T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/481 Esas
KARAR NO : 2025/155 Karar
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 19/07/2022
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Satımdan Kaynaklanan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirketin ... menşeili ... marka sanayi tipi bulaşık makinelerinin ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, müvekkilinin kimyasal ürün alımı taahhüdü karşılığında işletmelere konsinye olarak bulaşık ve çeşitli temizlik makineleri verdiğini ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağladığını, davalı ile bu kapsamdı 14/02/2017 tarihinde sözleşme imzalandığını ve davalının aylık 2.500,00 TL + KDV (her yıl zam oranına endeksli artış göstermek üzere) ürün alım taahhüdü vermesine karşılık müvekkili şirketin sözleşme kapsamındaki ürünlerde %75 iskonto uyguladığını ve ayrıca davalıya konsinye şekilde bulaşık makinesi de verdiğini fakat davalı tarafın sözleşmede taahhüt ettiği alım kotasına riayet etmeyerek eksik alımda bulunduğunu ve bu sebeple müvekkilinin beklediği kazançtan mahrum kaldığını, davanın kabulü ile sözleşme gereği ürünlere uygulanan iskonto farkı bedelinin ödenmesi ve müvekkilinin uğradığı kar kaybının tazminini talep ettiklerini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Öncelikle dava konusu sözleşme uyarınca yetkili mahkemenin İzmir Mahkemeleri olduğundan bahisle davanın yetkisizlikten reddini talep ettiklerini, Davacı yanın müvekkili şirket ile akdedildiği ileri sürülen 14.02.2017 başlangıç tarihli ve 4 yıl süreli bulaşık deterjanına ilişkin tedarik sözleşmesi uyarınca davacı şirketin her yıl zam oranına endeksli olarak arttırılmak üzere her ay minimum 2.500,00TL + KDV'lik ürünü alımı yapacağı taahhüt eden sözleşmeye ilişkin olarak sözleşmenin sona ermesinden bir yıl sonra bahsi geçen sözleşme gereğince taahhüt edilen ürünlerin alınmadığı ve şirketin zarara uğratıldığından bahisle işbu davayı ikame ettiğini, taraflar arasında müvekkili şirketin 2021 yılında devrinden önce imza edilen sözleşmeyi kabul anlamına gelmemek üzere öncelikle sözleşmenin süre olarak kapsamış olduğu tarihlere bakıldığında 31.12.2017 ile 31.12.2021 yıllarını kapsadığı, bu tarih aralığının 1,5 – 2 seneye yakın kısmının pandemi sürecinde geçtiği ve müvekkili şirkete ait işletmenini bu süreler zarfında çoğunlukla yasak nedeniyle kapalı olduğu yada normal ticari faaliyetinin oldukça altında faaliyetini sürdürdüğünü, bu nedenle davacı tarafın taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, söz konusu sözleşme incelendiğinde görüleceği gibi müvekkilinin davalı şirketi devraldığı tarih olan 21.05.2021 tarihi, öncesi ve sonrasında davaya konu taleplerin hiçbir suretle dile getirilmediği, böyle bir fatura gönderilmediği ve bu konuda müvekkili şirkete herhangi bir ihtar dahi çekilmediğini, eksik mal alımı yada taraflara arasında taahhüde uyulmaması durumunda satıcı firmanın ihtar yükümlüğünün yada ihtirazi kayıt ile mal verme yükümlüğünün bulunduğunu, davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, sözleşmeye aykırılık iddiası nedeniyle talep olunan iskonto farkının tazmini ve eksik alımlardan kaynaklandığı iddia olunan kar kaybının tazmini istemine ilişkindir.
Mahkememizin 08/02/2023 tarihli celsesinde davalının yetkiye yönelik itirazlarının taraflar arasındaki sözleşme 13.H maddesindeki geçerli yetki şartına nazaran reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin 08/02/2023 tarihli celsesinde davanın kısmi dava olarak açılmış olması nedeniyle davalının hukuki yarara yönelik itirazlarının yerinde görülmediğinden reddine karar verildiği, dava dilekçesinde davanın kısmi dava olarak nitelenmesinin davayı kısmi dava haline getirmeyeceği, talep edilebilecek tazminat miktarının bilirkişi incelemesi neticesinde ortaya çıkacak olması dikkate alındığında davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında davacının hukuki yararı olduğu görülmüştür.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, davalı şirketin ilişki dönemine ait ticari defterlerinin incelenmesi noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılması için ... ATM'ye talimat yazılmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen SMMM bilirkişi 20/03/2023 tarihli raporunun sonuç kısmında; "Davalının uyuşmazlığa konu yıllara ait ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK'nın 64/3.md. uyarınca yapılması gereken noter açılış ve kapanış tasdikinin süresinde yaptırıldığı, inceleme kapsamı ile sınırlı olmak üzere defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 4 yıl süre ile akdedildiği, sözleşmenin ilk yılında (2017) aylık alımların 2.500 TL+KDV=2.950 TL olacağı, diğer yıllar için ise, %: ITO (ÜFE+TÜFE)/2 şeklinde arttırılacağı, imzalanan sözleşmeye göre davalının ürün alımlarının 3 ayda bir kontrol edilerek aylık alım kotasına göre alması gereken tutarlardan eksik aldığı
kısmın davalıya toplu olarak fatura edileceği, belirtilen düzenli ürün alımı ile ilgili şarta uymaması halinde davalıya ihtarname çekeceği, aylık kotalara göre alınması gereken tutarlardan az alım yapılan dönemler için davacı tarafından davalıya kesilen ve davalı tarafından kabul edilmeyen faturaya ve ayrıca düzenli ürün alım şartına uyulmadığına dair davacı tarafından davalı firmaya çekilen bir ihtarnamenin olmadığı, hesaplanan fiyatlara göre davalının davacı firmadan yapmış olduğu alımlarının 2019 yılında 644,99 TL, 2020 Yılında 43.931,86 TL ve 2021 yılında 10.653,43 TL olmak üzere toplam 55.230,28 TL tutarında taahhüt edilen tutardan az alım yapıldığı" şeklinde rapor bildirmiştir.
Bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 02/10/2023 tarihli ara kararı ile Dosyanın rapor sunan bilirkişiye tevdi ile taraf beyan ve itirazları tek tek irdelenmek sureti ile ayrıntılı ve hüküm kurmaya elverişli rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen SMMM bilirkişi 24/10/2023 tarihli ek raporunun sonuç kısmında; "Sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların tutarının toplam 73.610,62 TL olduğu, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların fark tutarları dikkate alındığında, %75 iskontolu toplam tutarı, 73.610,62 TL, %100 toplam tutarının 294.442,47 TL olacağı, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan, sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutar 48.800,41 TL, bunun %100 toplam tutarının 195.201,64 TL olacağı aradaki farkın ise 146.401,23 TL olacağı, sözleşmeye göre, "alıcının ürün alımları 3 ayda bir kontrol edilerek aylık alım kotasına göre alması gereken tutarlardan eksik aldığı kısım alıcıya toplu olarak fatura edilecektir. Alıcı bu durumu peşinen kabül ve taahhüt eder. ... alıcının talep ettiği yukarıda belirtilen düzenli ürün alımı ile ilgili şarta uymaması halinde alıcıya konuya ilişkin ihtarname çeker. Alıcı ihtarnamenin kendisine ulaşmasından itibaren 15 (onbeş) gün içerisinde düzenli ürün alımı ile ilgili aykırılıkları gidermezse ... işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak haklı nedenle fesih hakkına sahiptir.” şeklinde düzenleme olduğu" şeklinde ek rapor bildirmiştir.
Bilirkişi ek raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 22/11/2023 tarihli celse ara kararı ile davalı vekilinin itirazlarının değerlendirilmesi noktasında dosyanın ek rapor tanzimi için bilirkişiye tevdiine karar verilmiş, dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen SMMM bilirkişi 24/10/2023 tarihli ek raporunun sonuç kısmında; "Covid-19 pandemi salgını dönemlerine denk gelen ayların dışlanması ile sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların tutarının toplam 42.364,23 TL olduğu, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların fark tutarları dikkate alındığında, %75 iskontolu toplam tutarı, 42.364,23 TL, %100 toplam tutarının 169.456,92 TL olacağı,
sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan, sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutar 48.800,41 TL, bunun %100 toplam tutarının 195.201,64 TL olacağı aradaki farkın ise 146.401,23 TL olacağı" şeklinde 2. Ek raporunu bildirmiştir.
Bilirkişi 2.ek raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, sunulan kök ve ek raporlar incelendiğinde raporlar arasında çelişkiler olduğu anlaşıldığından mahkememizin 03/05/2025 tarihli ara kararı ile dosyaya aynı uzmanlık alanında yeni bir bilirkişi görevlendirildiği görülmüştür.
Talimat mahkemesince davalı Ticari defterleri üzerinde inceleme yapılamasına yönelik görevlendirilen bilirkişi 16/09/2024 tarihli raporunun sonuç kısmında; Taraflar arasındaki sözleşmeye göre 2020-2021 pandemi dönemlerindeki kapanışlar dikkate alınmayarak yapılan hesaplamada; davalının davacıdan 74.276,89 TL toplam tutarında eksik alış yaptığı; taraflar arasındaki düzenlenen sözleşmeye göre taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların
fark tutarları dikkate alındığında, % 75 iskontolu toplam tutarının 74.276,89 TL, % 100 toplam tutarının 297.107,56 TL olacağı, bu aylar için sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutarın 51.576,31 TL, bunun % 100 toplam tutarının 206.305,24 TL olacağı aradaki farkın ise (206.305,24 TL-51.576,31 TL=) 154.728,93 TL olarak hesaplandığını, taraflar arasındaki sözleşmeye göre 2020-2021 pandemi dönemlerindeki kapanışlar
dikkate alınarak yapılan hesaplamada; davalının davacıdan 43.030,53 TL toplam tutarında eksik alış yaptığı; taraflar arasındaki düzenlenen sözleşmeye göre taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların fark tutarları dikkate alındığında, % 75 Ġskontolu toplam tutarının 43.030,53 TL, % 100 toplam tutarının 172.122,12 TL olacağı, bu aylar için sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutarın 51.576,31 TL, bunun % 100 toplam tutarının 206.305,24 TL olacağı, aradaki farkın ise (206.305,24 TL-51.576,31 TL=) 154.728,93 TL olacağının hesap edildiğini bildirmiştir.
Yeni alınan bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 13/11/2024 tarihli ara kararı ile dosyanın kök rapor sunan SMMM bilirkişine tevdi ile talimat ile son alınan rapor da dikkate alınarak ek rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, dosya ilk rapor tanzim eden bilirkişiye tevdi edilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen SMMM bilirkişi 0701/2025 tarihli 3. Ek raporunun sonuç kısmında; "Covid-19 pandemi salgını dönemlerine denk gelen ayların dışlanması ile sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların tutarının toplam 43.030,54 TL olduğu, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların fark tutarları dikkate alındığında, %75 iskontolu toplam tutarı 43.030,54 TL, %100 Toplam tutarının 172.122,15 TL olacağı,
sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan, sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutar 51.576,31 TL, bunun %100 toplam tutarının 206.305,24 TL olacağı aradaki farkın ise 154.728,93 TL olacağı " şeklinde görüşlerini bildirmiştir.
Davacı vekili 15/01/2024 tarihli dilekçesi ile iskonto kaybı taleplerini artırarak davalarını 146.401,23 TL olarak ıslah etmiş ve bu değer üzerinden eksik harcı yatırmış, 05/03/2025 tarihli duruşmada ise kar kaybına yönelik taleplerinden feragat etmiştir.
Bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun, teknik ve ayrıntılı olarak hazırlanmış olması nedeniyle rapor Mahkememizce de benimsenmiş ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince davalı şirketin temizlik ürünleri alım kotasının altında kalması nedeniyle ürünlere uygulanan iskonto farkı ile davalı şirketin eksik alım yapması nedeniyle mahrum kalınan kar talebine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Taraflar arasında 14/02/2017 tarihinde "sözleşme" başlıklı sözleşme imzalandığı, 14/02//2017 tarihinden itibaren 4 yıl boyunca davalı şirketin sözleşme gereğince sözleşme ekinde bulunan kimyasal ürünleri davacı şirketten satın almayı, davacı şirketin de bunun karşılığında davalı şirkete konsinye olarak bulaşık makineleri temin etmeyi ve sözleşme sonunda da bu makinelerin mülkiyetini bedelsiz olarak davalı şirkete bırakmayı taahhüt ettiği, ürünlerin sözleşmenin 2.A maddesi ile davalı şirkete ait İzmir ilinde bulunan "..." adlı iş yerine teslim edileceği, davalı şirketin sözleşmenin 4.A maddesi ile 14/02/2017 tarihi itibariyle aylık 2.500,00 TL + KDV miktarında ürün alımı yapmasının kararlaştırıldığı, 4.B maddesi ile ürün alımı ile ilgili şartlara uyulmaması halinde alıcıya ihtarname çekileceği ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde düzenli ürün alımı ile ilgili aykırılıkların giderilmemesi durumunda ...'in sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih hakkına sahip olduğunun düzenlendiği, sözleşmenin 6.A maddesi ile, ...'in sözleşmede belirtilen ve (KDV hariç) toplam 12.040,00 EUR tutarındaki sanayide kullanılan 2 adet bulaşık makinesini konsinye olarak alıcının kullanımına sunmayı kabul ettiği, sözleşmenin fesih ve sonuçları başlıklı 10.A maddesinde alıcının sözleşmede üstlendiği yükümlülükleri kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde ...'in konuya ilişkin olarak alıcıya ihtarname çekmekle yükümlü olduğu ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde sözleşmedeki ihtarname konusu taahhütlere ilişkin aykırılıkların giderilmemesi durumunda ...'in yeniden bir ihtara gerek kalmaksızın sözleşmeyi feshedebileceği, sözleşmenin 10.B maddesi ile sözleşmenin ... tarafından haklı olarak feshinde, ve/veya alıcı tarafından haksız herhangi bir nedenle öngörülen süreden önce feshedilmesinin, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi halinde, promosyonların karşılığı olan 12.040,00-EUR+ KDV'yi, sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içerisinde yapılan alımlar dikkate alınmadan davalı şirketten talep hakkına sahip olduğu, olduğunun kararlaştırıldığı, bilirkişi tarafından taraf defterleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde Covid-19 pandemi salgını dönemlerine denk gelen ayların dışlanması ile sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların tutarının toplam 43.030,54 TL olduğu, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan ayların fark tutarları dikkate alındığında, %75 iskontolu toplam tutarı 43.030,54 TL, %100 toplam tutarının 172.122,15 TL olacağı, sözleşme gereği taahhüt edilen tutarlardan az alımı yapılan, sadece alım yapılan aylar dikkate alındığında, alımı yapılan %75 iskontolu tutar 51.576,31 TL, bunun %100 toplam tutarının 206.305,24 TL olacağı aradaki farkın ise 154.728,93 TL olacağının tespit edildiği anlaşılmakla bedel artırım dilekçesindeki artırım miktarı dikkate alınarak davanın iskonto farkı alacağı yönünden kabulüne, kar kaybı alacağı yönünden ise davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafından davalı hakkında açılan kâr kaybı talepli davanın feragat nedeni ile REDDİNE,
2-Davacı tarafından davalı hakkında açılan iskonto farkından kaynaklı alacak davasının KABULÜ ile; 146.401,23 TL eksik alımdan kaynaklı iskonto farkı alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
3-Alınması gereken 10.000,66 TL nispi karar ve ilam harcından peşin ve ıslah olarak alınan 2.580,70 TL harcın mahsubu ile bakiye eksik kalan 7.419,96 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.580,70 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000,00-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacının yaptığı 80,70-TL ilk masraf, 6.500,00 TL bilirkişi ücreti, 486,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 7.067,20-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davalı kâr kaybına ilişkin davada kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince hesaplanan 50,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.560,00-TL Arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak HAZİNE'YE GELİR KAYDINA,
8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.05/03/2025
Katip
¸
Hakim
¸