T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/373 Esas
KARAR NO : 2025/282
DAVA : Menfi Tespit, İstirdat
DAVA TARİHİ : 02/06/2023
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ve İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile iş ilişkisi içinde bulunan dava dışı .... taraflarınca çek iptali davası açıldığını, çeklerin çalınması / kaybolması sebebiyle ayrıca taraflarınca Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuş olduğunu, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından tedbir ve ödeme yasağı kararı verildiğini, bu esnada davalı ... Tic. A.Ş tarafından dava konusu çeklere ilişkin ... 13. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili ve dava dışı ... Tic. A.Ş aleyhine takip başlatıldığını, takibe karşı taraflarınca İcra Hukuk Mahkemesi'nde şikayet davası açıldığını, ancak ... 13.İcra Müdürlüğü...E. No.lu dosyasından haciz işlemleri yapılması üzerine, dava dışı ... A.Ş tarafından dosya borcu takip alacaklısı davalıya ödendiğini, ... Tic. A.Ş.'nin çekleri ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne sunduğunu ve mahkemece çeki elinde bulunduran davalıya karşı istirdat davası açmak üzere taraflarına süre verildiğini, bunun üzerine taraflarınca menfi tespit ve istirdat davası için arabuluculuğa başvurulmuş ise de anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle davanın kabulüne, davalı ...'nin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olmadığının tespitine, dava konusu çeklerden ve çeklerin takibe konu edildiği ... 13.İcra Müd.... E. Sayılı icra dosyasından davalı ...'ye borçlu olmadıklarının tespitine, çeklerin ve takibin iptali ve istirdadına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, müvekkilinin dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 11.01.2023 keşide tarihli, 540.011,25-TL bedelli çeki ve ... Bankası ... Şubesine ait, ... seri numaralı, 14.01.2023 keşide tarihli, 600.000,00-TL çeki ticari faaliyetleri neticesinde mal ve hizmet satımı sonucu iktisap ettiğini, söz konusu çeklerin yetkili ve meşru hamili olduğunu, davacı tarafın dava konusu çeklerin kaybolduğu yönündeki soyut iddialarının müvekkil tarafından bilinme ihtimali bulunmadığı gibi iyiniyetli üçüncü kişi konumunda olan çeklerin hamili müvekkili de bağlamadığını, davacı tarafın dava dilekçesi incelendiğinde çekler üzerindeki imza ve kaşesi ile çekten kaynaklı borç ilişkisine hiçbir itirazı olmadığı açık bir biçimde anlaşıldığını, davacı yan tarafından da çeklerin, çekte bulunması gerekli kanuni şekil şartlarını haiz olduğu dava dilekçelerinde açıkça kabul edildiğini, müvekkilince dava konusu çeklerin tam ve düzgün ciro silsilesi ile iktisap edildiğine göre müvekkilinin TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğunu, çeklerin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilin çeklerin kayıp olup olmadığı hususunda bir bilgisi olmadığını, müvekkilinin çekler hakkında ödeme yasağı kararının bulunduğunu ancak çekleri bankaya ibraz anında öğrendiğini, bu nedenle davacı taraf karşısında iyiniyetli 3. kişi sıfatına haiz olduğunu, davacı tarafın, dava konusu çeklerin zayii olması sebebiyle ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin... E. Sayılı dosyasıyla çek iptali davası ikame edildiğini ifade ettiğini, ancak müvekkilinin işbu dosyanın tarafı olmadığı gibi bu dosyadan da ancak hamili olduğu çeklerin tahsili amacıyla bankaya ibraz ettiğinde haberdar olduğunu nitekim çekler hakkında iptal davası açılmış olması ve bu davadan ödeme yasağı kararı verilmiş olması çeklerin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, davacı tarafından iddialarına yönelik olarak 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200. Maddesi ile hüküm altına alınan senede karşı "Senetle İspat Zorunluluğu" hükmünü karşılayacak senet niteliğinde herhangi bir delil sunulmadığını, ileri sürülen hususların iddiadan öteye geçemediğini, senede karşı senetle ispat kuralını haiz delili bulunmayan işbu dava taleplerinin isabetsiz olduğunu, ilgili mevzuat, yüksek yargı kararları ve davacı tarafın iddialarını ispat edecek herhangi bir kesin delil sunamadığı göz önüne alındığında haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddia ve talepler ile ikame edilen işbu davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, bu nedenlerle öncelikle dava dışı borçlu tarafından borcun ödenmesi nedeniyle iş bu dava ile davacının söz konusu taleplerinin esastan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise her halükarda davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen işbu davanın ve tazminat taleplerinin reddine, davacı taraf aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
... 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... CBS'nin ...Soruşturma sayılı dosyası, ... CBS'nin ... Soruşturma Dosyası, ... 14. Noterliği'ne ait ... tarih, ... yevmiye numaralı imza sirküleri, ... tarih, ... yevmiye numaralı imza sirküleri, ...tarih, ... yevmiye numaralı vekaletname aslı, ... CBS Sahtecilik ve Dolandırıcılık Suçları Soruşturma Bürosunun 05/12/2024 tarih ... soruşturma sayılı dosyasında bulunan ... Bankası ... Şube IBAN ... Hesap Nolu, Çek seri no:..., 11.01.2023 Vadeli, 540.011,25 TL ... A.Ş. keşideli çek ile ... Bankası ... Şube IBAN ...Hesap Nolu, Çek seri no:..., 14.01.2023 Vadeli, 600.000,00 TL ...Tic. A.Ş. Keşideli 2 adet çek asılları, Yüksek Seçim Kurulu ... İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı tarafından gönderilen ...'ın oy kullanmış olduğu ... numaralı sandığa ait seçmen listesinin 2. Sayfası, ... Bankası tarafından mahkememize gönderilen ... başvuru numaralı kredi kartı üyelik sözleşmesi aslı ve ... numaralı genel kredi sözleşmesi aslı dosyamıza arasına alınmıştır.
... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı ...Tic. A.Ş. tarafından borçlular ... Ltd. Şti., .... Şti., ...A.Ş., ...A.Ş. ve ...A.Ş. Aleyhine ... günlü ... Seri No lu çeki 540.011,25 TL ve ... günlü ... Seri No lu çeki 600.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin toplam 1.263.281,65-TL alacağa ilişkin kambiyo senedine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, borçlu ... A.Ş. Tarafından toplam 1.541.270,00-TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; müşteki ... tarafından şüpheliler ..., ..., ... ve ... Sistemleri yetkilileri hakkında dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik ve hırsızlık suçundan yapılan şikayete ilişkin soruşturmanın derdest olduğu anlaşılmıştır.
... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... A.Ş. tarafından davamız konusu çeklere ilişkin zayi nedeniyle iptal davası açıldığı ve mahkemeci zayi olan davamız konusu çeklerin bankaya ibraz edilmesi nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili duruşmada davaya konu çekler yönünden imza inkarında bulunduklarını beyan ettiklerinden keşide tarihleri itibariyle davacı şirket yetkilisinin imza örnekleri toplanarak çek asılları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve aldırılan 04/02/2025 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; Belgelerin analizi sonucunda elde edilen bulgular ışığında, inceleme konusu çeklerin arka yüzlerindeki 1. Ciro imzaları ile ...'ın karşılaştırma belgelerindeki imzaları arasında grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından benzerlik noktasında bir ilişki saptanmaması nedeni ile ... Bankası ...Şubene ait, ... nolu, 600.999 (altı yüz bin) TL bedelli ve ... nolu, 540.011,25 (beş yüz kırk bin on bir TL, 25 kuruş) TL bedelli çeklerin arka yüzlerinde ... kaşeleri üzerindeki 1. Ciro imzalarının, karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ...'ın eli ürünü olmadığı kanaatine varıldığı" yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, takibe konu çeklerden ve takipten dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkindir.
Davacı taraf icra takibine konu çeklerin aralarında yapmış oldukları ticaret kapsamında dava dışı ... Tic. AŞ tarafından keşide edilerek kargo yolu ile müvekkiline gönderilmesi sırasında çekin kargo poşet zarfından çalınması / kaybolması sebebiyle ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile çeklerin iptali için taraflarınca çek iptali davası açıldığını, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından tedbir ve ödeme yasağı kararı verildiğini, bu esnada davalı ...Tic. A.Ş tarafından dava konusu çeklere ilişkin ... 13. İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyası ile müvekkili ve dava dışı ... A.Ş aleyhine takip başlatıldığını, takibe karşı taraflarınca İcra Hukuk Mahkemesi'nde şikayet davası açıldığını, ancak ... 13.İcra Müdürlüğü ... E. No.lu dosyasından haciz işlemleri yapılması üzerine, dava dışı ...A.Ş tarafından dosya borcu takip alacaklısı davalıya ödendiğini, ... Sistemleri San. Ve Tic. A.Ş.'nin çekleri ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne sunduğunu ve mahkemece çeki elinde bulunduran davalıya karşı istirdat davası açmak üzere taraflarına süre verildiğini, bunun üzerine taraflarınca menfi tespit ve istirdat talebiyle işbu davanın açıldığını bildirmiştir.
Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında toplanan deliller itibariyle dosyanın tekamül etmiş olması, ceza soruşturma dosyasının beklenilmesinin yargılamanın uzamasına sebebiyet vereceği ve hedef sürede bitirilmesine engel olacağı ayrıca soruşturma sonucunda verilecek kararların esasa bir etkisi olmayacağından soruşturma dosyasının beklenilmesine yer olmadığına karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Dava konusu çeklerin dava dışı keşideci şirket ...Tic. A.Ş. tarafından aralarındaki ticari ilişki kapsamında davacı ...A.Ş. lehine keşide edildiği, çeklerin kargo yoluyla gönderildiği sırada çalındığı ve sahte ciro yoluyla davalı şirkete geçtiği davalı şirket tarafından ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu edilmesi üzerine davacı tarafça icra dosyasından ve takibe konu çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve istirdat istemiyle eldeki davanın açıldığı, gerek celbedilen ceza dosyalarının içeriğinden gerekse mahkememizde davalının taraf olduğu emsal dosyalardan bilindiği üzere, davalı ... şirketi aleyhinde benzer çok sayıda dava olduğu, davalı şirketin gerçek bir ticari faaliyetinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Somut olay yönünden davaya konu çekteki lehtar imzasının davacı yetkilisi el ürünü olmadığının anlaşıldığı ve dava dışı keşidecinin rızası dışında çekin elinden çıktığı, toplanan delillerden davalı ... Anonim Şirketinin çalınan çok sayıda çekin/bononun hamili olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki/bonoyu elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki/bonosu olduğu gibi bu çeki/bonoyu da elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği, dosya kapsamına göre davalının çeki, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla, davalının çeki kötü niyetli iktisap ettiği ve takibe koyduğu kanaatine varıldığından davacı lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmiştir. Lehtar imzasının davacı yetkilisinin el ürünü olmadığı anlaşılmakla davanın borçlu olunmadığının tespiti talebi yönünden kabulü ile, davacının ... 13. İcra Müdürlüğü'nün...Esas sayılı takip dosyası ve bu takip dosyasında takibe konulan 11/01/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 540.011,25 TL bedelli çek ve 14/01/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 600.000,00 TL bedelli çek yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, Alacağın %20'si olan 228.002,25 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Davacının, çeklerin istirdatı talebi yönünden ise çek istirdadı davası, çekin rızası hilafına elinden çıktığını iddia eden meşru hamili tarafından, yeni hamile karşı açılabilecek bir davadır. Yani çek istirdadı davasının davacısı çek elinde iken çekin rızası dışında elinden çıktığını ileri süren hamil, davalısı ise çekin nihai hamilidir. Diğer cirantaların, çek istirdadı davasında davalı sıfatı (pasif husumet ehliyeti) yoktur. Somut olayda davacı takibe konu çeklerin meşru hamili olmadığı gibi, meşru hamil keşideci ... A.Ş. tarafından takibe konu çeklerin bedelinin ... 13. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı takip dosyasındaki 09/03/2016 tarihli kapak hesabına göre icra dosyasına ödendiği hatta ödenen bedelin istirdatı için davalı aleyhine açılan ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...E, ...K sayılı ilamıyla verilen kabul kararının kesinleştiği görülmüştür. Sonuç olarak davacının yerinde görülmeyen çeklerin istirdatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın, borçlu olunmadığının tespiti talebi yönünden KABULÜ ile, davacının ... 13. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ve bu takip dosyasında takibe konulan 11/01/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 540.011,25 TL bedelli çek ve 14/01/2023 keşide tarihli, ... seri numaralı, 600.000,00 TL bedelli çek yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Alacağın %20'si olan 228.002,25 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davanın, çeklerin istirdatı talebi yönünden REDDİNE,
4-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 77.874,16 TL karar ve ilam harç bedelinden peşin alınan 19.468,55 TL harçtan mahsubu ile bakiye 58.405,61 TL harç bedelinin davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan; 25,60TL vekalet harcı, 179,90 TL başvuru harcı ile 19.468,55 TL peşin harçtan oluşan toplam 19.674,05 TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat, müzekkere ve bilirkişi masraflarından oluşan toplam 3.929,65 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 171.601,58 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
9-Davacı tarafından yatırılan ve varsa kullanılmayarak artan gider avansının hüküm kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/03/2025
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır