T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/118
KARAR NO: 2024/368
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 29/12/2022
KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Mahkememizin 2022/902 Esas sayılı dosyasında 15/02/2024 tarihli celse 1 nolu ara karar ile; " Dava konusu; ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.03.2023, ... seri no'lu, 50.000 TL bedelli çek ile, ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.03.2023, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli çekler yönünden dosyanın tefriki ile ayrı esasa kaydına," dair karar verilmiş olup; yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in ... ismiyle şahıs işletmesi olduğunu, bu iş yeriyle ilgili olarak elinde bulundurduğu ve ciranta olarak yer aldığı (1)...bank ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.01.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 25.000 TL bedelli, (2) ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.01.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli, (3) ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.01.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 300.000 TL bedelli, (4) ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.03.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 50.000 TL bedelli, (5) ...bank ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.01.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 6.000 TL bedelli, (6) ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.03.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli, (7) ...bank ... şubesine ait, keşidecisi..., keşide tarihi 28.02.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli, (8) ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ... A.Ş., keşide tarihi 28.02.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 89.159,40 TL bedelli, (9) .... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ...Ltd. Şti., keşide tarihi 28.02.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 50.000 TL bedelli, (10) ...bank ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 29.02.2023, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 30.000 TL bedelli çeklerin müvekkili tarafından ...Tic. A.Ş. (..., ... VD - ...)'ye 03.10.2022 tarihinde Aras Kargo aracılığı ile gönderildiğini, kargonun tesliminden sonra "Kargo poşetinin katlı yerinin bir kısmının kesik olduğu, çeklerin kargo aşamasında çalınmış olduğu'" ilişkin müvekkiline bilgi verildiğini, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmiş olmasının müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, meşru hamil olmayan kişilerce tahsiline mahal vermemek, çek bedellerinin bankalardan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulması, devamında da 11 adet çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi için ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyası ile zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali davası açıldığını, Zayi olan 11 adet çek arasında keşide tarihi en yakın olan ...bank ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.11.2022, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 10.000 TL bedelli çeke ilişkin olarak davalılardan ...Ltd. Şti. tarafından öncelikle ihtiyati haciz kararı alınarak müvekkilin de aralarında borçlu olarak yer aldığı ... 14. İcra Müdürlüğünün...E. sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatılmış olup ödeme emrinin müvekkile tebliğ edilmesiyle çekin kötü niyetli kişilerin eline geçtiği anlaşıldığını, icra takip dosya borcu, hadiz tehdidi altında olması sebebiyle çekin keşidecisi-dava dışı ... tarafından ödenmek zorunda kalındığını, icra takibine konu çekte müvekkilden sonra gelen cirantalar, davalı şirketler ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti., ... Ltd. Şti., ...Şti. ve ...Şti. olduğunu, İş bu şirketlerin yetkilileri olan diğer davalılar ..., ..., ... ve ... ile dava dışı ... Taşımacılık A.Ş. çalışanları (... no'lu kargo gönderisini 03.10.2022 ile 04.10.2022 tarihleri arasında taşıyan, kimlik bilgileri tarafımızca bilinmeyen çalışanlar) hakkında hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçlarıyla ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma numaralı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, .... 14. İcra Müdürlüğünün... E. sayılı dosyasna konu çekte müvekkilden sonra ciranta olarak görünen davalı ...Ltd. Şti. ile müvekkili arasında hiçbir hukuki ve ticari bir ilişki, bağ olmadığını, icra takibinde alacaklı olarak görünen davalı ... Ltd. Şti. 'nin adreslerinin birebir aynı olduğunu, dava dilekçesinde yazılı 11 adet çekten 1 tanesi olan ...bank ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.11.2022, ... hesap no'lu, ... seri no'lu, 10.000 TL bedelli çek, dava dışı keşideci tarafından haciz tehdidi altında ödenmiş olması sebebiyle yalnızca iş bu çek açısından menfi tespit davası açmak için hukuki bir yarar bulunmadığını, bu çekin kötü niyetli olarak icra takibine konulması sebebiyle keşide tarihleri itibariyle müvekkilinin diğer çekler açısından haksız yere icra takipleriyle veya davalarla karşılaşacağının açık olduğunu, bu sebeple diğer 10 adet çekin menfi tespit davasının konusu olduğunu, ... 14. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takip dosyasındaki gibi davalı şirketlerin her biri kötü niyetli olarak alacaklı konumunda olabileceği gibi diğer davalılar-şirketlerin yetkilileri olan kişilerin de kötü niyetli olarak alacaklı konumunda olmasının söz konusu olduğunu, tüm bu nedenlerle öncelikle iik m. 72/2 maddesi gereğince icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkilinin ciranta olarak yer aldığı, dilekçede 7 numaralı bentte bilgileri yer alan 10 adet çek açısından müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve açılacak icra takiplerinin iptaline, haksız ve kötü niyetli davalıların, çek bedelleri toplamının %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Tefrik öncesi dava dilekçesi davalı taraflara tebliğ edilmiş olup davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ...Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.03.2023, ... seri no'lu, 50.000 TL bedelli çek ile, ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.03.2023, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli çekler yönünden davacının davalılara borçlu olup olmadığı noktasında toplanmış olduğu görülmüştür.
Dava, dava konusu çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine ilişkin olup, dava konusu ...Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 30.03.2023, ... seri no'lu, 50.000 TL bedelli çek ile ilgili çekin keşide tarihi geçtikten sonra muhatap bankaya yazılan müzekkere cevabında çekin takas aracılığıyla dahi henüz ibraz edilmediği bildirilmiştir. Yine dava konusu ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi ..., keşide tarihi 31.03.2023, ... seri no'lu, 15.000 TL bedelli çek ile ilgili çekin keşide tarihi geçtikten sonra muhatap bankaya yazılan müzekkere cevabında çekin ibraz edilmediği bildirilmiştir.
Türk Hukuk Lûgatında kelime anlamı “bir şahıs veya bir şeyin hâli” olarak tanımlanan sıfat (Türk Hukuk Lûgatı, Ankara 2021, Cilt I, s. 977), dava konusu subjektif hak olan dava hakkı ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu hâlde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Bir subjektif hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bu nedenle o hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da o hakkın sahibine aittir. Bir subjektif hak kendisinden davalı olarak istenebilecek kişi ise o hakka uymakla yükümlü (borçlu) olan kişiye (davalı sıfatı, pasif husumet) ait olacaktır (Baki Kuru, s.332).
Mahkemece taraflar arasındaki dava konusu hakkın esasına yönelik karar verilebilmesi için bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’î değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir olgudur. Nitekim aynı ilkeler Hukuk Genel Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 2019/(17)4-854 Esas, 2022/200 Karar sayılı kararında da benimsenmiştir.
Somut olayda davaya konu çeklerin ibraz süresi içerisinde muhatap bankaya ibraz edilmediği yazılan müzekkere cevaplarından anlaşılmış olup, ayrıcı bu çeklerin davalılar uhdesinde bulunduğuna ya da dava edilmelerine ilişkin bir iddia ve delil de sunulmadığından davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gerekli 427,60 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2. maddesi gereği hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı ...'a verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Gider avansının kullanılmayan kısmının, hüküm kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne (e-duruşma ile), davalı vekilinin yüzüne karşı; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/06/2024
Başkan
e- imza
Üye
e- imza
Üye
e- imza
Katip
e- imza