T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/39
KARAR NO:2024/215
DAVA:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:19/10/2020
KARAR TARİHİ:21/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Keşideci ... San ve Tic.A.Ş'nin ... A.Ş. ... Şebesinin İBAN ... nolu hesaptan keşide ettiği ... seri nolu 25.08.2020 tarihli 1.570.000.-TL. bedelli çekin müşterek imza ile temsil edildiği halde tek imza ile keşide edildiği için banka tarafından işlemsiz iade edilmesi üzerine müvekkileri tarafından cirolar iptal edilmeden 10.09.2020 tarihinde keşideciye iade edilmiş karşılığında 10.09.2020 tanzim tarihli ileri tarihli senetler alındığını, keşideci ile davalılar iş birliği yaparak müvekkillerinin ciroları iptal edilmeyen çekin 25.08.2020 keşide tarihini 07.10.2020 tarihi olarak paraf ederek müvekkilerini dolandırmak maksadı ile bankaya ibraz edilmiş ve çekte ciroları bulunan fakat borcu bulunmadığı gibi alacaklılar ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmayan müvekkilleri hakkında .... İcra Dairesi Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadına ve % 20'den az olmayacak şekilde tazminata hükmedilmesi ile birlikte müvekkilleri açısından telafisi zor ve imkansız zararların doğmaması için takipten ve çekin bankaya ibrazından önce 05.10.2020 tarihinde .... Noterliğinin 05.10.2020 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtar çekildiğini ve yine 05.10.2020 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesi Hakimliğinin ... Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, keşideci tarafından 25.08.2020 tarihi olan keşide tarihinin 07.10.2020 tarihi olarak değiştirilerek kötü niyetli olarak davalılara verildiğini, davalıların çeki müvekkilerinden almadığı ve müvekkillerin davalılara ciro edilmiş gibi görülse de müvekkilleri ... şirketi ile davalı ... arasında ticari ilişki bulunmadığı çeki bilerek aldıklarından ağır kusurlu bulundukları 6102 Sayılı TTK'nın 792. Maddesine göre çeki iade etmekle yükümlü bulunduklarını, çekin keşidecisinin müşterek imza ile düzenlenmesi gerektiğini, müşterek imza ile düzenlenmediği gibi keşide tarihinde müşterek imza ile değiştirilmesi mümkün iken müşterek imza ile düzenlenmediği gibi müvekkillerin ciroları iptal edilmeden iade edildiği için davacıları dolandırmak ve sebepsiz yere zenginleşmek amacı ile keşideci ile davalıların iş birliği içerisinde ve bilerek hareket ettiklerinden ağır kusurlu bulunduklarını, yasanın kötü niyetli kişileri korumasının mümkün olmadığını, borçlu olmadıklarının tespiti ile takip konusu çekin istirdadına ve %20'den az olmayacak şekilde tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Huzur Termo vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususların kişisel defi niteliğinde olduğunu, bu iddiaların hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülmesinin mümkün olmayacağı gibi davacıların bu iddilarının takip konusu çek üzerinde yazılı olmadığından müvekkilince bilinmesinin de mümkün olmadığını, davacıların ciroları unutarak çeki iade ettikleri hususunun hayatın olağan akışına uygun düşmediğini, basiretli birer tacir gibi davranmak zorunda olan davacıların bunun sonucuna katlanmaları gerektiğini, davacılar vekilinin dava dilekçesinde keşideci şirketin çift imza ile temsil edildiğini bu sebeple paraf imzasının da çift imza ile atılması gerektiğini ve paraf imzasının çift imza ile atılmaması nedeniyle takip konusu çekin kambiyo vasfında olmadığını iddia ettiğini, “imzaların bağımsızlığı ilkesi” karşısında bu iddianın hukuki dayanağının bulunmadığını, şirketin çift imza ile temsil olunuyor olması ve buna karşın çekin tek imza ile tedavüle sokulmuş olmasının çekin kambiyo vasfına bir etkisi bulunmadığını, söz konusu durumun yani keşideci şirketin çift imza ile temsil edilmesi hususu imzaların istiklali ilkesi uyarınca şahsi defi olduğunu, bu itirazın sadece keşideci şirketi sorumluluktan kurtaracağını, huzurdaki davanın reddi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü hikâye tadındaki hususların davanın esasına bir etkisinin bulunmadığını, davacıların kendi iddialarında bile çelişkiye düştüğünü, huzurdaki davada davacıların tek amacının ödemekle sorumlu oldukları takip konusu çeki ödemekten nasıl kuruturlurum mantığından öteye gidemediğini, davacıların iddiası karşısında taraf defter ve kayıtlarının incelenmesinin ve bu hususta tanık dinlenmesinin davanın esasına bir etkisi olmayacağını, bu kapsamda gerek usul ekonomisi ve gerekse müvekkilinin alacağının kötü niyetli ve haksız iddialar karşısında sürüncemede kalmaması için ispatlanmayan davanın reddine karar verilmesini, davacıların % 20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahküm edilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 2020/570 esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiği, kararın davacılar vekili tarafından istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 2022/896-2023/1937 E.K. Sayılı 21/12/2023 tarihli ilamıyla "... Bankası'nın yazı cevabına göre; çekin 25.08.2020'de ... ... tarafından takasa sunulduğu bildirilmiştir. Bu durumda ... ... AŞ'ye müzekkere yazılarak, çekin kim tarafından ibraz edildiği, ibraz üzerine hangi işlem yapıldığı, çekin kime iade edildiği ile birlikte çekin ibraz anında ön ve arka yüzünün okunaklı suretinin gönderilmesinin istenmesi ve yazı cevabına göre davacının iddiaları üzerinde durularak davalılar yönünden iddiaların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davacının bu yönden istinafının kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle anılan kararın kaldırıldığı, bozma sonrası dosyanın mahkememizin 2024/39 esas sırasına kaydının yapıldığı görülmüştür.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;
DELİLLER;
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası, ... ... A.Ş. ve ... Bankası cevabi yazısı, ....Noterliği'nin 05/10/2020 tarih ve ... yevmiye sayılı belge aslı, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü cevabi yazısı, .... İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası celp edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Tüm dosya ve deliller birlikte değerlendirildiğinde açılan dava kambiyo senedinden kaynaklı menfi tespit ve çek istirdatı davasıdır. Davaya konu ...'na ait ... çek numaralı 25.08.2020 tarihli 1.570.000,00 TL bedelli çekin keşidecisi ... San. ve Tic. A.Ş olup müşterek imza ile temsil edildiği halde tek imza ile keşide edildiği için banka tarafından iade edildiği bu nedenle davacıların çekteki cirolarını iptal etmeyi unutarak çeki keşideciye 10/09/2020 tarihinde iade edip yerine 10/09/2020 tanzim tarihli ileri tarihli senetler aldıklarını, çekin tedavüle yeniden çıkarılmaması için keşideciye takipten ve çekin bankaya ibrazından önce .... Noterliğinin 05.10.2020 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin gönderildiği ve çek iptal davası açtıklarını fakat çekin tarih kısmının paraflanarak yeniden tedavüle konulduğu ve kötüniyetli davalıların çeki iade etmeye mecbur oldukları iddia edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak yapılan dava konusu çekte keşidecisi ... Ürn. Deri San. Ve Tic. A.Ş. lehtarı ...San. Ve Tic. Ltd. Şti., cirantalar ..., ... San. Ve Tic. Ltd. Şti., ... San. Ve Tic. Ld. Şti., ..., ... San. Tic. Ltd. Şti. ve son ciranta ve yetkili hamil ise ... San. Tic. Ltd. Şti.' dir. Takip dosyasının alacaklısı yetkili hamil ... San. Tic. Ltd. Şti., borçlular ise lehtar ve cirantalardır.
Kaldırma kararı sonrası ... ... A.Ş.' ye müzekkere yazılmış, ... ... A.Ş. 24/01/2024 tarihli cevabi yazısında bahse konu çekin ... tarafından Topkapı Şubesine ibraz edildiğini çek üzerindeki imza ile banka kayıtlarındaki imza tutmadığından şerh düşülerek iade edildiğini bildirmiştir.
... ... A.Ş.' a yazılan yazı cevabından da anlaşıldığı üzere davacı ... 25/08/2020 keşide tarihli 1.570.000,00 TL bedelli çeki ... ... A.Ş.' a teslim etmiş , daha sonra ... ... A.Ş. tarafından söz konusu çek üzerindeki imza ile banka kayıtlarındaki imza tutmadığından çek davacı tarafa iade edilmiştir. Toplanan tüm delillerden keşide tarihindeki değişiklikle ilgili olarak davacıların parafının bulunmaması nedeniyle , söz konusu değişikliklerin davacıların bilgisi ve istemi dışında yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, TTK 748 maddesinin dikkate alınması gerekmektedir. TTK 748.maddeye göre, "bir poliçe metni değiştirildiği takdirde değiştirmeden sonra poliçe üzerine imza koymuş kişiler , değişmiş metne ve ondan önce imzasını koyanlar ise eski metne göre sorumlu olurlar." bu hükmün çekler bakımından da uygulanacağı kanunda yapılan atıf nedeniyle anlaşılmaktadır. Netice itibariyle kambiyo senedi metni değiştirilmiş ise, bunun kendisine karşı ileri sürülmek istenen borçlularca somut olayda davacılarca senet üzerinde onaylanması gerekir. Aksi halde işleme onay vermeyen kimse değişmiş metinden sorumlu olamaz. Dava konusu olayda olduğu gibi bir kısım borçlu olayda keşideci, metni değiştirmiş, ve değişikliğe onay vermiş ise kendisi artık, değiştirilmiş metni olayda yeni keşide tarihine göre sorumlu olurken onayı bulunmayan borçlular olayda davacılar ise değiştirilmiş metne göre değil orijinal metne göre sorumlu olacaklardır bu durum imzaların bağımsızlığı olarak ifade edilen senetten doğan her bir borcun birbirinden ayrı olarak bağımsız bir şekilde geçerli olabileceğini düzenleyen TTK 677.maddesi sonucudur. Metnin değiştirilmesine onay vermeyenler için hukuki sorumluluk bakımından senedin tahrif edilmiş olması ile aynı sonuç doğmakta, kendileri değiştirilen metinden sorumlu tutulmamaktadır. Senet değişikliğine onay veren keşideci değiştirilmiş metne göre sorumludur. Çekte keşide tarihinin değiştirilmesi davacılar yönünden tahrifat niteliğinde bulunduğundan bu husus herkese karşı ileri sürülebilecek mutlak defi niteliğindedir. (İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi' nin 2019/234-2021/353 E.K. Sayılı kararı) Senet üzerindeki değişikliklerin imza veya paraf edilerek yapılması gerektiği Yargıtay kararlarında sıklıkla ifade edilmektedir. Somut olayda da senet metni üzerinde değişiklik yapılmış keşide tarihi çizilerek yenileri yazılmış bu değişiklik yalnızca keşideci tarafından imza edilmiştir, davacıların imza ve onayını taşımamaktadır, senet metninde yapılan değişiklikler davacı -borçlular senedi imzaladıktan sonra yapılmıştır, zira ... ... A.Ş.' a takasa verilen çekte bu değişiklikler yer almamaktadır. Davacılar ancak çekin ... ... A.Ş.' 'ye takasa verilen suretinde olduğu gibi değiştirilmemiş ( değişiklikten önceki ) halinden sorumlu tutulabilirler. Değişiklikten önceki çekin keşide tarihi 25/08/2020 dir. Çek keşide tarihi değiştirilerek 09/10/2020 tarihinde bankaya ibraz edilmiştir. Davacılar ilk keşide tarihine göre sorumlu olduklarından bu durumda çekin ibraz süresi ve zamanaşımına uğradığı tarih değişecektir. Sonuçta çek süresinde ibraz edilmemiş olacaktır, dava konusu çek Ankara'da düzenlenmiş, İstanbul' da ibraz edilmiş olduğundan ibraz süresi 1 aydır. Buna göre 25/09/2020 ibraz süresi son günü olmalıdır. Oysa hamil çeki 09/10/2020 tarihinde ibraz etmiştir. İbraz süresinin geçirilmesi nedeniyle çeki süresinde muhatap bankaya ibraz etmeyen tüm sorumlulara karşı başvuru hakkını yitirir bu tarihten sonra yapılan cirolarda ancak alacağın temliki hükmündedir, bu bakımdan davacılara karşı başvuru hakkının kullanılması mümkün değildir.
TTK 809/1 hükmüne göre çek yasal süre geçtikten sonra ibraz edildiğinden kambiyo vasfı kalmadığının kabulü gerekir. Çek üzerindeki ciro imzaları imza sahibini hamile karşı sorumlu kılar ise de; somut olayda aksinin kanıtlandığı anlaşılmaktadır. Geriye ciro yapılmadan çekin değiştirilmeden önceki haliyle keşideciye iade edildiğinin kabulü gerekmiştir. Dolayısıyla keşide tarihin değiştirilmesi halinde çeki değişiklikten önce cirolamış olan kişilerin bu çekten dolayı sorumluluklarının sona erdiğinin kabulü gerekir.
Açıklanan gerekçelerle davacılara karşı çeke dayalı olarak takip başlatılamayacağından davacılar tarafından açılan davanın kabulü ile davacıların .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu ... Bankası A.Ş.'ye ait ... nolu 1.570.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadıklarının tespitine, dava konusunun kambiyo senedi olması ve üçüncü kişilere ciro edilmesi dikkate alındığında çekin istirdatı talebinin reddine, davalılar, tahrifattan sonra çeki ciro yoluyla devralan cirantalar olup kötü niyetleri kanıtlanmadığından kötüniyet tazminatı talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; Davacıların .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına konu ... Bankası A.Ş.'ye ait ... nolu 1.570.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadıklarının tespitine,
2- Çek istirdatı talebinin REDDİNE,
3- Davacıların kötü niyet tazminat taleplerinin yasal şartları oluşmadığından REDDİNE,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 107.246,70 TL nispi karar ve ilam harcının peşin alınan 26.811,68 TL harçtan mahsubu ile eksik 80.435,02 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacılar tarafından dava açılarken yatırılan toplam 26.873,88 TL (54,40 TL BVH, 7,80 TL VSH, 26.811,68 TL peşin harç, ) harcın davalılardan alınarak, davacıya verilmesine,
6-Davacılar tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 1.898,00 TL ( 698,00 TL tebliğler ve posta, 1.200,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalılardan alınarak, davacılara verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 197.600,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacılara verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne davalı Huzur termo vekilinin yüzüne karşı; 6100 sayılı HMK'nun 342. ve 345.maddeleri gereğince karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmek suretiyle tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile veya HMK 348. maddesi gereğince istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvurma hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize verecekleri bir cevap dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri cevap dilekçesi ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/03/2024
Başkan ...
e- imza
Üye ...
e- imza
Üye ...
e- imza
Katip ...
e- imza