T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/755 Esas
KARAR NO:2024/254
DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:23/11/2023
KARAR TARİHİ:24/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı tarafından müvekkili aleyhine 31.08.2018 keşide tarihli 240.000,00 TL bedelli ... seri numaralı çeke dayalı olarak icra takibine girişildiğini müvekkilinin takip alacaklısı şirkete böyle bir borcunun bulunmamakta olduğunu davalı şirketin başlatmış olduğu icra takibi haksız ve kötüniyetli olduğunu davalının icra takibine konu etmiş olduğu çekin ... plakalı aracın satımına ilişkin olarak verilmiş olduğunu satış sözleşmesine aykırı olarak aracın mülkiyetinin müvekkilinin devredilmediği gibi aracın da müvekkilinden iade alınmış olduğu için verilen çekin iadesi gerekirken davalı tarafından haksız ve hukuka aykırı bir şekilde icra takibi başlatıldığını gelinen noktada; aracın devri gerçekleştirilmemiş olduğunu müvekkilinin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca davalıdan alacaklı konumda olduğunu bu açıdan da icra takibine konu edilen çek yönünden menfi tespit davası ikame etmek gerektiğini taraflar arasındaki uyuşmazlığın net bir şekilde anlaşılabilmesi adına; taraflar arasındaki hukuki ve ticari ilişki ile görülen davalara ve müvekkilinin neden borçlu olmadığına değinmek gerektiğini müvekkili ile davalı tarafın, 11.04.2018 tarihinde; ... plakalı aracın müvekkilinin satışı açısından anlaşmış; anlaşma uyarınca işbu bedele ilişkin yine müvekkili tarafından davacıdan satın alınan ancak devri gerçekleştirilmemiş olan ... plakalı aracın davalıya iade edildiğini ve bu araç için ödenen 370.000,00 TL satış bedelinden mahsup edildiğini, kalan miktar için ise 24 adet senet düzenlendiğini davalı tarafın, satışa konu aracı müvekkiline teslim etmiş ise de; üzerinde kredi çekilmiş olduğu için rehin olduğunu ve bu haliyle devredemediğini ancak kira sözleşmesini düzenleyerek aracı teslim edebileceğini belirttiğin müvekkili tarafından, daha öncesinden de davalıdan başka araç alınmış olduğu için davalının bu beyanına güvenilerek; satış bedeline ilişkin taksit ödemelerinin yapıldığını, ancak davalı tarafından ödenen taksitlere ilişkin olarak alınan senetler müvekkiline iade edilmediğini, müvekkili tarafından aracın tescil işlemi yapılmasının talep edildiğinde ise de ısrarla davalı tarafın bu işlemi yapmaktan kaçındığını yukarıda arz ve izah edilen ve sayın Mahkeme tarafından resen tespit ve takdir edilecek nedenlerle; başkaca her türlü dava açma, beyan ve talepte bulunma hakkının saklı kalmak kaydı ile; öncelikle tedbiren takibin teminatsız olarak müvekkili yönünden durdurulmasını, müvekkilinin .... İcra Müdürlüğünün ... Esas (... Yeni Esas) sayılı dosya kapsamında davalı şirkete borçlu olmadığının tespitini, davalının haksız ve kötü niyetli icra takibi başlatmış olması nedeniyle dava değerinin % 20’si üzerinden kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Huzurdaki davada menfi tespiti istenen 240.000.Tl.lik çekin .... İcra dairesinden ... E. İle icra takibine konulduğunu ve davacının bu çekle ilgili borçlu olmadığı aksine alacaklı olduğu iddiasıyla .... İcra Dairesi ... E. İle karşı icra takibi yaptığını bu icra takibine dayanak olarak gösterilen; 21.11.2017 tarihli 100.000,00 TL’lik ödemeyi gösteren dekont, 27.12.2017 tarihli 996,66 TL’lik ödemeyi gösteren dekont, 16.01.2018 tarihli 43.000,00 TL’lik ödemeyi gösteren dekont, 22.01.2018 tarihli 53.100,00 TL’lik ödemeyi gösteren dekont, 22.02.2018 tarihli 53.100,00 TL’lik ödemeyi gösteren dekont, 23.02.2018 tarihli 5.000,00 TL’lik ödemeyi gösteren dekont,ve 08.05.2018 tarihli 20.000,02 TL’lik ödemeyi gösteren dekont ile sabit olduğu üzere müvekkili tarafından davalıya aracın satış bedeli için ödeme yapıldığını bu ödemelerin dışında da elden, senet ve çek verilmek suretiyle de ödeme yapıldığı beyan ve talepleri olduğunu bu icra takibine itirazı üzerine; Davacı ... .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ... Esas ile itirazın kaldırılmasını talep etmiş ve bu talebi ... K. Numaralı kararla alacağını ispat edemediğinden reddedildiğini kambiyo senedi gereği ve kabul edilmediği takdirde temel ilişki nedeniyle de müvekkilinin alacaklı olduğu gözetilerek davanın reddini, %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, masraf ve vekalet ücretinin karşı yana teşmili yolunda karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; taraflar arasında imzalanan 11/04/2018 ve 01/06/2018 tarihli sözleşme gereği, davacı tarafça davalı tarafa ciro edilen çeke dayanılarak takibe geçilen .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (yeni ... esas) sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespiti taleplerinin sübut ve miktarı noktasında toplanmış olduğu görüldü.
DELİLLER;
.... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... Asliye Ceza Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; taraflar arasında imzalanan 11/04/2018 ve 01/06/2018 tarihli sözleşme gereği, davacı tarafça davalı tarafa ciro edilen çeke dayanılarak takibe geçilen .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas (yeni ... esas) sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespiti taleplerinin sübut ve miktarı noktasında toplanmış olan menfi tespit davasıdır.
Davalı şirket yetkilisi ... hakkında suç uydurma fiiline istinaden görülen .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas, ... karar sayılı dosyasında, sanığın "Ben ...ve İnşaat San Tic Şti’nin yetkilisiyim. ... plakalı aracı babam için almıştım. Bu aracın kredi ödemeleri devam ediyordu. Ben oto kiralama ve araç alım satım işi yapıyorum. Babam bir süre aracı kullandıktan sonra bu aracı almak için ... talepte bulundu. Aracın kredi borcu devam ettiği için o an resmi satış yapamadık. Aracı ...’a kiraladık. ... kira borcu öder gibi aracın taksidini ödeyecekti.24 ayın sonunda da aracın devri ...’a yapılacaktı. Aramızda sözleşme düzenledik. ... 3 aylık kira bedeli karşılığında 240.000,00 TL’lik çek verdi. Sözleşmede belirttiğimiz gibi 24 ay süreyle 30.12.2018 tarihinden başlamak üzere 45.150,00 TL kira bedeliyle aracı kiraladık. Daha sonrasında ... yanında ... isimli kişiyle gelip aracın ona kiralanacağını söyledi. Bunun üzerine ... 105.000,00 TL ödeme yaptı ve 240.000,00 TL’lik çek verdi. Biz bir sözleşme düzenledik. Daha doğrusu her ikisi birlikte geldiğinde 240.000,00 TL’lik 31.08.2018 tarihli çeki ... verdi. Yani bu sözleşme dolayısıyla bana tek bir 240.000,00 TL’lik çek verildi. Ben işim gereği kiralanan araçları ...’e bildiriyorum. Bu kiralanan araçların takibi için gereklidir. Ben bu aracın başkalarına kiralandığını öğrenince aracın bulunduğu yeri araştırdım. Ancak Yozgat’ta olduğunu öğrendim. Araca Yozgat’ta ulaştım. Aracı bana polisler teslim etti. Ben araç başkalarına kiralandığı için şikâyette bulundum. Benim hukuki sorumluluğum doğuyordu. Normal koşullarda ... ve ...’in ödemeye ilişkin bir sorunu yoktu.” şeklinde beyanda bulunduğu, yargılama sonucunda sanığın adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği celbedilen ceza dosyasından anlaşılmıştır. Davalı tarafından davacı ve keşideci hakkında başlatılan .... İcra dairesinin ... esas sayılı dosyası celbedilmiş olup, bu dosyada da herhangi bir ödeme yapılmadığı kapak hesabından anlaşılmıştır.
Çek keşidecisi şirket yetkilisi hakkında da çekle ilgili karşılıksız işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçlamasıyla dosyamız davalısı hakkında şikayette bulunulduğu, .... İcra Ceza Mahkemesi'nin ... karar sayılı dosyasında sanığın cezalandırılmasına karar verildiği görülmüştür.
Taraflar arasında düzenlenen 11/04/2018 tarihli araç satış sözleşmesi, 01/06/2018 tarihli davacı, davalı ve dava dışı ... arasında düzenlenen alt kira sözleşmesi dosya içerisine alınmıştır.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı 15/12/2021 tarihli kararının incelenmesinde, davacının mahkememiz dosyası davacısı, davalının mahkememiz dosyası davalısı olduğu, dava konusunun sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı 105.000,00 TL'lik nakit ödeme ve 240.000,00 TL'lik çek bedelinin tahsili için davalı aleyhine girişilen .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında icra takibine vâki itirazın İİK'nun 67.maddesi gereğince iptali ile takibin devamına ve icra inkâr tazminatı istemine ilişkin olduğu, mahkemece davalı şirket yetkilisi isticvab edilmiş, beyanında "ben ...'nin yetkilisiyim, davacı ile araç satışına ilişkin bir sözleşme yapılmıştı. Ancak araç üzerinde kredi olduğu için devredilememişti. Bu araca istinaden senet alınmıştı, ancak sonra senetler ödenmedi. Daha sonra ...'ın almış olduğu aracı alt kiracı olarak ...'e kiraya verdiği ve benimde imzam olan 01/06/2018 tarihli sözleşmeye göre araç bedelinden düşülmek üzere 240.000,00 TL bedelli çek verildi. Ancak daha sonradan bu çek bedeli ödenmedi. Ayrıca burada da belirtildiği üzere 105.000,00 TL bedelli bir nakit para alınmamış olup, 240.000,00 TL bedelli çek ödendiğinde ...'e 105.000,00 TL iade edileceği kararlaştırılmıştı. Ben nakit olarak 105.000,00 TL iade almadım, 240.000,00 TL'lik çekle ilgili de .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasında takip yapılmış, ancak herhangi bir ödeme olmamıştır ve çek bedeli tahsil edilememiştir. Davacı, aracı benden habersiz alt kiracılara verdiği gibi bu olay nedeniyle diğer alt kiracılarda mağdur olmuştur. " şeklinde beyanda bulunmuş, .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında 06/02/2020 tarihli duruşma tutanağında sanık ifadesi okunarak davalı şirket yetkilisinden sorulduğunda; "ben 105.000,00 TL ödeme yapıldı dediğimde, bu ödemenin yapıldığını zannediyordum. Ancak sonradan muhasebeciden ödemenin yapılmadığını öğrendim. Daha doğrusu bu konuyla ilgili kafam karıştı, yanlış olarak beyanda bulunmuş ya da yanlış hatırlamış olabilirim. Ancak sonradan ben muhasebeciyle görüştüğümde bu ödemenin yapılmadığı bilgisi bana verilmişti. Bende bu nedenle zaten ifademin devamında yalnızca 240.000,00 TL'lik çek verildiğini belirttim. Sonuç olarak ben 105.000,00 TL'lik bir ödeme almadım" şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür. Mahkemece 105.000,00 TL'lik nakit para yönünden gerek dosyada bulunan ve tarafların kabulünde olan 01/06/2018 tarihli alt kira sözleşmesi, gerek davalı şirket yetkilisinin ceza dosyasındaki beyanı ve gerekse mahkememizce yapılan isticvabta davalı şirket yetkilisinin beyanları bir arada değerlendirildiğinde, davalının bu miktar yönünden sebepsiz zenginleştiği ve davacının takibe konu etmiş olduğu 105.000,00 TL'lik nakit alacak yönünden davasında haklı olduğu kabul edilerek bu kısım yönünden davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takibin devamına takibe konu yapılan 240.000,00 TL'lik çekin de yine taraflar arasındaki geçersiz sözleşmeye istinaden verildiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamakta ve kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmekte ise de, davalı tarafça davacı aleyhine çekin tahsili talebiyle başlatılan .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında çek bedelinin tahsil edilmediği anlaşılmış olduğundan 240.000,00 TL'lik çek yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Kararın istinaf edilmesi üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2022/710 esas, 2023/84 karar sayılı ilamında "Mahkemece 01/06/2018 tarihli sözleşmede taraf olan davalı şirket yetkilisi isticvab edilmiş, beyanında "ben ...'nin yetkilisiyim, davacı ile araç satışına ilişkin bir sözleşme yapılmıştı. Ancak araç üzerinde kredi olduğu için devredilememişti. Bu araca istinaden senet alınmıştı, ancak sonra senetler ödenmedi. Daha sonra ...'ın almış olduğu aracı alt kiracı olarak ...'e kiraya verdiği ve benimde imzam olan 01/06/2018 tarihli sözleşmeye göre araç bedelinden düşülmek üzere 240.000,00 TL bedelli çek verildi. Ancak daha sonradan bu çek bedeli ödenmedi. Ayrıca burada da belirtildiği üzere 105.000,00 TL bedelli bir nakit para alınmamış olup, 240.000,00 TL bedelli çek ödendiğinde ...'e 105.000,00 TL iade edileceği kararlaştırılmıştı. Ben nakit olarak 105.000,00 TL iade almadım, 240.000,00 TL'lik çekle ilgili de .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasında takip yapılmış, ancak herhangi bir ödeme olmamıştır ve çek bedeli tahsil edilememiştir. Davacı, aracı benden habersiz alt kiracılara verdiği gibi bu olay nedeniyle diğer alt kiracılarda mağdur olmuştur. " şeklinde beyanda bulunmuştur.Şirket yetkilisinin .... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasındaki 06/02/2020 tarihli duruşma tutanağında sanık sıfatı ile verdiği ifadesindeki beyan yönünden "ben 105.000,00 TL ödeme yapıldı dediğimde, bu ödemenin yapıldığını zannediyordum. Ancak sonradan muhasebeciden ödemenin yapılmadığını öğrendim. Daha doğrusu bu konuyla ilgili kafam karıştı, yanlış olarak beyanda bulunmuş ya da yanlış hatırlamış olabilirim. Ancak sonradan ben muhasebeciyle görüştüğümde bu ödemenin yapılmadığı bilgisi bana verilmişti. Bende bu nedenle zaten ifademin devamında yalnızca 240.000,00 TL'lik çek verildiğini belirttim. Sonuç olarak ben 105.000,00 TL'lik bir ödeme almadım" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Ancak; icra takip dosyasında davalı-borçlu şirket tarafın verdiği itiraz dilekçesinde 105.000,-TL nakit paranın alındığı bildirilmekle ,bu hususun ispatına gerek olmadığı anlaşılmıştır. Dava dayanağı takip dosyasında asıl alacak kalemleri arasında yer alan ve takibe konu yapılan 240.000,00 TL'lik çekin de taraflar arasındaki geçersiz sözleşmeye istinaden verildiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Mahkememece ; çek'in kural olarak bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmekte ise de, somut olayda davalı tarafça davacı aleyhine çekin tahsili talebiyle başlatılan .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında çek bedelinin tahsil edilmediği, davacı tarafça çek bedelinin tamamen ya da kısmen ödendiği yönünde bir savunmada da bulunulmadığı ,bu sebeple takibe konulan çek bedeline yönelik davalı itirazının yerinde bulunduğuna dair kabul ve takdirinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Diğer yandan itiraz dilekçesi içeriğine göre 105.000,-TL nakit paranın alndığı bildirildiğinden,geçersiz sözleşme sebebiyle verilen bu miktardaki paranın davacının mal varlığında davalı mal varlığı aleyhine bir eksilme yarattığı,davalının bu miktarda sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne dair verilen kararda maddi vakıa ve hukuki denetim yönlerinden usul ve hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı tarafın istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerekmiştir." gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.
Somut olayda taraflar arasında 11/04/2018 tarihli araç satış sözleşmesi imzalanmış, 01/06/2018 tarihli davacı, davalı ve dava dışı ... arasında alt kira sözleşmesi imzalanmıştır. Taraflar arasında imzalanan 11/04/2018 tarihli araç satış sözleşmesinde, davacının kiralamış olduğu araca istinaden 31/08/2018 tarihli 240.000,00 TL bedelli çek alındığı, alt kiracı olarak ...'in aracı teslim ettiği takdirde ve 240.000,00 TL bedelli çek ödendiği takdirde ...tarafından kendisine 105.000,00 TL iade edileceğinin bildirildiği görülmüştür. Yukarıda ayrıntısı açıklanan .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı 15/12/2021 tarihli kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 2022/710 esas, 2023/84 karar sayılı ilamı ile kesinleşmiş olup, kararlarda mahkememizde dava konusu olan 240.000,00 TL'lik çekin taraflar arasındaki geçersiz sözleşmeye istinaden verildiği hususunun sabit olduğu, bununla birlikte verilen 105.000,00 TL nakit paraya ilişkin bedelin iadesine ilişkin itirazın iptali hükmü kurulduğu görülmüştür. Dava konusu araç satış sözleşmesinin resmi şekilde düzenlenmemiş olması nedeniyle, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 20/d maddesi uyarınca geçersiz olduğu anlaşılmakta olup, bu tür geçersiz sözleşmelerde taraflar sözleşme uyarınca birbirlerine verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri isteme hakkına sahiptirler. Geçersiz sözleşmeler taraflarca hak ve borç tahmil etmeyeceği için, taraflar ancak verdiklerini karşılıklı olarak haksız iktisap hükümleri uyarınca geri alabilirler. Bu bağlamda alıcı taraf satıcıdan ancak ödediği bedelin iadesini isteyebilir. Aracın alıcıda kaldığı dönem için kullanma bedeli kira, ecrimisil adı altında talepte bulunulamaz. Satıcı taraf ise sadece aracın iadesini isteyebilir. Satış bedelinin satıcıda kaldığı süre için faiz istenemez. Açıklanan nedenlerle, dava konusu 240.000,00 TL'lik çekin takip dayanağı olduğu .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas (yeni ... esas) sayılı dosyası nedeni ile davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş, davalının aracın davacı tarafından kullanıldığı, kiralandığı, kazanç elde edildiği yönündeki beyanları yukarıda açıklanan gerekçelerle mahkememizce kabul görmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
Davanın KABULÜ ile;
Davacının .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas (yeni ... esas) sayılı dosyası nedeni ile davacıların davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
Davacının kötü niyet tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine,
1-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 18.249,44 TL nispi karar harcının peşin alınan 4.562,36 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 13.687,08 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 42.073,42-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 4.870,61 TL( 269,85 TL BVH, 38,40TL VSH, 4.562,36 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 300,00 TL ( 300,00 TL tebliğler ve posta) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı; 6100 sayılı HMK'nun 342 ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/04/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır