T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/709 Esas
KARAR NO : 2025/590
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ : 18/10/2022
KARAR TARİHİ : 16/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ... Ltd. Şti.'ye keşide edilen ... Şubesine ait ... nolu 16/04/2022 tarihli 53.000,00 TL bedelli çek 25/11/2021 tarihinde ... Şubesine ... takip no ile teslim alındığını, ancak ... Şubesi tarafından ilgili kargo kaybedildiğini, bununla ilgili tutanak tanzim edildiğini, çekin kötü kişilerin eline geçmesini engellemek amacıyla ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nden ...numarası ile çek zayi davası açıldığını, ödeme yasağı konulduğunu, ancak 53.000,00 TL çekin ...bank ... A.ş tarafından 18/04/2022 tarihinde takasa konulduğunu, anılan çek müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, çeki elinde bulunduran kişilerin bu çeki ağır kusurlu olarak iktisap ettiklerini, çekin arkasında müvekkilinin kaşesinin sahte ve gerçek dışı olduğunu, davanın kabulü davalı tarafından bankaya ibraz edilen ...bank ... şubesine ait ... nolu çekin istirdatına karar verilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;müvekkili ile dava dışı faktoring müşterisi arasında imzalanan genel faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu ... seri nolu 16/04/2022 keşide tarihli 53.000,00 TL tutarlı çek 30/12/2021 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdii bordrosu ile 28/12/2021 tarihli ... nolu 165.473,26 TL ve 27/12/2021 tarihli ... nolu 147.207,36 TL ve 29/12/2021 tarihli ... nolu 89.243,40 TL tutarındaki dayanak faturalara istinaden ciro yoluyla müvekkil şirkete intikal ettiğini, dava konusu çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin devralınan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturalardaki borçlu ile aynı olduğunu fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğunu, bu nedenle çeki iktisap ettiğini, müvekkili şirketin faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkındaki yönetmeliğe uygun olarak alacağı tasdik eden belgelere binaen usulüne uygun olarak faktoring işlemi yapıldığını, dava konusu çek üzerinde müvekkilinin cirosu bulunduğunu müvekkilinin çekin yetkili hamili olduğunu, haksız ve kötü niyetli davanın reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; ..., ... şubesine ait 16/04/2022 tarihli, ... seri numaralı, 53.000-TL bedelli 1 adet çekin TTK'nın 792. maddesi kapsamında davalıdan istirdadına karar verilip verilemeyeceği noktasında toplandığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir.
Dava konusu çek ... Bankası T.A.O. ...Şubesi nezdinde, ... seri numarası ile 16.04.2022 keşide tarihinde 53.000,00 TL bedelli olarak ... Ltd. Şti. tarafından davacı ...Tic. Ltd. Şti'ye keşide edilmiş olup, ilk ciranta olan ...'tan sonra birçok kez ciro edilmiş ve 16.04.2022 tarihinde ... A.Ş. Tarafından bankaya ibraz edilmiştir. Davacı tarafından ikame edilen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı çek iptali davasındaki ödeme yasağı nedeniyle işlem görmemiştir.
Somut olayda davacı, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış olup, çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'(TTK)nun 792. maddesinde "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmiştir.
TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz.
Davalı 24/11/2023 tarihli beyan dilekçesinde müşterisi ... Tic. A. Ş.'nin temlik ettiği faturalar karşılığı ödeme vasıtası olarak dava konusu çeki cirolayarak kendilerine teslim ettiğini, dava konusu çekin ibraz edildiği banka tarafından ödeme yasağı kararı nedeniyle tahsil edilemediğini ve çekin müşteriye iade edildiğini, müşterisi ...Tic. A. Ş.'nin 22.04.2022 tarihinde çek bedelini kendilerine ödeyerek dava konusu çeki 27.04.2022 tarihinde kendilerinden iade aldığını beyan etmiş, buna dair banka dekontunu ve çekin ...Tic. A. Ş. yetkilisi ... tarafından iade alındığına ilişkin çekin arka yüzünün suretini sunmuştur.
Davacı tarafından ikame edilen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı çek iptali dosyasının incelenmesinde, mahkememiz dosyası davacısı tarafından 22.03.2022 tarihinde davanın ikame edildiği, ... tarafından 06.05.2022 tarihli yazı cevabında çekin ... tarafından 18.04.2022 tarihinde takasa konulduğu ancak ödeme yasağı sebebiyle işlem yapılmadığı bildirilmiş olup mahkemece 21.09.2022 tarihli duruşmada "Davacı vekiline (İSTİRDAT) davası açmak üzere 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi taktirde muhatap hakkındaki ... seri numaralı çeke ilişkin ödemeden men yasağının kaldırılacağının ve mevcut delil durumuna göre karar verileceğinden davacı vekiline ihtarına" karar verildiği ve davacı tarafından 18.10.2022 tarihinde mahkememizde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Mahkememiz dosyası davalısı, çeki ibraz eden ... tarafından dosyaya herhangi bir beyan sunulmadığı görülmüştür.
6100 Sayılı HMK ve yargılama hukukumuzda zorunlu dava arkadaşlığı dışında, davaya dahili dava yolu ile davalı ithali mümkün olmadığı gibi bir kişinin bu şekilde davaya dahil edilmesi ve hakkında hüküm kurulması da mümkün değildir. Sadece husumette yanılma halinde HMK'nın 124. madde hükmü uyarınca gerçek tarafa dava dilekçesi tebliğ edilmesi ve taraf teşkilinin sağlanması mümkün olup, somut olayda bu yönde bir talep bulunmamaktadır. Dosya kapsamındaki delillere göre davanın açıldığı tarih itibariyle çekin davalı ... A.Ş. elinde olmadığı anlaşıldığından çek hamilinin re'sen davaya dahil edilmeksizin davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. (Aynı yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin ...esas, ...karar sayılı kararı)
Somut olayda davacı tarafından ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında mahkemece verilen kesin süre nedeniyle çek istirdatı davasını son hamil görünen davalıya dava açması kural olarak doğru olup, çekin dava dışı ...Tic. A. Ş. Yetkilisi ...'ya iade edildiği hususunun davacı tarafından davadan önce öğrenildiğine ilişkin bir delil bulunmamaktadır. Diğer taraftan davalı ise çekin bankaya ibrazı ile tedbir kararı nedeniyle dava konusu çekle ilgili iptal davasından haberdar olduğu halde iptal davasının görüldüğü mahkemeye müracaat etmeyerek ve çekin iade edildiğine dair bilgi vermeyerek bu davanın kendisine karşı açılmasına sebebiyet verdiğininin kabulü gerekir.Bu nedenle HMK m.327/2 gereğince davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemiştir. (Aynı yönde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ... esas, ...karar sayılı kararı)
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
2-HMK m.327/2 gereğince davalı yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 905,11 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 289,71 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/07/2025
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır