T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/374 Esas
KARAR NO:2024/735
DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:24/05/2023
KARAR TARİHİ:04/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... ... A.Ş. İle müvekkili arasında 05/05/2022 tarihinde faktoring sözleşmesi yapıldığını müvekkili ile dava dışı... firması arasında gerçekleştirilecek ticari ilişki sebebiyle müvekkili ile davalı arasındaki bu faktoring sözleşmesi uyarınca 100.000-Usd üzerinden limit onay bildirimi yapılarak bu miktar üzerinden müvekkilinin alacağının davalıca garanti altına alındığını, faktoring işlemine konu malların dava dışı şirkete teslim edilmesine rağmen davalı faktoring şirketi tarafından ödeme yapılmadığından, haklı davasının kabulü ile fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000 Usd tutarındaki alacağının 30/07/2022 tarihinden başlamak üzere temerrüt faiziyle davalıdan tahsilini yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında akdedilen Faktoring sözleşmesien istinaden davacının... şirketine düzenlenmiş olduğu faturaya konu alacağı müvekkiline temlik edildiğini müvekkili ile davacı arasında akdedilen faktoring sözleşmesine istinaden... şirketine ülkesinde bulunan mukim muhabir ... tarafından 100.000-USD garanti limiti tanındığını, alıcı onaylı yükleme belgesinin davacı tarafından temin edilememesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktoring tarafından iptal edilmiş olduundan, faktoring garantilerinin kendiliğinden geçmişe etkili olarak ortadan kalktığını, haksız kötüniyetli ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının faktoring işlemine konu ürünleri dava dışı... şirketine teslim ettiği ve faktoring işlem limiti dahilinde faktoring şirketinin ödeme yapmadığı iddiası ve buna karşılık davalı faktoring şirketinin, davacı müşterisinin alıcı onaylı yükleme belgesini temin etmemesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktoring şirketi tarafından iptal edilmesi üzerine faktoring garantilerinin geçmişe etkili olarak ortadan kalktığı iddiasında bulunduğu, uyuşmazlık noktasının alıcı onaylı yükleme belgesinin bulunup bulunmadığı, bulunmuyor ise bulunmamasının faktoring garantilerini geçmişe etkili olarak ortadan kaldırıp kaldırmayacağı hususundan ibaret olduğu görüldü.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 08/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Gümrük ve Dış Ticaret Yönünden incelemede, Yukarıda açıklanan nedenlerle; ön inceleme tespit edilen uyuşmazlık noktaları dikkate alınarak taraflar arasındaki hukuki ilişkinin sözleşmeye dayalı ilişki olduğu, ... faktöring in 05.05.2022 tarihli faktoring sözleşmesine dayanılarak 09.05.2022 tarih referans no: ... sayılı limit onay bildirimi: alacak muhtevası malların teslim konşimentosu (alıcı onaylı) alıcı onay formu olması gerektiğinin belirtildiği, ihraç edilen eşyaların aşıma belgesi .../01.08.2022 no tarihli konşimento: (yeminli tercümesinde) alıcı olayı olmadığı, bu nedenle Muhabir unicredit faktöring spa ödeme yapamayacağı, davalı faktöring şirketinin, davacı müşterisinin alıcı onaylı yükleme belgesini temin etmemesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktöring şirketi tarafından iptal edilmesi üzerine, 05.05.2022 tarihli faktöring sözleşmesinin II. Faktör Garantisi Hükümleri 6 maddesi yükleme belgeleri ile birlikte tüm sair belgeleri usulüne uygun olarak yine talep tarihinden itibaren en geç 10 içinde faktöre teslim etmemesi hainde de tüm faktör garantileri uluslararası faktöring kuralları gereğince geçmişe etkili olarak kendiliğinden ortadan kalkacağı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 09/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin aralarında münakid faktoring sözleşmesinden kaynaklandığı, konuyla ilgili olarak uluslararası uygulamalar (GRIF), 6361 sayılı Kanun ve ona istinaden çıkarılan Yönetmelik bulunduğu, Davalı ... Faktoring'in 05.05.2022 tarihli faktoring sözleşmesine dayanılarak 09.05.2022 tarih referans no: ... sayılı limit onay bildiriminde, alacak muhtevası malların teslim konşimentosu (alıcı onaylı) alıcı onay formu olması gerektiğinin belirtildiği, ihraç edilen eşyaların taşıma belgesi .../01.08.2022 no tarihli konşimento (yeminli tercümesinde) alıcı olayı olmadığı, bu nedenle Muhabirin (...) ödeme yapamayacağının belirtildiği, Davalı faktoring şirketinin, davacı müşterisinin alıcı onaylı yükleme belgesini temin etmemesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktoring şirketi tarafından iptal edilmesi üzerine, 05.05.2022 tarihli faktoring sözleşmesinin III. Faktör Garantisi Hükümleri 6. maddesi çerçevesinde, yükleme belgeleri ile birlikte tüm sair belgelerin usulüne uygun olarak yine talep tarihinden itibaren en geç 10 içinde faktöre teslim edilmemesi halinde tüm faktor garantilerinin uluslararası faktoring kuralları gereğince geçmişe etkili olarak kendiliğinden ortadan kalkacağı, Aslı gibidir onaylı konşimentonun süresinden çok sonra hatta garanti iptal tarihinden (9.11.2022) bile sonraki bir tarihte (6.3.2023) davacı şirket tarafından ibraz edilmesinin ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği, bu çerçevede davacı şirketin taleplerinin hukuken, somut olay bağlamında, GRIF kuralları, ilgili mevzuat hükümleri ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri çerçevesinde yerinde olmadığı, bu meyanda davalı faktoring şirketi tarafından yapılan uygulamanın, faktoring garantisinin iptaline ve geçmişe etkili olarak ortadan kalkmasına ilişkin GRIF hükümleri ve taraflar arasındaki faktöring sözleşmesi hükümleri ile mütenasip olduğu sonucuna ulaşılmış olup, anılan görüş ve kanaatimizi, 6100 sayılı HMK md. 282 hükmü de gözetilmek kaydıyla ve 6754 sayılı Kanun'un md. 3/3 ile HMK md. 266/c.2 uyarınca bilcümle hukuki tavsif ve takdir münhasıran sayın Mahkemeye ait olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, taraflar arasında imzalanan 05/05/2022 tarihli faktoring sözleşmesi gereği, davacı tarafça dava dışı... şirketine düzenlediği faturaya konu alacağın davalıya temlik edilmesi ve dava dışı... şirketine İtalya'da bulunan muhabir dava dışı ... tarafından 100.000,00 USD garanti limiti tanınması sonrası, garanti limitinin dava dışı muhabir faktoring şirketi tarafından iptal edilmesi sebebiyle faturaya konu bedelin davalı tarafça davacıya ödenmemesinden kaynaklı faturaya konu bedelin davalıdan alınarak davacıya verilmesi talepli alacak davasıdır.
Taraflar arasında 05/05/2022 tarihli faktoring sözleşmesi imzalandığı hususu ihtilafsızdır. Davacının faktoring işlemine konu ürünleri dava dışı... şirketine teslim ettiği ve faktoring işlem limiti dahilinde faktoring şirketinin ödeme yapmadığı iddiası ve buna karşılık davalı faktoring şirketinin, davacı müşterisinin alıcı onaylı yükleme belgesini temin etmemesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktoring şirketi tarafından iptal edilmesi üzerine faktoring garantilerinin geçmişe etkili olarak ortadan kalktığı iddiası bulunmaktadır.
Buna göre çözümlenmesi gereken husus alıcı onaylı yükleme belgesinin bulunup bulunmadığı, bulunmuyor ise bulunmamasının faktoring garantilerini geçmişe etkili olarak ortadan kaldırıp kaldırmayacağıdır.
Taraflar arasında imzalanan Faktoring Sözleşmesinin, Faktoring Hizmetlerinin İşleyişine İlişkin Genel Hükümler başlıklı II. Bölüm 1.Maddesi; “Müşteri, işbu sözleşmenin kapsamı içinde kalan alacakları doğdukları anda AB/NTR formu ile derhal Faktor’a bildirmekle yükümlüdür. Bu bildirim, önceden müşteriye verilmiş AB/NTR Formunun, müşterinin faturasının bir nüshası ile birlikte Faktor’e imza karşılığı elden teslimi, iadeli taahhütlü mektupla ya da noter aracılığıyla yada sair tebligat usulüne uygun gönderilmesi suretiyle yapılır. Müşteri, AB/NTR formu ve faturalarla birlikte, alacağın temeline ilişkin sair belgeleri, sipariş formu, raporlar yükleme, nakliye, sigorta belgelerini, varsa çek senet gibi ödeme vasıtalarını, ayrıca teminatlarını Faktor’e usulüne ve süre kısıtlamalarına uygun olarak devir ve teslimle yükümlüdür. Fatura nüshasını ve sair eklerini ihtiva etmeyen AB/NTR formları bir hüküm ifade etmez. Müşteri, Faktor’e devir etmiş olduğu ya da bundan böyle devir edeceği fatura tutarı alacaklarının gerçek, geçerli bir ticari ilişkiye dayandığını, doğmuş alacaklara ait mal/hizmet sevkiyatlarını gerçekleştirmiş bulunduğunu, doğacak alacaklarla ilgili olarak gerçekleştireceğini, fatura konusu alacakların kayıtlarında yer aldığını, faturalarla ilgili herhangi bir iptal, iade olması durumunda bu hususu Faktor’e derhal bildirerek yerine yeni fatura düzenlemesi halinde yeni faturaları göndereceğini ve Faktor’ün talebi üzerine tüm belge asılları ile fatura koçanlarını derhal Faktor’e ibraz edeceğini, incelemesine hazır bulunduracağını gayrikabili rücu kabul, beyan ve taahhüt etmektedir.” hükmünü içermektedir.
Faktoring Garanti Hükümleri başlıklı III. Bölüm, 6.Maddesi; “Faktor, işbu sözleşme uyarınca müşteri'nin borçlusuna ait teminatları, alacak bakiyelerini garanti rizikosunun kapatılmasına tahsis edebilir. müşterinin, işbu sözleşmeye aykını herhangi bir davranışı veya iflası, aczi, müşterinin ve/veya borçlunun konkordato talebinde bulunması, konkordato mühleti alması, ödeme güçlüğü içine girmesi hallerinde ya da hakkında LOB verilmiş alacakla ilgili olarak müşteri'nin borçlusu ile doğrudan ilişkiye girmesi, devirden sonra teminal, ödeme, ödeme vasıtaları alması, faktordan yurt dışı işlemlerde GRIF hükümleri gereği muhabir faktoring şirketinden izin almadıkça aynı borçluya doğrudan ya da dolaylı olarak başkaca satışlar yapması, fatura tanzim etmesi, faktor dışında başka faktoring şirketleri vasıtasıyla aynı borçlusuna satışlar yapması, borçlusu ile arasında doğrudan ya da dolaylı iştirak ilişkisinin, müşteri ve borçlunun ortakları arasında kan veya kayın hısımlığının bulunması ya da müşteri ve borçlu arasında ticari ilişki dışında herhangi bir ilişkinin bulunması veya yurtdışı faktoring işlemlerinde muhabir faktorun ödeme güçlüğü içine düşmesi, muhabir faktorün faktor vasıtası ile yansıttığı, verdiği garantisini her ne sebeple olursa olsun ortadan kaldırması, alıcının siparişi iptal etmesi ihtimallerinde, ayrıca bir bildirime gerek olmaksızın müşteri'ye verilmiş tüm faktoring garantileri kendiliğinden geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Müşterinin, borçluya düzenlediği faturanın/faturaların nüshalarını en geç 5 gün içinde, borçluya düzenlenen fatura/faturalar dışında kalanı ve faktorun talep ettiği har türlü belge ve bilgiyi talep tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde faktor'a teslim etmemesi veya muhabirin limit iptalinde, borçluya yapılmış satışlarla ilgili, henüz faktor'a gönderilmemiş fatura, sipariş formları, yükleme belgeleri ile birlikte tüm sair belgeleri usulüne uygun olarak yine talep tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde faktora teslim etmemesi hallerinde de tüm faktoring garantileri uluslararası faktoring kuralları gereğince geçmişe etkili olarak kendiliğinden ortadan kalkar." şeklinde düzenlenmiştir.
Mahkememizce gümrük müşaviri bilirkişiden alınan 08/05/2024 tarihli raporda ve aynı tarihli finans uzmanı bilirkişilerin düzenledikleri raporda; davalı ... Faktoring'in 05.05.2022 tarihli faktoring sözleşmesine dayanılarak 09.05.2022 tarih referans no: ... sayılı limit onay bildiriminde, alacak muhtevası malların teslim konşimentosu (alıcı onaylı) alıcı onay formu olması gerektiğinin belirtildiği, ihraç edilen eşyaların taşıma belgesi .../01.08.2022 no tarihli konşimento (yeminli tercümesinde) alıcı olayı olmadığı, bu nedenle muhabirin (...) ödeme yapamayacağının belirtildiği, davalı faktoring şirketinin, davacı müşterisinin alıcı onaylı yükleme belgesini temin etmemesi nedeniyle garanti limitinin muhabir faktoring şirketi tarafından iptal edilmesi üzerine, 05.05.2022 tarihli faktoring sözleşmesinin III. Faktör Garantisi Hükümleri 6. maddesi çerçevesinde, yükleme belgeleri ile birlikte tüm sair belgelerin usulüne uygun olarak yine talep tarihinden itibaren en geç 10 içinde faktöre teslim edilmemesi halinde tüm faktor garantilerinin uluslararası faktoring kuralları gereğince geçmişe etkili olarak kendiliğinden ortadan kalkacağı, aslı gibidir onaylı konşimentonun süresinden çok sonra hatta garanti iptal tarihinden (09.11.2022) bile sonraki bir tarihte (06.3.2023) davacı şirket tarafından ibraz edilmesinin ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği, bu çerçevede davacı şirketin taleplerinin hukuken, somut olay bağlamında, GRIF kuralları, ilgili mevzuat hükümleri ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri çerçevesinde yerinde olmadığı, bu meyanda davalı faktoring şirketi tarafından yapılan uygulamanın, faktoring garantisinin iptaline ve geçmişe etkili olarak ortadan kalkmasına ilişkin GRIF hükümleri ve taraflar arasındaki faktöring sözleşmesi hükümleri ile mütenasip olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce yapılan incelemede; taraflar arasında 05/05/2022 tarihli faktoring sözleşmesinin bulunduğu, sözleşme doğrultusunda davalı aracı kılınmak suretiyle, davacının müşterisi dava dışı...'ye sattığı mallara ilişkin, dava dışı muhabir faktoring şirketi ... tarafından tanımlanan garanti limiti doğrultusunda, taraflar arasında 09/05/2022 tarihli 100.000,00 USD tutarlı limit onay bildirimi düzenlendiği görülmüştür. Davacı malların 30/07/2022 tarihinde teslim edilmesine rağmen faktoring limiti doğrultusunda davalının ödemesi gereken bedeli ödemediğini, davalı ise alıcı onaylı (kaşe+imzalı) yükleme belgesi sunulmadığından muhabir faktoring tarafından limitin iptal edildiğini ve 09/11/2022 tarihinde iptal bildiriminin davacıya gönderildiğini, bu sebeple faktoring garantisinin ortadan kalktığını beyan etmiştir. Bu doğrultuda yapılan incelemede, taraflar arasındaki sözleşmenin 6. maddesinde yükleme belgelerinin talep tarihinden itibaren 10 gün içinde faktoring şirketine sunulması gerektiği, yine GKR İşlemlerde Döküman Düzenleme Kuralları'nın 5. Maddesinde alacak konusu malların alıcıya teslim edildiğine dair alıcı onaylı teslim konşimentosunun da faktoring şirketine tesliminin gerektiği kararlaştırılmış olup, yine limit onay bildiriminde alacak muhtevası malların teslim konşimentosu (alıcı onaylı)'nun şirkete teslim edilmesi gerektiği bildirilmiştir. Ayrıca limit onay bildirim formunda geçerlilik süresine bağlı kalmaksızın muhabir tarafından limitin her an iptal edilebileceği, bu durumda muhabir tarafından limit geçersiz sayılacağından, limit onay bildirimin de geçersiz hale geçeceği davalı şirket tarafından bildirilmiştir. Dava dışı muhabir ... tarafından alıcı onaylı yükleme belgesi temin edilememesi nedeniyle 08/11/2022 tarihinde limitin iptal edildiği, davalı faktoring şirketi tarafından buna ilişkin 09/11/2022 tarihli limit iptal bildirimi düzenlendiği ve 22/12/2022 tarihli fatura konusu alacağın geri devredildiğinin bildirildiğine dair geri devir bildirimi düzenlendiği anlaşılmıştır. Davacı tarafça dava dilekçesine ekli konşimento suretinin incelenmesinde malların gemiye yüklenme tarihinin 30/07/2022, konşimentonun düzenlenme tarihinin 01/08/2022 tarihi olduğu görülmüş olup, konşimentonun orta kısmında ters şekilde dava dışı alıcı... kaşe ve imzası olduğu düşünülen bir ibare bulunduğu görülmüştür. Ancak bu konşimentonun dava dışı muhabir ... tarafından garanti limitinin iptal edildiği 08/11/2022 tarihinden ve davalı faktoring şirketi tarafından buna ilişkin limit iptal bildiriminin düzenlendiği 09/11/2022 tarihinden sonra 06/03/2023 tarihinde davacı tarafından davalıya .... Noterliğinin ... yevmiye nolu 06/03/2023 tarihli ihtarnamesi ile gönderdiği, bu tarihten önce gönderildiğine ilişkin davacı tarafça iddia ve ispatta bulunulmadığı görülmekle, Faktoring Sözleşmesinin 6. Maddesi ve GKR İşlemlerde Döküman Düzenleme Kuralları'nın 5. Maddesi gereği muhabir faktoring şirketi tarafından garanti limitinin iptal edilmesi sebebiyle davalı tarafça faktoring garantisinin ortadan kaldırılması ve alacağın davacı şirkete geri devredilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 1.692,98 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 1.265,38 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
4-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04/12/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır