraz edilmediğinin veya edilemediğinin tevsikini müteakip, saklama hizmetini veren özel entegratörden GİB aracılığı ile ya da muhafaza işleminin GİB sistemlerinde yapılması halinde ise GİB'den, resmi yazılı talepte bulunularak ilgili e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının ibrazı istenebileceği; tebliğin 7. maddesinde ise e-defter tutanların, mücbir sebep halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği özel entegratör kuruluşlardan veya GİB'den ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren 15 gün içinde yetkili mahkemeye başvurarak zayi belgesi verilmesini istemesi gerektiği, zayi belgesinin temin edilmesini müteakip zayi belgesi ile birlikte durumun GİB'e yazılı olarak bildirilmesi ve istenilen bilgi ve belgelerin ibrazı halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığı ile GİB sistemine yeniden yüklenmesi için yazılı izin verileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının özel entegratörlerin ya da GİB'in bilgi işlem sistemlerinde muhafaza edilmesi, mükellefin asıl e-defter ve berat dosyalarının muhafaza ve ibraz mükellefiyetini ortadan kaldırmamaktadır. Bu nedenle e-defter ve berat dosyalarının yetkili makamlara ibrazı, öncelikle ilgili mükelleften yazılı olarak istenecek olup, e-defter ve berat dosyalarının özel entegratör veya GİB'den ikincil kopyalarının istenebilmesi için, ilgili mükellef tarafından e-defter dosyaları ile beratlarının yazılı talebe rağmen yetkili makamlara ibraz edilmediğinin veya edilemediğinin tevsiki gerekmektedir. Mahkememizce ... Mal Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... ... Şirketi'nin dava konusu 2022 yılı Temmuz ayı e-defter ve beratlarının ikincil örneklerinin muhafaza edilip edilmediğinin Mahkememize bildirilmesi istenilmiş, verilen cevapta ... ... Şirketi hakkında 07/2022 dönemine ait e-defter beratlarının mevcut olduğundan bahisle cevap verilmiştir. Mahkememizce dosya adli bilişim uzmanı ve mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişiler yaptığı incelemede "veri kurtarma işleminin yapılacağı SAS yapılı diskin SATA diske çevirecek bağlantı aparatının temini mümkün olmadığı için davaya konu veri kurtarma işlemi gerçekleştirilemediğinden, davacı şirkete Temmuz 2022 ayına ait zayi belgesi verilmesinin yerinde olacağı" kanaatine varılmış olup bu nedenle davacının e-defter ve beratlarının geri dönülemeyecek sebeb ile zayi olduğu, e-defter ve beratların ikincil kopyalarının özel entegratör veya GİB nezdinde bulunmasının da davacının saklama ve ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı gözetilerek, davacının talebinin kabulü ile davacı ... ... Şirketi'ne ait 2022 yılı Temmuz ayına ilişkin e-defter ve berat dosyaları için davacıya zayii belgesi verilmesine, dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın kabulüne, davacı ... ... Şirketi'ne ait 2022 yılı Temmuz ayına ilişkin e-defter ve berat dosyaları için davacıya ZAYİİ BELGESİ VERİLMESİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,690 TL nispi karar harcının peşin alınan 80,70 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 346,90 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının iadesine
Dair,davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır