T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/21 Esas
KARAR NO:2023/918
DAVA:Maddi ve Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ:26/12/2019
KARAR TARİHİ:28/11/2023
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Maddi ve Manevi Tazminat davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
D A V A /
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin yapmış olduğu, lrak Devleti, Elektrik Bakanlığı tarafından verilen bir imalat işi neticesi 1.563.000,00 EURO ödeme ile ilgili ... firmasının açtığı ... referans numaralı akreditif çerçevesinde, davalı taraf, muhabir banka pozisyonunda yer almakta olduğunu, ... no lu akreditif kapsamında 20.11.2013/24.12.2013/20.01.2014/20.02.2014 tarihlerinde 4 parti halinde müvekkili şirket sorumluluğundaki imalatlar, Irak'ta bulunan ...'a teslim edildiğini, teslim tarihi ve alındı evrağı davalı bankanın bilgisine sunulduğunu, teslim edilen akreditif içeriğindeki malların kalan bedellerinin yatırılması için kontrol sürelerinin bitmesi beklendiğini, ancak bu süre bitmiş olmasına rağmen amir banka olan ... (TBI) tarafından akreditifimiz ödenmediğini, bu ödemenin yapılması için gerekli mesaj ve yazıların amir banka olan TBI'a gönderilmesi hususu davalı banka yetkililerine tarafımızdan yaklaşık 5 yıl süresince defalarca tekrar edildiğini, ithalatçı firma teslim edilen mallarda herhangi bir ayıp veya yanlışlık olmadığından dolayı ve ... süresi de bitmiş olduğundan dolayı %5 miktardaki teminat mektubunu da (159.360,00 EURO) 03.09.2014 tarihinde davalı bankaya iade ettiğini, bütün bunlara rağmen amir banka TBI, akreditif ödemesini yapmamış,ithalatçı tarafından tamamı ödenmiş olan akreditifin tarafımıza ödenmesini, 5 yıl süresince Amir-Lehdar dışındaki 3.şahısların Irak yerel Mahkemelerin'den aldığı mesnetsiz tedbir kararları ile beklettiğini ve akreditifin büyük bir kısmını yaklaşık 857.279,68 Amerikan Dolarını 3.şahsa ödemiş olmasına rağmen muhabir banka olarak davalı, Uluslar arası Akreditif kurallarına tamamen aykırı bu işlemlere göz yumduğunu, amir bankaya gerekli hukuki yaptırım yazısı ve mesajları göndermediğini, daha sonra davalıdan öğrendiği üzere amir banka TBI tarafından 17/04/2019 tarihinde 799 no lu mesajla yapılan işlemleri davalı bankaya bildirmesine rağmen, taraflarınca davalı bankaya 16.07.2019 tarihinde .... Noterliği kanalıyla ... yev.nolu ihtarnamenin gönderilmesi tarihine kadar geçen süre içerisinde davalı tarafından amir banka olan TBI a herhangi bir ödeme talebi ve yapılan yanlış uygulamanın kabul edilmeyeceğine dair karşı bir mesaj iletilmediği 3 aydan fazla bir süre yine olaya seyirci kalındığı alenen ortada olduğunu, mevcut akreditife yalnızca ithalatçı firma tarafından gerekçeleri ve aksaklıklar belirtilerek tedbir koyulabileceği 3.şahısların aldığı Mahkeme kararının akreditifi engelleyemeyeceğini, ICC kurallarından açıkça belli olduğunu, akreditif kurallarının temelinde bu gibi davranışların önlemini almak, ödemeyi ... etmek esası olduğunu, bu ana kurallara uyma yükümlülüğü davalı tarafından ihmal edildiğini, özen yükümlülüğü yerine getirmediğini ve müvekkili şirketin büyük zarara uğramasına yol açıldığını, arz ve izah edilen nedenlere binaen davanın kabulü ile 40.000,00 TL Maddi, 20.000,00 TL Manevi tazminatın avans faizi ile birlikte ödenmesine ve Mahkeme masrafları ile vekalet ücretinin de davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
S A V U N M A /
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin yetkisiz olduğundan yetki itirazlarının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, dava konusu akreditif işleminde ihbar bankası konumunda bulunan müvekkil banka, akreditiflerin işleyişini düzenleyen ... kuralları ile dava konusu akreditif şartlarına uygun olarak hareket etmiş olduğunu iş bu kural ve şartlara aykırı hiç bir davranışta bulunmayan ve bütün yükümlülüklerini yerine getiren müvekkil banka'ya herhangi bir kusur atfedilebilmesi mümkün olmadığını, dava dilekçesinde müvekkil banka'ya yöneltilen kusur atfedilen iddiaların tamamı maddi gerçeklere aykırı olduğunu, davacı iddialarına itibar edilmemesi gerektiğini, tazminat istemleri dayanaksız ve gerekçesiz olan davacının hangi nedenle tazminat isteminde bulunduğu dahi belli olmayıp ispata muhtaç olduğunu, davacı iddialarının kabulü mümkün olmadığını, gelinen noktada, gerek usuli gerekse esasa ilişkin itiraz ve cevaplarımız doğrultusunda davanın reddine karar verilmesi gerektiğini bu sebeplerden dolayı yetki itirazımızın kabulü ile davanın usulden reddini, delil listesinde belirtilen yerlerden delillerin toplanmasını, esasa ilişkin cevaplar ışığında haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin karşı tarafa tahmilini arz ve talep etmiştir.
G E R E K Ç E /
Dava; Taraflar arasındaki Akreditif İşlemleri sırasında ihbar ve teyit bankası konumunda olan davalı bankanın yükümlülüklerine aykırı kusurlu eylemleri olduğundan ve bundan dolayı davacının maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Taraf delilleri toplanmış, dava konusu sözleşmeye ilişkin tüm kayıt ve belgeler celp edilmiş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Dava dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı yetkisizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.
Bankacı bilirkişi ...'dan alınan 30/09/2022 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; 1-İtalya dan tedarik edilen Paneller için açılan akreditif: 29.05.2013 tarihli Proforma fatura kapsamı emteanın 400X 3.997,50=1.599.000,00 Euro birim fiyattan satın alınması karşılığı olarak aşağıdaki vadeli akreditif davalı banka nezdinde açtırıldığını, Akreditif Değişiklik İhbar Mektubu İtalyadaki İhracatçı firmanın talebine istinaden 13.06.2013 tarihinde akreditifte değişiklik yapıldığını ve değişiklik talebi yurt dışına gönderildiğini, 25.06.22013 tarihinde ... Ltd İtalyadaki firma lehine açılan ithalat akreditifi için 239.850 Euro ödemesi istendiğini, 26.06.2013 de 239.750 eur ödeme yapıldığını, muhabir banka rezervi 19.06.2013 ; avans ödeme garantisinde ödeme detayları akreditifle uyumsuz, avans ödeme garantisinde yükleme için 02.02.2014 içinde ifadesi geçtiğini, en son 02.02.2014 olmalıydı şeklindeki Muhabir Rezervi ... Ltd Şti ne 21.06.2013 de bildirildiğini, Rezervi ... Ltd tarafından kabul edildiğini, ... ve ödeme bildirimi: ... bankası ... ... nezdinde 26.06.2013 tarihinde Unıcredıt e bildirimde bulunmuş olduğu görüldüğünü, Akreditif vesaiki 21.06.2013 tarihinde ... Bankasına geldikten sonra davacıya rezervi olup olmadığı sorulduğunu, davalı banka ithalatçı ... Ltd Şti nin 1.599.000 Eur akreditifin 239.850 Eur kısmının avans olarak ödenmesi talebi üzerine sözkonusu tutarın 25.06.2013 tarihinde transferi sonrası akreditif bakiyesi 1.359.150 Eur bakiyeye düştüğünü, 2-Davacı şirket lehine alıcı ...'nun amir sıfatıyla ... aracılığı ile davacı lehine küşat ettiği ihracat akreditifin müfredatının aşağıdaki şekilde olduğu, davacı Şirket lehine açılan ihracat akreditifinin davalı banka tarafından lehtara ihbarı ... ... tarafından ... aracılığı ile davalı ... nezdinde açtırılan ... referanslı ihracat akreditifi ihracatçı ... Met. Çet. İm. Tic. San. Ltd. Şti.ne 27.06.2013 tarihinde ihbar edildiğini, küşat mektubunun dikkatle incelenerek varsa düzeltilmesi gereken ya da kabul edilemez hususların Amir Bankaya iletilmek üzere Bankaya bildirilmesi, kabulü halinde ise akreditif şartlarına uyulmasını rica ederiz şeklinde bildirimde bulunulduğunu, küşat mektubunu aynı tarihte teslim alana davacı şirket tarafından davalı bankanın ikaz ve uyarısına karşı herhangi bir beyanda bulunulmamış olduğu görüldüğünü, davacı Şirketin 13.07.2013 tarihli talebi üzerine ...’a davalı banka tarafından ihracat akreditif bedelinin %40 ina teyit verildiğini, davacı şirketin 03.07.2013 tarihli talebi üzerine, ... akreditifle ilgili ...’ın istediği teyit komisyonunun ödenmesi,ayrıca ilgili ihracat akreditifine ... Bankasının teyidinin eklenmesi talep edildiğini, ... 26.06.2013 de 26.06.2013 t.de %40 lık tutarına 1.274.880 Eur rambursman sağladığını, verdiği teyit için de 4.858,71 Eur teyit kom. aldığını, 3-Davalı bankanın düzenlediği avans ... mektubu: Davalı banka amir ... Met. Çet. İm. Tic. San. Ltd. Şti.nin 01.10.2013 tarihli talebi üzerine, 3.187.200 Eur akreditif avans ödemesi olarak 159.360 Eur banka garantisi olarak Irakta yerleşik ... ... e hitaben 01.03.2014 vadeli ... numaralı ... Mektubunu düzenlediğini, işbu 159.360 Eur ... davalı banka tarafından davacının talebine istinaden 15.05.2014 tarihine kadar uzatıldığını, 4-Davacı Firmanın davalı bankadan talepleri ve davalının amirin bankasına bildirimleri: Akreditif değişikliği hakkında muhabirden gelen swift mesajları davacı Şirkete iletildiğini, değişiklikte yanlış, eksik ya da kabul edilmeyecek hususun bulunması halinde ithalatçı ile temasa geçilmesi ve akreditifde değişiklik yapılması için davacı firma 22.08.2013, 09.09.2013 ve 11.09.2013 tarihinde davalı banka tarafından uyarıldığını, davacı firma amir firmadan ihracat avans bedeli 318.720 Eur un Iraktan istenilmesini davalı bankaya 29.11.2013 tarihinde bildirdiğini, Iraktan 27.02.2014 tarihinde ihracat akredifine karşlılık 318.645 Eur geldiği davacı tarafından bildirildiğini ve işbu tutar ... no lu davacıya ait hesaba alacak kaydedildiğini, gelen avans karşılığı 159.360 Eur garantinin 15.08.2014 tarihine kadar uzatılması talep edildiğini, davacı Şirket 09.06.2014 tarihinde kalan akreditif bedelinin ödenmesinin amir firmaya iletilmesini istediğini, davalı banka aynı tarihte davacının talebini amire ilettiğini, davacı -12.06.2014 -16.06.2014 tarihlerinde ihracat akreditif bedelinin %50 lik kısmın tahsil ettikleri, kalan kısmın ödenmesi için davalı bankaca amir firmanın uyarılması ödenmediği takdirde yasal yollara gidileceği hususunun amir ... firmasına iletilmesi talep edildiğini, davacının talebi aynı tarihlerde davalı banka tarafından amire bildirildiğini, 5-İhracat Akreditif Bedelinin %20 si üzerinden ... Proforma fatura ödemesi (... ) ve Alacak Temlik Teyit belgesi: Davacı ... Metal Ltd Şti tarafından Irak’ta yerleşik ... firmasına yapacağı ihracatla ilgili olarak mal bedelinin %20 sine tekabül eden miktarda Eur 643.600 nun ... tarafından Proforma faturası ...karşılığında Komisyon ödemesi olduğu anlaşılmakta olduğunu, söz konusu komisyonla ilgili olarak; ... Bankası A.Ş tarafından ... isimli şahsa hitaben 23.07.2013 tarihli temlik teyit yazısı düzenlenmesi talep edildiğini, “... Metal Ltd Şti nin 24.06.2013 tarih ve ... sayılı Akredtifden kaynaklanan alacağının 643.600 Euro kısmının Bankanıza/Şirketinize (...) gayrikabilirücu temlik edildiği 23.07.2013 tarihinde ... Bankasına bildirilmiş olup,ihracat akreditif şartına göre tüm yüklemeler tamamlandıktan sonra ithalatçı kabulüne istinaden alacağı mal tutarının %45 lik kısmın ödemesinden 563.920 Euro nun ve yine ithalatçı firmanın kabulüne istinaden alacağı mal tutarının %5 lik kısmının ödemesinden 79.680 Euro olmak üzere toplam 643.600 Euronun tarafınıza ödeneceğini bildiririz. denilmekte olduğunu, açıklandığı üzere; 15.07.2013 tarih ve 13/01 sayılı Proforma faturadan doğacak ihracat alacağından 643.600 Euro ... Ltd Şti tarafından ... ... ... a temlik edilmiş olduğu görüldüğünü, 6-... Uluslararası Kurallar Milletlerarası Ticaret Odasının yayınladığı 'Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları”: Taraflar arasında çekişmeye konu akreditifte Uluslararası Kurallar Milletlerarası Ticaret Odasının yayınladığı 600 sayılı 'Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları'n uygulanacağına atıfta bulunulduğunu, işbu kurallar akreditif şartları ile açıkça değiştirimedikleri veya uygulama dışı bırakılmadıkları sürece akreditifin bütün tarafları için bağlayıcı olduğunu, Akreditif uluslararası ticarette bir ödeme yöntemi olduğunu, farklı ülkelerde bulunan satıcı ile alıcı alım-satıma konu mal bedelinin ödemesini bankaları aracılığı ile yerine getirme konusunda mutabakata varmakta olduklarını, Uluslararası ticarette en çok başvurulan ödeme yöntemi akreditif olmakta olduğunu, anlaşma kapsamında alıcının bankası aracılığı ile açtırdığı akreditif ile mal bedeli satıcıya ödenmekte olduğunu, Akreditif, hukuki olarak; taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen ve temel sözleşme yerine kaim olan nihai bir sözleşme olduğu kadar, tarafların, semenin tediyesine ilişkin olarak vardıkları anlaşma sonucu, müşterek iradeleriyle tayin ettikleri bir ödeme yöntemi olduğunu, müfredatı verilen gayrikabili rücu ihracat akreditifinde davalı ... İhbar Bankası (... bank) yani, amir bankanın talebi üzerine akreditifi ihbar eden banka konumunda olduğunu, davalı banka aynı zamanda 3.187.200 Eur tutarındaki akreditifin %40 lık kısmında teyit bankası (... bank) görevini üstlendiğini, dava dışı ... amir banka, davacı ... Metal Ltd Şti ise akreditifin lehtarı olduğunu, ihbar bankası görevlendirilmiş banka sıfatını haiz olmadıkça lehtara karşı ödeme yükümü altına girmemekte olduğunu, davalı banka somut olayda akreditifin %40 oranındaki kısmına teyit vermiş olduğunu, teyit kapsamı bedelin davacıya ödenmesi ile birlikte sorumluluğu ortadan kalkmakta olduğunu, ihbar bankasının lehtara karşı sorumluluğunun doğması için bankanın akreditifin icrası sırasında mesleki yönden kendinden beklenen dikkat ve özen yükümü konusunda kusurlu hareketinin bulunması şart olduğunu, davalı bankaya kusur izafe edilemediği takdirde sorumluluğu cihetine gidilemeyeceğini, somut olayda, davacının İtalya dan ithalat yolu ile tedarik ettiği ihraç konusu emteayı Iraktaki alıcıya akreditifte belirlenen koşullarla ödenmek üzere Irak’a gönderdiğini, akreditife konu malı temsil eden vesaik alıcının bankası tarafından kabul edilerek işleme alındığını, davalı banka amir bankanın davacı lehine açtığı gayrikabilirücu akreditifi 27.06.2013 tarihinde lehtara ihbar ettiğini, ihbarında akreditif küşat mektubunun dikkatle incelenerek düzeltilmesi gereken ya da kabul edilmeyen husus olması halinde Amir Bankaya iletilmek üzere bankaya bildirilmesi yönünde ikazda bulunduğunu, Küşat mektubunu aynı tarihte teslim alana davacı şirketin herhangi bir itirazının olmadığı görüldüğünü, 600 madde 9/b uyarınca, İhbar bankası akreditifi veya değişikliği ihbar etmekle akreditifin veya değişikliğin görünür gerçekliğini kendine göre yeterli biçimde belirlediğini ve ihbarın, alınan akreditifin veya değişikliğin şartlarını doğru olarak yansıttığını belirtmiş olacağını, ihbar bankası vesaiki zahiri görünüşü itibariyle 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra akreditifi lehtara bildirmek yükümü altında olduğunu, bu yükümlülüğün icrasında davalı bankanın ihmali olduğuna dair bir kanıt sunulamadığını, davacı yanın talebi üzerine de peşin ödenen kısma ilişkin olarak davalı bankaca 13.07.2013 tarihinde 159.360 Eur tutarında ... mektubu düzenlediğini, akreditifin %10 luk kısmı olan 318.645 Euro ile teyit kapsamındaki %40 lık kısmı bedelinden oluşan %50 oranındaki kısmının davacının hesabına gönderilmesi ile birlikte davalı bankanın gerek peşin ödemeye ilişkin ... mektubu ve gerekse akreditifin %40 için verdiği teyitden doğan yükümü hükümsüz hale gelmiş ve sorumluluğu sona erdiğini, bu arada, davacı yanın Irak’a gerçekleştirdiği ihracat kapsamında aracılıkta bulunan ... isimli şahsın firmasına ,24.07.2013 tarihli Temliknameye dayanarak ihracattan gelen dövizden 643.600 Euro kısmı 5.07.2013 tarih ve 13/01 sayılı Proforma Fatura bedeli olarak ... ... ye davacının talimatı doğrultusunda ödendiğini, UCP 600 8.maddesinde yer alan: “MADDE 8 TEYİT BANKASININ YÜKÜMLÜLÜĞÜ a) îbrazı şart koşulan belgelerin teyit bankasına veya diğer herhangi bir görevli bankaya ibraz edilmesi ve belgelerin uygun bir ibrazı oluşturması kaydıyla; i. Teyit bankası, a. akreditif teyit bankasının gişelerinde belgelerin ibrazı üzerine ödeme karşılamalıdır” kuralı kapsamında, davalı bankanın akreditifin %40 lık kısmından kaynaklanan teyit yükümü mal bedelinin ödenmesi ile birlikte ortadan kalktığını, İhracat bedelinin bakiye %50 lik kısmına ilişkin davalı bankanın teyit yükümlülüğü bulunmadığı görüldüğünü, ihracat bedelinin kalan %50 tutarındaki kısmın ödenmesi üzerine davacı şirketin davalı bankaya ilettiği ve amir bankaya iletilmesini talep ettiği 09.06.2014 tarihli talimatının aynı tarihte,keza aynı doğrultudaki “ 12.06.2014 -16.06.2014 tarihlerinde ihracat akreditif bedelinin %50 lik kısmın tahsil ettiklerini, kalan kısmın ödenmesi için davalı bankaca amir firmanın uyarılması ödenmediği takdirde yasal yollara gidileceği “ yönündeki talimatının amir ... firmasına iletilmesi talep edildiğini, davacının talebi aynı tarihlerde davalı banka tarafından amire bildirilmiş olduğunu, herhangi bir gecikmeye ve ihmal sebebiyet verilmediği görüldüğünü, ihracat bedelinin ödenmemesinde amir firma onayı ve yetkilendirmesi olmaksızın akreditif bedelinin ödenmediğini, öte yandan akreditif hakkında Irak'ta devam eden yargılamaların ve akreditif bedelinin ödenmesinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararlarının etkisinin olduğunu, EK:32 de yer alan amir bankaya ait 04.04.2019 tarihli swift mesajına göre ; Amir bankaya ulaşan mahkeme kararı gereğince, akredifin kalan bakiyesinden ...Bakanlığınca yapılan ithalata aracılık eden ...'a 857.279,60.-USD tutarında ödeme yapılacağını, ayrıca 3.086.300 Irak Dinarı tutarında resmi tahsilat ücreti kesildikten sonra ihracatçı firmaya ödeme yapılacağının beyan edildiğini, daha sonra 17.04.2019 tarihinde gönderilen swift mesajında ise ; 857.279,68. USD tutarında...'a ödeme yapıldığını, 3.086.300 Irak Dinarının resmi tahsil tutarı olarak ödendiği, Kalan tutar için ise yeni bir ödemeyi durdurma kararı alındığı belirtilmiş olduğunu, bundan dolayı kalan %50 tutarındaki ihracat bedelinin gönderilmediği anlaşılmakta olduğunu, SONUÇ; Davacı ... Metal Ltd Ştilehine açılmış gayrikabili rücu ihracat akreditifinde davalı ... Bankasının İhbar Bankası (... bank) yani, amir bankanın talebi üzerine akreditifi ihbar eden banka konumunda olduğunu, İhbar bankası vesaiki zahiri görünüşü itibariyle 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra akreditifi lehtara bildirmek yükümü altında olduğunu, davalı banka aynı zamanda 3.187.200 Eur tutarındaki akreditifin %40 lık kısmında teyit bankası (... bank) görevini üstlenmiş olduğunu, davalı bankanın ihbar bankası olduğundan dolayı lehtara karşı ödeme yükümü altına girmediğini, Davalı Banka’nın somut olayda akreditifin %40 oranındaki kısmına teyit vermiş olduğunu, ancak işbu teyit kapsamı bedelin yurda getirilerek davacıya ödenmesi ile birlikte davalı banka sorumluluğunun ortadan kalkmış olduğunu, İhbar bankasının lehtara karşı sorumluluğunun doğması için bankanın akreditifin icrası sırasında mesleki yönden kendinden beklenen dikkat ve özen yükümü konusunda kusurlu hareketinin bulunması gerektiğini, ancak bu hususun kanıtlanamadığını, açıklanan gerekçelerden dolayı davalı yanın uğradığını ileri sürdüğü zararın oluşumunda MTO Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar 2007 Yayın 600 sayılı Broşür uyarınca davalı bankanın görev icrasında kusurlu hareketinin bulunmaması sebebiyle sorumluluğu cihetine gidilemeyeceği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Bankacı bilirkişi ...'dan alınan 30/09/2022 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; Davacının kök rapora yönelik itirazının değerlendirilmesi: huzurda görülen davada tarafların iddia ve savunmaları ile ithalat vesaikinin MTO'nın vesikalı krediler için yeknesak teamüller ve uygulamalar 2007 yayın 600 sayılı broşürü ile bankacılık sul ve teamülleri çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde, davacı ... Metal Ltd. Şti. Lehine açılan gayrikabili rücu ihracat akreditifinde davalı ... Bankasının ihbar bankası olduğunu, ihbar bankası olarak vesaiki zahiri görünüşü itibariyle 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra akreditifi lehtara bildirmek yükümü altında olduğunu, davalı bankanın ihbar bankası olduğundan dolayı lehtara karşı ödeme yükümü altına girmediğini, davalı banka aynı zamanda 3.187,200 TL Euro tutarındaki akreditifin %40'lık kısmında teyit bankası görevini üstlendiğini, işbu teyit kapsamındaki bedelin yurda getirilerek davacıya ödenmesi ile birlikte davalı banka sorumluluğunun ortadan kalktığını, ihbar bankasının lehtara karşı sorumluluğunun doğabilmesi için akreditife ilişkin işlemler yerine getirildiği esnada devletin gözetim ve denetimi altında özel ihtisasa sahip aracı mali kurum olarak mesleki yönden kendinden beklenen dikkat ve özen yükümü konusunda kusurlu hareketinin bulunmaması sebebiyle sorumluluğunun doğmadığını açıkladığını, davacı vekilinin bilirkişi kök raporuna itiraz dilekçesinde davalı bankanın muhabir banka olarak uluslararası akreditif kurallarına aykırı bu işlemlere göz yumduğunu, amir bankaya gerekli hukuki yaptırım yazısı ve mesajları göndermediğini, oysa ihbar bankasının akreditifi 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra lehtara bildirme yükümlülüğünü ihlal ettiğini, bu durumun bilirkişi tarafından gözardı edildiğin, amir banka TBI tarafından 17/04/2019 tarihinde 799 nolu mesajla yapılan işlemler davalı bankaya bildirildiği halde, davalı banka tarafından amir banka olan TBI a herhangi bir ödeme talebi ve yapılan yanlış uygulamanın kabul edilmeyeceğine dair karşı bir mesaj iletilmediğini, mevcut akreditife yalnızca ithalatçı firma tarafından gerekçeleri ve aksaklıklar belirtilerek tedbir koyulabileceği 3. Şahısların aldığı mahkeme kararının akreditifi engellemeyeceğini, davalının özen yükümlülüğü yerine getirmeyerek davacının zarara uğramasına neden olduğu ileri sürülerek ek rapor alınmasının talep edildiğini, bilirkişi kök raporunda da gerekçeleri açıklandığı üzere davalı bankanın ihracat akreditifinde ihbar bankası olduğunu, akreditifin %40 oranındaki kısmına ilişkin olarak teyit verdiğini, teyit edilen kısımla ilgili bedelin yurda getirilerek lehtara ödendiğini, kalan kısmın TBI tarafından ödenmemiş olmasının ise Irak'taki yerel mahkemece kalan ödemenin durdurulması yönünde tedbir konulmuş olması ve işbu tedbir kararının amir bankaya ulaştığından kaynaklandığını, davacının amir bankaya iletilmesini talep ettiği 09/06/2014 tarihli talimatının amir bankaya iletilerek amirin uyarıldığını, hal böyle olduğu halde mahkeme kararının amire ulaşmasından sonra kalan kısmın yurda getirilemediğini, kalan %50 bedelin yurda getirilememiş olmasında davalı bankaya izafe edilebilecek kusur bulunmadığını, bundan dolayı bilirkişi kök raporundaki tespit ve görüşlerinde bir değişikliği bulunmadığı bildirilmiştir.
Bilirkişi kök ve ek raporunun bir bütün olarak incelenmesinde, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun olduğu değerlendirilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi rapor ve ek raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Davacı tarafça, taraflar arasındaki Akreditif İşlemleri sırasında ihbar ve teyit bankası konumunda olan davalı bankanın yükümlülüklerine aykırı kusurlu eylemleri olduğundan ve bundan dolayı maddi ve manevi zarara uğradığından bahisle 40.000,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminat isteminde bulunulmuştur.
Davalı tarafça ise, üzerine düşen tüm yükümlülükleri eksiksiz bir şekilde yerinde getirdiği, bundan dolayı sorumluluğunun olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Dava dosyası, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı yetkisizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiş olup, eldeki davada dava şartlarının tam olduğu incelenecek başkaca bir bir ilk itiraz veya süreler yönünden itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiştir.
Tazminat davalarında, davalı aleyhine tazminata hükmedilebilmesi için, davalının sorumluluğunu doğuran hukuka ve sözleşmesel yükümlülüklerine aykırı kusurlu bir eylem ve davranışının bulunması, bundan dolayı davacının zarara uğraması, zarar ile eylem arasında uygun nedensellik bağının bulunması gerekmektedir.
Davada ispat külfeti davacıda olup, davalı bankanın yükümlülüklerine aykırı kusurlu eylemleri olduğunu ve bundan dolayı maddi ve manevi zarara uğradığını ispatlaması gerekmektedir.
Dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi rapor ve ek raporuna göre; Taraflar arasında akreditif işlemi bulunduğu, taraflar arasında çekişmeye konu akreditifte Uluslararası Kurallar Milletlerarası Ticaret Odasının yayınladığı 600 sayılı Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları'nın uygulanacağına atıfta bulunulduğu, işbu kuralların, akreditif şartları ile açıkça değiştirimedikleri veya uygulama dışı bırakılmadıkları sürece akreditifin bütün tarafları için bağlayıcı olduğu; Akreditifin uluslararası ticarette bir ödeme yöntemi olduğu, farklı ülkelerde bulunan satıcı ile alıcının alım-satıma konu mal bedelinin ödemesini bankaları aracılığı ile yerine getirme konusunda mutabakata varmakta oldukları, uluslararası ticarette en çok başvurulan ödeme yönteminin akreditif olduğu, anlaşma kapsamında alıcının bankası aracılığı ile açtırdığı akreditif ile mal bedelinin satıcıya ödenmekte olduğu, Akreditifin, hukuki olarak, taraflar arasındaki hukuki ilişkiyi belirleyen ve temel sözleşme yerine kaim olan nihai bir sözleşme olduğu kadar, tarafların, semenin tediyesine ilişkin olarak vardıkları anlaşma sonucu, müşterek iradeleriyle tayin ettikleri bir ödeme yöntemi olduğu; Dava konusu gayri kabili rücu ihracat akreditifinde davalı ... Bankasının İhbar Bankası (... bank) yani amir bankanın talebi üzerine akreditifi ihbar eden banka konumunda olduğu, davalı bankanın aynı zamanda 3.187.200 Eur tutarındaki akreditifin %40 lık kısmında teyit bankası (... bank) görevini üstlendiği, dava dışı ...'ın amir banka, davacı ... Metal Ltd Şti ise akreditifin lehtarı olduğu, ihbar bankasının görevlendirilmiş banka sıfatını haiz olmadıkça lehtara karşı ödeme yükümü altına girmemekte olduğu, davalı bankanın somut olayda akreditifin %40 oranındaki kısmına teyit vermiş olduğu, teyit kapsamı bedelin davacıya ödenmesi ile birlikte sorumluluğunun ortadan kalkmakta olduğu, ihbar bankasının lehtara karşı sorumluluğunun doğması için bankanın akreditifin icrası sırasında mesleki yönden kendinden beklenen dikkat ve özen yükümü konusunda kusurlu hareketinin bulunmasının şart olduğu, davalı bankaya kusur izafe edilemediği takdirde sorumluluğu cihetine gidilemeyeceği; Somut olayda, davacının İtalya dan ithalat yolu ile tedarik ettiği ihraç konusu emteayı Iraktaki alıcıya akreditifte belirlenen koşullarla ödenmek üzere Irak’a gönderdiği, akreditife konu malı temsil eden vesaik alıcının bankası tarafından kabul edilerek işleme alındığı, davalı bankanın, amir bankanın davacı lehine açtığı gayrikabilirücu akreditifi 27.06.2013 tarihinde lehtara ihbar ettiği, ihbarında akreditif küşat mektubunun dikkatle incelenerek düzeltilmesi gereken ya da kabul edilmeyen husus olması halinde Amir Bankaya iletilmek üzere bankaya bildirilmesi yönünde ikazda bulunduğu, Küşat mektubunu aynı tarihte teslim alan davacı şirketin herhangi bir itirazının olmadığının görüldüğü, 600 sayılı Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları'nın madde 9/b uyarınca, İhbar bankası akreditifi veya değişikliği ihbar etmekle akreditifin veya değişikliğin görünür gerçekliğini kendine göre yeterli biçimde belirlediğini ve ihbarın, alınan akreditifin veya değişikliğin şartlarını doğru olarak yansıttığını belirtmiş olacağı, ihbar bankası vesaiki zahiri görünüşü itibariyle 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra akreditifi lehtara bildirmek yükümü altında olduğu, bu yükümlülüğün icrasında davalı bankanın ihmali olduğuna dair bir kanıt bulunmadığı, davacı yanın talebi üzerine de peşin ödenen kısma ilişkin olarak davalı bankaca 13.07.2013 tarihinde 159.360 Eur tutarında ... mektubu düzenlediği, akreditifin %10 luk kısmı olan 318.645 Euro ile teyit kapsamındaki %40 lık kısmı bedelinden oluşan %50 oranındaki kısmının davacının hesabına gönderilmesi ile birlikte davalı bankanın gerek peşin ödemeye ilişkin ... mektubu ve gerekse akreditifin %40 için verdiği teyitden doğan sorumluluğunun sona erdiği, bu arada, davacı yanın Irak’a gerçekleştirdiği ihracat kapsamında aracılıkta bulunan ... isimli şahsın firmasına, 24.07.2013 tarihli Temliknameye dayanarak ihracattan gelen dövizden 643.600 Euro kısmı 5.07.2013 tarih ve 13/01 sayılı Proforma Fatura bedeli olarak ... ...'ye davacının talimatı doğrultusunda ödendiği, 600 sayılı Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları'nın 8.maddesinde yer alan “MADDE 8 TEYİT BANKASININ YÜKÜMLÜLÜĞÜ a) îbrazı şart koşulan belgelerin teyit bankasına veya diğer herhangi bir görevli bankaya ibraz edilmesi ve belgelerin uygun bir ibrazı oluşturması kaydıyla; i. Teyit bankası, a. akreditif teyit bankasının gişelerinde belgelerin ibrazı üzerine ödeme karşılamalıdır” kuralı kapsamında, davalı bankanın akreditifin %40 lık kısmından kaynaklanan teyit yükümünün mal bedelinin ödenmesi ile birlikte ortadan kalktığı, İhracat bedelinin bakiye %50 lik kısmına ilişkin davalı bankanın teyit yükümlülüğünün bulunmadığı, ihracat bedelinin kalan %50 tutarındaki kısmın ödenmesi üzerine davacı şirketin davalı bankaya ilettiği ve amir bankaya iletilmesini talep ettiği, 09.06.2014 tarihli talimatının davalı banka tarafından aynı tarihte amir bankaya iletildiği, keza aynı doğrultudaki " 12.06.2014 -16.06.2014 tarihlerinde ihracat akreditif bedelinin %50 lik kısmın tahsil ettiklerini, kalan kısmın ödenmesi için davalı bankaca amir firmanın uyarılması ödenmediği takdirde yasal yollara gidileceği" yönündeki talimatının amir ... firmasına iletilmesi talep edildiği, davacının talebinin aynı tarihlerde davalı banka tarafından amir bankaya bildirilmiş olduğu, herhangi bir gecikmeye ve ihmale sebebiyet verilmediği; İhracat bedelinin ödenmemesinde amir firma onayı ve yetkilendirmesi olmaksızın akreditif bedelinin ödenmediği, öte yandan akreditif hakkında Irak'ta devam eden yargılamaların ve akreditif bedelinin ödenmesinin durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararlarının etkisinin olduğu, amir bankaya ait 04.04.2019 tarihli swift mesajına göre, Amir bankaya ulaşan mahkeme kararı gereğince, akredifin kalan bakiyesinden ...Bakanlığınca yapılan ithalata aracılık eden ...'a 857.279,60.-USD tutarında ödeme yapılacağının, ayrıca 3.086.300 Irak Dinarı tutarında resmi tahsilat ücreti kesildikten sonra ihracatçı firmaya ödeme yapılacağının beyan edildiği, daha sonra 17.04.2019 tarihinde gönderilen swift mesajında ise, 857.279,68. USD tutarında...'a ödeme yapıldığı, 3.086.300 Irak Dinarının resmi tahsil tutarı olarak ödendiği, kalan tutar için ise yeni bir ödemeyi durdurma kararı alındığı belirtilmiş olduğu, bundan dolayı kalan %50 tutarındaki ihracat bedelinin gönderilmediği anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; Davacı ... Metal Ltd Şti lehine açılmış gayrikabili rücu ihracat akreditifinde davalı ... Bankasının İhbar Bankası (... bank) yani amir bankanın talebi üzerine akreditifi ihbar eden banka konumunda olduğu, ihbar bankasının vesaiki zahiri görünüşü itibariyle 7 gün içinde makul bir özenle inceledikten sonra akreditifi lehtara bildirmek yükümü altında olduğu, davalı bankanın aynı zamanda 3.187.200 Eur tutarındaki akreditifin %40 lık kısmında teyit bankası (... bank) görevini üstlenmiş olduğu, davalı bankanın ihbar bankası olduğundan dolayı lehtara karşı ödeme yükümü altına girmediği, davalı banka’nın somut olayda akreditifin %40 oranındaki kısmına teyit vermiş olduğu, ancak işbu teyit kapsamı bedelin yurda getirilerek davacıya ödenmesi ile birlikte davalı banka sorumluluğunun ortadan kalkmış olduğu, ihbar bankasının lehtara karşı sorumluluğunun doğması için davalı bankanın akreditifin icrası sırasında mesleki yönden kendinden beklenen dikkat ve özen yükümü konusunda kusurlu hareketinin bulunması gerektiği, ancak dava konusu akreditif işleminde davalı bankanın üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiği, kusurlu bir eylem ve davranışının bulunmadığı, davacı tarafça üzerine düşen ispat külfetinin yerine getirilemediği sonuç ve kanaatine ulaşılarak davacı tarafça açılan davada, davacı tarafın maddi ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiş, bu kapsamda aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) DAVACI TARAFÇA, DAVALIYA KARŞI AÇILAN DAVADA, Davacı tarafın maddi ve manevi tazminat taleplerinin ayrı ayrı REDDİNE,
2- Maddi Tazminat bakımından alınması gerekli 269,85-TL harcın ve Manevi Tazminat bakımından alınması gerekli 269,85-TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.024,65-TL harçtan mahsubu ile fazladan alınan 484,95 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı tarafından masraf yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA,
5-Davalı taraf Maddi Tazminat Davasında kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla; karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
6-Davalı taraf Manevi Tazminat Davasında kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla; karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00-TL arabuluculuk giderinin, davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/11/2023
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır