T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/538 Esas
KARAR NO : 2025/464
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 19/08/2023
KARAR TARİHİ : 28/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Davacı taraf, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu kapsamında kurulan ... işleticisi olup, devlet destekli tarım sigortalarının yürütülmesinden sorumlu olan ... A.Ş.’dir. Dava dışı sigortalıya ait 1 adet büyükbaş hayvan, ... numaralı ...Poliçesi kapsamında sigortalanmıştır. 21.10.2021 tarihinde ... İli, ... İlçesi’nde meydana gelen trafik kazasında, ... plakalı aracın çarpması sonucu söz konusu hayvan telef olmuştur. İlgili aracın davalı sigorta şirketi nezdinde Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası (ZMMS) kapsamında sigortalı olduğu, kazanın meydana gelmesinde araç sürücüsünün asli kusurlu olduğu, özellikle hız sınırlarına uymayarak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 52/1-b maddesini ihlal ettiği ileri sürülmüştür. Kaza sonucu meydana gelen zarar kapsamında, davacı kurum tarafından sigortalıya 6.800,00 TL tazminat ödemesi yapılmış ve bu ödeme neticesinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesi uyarınca sigortalının haklarına halef olunmuştur. Davalı sigorta şirketine 03.02.2023 tarihinde yapılan rücu başvurusuna herhangi bir yanıt verilmediği, ayrıca taraflar arasında gerçekleştirilen arabuluculuk sürecinden de olumlu bir sonuç alınamadığı belirtilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı taraf, öncelikle davacının delillerini HMK m.121 uyarınca kendilerine tebliğ etmediğini, bu nedenle esas hakkında beyanda bulunma ve karşı delil sunma haklarını saklı tuttuklarını beyan etmiştir. Ayrıca HMK m.194 gereğince, davacının dayandığı her bir delili, hangi vakıanın ispatı için sunduğunu açıkça belirtmesi gerektiği ileri sürülmüş ve delillerin somutlaştırılması talep edilmiştir. Esasa ilişkin olarak; kazaya karışan... plakalı aracın müvekkil şirket tarafından ... numaralı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile 29.07.2021 – 29.07.2022 tarihleri arasında sigortalandığı, kazanın ise 21.10.2021 tarihinde meydana geldiği ifade edilmiştir. Bu kapsamda davalı şirketin sorumluluğunun yalnızca sigortalının kusuru ve poliçe limitleri ile sınırlı olduğu vurgulanmıştır. Kaza tarihindeki poliçe limiti araç başına 43.000,00 TL’dir. Davalı taraf, olayla ilgili olarak Tarım Sigortaları Havuzu’na 07.03.2023 tarihinde 1.700,00 TL rücuen tazminat ödemesi yapıldığını, bu ödemenin sigorta şirketleri arasında mutabakat kapsamında gerçekleştirildiğini, hasar dosyasının celbiyle söz konusu ödemenin içeriğinin tespiti gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca davacının, TTK m.1472 kapsamında rücu hakkı kazanabilmesi için geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak gerçek hak sahibine uygun şekilde ödeme yapmış olduğunu ve bu ödemenin poliçe teminatı kapsamında gerçek zararı karşılamış olması gerektiğini, bu unsurların varlığının ancak uzman bilirkişi incelemesiyle tespit edilebileceğini ileri sürmüştür. Davalı şirket, ayrıca davacı tarafın usule uygun başvuru yapmadığını, yeterli belge sunmadığını ve bu nedenle dava şartının gerçekleşmediğini savunmuş; başvurunun süresinde yapılmadığını, bu nedenle zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu belirtmiştir. Davacı tarafça ibraz edilen ekspertiz raporundaki taleplerin fahiş ve tek taraflı olduğu, KDV talebinin ise fatura ibraz edilmediğinden ve yansıtma faturası düzenlenmediğinden reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir. İskonto uygulamasının zorunlu olduğu ve Karayolları Motorlu Araçlar ZMMS Genel Şartları uyarınca sigorta şirketinin yalnızca anlaşmalı servis bedelleri ile sınırlı olarak sorumlu tutulabileceği savunulmuştur. Son olarak, müvekkil şirketin sorumluluğunun yalnızca sigortalının kusuru ile ve poliçe limiti ile sınırlı olduğu, kazada sigortalıya atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı, bu nedenle başvurunun reddi gerektiği, ayrıca avans faizine ilişkin talebin de yerinde olmadığı ifade edilmiştir. Tüm bu nedenlerle, davalı taraf, davanın öncelikle usulden, aksi takdirde esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; Devlet Destekli Büyükbaş Hayvan Hayat Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalıya ödenen bedelin rücuen tazmini talepli davada, kusur oranına, davalının davadan önce ilgili hasarla ilgili ödeme yapıp yapmadığına, rücuen tazminat talebi için şartların olup oluşmadığına ilişkin olduğu görüldü.
DELİLLER;
... Şirketi Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... numaralı hasar dosyası celp edilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 14/05/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" 21.10.2021 tarihli tek taraflı, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda; tarafların eşit oranda asli kusurlu olduğu, kusur oranınının %50 (Yüzdeelli) olduğu; Dava Konusu Trafik Kazasında Telef Olan ... Kulak Numaralı Büyükba: Hayvanın Sahibi Dava Dışı ...'ın; 21.10.2021 tarihli tek taraflı, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda; eşit oranda asli kusurlu olduğu, kusur oranınının %50 (Yüzdeelli) olduğu; Dava konusu 21.10.2021 tarihinde meydana gelen kazanın davacı Tarsim Havuzu tarafından tanzim edilmiş Hayvan Hayat Sigorta poliçesi vadesi ve teminat kapsamında meydana geldiği, Davacı ... tarafından hasar dosyası kapsamında yapılan tespitler sonucu Sigorta Genel ve Özel şartları kapsamında 6.800,00TL hasar tazminatı dava dışı sigortalıya ödendiği, Dava konusu kazanın meydana gelmesinde tarafların %50 şer kusur durumu, davalı ZMSS Şirketi ... sigorta tarafından ödenen 1.700,00 TL rücu tazminatı dikkate alındığında tespit edilen 1.700,00 TL bakiye zarardan davalı ... Sigorta teminat kapsamında ve TTK 1472 halefiyet Kuralı gereği sorumlu olacağı faiz ve sair talepler sayın mahkemenin takdirinde olacağından tarafımızdan değerlendirme yapılamadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince ek bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 02/04/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;"Dosya kapsamına eklenen, Karayolları Genel Müdür tarihli yazısı ile ... Jandarma Komutanlığının yazısı doğrultusunda, kök raporda kusur yönünden belirtilen kanaatlerimizde herhangi bir değişiklik bulunmadığı; Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ZMMS Olduğu ... Plakalı Aracın sürücüsü dava dışı ...'in 21/10/2021 tarihli tek taraflı, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda, eşit oranda asli kusurlu olduğu, kusur oranının %50 (yüzdeelli) olduğu, Dava konusu 21.10.2021 tarihinde meydana gelen kazanın davacı ...'m Havuzu tarafından tanzim edilmiş Hayvan Hayat Siğorta poliçesi vades ve teminat kapsamında meydana geldiği, Davacı ... tarafından hasar dosyası kapsamında yapılan tespitler sonucu Sigorta Genel ve Özel şartları kapsamında 6.800,00 TL hasar tazminatı dava dışı sigortalıya ödendiği Dava konusu kazanın meydana gelmes nde tarafların %50 şer kusur durumu, davalı ZMSS Şirket ... sigorta tarafından ödenen 1.700,00 TL rücu tazminatı dikkate alındığında tespit edilen 1.700,00 TL bakiye zarardan davalı ... Sigorta teminat kapsamında ve TTK 1472 halefiyet kuralı gereği sorumlu olacağı faiz ve sair talepler sayın mahkemenin takdirinde olacağından tarafımızdan değerlendirme yapılmadığı"sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava dışı sigortalı ...'a ait küçükbaş hayvanların, 16.10.2021-16.10.2022 vadeli ... numaralı ... Sigorta poliçesi ile davacı kurum nezdinde sigortalandığı, işbu poliçe kapsamında sigortalı 1 adet büyükbaş hayvanın ... İli ... İlçesi'nde meydana gelen trafik kazasında, ... plakalı aracın çarpması sonucu telef olduğu, söz konusu aracın, davalı sigorta şirketi nezdinde Karayolları zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğu ve kazanın meydana gelmesinde ... plaka sayılı araç sürücüsünün kusurlu olduğu iddiasıyla açılan eldeki davada, dava dışı sigortalıya ödenen sigorta tazminatının rücuen tahsili talep edilmektedir.
Trafik kazası sonucu telef olan 1 büyükbaş hayvan için, dava dışı sigortalıya davacı kurum tarafından toplam 6.800,00-TL hasar tazminatı ödendiği dosyadaki dekonttan anlaşılmıştır.
Kaza tespit tutanağının incelenmesinde sürücü ...'in sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araç ile ... İlçesinden ... Mahallesi istikametine seyir halinde iken belirtilen noktaya geldiğinde yolda bulunan sahipli büyükbaş hayvanın yola çıkması sonucu sürücü aracı durduramayarak aracın ön kısmı ile hayvana çarpması neticesinde tek taraflı yaralanmalı trafik kazasının meydana geldiği, aracın hayvana ilk çarptığı noktadan 60m sürükleyerek durduğunun tespit edildiği, kazanın oluşumunda büyükbaş hayvan sahibi ...'ın KTK 69/2 maddesini ihlal ettiğinden kusurlu olduğu, ...'in KTK 52/1-B maddesini ihlal ettiğinden kusurlu olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizce deliller toplanmış, 14/05/2024 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır. Raporda, kaza mahallinde yapılan incelemede, hız sınırının 80 km/h olmasına rağmen sürücünün yaklaşık 108,9 km/h hızla seyrettiği, görüşü engelleyen bir durumun bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle sürücünün, 2918 sayılı KTK’nın 52/b maddesinde belirtilen "hızın yol, görüş ve trafik şartlarına göre ayarlanması" kuralını ihlal ettiği, olası risklere karşı hızını kontrol altında tutmadığı, frenleme tedbirlerini uygulamadığı ve gerekli dikkat ile özeni göstermediği değerlendirilmiştir. Bu sebeple kazada %50 oranında asli kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. Dava dışı Zühre Kızılarslan’ın sahibi olduğu büyükbaş hayvanın; kontrolsüz ve başıboş şekilde karayoluna çıkarak kazaya sebep olduğu, hayvanın bakım ve gözetim sorumluluğunun sahibinde bulunduğu dosya kapsamındaki belgelerden anlaşılmıştır. 2918 sayılı KTK’nın 69. maddesi gereği, yerleşim birimi dışındaki karayollarında hayvanların başıboş bırakılması yasak olup, hayvan sahibinin bu kurala uymadığı, gerekli özeni göstermediği ve kazaya bu şekilde neden olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle hayvan sahibi de %50 oranında asli kusurlu bulunmuştur.
Davacı vekilinin rapora karşı itirazları ve talebi üzerine ... İlçe Jandarma Komutanlığına müzekkere yazılarak "Komutanlığınızca kaza tespit tutanağı düzenlenen ...'in ... plakalı aracı ile karıştığı 21/10/2021 günü saat 19:30 sıralarında meydana gelen hayvana çarpma olayı ile ilgili ... İlçesinden ... Mahallesine istikametine seyit halinde iken kazanın gerçekleştiği 07-06 ... İl Yolunun 23 KM+200M noktasından önce istikamet üzerinde hayvan çıkabilir tabelasının bulunup bulunmadığının, var ise kazanın gerçekleştiği noktadan ne kadarlık mesafe öncesinde bulunduğunun" tespiti istenilmiş, ... İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından mahkememize cevap verilmiş. Verilen cevap da dikkate alınarak ek rapor düzenlenmesi istenilmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 02/04/2025 tarihli ek raporda; dosya kapsamına eklenen, Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğünün 21.11.2024 tarihli yazısı ile ... Jandarma Komutanlığının yazısı doğrultusunda, kök raporda kusur yönünden belirtilen kanaatlerde bir değişiklik olmadığı belirtilmiştir.
6098 Sayılı TBK 67 maddesinde düzenlenen hayvan tutanın (idare edenin) sorumluluğu, özel bir sorumluluktur. Anılan madde hükmüne göre, hayvanın bakımını ve yönetimini, dikkat, özen ve gözetim görevini üzerine alan ve ondan sürekli şekilde faydalanan kişi, hayvanı bulunduran sıfatıyla bu hayvanın sebebiyet vermiş olduğu zararları ödeme yükümlülüğü altındadır. (Yargıtay 3 HD ... E- ... K sayılı ilam)
6098 Sayılı TBK 67 maddesindeki hayvan; insan tarafından elde tutulabilen, yönetilebilen kontrol edilebilen üzerinde hakimiyet kurulabilen hayvandır. Yani söz konusu hayvan o kişinin hâkimiyeti altında olmalıdır. Hayvanın maliki olması şart olmayıp, oluşan zarar sırasında hayvan o kişinin gözetimi altında ise sorumlu olmaktadır.
Bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişi, sahibi olduğu hayvanın başkasına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almak, hayvan üzerinde somut durumun gerekli kıldığı her türlü gerekli özeni ve dikkati göstermek zorunda tutulmuştur.
Özen ve gözetimin derecesi somut olaydaki durum ve şartlara, hayvanın huyu, cinsi, yaşı, tehlikeliliği ve tepkisi göz önünde tutularak değerlendirilmelidir. Hayvan bulunduranın muhafaza ödevi yanında ayrıca hayvanı gözetme ödevi de bulunmaktadır. Tutucunun yükümlü olduğu diğer bir ödev de bakım ödevidir, tutucu; özel durumun gerekli kıldığı her türlü bakım tedbirlerini almalıdır. Gözetim ödevinin her an kesintisiz yerine getirilmesi şart değildir. Buradaki ölçü somut duruma göre gerekli zamanlarda zorunlu bakım, yönetim, gözetim ve denetimdir. Bulunduran veya yardımcısının bakım, denetim ve gözetimi fiilen yapması gerekir. Özen veya gözetim ödevi subjektif olmayıp objektif niteliktedir. (Prof. Dr.Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, sf.636)
6098 Sayılı TBK 67 maddesi gereğince hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için kusuru aranmaz ancak sorumluluktan kurtulabilmesi; hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat etmesine bağlıdır. Bu durumun ispat edilememesi halinde oluşan zararı tazmin etmek zorundadır. Bu zarar maddi bir zarar olabileceği gibi manevi bir zarar da olabilir. Ancak, hayvan tutucunun aynı zamanda kusuru varsa, bu kusur munzam (ek) kusur olarak göz önünde tutulur. Munzam kusur halinde, kusursuz sorumlu kişi illiyet bağını kesen sebeplere dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı gibi tazminat miktarının takdirinde bu kusur göz önünde tutulacaktır.
Hayvan idare eden, hayvana koruyucu olan herkes değildir. Bir başkasının yardımcısı olarak korumayı yapan, hayvan tutan olarak değerlendirilmez. Hayvan tutan, hayvanı eli altında bulundurarak koruyan ve ondan ekonomik yönden yararlanan kişidir. Genellikle bu hayvan sahibidir, ancak bu mutlak değildir: Seyis, çoban, taşıyıcı bu kavramın dışında kalır (Ferid Hakkı Saymen,Türk Eşya Hukuku,1954,sf 428). Hayvanın verdiği zarardan hayvanı idare altında bulunduran kişi sorumlu olur, hayvanı yönetiminde bulundurandan maksadın, hayvanın bakımında gözetiminde, muhafazasında ve ondan yararlanmada karar yetkisine sahip olan kişi olduğu, hayvanı yönetiminde bulunduran kişinin, hayvan üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan kimse ile eş anlamlı değildir (Mustafa Reşit Karahasan, Sorumluluk ve Tazminat Hukuku, 1.Cilt, 1989, sf 501).
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) 69 maddesi: "Yerleşim birimleri dışındaki karayolunda, taşıt yolu üzerinde zorunlu haller dışında hayvan bulundurmak, karayollarının yasaklanmamış, kesimlerinde ise hayvanla çekilen veya elle sürülen araçları, hayvanları, hayvan sürülerini ve binek hayvanlarını trafik kurallarına uymadan sürmek ve bunları sürme yeteneğinden yoksun kimselerin yönetimine vermek veya başı boş bırakmak yasaktır... , ...Taşıt yolunu kullanmak zorunda olan hayvan sürü ve kümelerini sevk ve idare edenler yönetmelikte belirtilen usul ve şartlara uymak zorundadırlar." şeklinde düzenlenmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde davacının bilirkişi raporunda belirttiği üzere "hayvan çıkabilir" tabelasının bulunması tek başına hayvan bulunduranın sorumluluğunu kaldırmaz. Nitekim somut olayda davacı, sigortalısının hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat edememiştir. Davalı sigortalısının dava konusu kazada hız limitinin 80 km/h olduğu yerde aracını yaklaşık 108,9 km/h hızda kullandığı tespit edildiğinden, davacının sigortalısının ise hayvanı başıboş bırakarak hayvanın yola çıkmasına sebebiyet vermesinden tarafların %50 oranında eşit kusurlu bulunmasına yönelik bilirkişi raporu hüküm kurmaya ve denetime elverişli görülüp hükme esas alınmıştır. Buna göre davacının talep edebileceği tazminatın davalı tarafça davacıya davadan önce yapılan 1.700,00 TL'lik ödeme gözetildiğinde (6.800,00/2=3.400,00,-1.700,00=1.700,00) 1.700,00 TL olduğu anlaşılmakla 1.700,00 TL tazminatın, 23/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
1.700,00 TL tazminatın, 23/12/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 116,13 TL nispi karar harcının, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile artan 153,72 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
3-Kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 1.700,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 3.400,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yatırılan toplam 424,38 TL (269,85 TL BHV, 38,40TL VSH, 116,13 TL karar harcı) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 13.772,50 TL (272,50 TL tebliğler ve posta, 13.500,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre hesaplanan 4.590,83TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine bakiye yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına,
7-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davadaki kabul ve red oranına göre; 2.080,00TL'sının davacıdan, 1.040,00 TL'sının davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda miktar itibariyle kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2025
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır