T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/563
KARAR NO : 2025/641
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 18/06/2024
KARAR TARİHİ : 23/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından müvekkil aleyhinde ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında dayanak belgesi ...Bankası ... Şubesi’nin ... Seri nolu 30.03.2024 tarihli 300.000,00 TL bedelli çek ile Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takipte ihtiyati hacze girişildiğini, icra baskısı altında müvekkili ihtirazi kayıt ile söz konusu icra dosyasına 391.915,00 TL ödeyerek dosya infazen kapatıldığını, arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, davaya konu ihtiyati hacze konu çekin, çalıntı sonucu ele geçirilen geçerli bir hukuki alacağa dayanmayan aşağıda izah olunan olaylar neticesinde çalınarak ele geçirildiğini, çekin son yetkili hamili delil listesinde sundukları fatura ve ilgili belgelerden görüleceği üzere müvekkilinin ... olduğunu, müvekkilinden sonraki cirantalar gerçekleşen hırsızlık olayı neticesinde çeki haksız yollarla iktisap ettiğini, mahkemece konu çekin alacaklısı olduğunu iddia eden şirket tarafından 08/047/2024 tarihinde çekin keşidecisi arandığını, çekin sorgulandığını, bu esnada arayan şahısla çekin çalıntı olduğunu, ... Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptali davası açıldığı bilgisi paylaşılmışsa da geçerli bir hukuki ilişkiye dayanmayan haklı bir alacak dayanağı olmayan çalıntı çekle ilgili olarak davalı tarafından ihtiyati hacze girişildiğini, çekin çalıntı olması sebebiyle davalı çeki kabul ederek ağır kusurlu olduğunu, yukarıda izah olunan geçerli tevsik haricinde de basiretli bir tacir olarak yeterli araştırmayı yaparak çeki kabul etmemesi gerektiğini, müvekkilinin davalı ... A.Ş'ne borçlu olmadığının tespiti ile borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı ... 9. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından dolayı haksız olarak ödenen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 391.915,00 TL’nin ödeme tarihi olan 25/04/2024 tarihinden itibaren faizdeki artış oranını saklı tutmak kaydıyla en yüksek temerrüt faizi ile istirdadına, yargılama harç ve masrafları ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın, müvekkil tarafından kötü niyetle veya ağır kusurla iktisap edildiği iddiası ispat edilememiş olup, müvekkil çeki yasal düzenlemelere uygun ve iyi niyetle temlik almıştır. Zamanaşımı itirazı da bulunmakta olup, çekin kambiyo vasfı gereği cirolar arasındaki teselsülün incelenmesi yükümlülüğü yerine getirilmiştir. Davacının çekin çalındığı iddiası, sorumluluğu ortadan kaldırmaz ve çek üzerindeki imzalar konusunda herhangi bir itiraz bulunmamaktadır. Müvekkilin kötü niyetli olduğu somut delillerle kanıtlanamadığından davanın reddi gerekmektedir. Bu doğrultuda, usulden veya esastan davanın reddi, icra inkar tazminatı ve masrafların davacıya yüklenmesi talep edilmektedir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, ...Bankası ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 30/03/2024 tarihli, 300.000,00-TL bedelli çekten kaynaklı ... 9. İcra Dairesi ... esas sayılı dosyasına ödenen 391.915,00-TL bedelin istirdadı istemine ilişkindir.
Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, ... 9. İcra Dairesi ...esas sayılı takip dosyası dosya arasına alınmış ve Mahkememizce tarafların ticari defterlerinin SMM aracılığı ile incelenerek, alacak ve dosya kapsamında rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
14/05/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Somut olayda, davacı tarafın başvurduğu ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... dosyasında soruşturmanın yürütüldüğü, Söz konusu çekin davalı tarafından tahsili için başvurulduğu banka tarafından çek arkasında cirantalar altında ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11.03.2024 tarih, ... Esas Sayılı ödeme yasağı kararı bulunduğundan işlem yapılmamıştır. 01.04.2024 ...A.Ş. şeklinde yazılı olduğu, yapılan incelemede, davacı tarafın, kendisinden sonra gelen cirantalar ...Şti. ve ... ile ticari ilişkisinin bulunmadığı, doğrultusunda; Nihai Karar Sayın mahkemenin takdirlerinde olmak üzere; hakkında ödeme yasağı konulmuş ve iptali için dava açılmış .... Çek seri nolu 30.03.2024 vade tarihi, Keşidecisi... A.Ş. ve lehdarı davacı ...olan 300.000,00 TL. bedelli çekin, son ciranta ...tarafından finansman kullanmak üzere Davalı ...A.Ş.'ne temlik verildiği, Davalı ... A.Ş. tarafından faktöring yönetmeliği 5. Maddesine uygun olarak temlik edilen çek ve fatura hakkında yeterli araştırmanın yapılmadan, son cirantaya finansman kullandırıldığı, ödeme yasaklı çek hakkında takip başlatıldığı, Bir bütün olarak ele alındığında ; Davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığı, Davacının icra baskısı altında ödemek zorunda kal kapak hesabı bedel beyan ettiği 391.915,00TL istirdat talebinin yerinde olabileceği, sayın mahkemenin, davacı lehine hüküm vermesi halinde; Taraflar tacir olduklarından ödemenin yapıldığı 25.04.2024 tarihinden itibaren başlamak üzere, ödenmiş tutara aynı tarihte yürürlükte bulunan %51,75 ve değişen oranlarda avans faizinin uygulanması gerekeceği görüş ve kanaati bildirilmiştir.
TTK'nın 792. maddesi; ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Aynı Kanunun 790.maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.
TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK’nın 792. maddesindeki ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...'' ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın 06/04/2021, E. ..., K. ... tarih ve sayılı kararı).
Bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çekin yetkili hamili iken hırsızlık olayı sebebiyle rızası dışında elinden çıktığını ve davalı ...A.Ş.'nin çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür.
Öte yandan, 13.12.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." düzenlemesi bulunmaktadır. Maddenin 3. Fıkrasında ise, "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır.
Dava konusu çekteki imzalarının davacı tarafça sahteliği iddia edilmiş ise de imzaların istiklali prensibi uyarınca ciranta imzalarından birinin imzasının sahte olması bu imzadan sonra çeki ciro ile iktisap eden kişinin meşru hamil olmasına halel getirmeyeceği bu nedenle davalının kötü niyeti ya da ağır kusuru ispatlanmadığı sürece çekin istirdatının talep edilemeyeği anlaşılmıştır. Dava ve takip konusu çek karşılığında finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... esas ve ... karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, keşidecinin imzasının ona ait olduğunun tespit edilmesi halinde çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek Tam Faktoring tarafından, usulüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, bu durum ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa aittir. Çeklerin incelenmesinde şeklen ciro silsilesinin düzgün olduğu anlaşılmıştır. Davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki devraldığı, çeki almasına dayanak gösterdiği 01/03/2024 faktoring sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, sözleşmenin geçerli bir sözleşme olduğu, yapılan ödemelerin sözleşmenin ve çeklerin tevdinden sonra yapıldığı, çeklerin fatura ile tevsik edildiği, Finansal Kurumlar Birliği ve Gelir İdaresi Başkanlığından gelen müzekkere cevabında çekin ve faturanın herhangi bip iptale ve itiraza konu olmaması ve çalıntı ihbarının bulunmaması, aldırılan bilirkişi raporları ile de taraflar ticari ilişki bulunup bulunmadığı ve davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı hususunda tespitler yapılmış olup; imzaların istiklali ilkesi gereğince davacı yanın takibe konu alacaktan sorumlu olacağı yine davacı tarafça da şikayetçi olunan savcılık dosyasında davalı faktoring şirketi ya da çalışanları hakkında herhangi bir şikayet bulunmayışı göz önüne alınarak ilgili dosyanın sonucunun mahkememiz dosyasını etkilemeyeceği anlaşılmakla kesinleşmesi beklenilmemiştir. Faktoring ilişkisinin kurulduğu tarihte davalı şirkete ulaşmış herhangi bir çek kayıp/çalıntı bildiriminin olmayışı, tevsik edici faturaların faktoring işlem tarihinde geçerli faturalar oluşu, ödeme yasağının faktoring işleminden sonraki tarihlere ilişkin olması birlikte gözetildiğinde davalı faktoring şirketinin kötü niyetin varlığı ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ispatlanamadığı anlaşılmakla; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 6.692,93-TL harçtan mahsubu ile artan 6.077,53-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 62.706,40-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargıla gideri olmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılması,
7-Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00-TL’nin davacıdan alınarak, hazineye GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/09/2025
Katip
¸
Hakim
¸