T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/36 Esas
KARAR NO:2024/129
DAVA:İstirdat
DAVA TARİHİ:14/01/2023
KARAR TARİHİ:27/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı şirket (... Faktoring AŞ) tarafından; 20.12.2018 tarihli ... Üzerine keşideli ... seri nolu 50.000,00 TL 'lık, ve 27.12.2018 tarihli ... üzerine keşideli ... seri nolu 50.000,00 TL tutarlı Çeklerin ... İcra Md nün ... E. no.lu Dosyası nda takibe konu edildiğini, 27.10.2022 tarihinde toplam 205.688,- TL tahsil edildiğini, işbu tahsilatın kötü niyrtli olarak yapıldığını, Takibe konu çeklerin müvekkili şirket ile ... Yapı Malz San ve Tic AŞ Arasındaki mal alım satımına (Ticari ilişki) kapsamında 'avans çeki olarak verildiğini, Ancak müvekkili şirkete teslim edilmesi gereken malların teslim edilmediğini, ... Yapı...A.Ş. Tarafından Mallar teslim edilmediği gibi, dava konusu çeklerin de müvekkili şirkete iade edilmediğini, Söz konusu çeklerin davalı şirkete (... Faktoring AŞ ne) temlik edilerek faktoring işlemine tabi tutulduğunu ve bedelsiz kalan çeklerin haciz tehdidi altında ödenmek zorunda kalındığını, Çeklerin davalı ... Şti tarafından iktisabının uygun ve yasal olmadığını, Dava
cının çek keşidecisi olarak; lehine (iş Avansı olarak) çek keşide ettiği ilk alacaklı ya karşı (borçlu olmadığına dair) ileri sürebileceği defileri, faktöring Şti ne karşı da ileri sürüle bileceğini...” Davalının çekleri 6361 s.lı yasa ile bu konudaki genelge ve tebliğler kapsamına yerleşik Yargıtay Kararlarına aykırı olarak iktisap ettiğini, Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, haksız ve kötü niyetli icra takibi netice sinde müvekkilinin ödemek zorunda kaldığı 205.688,- TL tutarın ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile istirdadına, %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Dava konusu çeklerin müvekkiline faktoring sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla geçtiğini, takip borçlusu ... Yapı Malz San ve Tic AŞ ile müvekkil arasında bir faktoring sözleşmesi imzalandığını, bu çeklerin fatura ekinde teminat olarak alındığını ve bedelinin de yine ... tarafından ödendiğini, müvekkili Faktoring Şti nin araştırma yapmadan ve teyit almadan işlem yapmadığını, faturayla tevsik edilmemiş hiçbir alacağı temlik almadığını, yasal hamil olunan çeklerin ödenmemesi üzerine ... İcra Md nün ... E. no.lu Dosyası ile icra takibi başlatıldığını, Çeklerin 6361 s.lı yasa, genelge tebliğler ile YHGK nun 2011-19-228 e. 2011/328 k. sayılı kararı kapsamında, kusursuz ve iyi niyetli olarak iktisap edildiğini, haksız davanın reddi ile; vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; davacı ile dava dışı ... Malzemeleri San. Tic. A.Ş arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı, davacı tarafça dava dışı şirkete avans çeki verildiği, alım satıma konu malların teslim edilmediği ve çekin bedelsiz kaldığı iddiasıyla dava dışı şirketle davalı ... arasında imzalanan faktoring sözleşmesinden kaynaklı, davacı ile dava dışı şirkete karşı başlatılan icra takibinde davacının ödediği bedelin istirdatı isteminden ibaret olduğu görüldü.
DELİLLER;
İstanbul ...Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ...nin 2018 yılı 4-5-6 aylarına ilişkin BA kayıtları celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 11/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Davalı ... şirketinin; faturayı temlik aldığı ve (davaya konu) çekleri iktisap ettiği aşamada Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik in Hükümlerine (8 maddesi ; Faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edili. ) hükümlerine uyduğu, faktöring işlemleri için kendilerine ibraz olunan belgeler arasındaki uyuma dikkat ettiği, Davaya konu çeki/çekleri faturaya bağlı olarak devralmış olmakla Yönetmeliğin 22/2 ve 6361 s.lı yasanın 9/2 maddesi ( Faktoring Şirketleri Kambiyo Senedine dayalı olsa dahi, fatura ile tevsik edilmeyen mal ve hizmetlerin satışından doğmuş alacakları devralamazlar) hükmü şartlarına şeklen aykırı hareket etmediği, ancak; davalı ... şirketinin davaya konu faturayı temlik alırken (ve çeki iktisap ederken) temlik alınan fatura konusun da; 6361 s.lı yasanın 9/2 md ile (finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin kuruluş ve faaliyet esasları hakkındaki yönetmelik ) hükümlerine - bddk tarafından yayınlanan genelge ve tebliğlere- ttk md 6866/2, 687/1, maddelerindeki “...iktisapta ağır kusur ve borçlunun zararına hareket etmeme...” kurallarına yeterince uygun hareket etmediği, bu şartlar altında davaya konu ( faturanın ve dolayısıyla) çekin iktisabında kusurlu olduğunun söylenebileceği, Bu kapsamda; Davacının çek keşidecisi olarak; lehine (iş Avansı olarak) çek keşide ettiği ilk alacaklı ya karşı (borçlu olmadığına dair) ileri sürebileceği defileri, faktöring Şti'ne karşı da ileri sürüle bileceği..." Davaya konu Çekler vadesinde bankaya ibraz edilmiş ve arkası yazılmış olmakla; davalı ... Şti nin ödenmeyen Çek bedellerinin tahsili amacıyla ... İcra Md nün ... E. no.lu Dosyası ile takibe geçerek ; dosya kapsamında davacıdan 205.688,-TL tahsil etmiş olmakla; davacının işbu meblağı tahsil tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan talep edebileceğinin takdirinin sayın Mahkemede olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; davacı ile dava dışı ... Malzemeleri San. Tic. A.Ş arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı, davacı tarafça dava dışı şirkete avans çeki verildiği, alım satıma konu malların teslim edilmediği ve çekin bedelsiz kaldığı iddiasıyla dava dışı şirketle davalı ... arasında imzalanan faktoring sözleşmesinden kaynaklı, davacı ile dava dışı şirkete karşı başlatılan icra takibinde davacının ödediği bedelin istirdatı isteminden ibaret olan istirdat davasıdır.
Yargıtay 11 HD.nin 2019/4107 Esas-2020/1903 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği üzere somut uyuşmazlığın, TTK'nın kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir.
6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez," hükmü düzenlenmiştir.
Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, BDDK. Tarafından 04.02.2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı ve Yönetmelik 11. maddeye göre yürürlük tarihi 01/01/2015 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 8/1 maddesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in İstihbarat Çalışması başlıklı 5 maddesinde ise;
"(1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması;
a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,
b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,
c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur,'' hükmü düzenlenmiştir
Kanun ve Yönetmelikte açıkça, faktoring şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre faktoring şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, faktoring işleminden haberdar olduğu andan itibaren, faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.
Şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki sebebiyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri faktoring şirketine karşı ileri sürebilecektir.
Özetlemek gerekirse; Factoring işlemi içinde yer alan kambiyo borçlusu, 818 Sayılı BK'nın 167/1 (TBK, md. 188/1) maddesi uyarınca temlik eden durumundaki önceki alacaklısına yani satıcı firmaya (müşteriye) karşı ileri sürebileceği defi ve itirazları faktoring şirketine karşı da ileri sürebilir. Burada Yönetmeliğin 22/2. ve yürürlük tarihine göre 6361 Sayılı FKFFŞK'nın 9/2. maddesi uyarınca kambiyo senedi sebebe bağlandığından kambiyo senetlerinin soyutluk ve kamu güvenliği ilkesi ortadan kalkacak ve bunun sonucu olarak şahsi defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için 6762 Sayılı TTK'nın 599. (6102 Sayılı TTK ,md.687) maddesinde öngörülen "hamilin senedi kötüniyetle iktisap etmesi gerektiği" koşulu aranmayacaktır. Zira, Yönetmeliğin 22/2. ve yürürlük tarihine göre FKFFŞK'nın 9/2. maddesi uyarınca kambiyo senedindeki alacağın mutlaka bir mal veya hizmet satışından kaynaklanması gerekmekte ve senetteki alacak sebebe bağlanmaktadır. Sebebe bağlanan bu alacağın faktoring şirketine devri ciro yoluyla olmakla birlikte işlemin temelinde alacağın temliki hükümleri yatmaktadır.
Bu durumda davacı keşideci, lehtara karşı ileri süreceği şahsi def'ileri davalı ... şirketine karşı da ileri sürebilir. Anılan yönetmelik maddesi gereğince faktoring şirketi ciro suretiyle aldığı çekin dayanağı olan mal ve hizmet satışına dair fatura ve teslim belgesini mahkemeye sunmak zorundadır.
Somut olayda, davacı ve dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş ile aralarında ticari ilişki bulunduğu, davacının faktoring işleminin konusu 20.12.2018 tarihli, ... seri nolu 50.000,00 TL 'lık, ve 27.12.2018 tarihli ... seri nolu 50.000,00 TL tutarlı 2 adet çekin dava dışı şirkete avans olarak verildiği, fatura konusu malların kendilerine teslim edilmediği iddiasında bulunduğu, faktoring işlemine konu edilen fatura incelendiğinde 25/05/2018 tarihli, toplam 116.949,80 TL bedelli, "220 adet 4090 Venus Kabin+Tekne" açıklama fatura olduğu anlaşılmıştır. Davacının ticari defterleri incelendiğinde söz konusu faturanın 25/05/2018 tarihinde girişinin yapıldığı ancak 4 gün sonra 29/05/2018 tarihinde çıkışının yapıldığı, davacının BA kayıtlarının incelenmesinde, 04/2018 döneminde dava dışı ...'dan 108.684,00 TL'lik kaydının bulunduğu, 05/2018 döneminde 103.610,00 TL'lik kaydının bulunduğu, 06/2018 döneminde dava dışı ...'dan 51.062,00 TL'lik kaydının bulunduğu, dava dışı ...'nın BS kayıtlarının incelenmesinde, 04/2018 döneminde davacı Noya Kağıt'a ilişkin 108.684,00 TL'lik kaydının bulunduğu, 05/2018 döneminde davacı Noya Kağıt'a ilişkin 103.610,00 TL'lik kaydının bulunduğu, 06/2018 döneminde davacı Noya Kağıt'a ilişkin 51.062,00 TL'lik kaydının bulunduğu görülmüş olup, faktoring işleminin konusu 116.949,80 TL'lik faturaya BA-BS formlarında rastlanılmamıştır. Mahkememizce dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş'ye ticari defterlerini sunması hususunda muhtıra çıkarılmış ise de ticari defterleri sunulamıştır. Davalı ... tarafından sunulan bilgi ve belgeler itibariyle faktoring işleminin konusu faturadaki malların davacıya teslim edildiğini ispata yarar delil mevcut değildir. Dava dışı satıcı firma tarafından çek karşılığı malın davacıya teslim edildiğinin kanıtlanamadığı, davalı ...Ş.'nin, dava konusu çeki dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş ile aralarında düzenledikleri Faktoring Sözleşmesine istinaden temlik alıp tahsil ettiği, her ne kadar davalı ...Ş. vekili tarafından davacı taraf ile dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş arasındaki şahsi defilerin kendilerine karşı ileri sürülemeyeceği savunmasında bulunulmuşsa da, yukarıda açıklandığı üzere, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2. maddesi hükmü uyarınca Faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamayacakları veya tahsilini üstlenemeyecekleri, davacı, dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş ile davalı factoring şirketinin faktoring işleminin tarafı ve köşesi oldukları ve bu sebeple dava konusu işlemin alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu, davacı keşidecinin, dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş'ye karşı şahsi defilerini davalı factoring şirketine karşıda ileri sürebileceği, dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş ve davalı ... tarafından mal teslimininin kanıtlanmak zorunda olduğu, bu konuda ispat yükünün 6100 Sayılı Kanunun 190. maddesi uyarınca davalı ... ve dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş'de olduğu, fakat davalının ve dava dışı ... Malz. San. Ve Tic. A.Ş'nin mal teslimini kanıtlayamadıkları anlaşılmakla faktoring işlemi çekin takibe konulduğu .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından davalıya ödenen toplam 205.688,00 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan istirdatının gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Davacı tarafça davalının takip başlatmakta kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE ;
Davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından davalıya ödenen toplam 205.688,00 TL'den 61.020,00-TL'nin ödeme tarihi olan 27/10/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 07/10/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 08/09/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 05/08/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 06/07/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 06/05/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 08/04/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 07/03/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 07/02/2022 tarihinden, 13.452,00 TL'nin 01/02/2022 tarihinden, 11.800,00 TL'nin 07/12/2021 tarihinden, 11.800,00 TL'nin 09/11/2021 tarihinden, itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan istirdatına,
2-Şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 14.050,55 TL nispi karar harcının peşin alınan 3.512,64 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 10.537,91 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 32.853,20-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 3.718,14 TL( 179,90 TL BVH, 25,60 L VSH, 3.512,64 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 4.231,00 TL ( 231,00 TL tebliğler ve posta, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Arabuluculuk ücreti olan 1.560,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır