T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/675 Esas
KARAR NO : 2026/299
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 03/09/2025
KARAR TARİHİ : 21/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Keşidecisi müvekkili ... Şti.'nin lehtarı dava dışı ... Şirketi hamili davalı ... Şirketi olan...Şubesine ait ... seri nolu 12.03.2025 keşide tarihli 440.000-TL bedelli çekten kaynaklı davalı ... A.Ş tarafından müvekkili aleyhine ... 28. İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı Dosyası'ndan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davaya konu çek karşılığı teslim edilmesi gereken malların davalı ...şirketi tarafından teslim edilmediğini, davaya konu edilen çekİN, mont alımı yani mal teslimi karşılığında müvekkili tarafından lehtar olan davalılardan ... Şirketine verilmiş olmasına rağmen; işbu davalı tarafından mal teslimi yapılmadığını, davalı faktoring şirketinin davaya konu çeki de takip hakkı bulunmadığını ,davaya konu çek için dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulmuşsa da; süreçten olumlu bir netice alınamadığını, yargılama neticesinde davanın kabulü ile müvekkilinin ... Maslak Şubesine ait ... seri nolu 12.03.2025 keşide tarihli 440.000-TL bedelli çekten dolayı davalılardan ...Şirketine borçlu olmadığının tespitine, işbu çek davalı ... Şirketi tarafından icra takibine konu edilmiş olup müvekkilinin ... 28. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasından dolayı davalı ... Şirketine karşı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine; davalılar haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle % 20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı, diğer davalı ile arasındaki mal satışının gerçekleşmediğini ispat etmekle yükümlü olup ispat edemediğini davaya konu çekin illetten mücerretlik ilkesine aykırı davrandığını, her tarafın iddiasının ispatla yükümlü olduğunu, davacının, davasında dayandığı delilleri ispatlama yükümlülüğü altında olduğunu ve bu yükümlülüğün gereklerini yerine getirmediğinin belli olduğunu, bu durum göz önünde bulundurulduğunda davacının davasının haksız olduğunun izahtan vareste olduğunu , keşideci davacı ... Ltd Şti. Lehtarı diğer Davalı ...Şirketi, hamili müvekkili ...Şirketi olan ... Şubesi'ne ait ... seri nolu 12.03.2025 keşide tarihli 440.000-TL bedelli çekten kaynaklı ...A.Ş tarafından davacı taraf aleyhine ... 28. İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyasından kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, faktoring şirketi olarak ticari hayatta faaliyet gösteren bir işletmenin, kambiyo senetlerinden biri olan çek bakımından yetkili hamil sayılabilmesi için söz konusu çekin ciro ve teslim yolu ile devralınmış olmasının yanında faktoring sözleşmesinin konusu uyarınca, devralınan ve tahsili üstlenilen kambiyo senedinin lehtar veya cirantadan "fatura" ya da "kurulca kabul edilen belge" ile devralınması gerektiğini, faktoring şirketinin senedi devralabilmesi için senede ilişkin alacağın mal veya hizmet satışına dayandığını gösteren resmi bir belge gerektiğin, faktoring şirketi sıfatıyla faaliyet gösteren davalı müvekkili, davacı ... Ltd. Şti. ile diğer davalı ...Şirketi arasındaki mal satışına ilişkin fatura karşılığında doğmuş alacağı, usulüne uygun şekilde faktoring sözleşmesi uyarınca devraldığını, bahsi geçen 31.10.2024 tarihli ve ... numaralı Fatura ve Faktoring Sözleşmesi mevcut olup işbu dava dilekçesi ekinde Sayın Mahkeme'ye sunulduğunu, davacı, davaya konu olan çeke ilişkin olan mal satışının gerçekleşmediğini idda ettiğini fakat 31.10.2024 tarihinde düzenlenmiş ... numaralı faturaya karşılık olarak iade faturası düzenlememiş olduğunu , icra takibi başlatıldıktan sonra kötü niyetli davranarak menfi tespit davası açıldığını, somut olayda davacı, mal satışının gerçekleşmediğinden hareketle basiretli bir tacir olma yükümlülüklerini yerine getirerek iade fatura düzenleme sorumluluğun bulunduğunu, davacının dava dilekçesinde de bu konuya ilişkin herhangi bir delile dayanmadığı göz önünde bulundurulduğunda iade fatura düzenlememiş olduğu açık olup bahsi geçen ürünleri teslim aldığını zimmen kabul etmiş olduğu nedenleriyle davanın reddine, karşı tarafın bu yöndeki haksız ve kötüniyetli taleplerinin reddine ve %20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, icra takibine konu edilen kıymetli evraktan ötürü borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 09/03/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle;Dava konusu somut olayda, davacı ...Şirketi'nin ... 28.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı Takip Dosyası ile icra takibinin dayanağı davalılardan..Şirketi hamili olduğu ...Şubesi'ne ait ... Seri Numaralı , 12.03.2025 Keşide Tarihli 440.000,00-TL bedelli çeke dayanan alacağının bulunduğu, davalılardan ...Şirketi 'nin asıl alacağın %20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesine ilişkin talebinin Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
Kural olarak menfi tespit davalarında ispat yükü davalı olan alacaklıdadır. Ancak bu kuralın bazı istisnaları bulunmaktadır. Örneğin somut davada olduğu gibi menfi tespit davasına konu çekin bedelsizliğini ileri süren davacı olan borçlu bu iddiasını ispat ile mükelleftir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 12/07/2023 tarih ve ...Esas ...Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere; Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verilir. Davacı taraf, çekin bir ödeme vasıtası olduğu hususuna ilişkin kuralın aksini iddia ederek davaya konu çekin davalıdan alınacak teharet musluğu bağlantı vanası alımı için avans olarak verildiği ancak davalı tarafından malların teslim edilmediği gibi keşidecisi ... (davacı) olan ...tarihli ... seri numaralı 45.000.- TL bedelli çekin bedelsiz olduğu yönündeki iddianın davacı tarafından yazılı delillerle ispat edilmesi gerekmektedir. Davalının aksi yöndeki savunması, ispat yükünü değiştirmemektedir. Bu durumda ispat külfeti davacıda olup bu yöndeki iddianın HMK 200 maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle kanıtlanması gerekmektedir.(Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin ... Esas - ... Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir.)
Dava değeri ve davanın mahiyeti gereği HMK. 201 madde uyarınca tanık dinlenmesi mümkün değildir.
6361 Sayılı Kanunun 9/2. fıkrası "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." hükmünü amirdir.
... tarih ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1. maddesinde; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiş, aynı yönetmeliğin "İstihbarat Çalışması" başlıklı 5. madesinde ise; ''Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir.
İstihbarat çalışması;
a)Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,
b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması,
c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.'' hükmü düzenlenmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Somut olayda,ciro silsilesi ile hamili davalı ... olan dava konusu çekin yasal mevzuata uygun faturaya bağlı alacağın ödeme vasıtası olarak davalı tarafından iktisap edilmiş olup, davalı ile keşideci arasında temel ilişki bulunmadığı, lehtar ile olan ilişkideki bedelsizlik şahsi def'iinin 6361 Sayılı Kanunun 9/3 maddesine göre iyiniyetli meşru hamil olan davalıya karşı ileri sürülemeyeceği, davalının çeki iktisabında borçlunun zararına hareket ettiğine ilişkin ispat bulunmadığı, keşideci olan davacı şirketin çek hamiline karşı sorumluluğunun mevcut olduğu anlaşılmaktadır. Diğer davalı şirket yönünden ise, bu davalı tarafından başlatılan icra takibi bulunmamaktadır. Çekin verilmesi karşılığında mal hizmet alındığına karine teşkil eder. Davacının bedelsizlik iddiasını usule uygun yazılı delil ile ispatlayamadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenler ile sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir. Davanın reddedilmiş olması nedeniyle davacının tazminat talebinin reddi gerekmiş, TTK'nın 792. Maddesinde tazminatın düzenlenmemiş olması İİK'nın 72/4.. Maddesi uyarınca herhangi bir ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması nedenleriyle yasal koşullarının bulunmadığından davalı tarafın tazminat talebinin de reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Kötüniyet tazminat talebinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 732,00 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 8.328,26 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 7.596,26 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 78.027,83 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALI ... ŞİRKETİ'NE VERİLMESİNE,
5-Arabuluculuk ücreti olan 4.700,00 TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı diğer davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde mahkememize verilecek veya gönderilecek dilekçe İstanbul Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf Kanun Yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/04/2026
Katip
e-imzalıdır.
Hakim
e-imzalıdır.
Full & Egal Universal Law Academy