T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/105 Esas
KARAR NO:2024/192
DAVA:6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat)
DAVA TARİHİ:16/02/2023
KARAR TARİHİ:27/02/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
D A V A /
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Limited Şirketi tarafından keşide edilen ... Bankası A.Ş. ... Şubesi ... Seri no'lu, 10.10.2022 tarihli, 30.000.00 TL bedelli ve ... ... ... Şirketi tarafından keşide edilen ...Bankası A.Ş. .../... Şubesi ... Seri No'lu 10.12.2022 Tarihli, 32.000.00 TL bedelli çeklerin 06/09/2022 tarihinde ... ... Limited Şirketi'ne kargo yoluyla gönderilmek üzere cirolandığım fakat çeklerin kargo aşamasında kaybolduğunu, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, 30/09/2022 tarihinde mahkemece ödeme yasağı konulduğunu, çekler yargılama sürecinde muhataba ibraz edildiğinden ... 1, Asliye Ticaret Mahkemesi .../... Esas sayılı dosyasından 17.01.2023 tarihinde çeklerin istirdadı davası açmak Üzere süre verildiğini, çek bedetleri icra tehtidi altında ödendiğinden bu aşamada çeklerin istirdadı davası açmakta davacının hukuki menfaati bulunmadığından çek bedellerinin istirdadı davası ikame edildiğini, dava konusu çekin ... Bankası A.Ş. .../... Şubesi ... seri numaralı 10/12/2022 tarihli 32.000,00 TL bedelli çek olduğunu, işbu çek davacı şirket tarafında ... ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne gönderilmek üzere 06/09/2022 tarihinde ... Şubesine ... irsaliye numarası ile teslim edildiğini, davaya konu çekte bulunan davacı şirketten sonraki ciranta ... (...)'yı tanımadığını ve herhangi bit ticari ilişkisi de bulunmadığını, davacıdan sonraki cirantalar hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/... Soruşturma numaralı dosyası ile soruşturma devam ettiğini, henüz işbu çeke ilişkin şüpheliler dinlenmemiş ise de aynı kargo ile gönderilen dava konusu olmayan ... Bankası A.Ş. ... Şubesi ... seri numaralı 10/10/2022 tarihli. 30.000.00 TL bedelli çekin çirantaları dinlendiğini ve davacıdan sonraki ciranta ile herhangi bir ticari ilişki bulunmadığının tespit edildiğini, davalı tarafından .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyası İle davacı şirket, keşideci ... ... ... Ticaret Limited Şirketi ve ... hakkında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, davacı tarafından dosyaya konu çek bedeli ve icta dosyasına ilişkin masraflar olmak üzere toplam 41.727,17 TL'nin 22:12/2022 tarihinde ödendiğini beyan ederek 41.227,17 TL'nin 22/12/2022 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya iadesine, ... Cumhuriyet Başsavcılığı 2022/... Soruşturma numaralı dosyasının bekletici mesele yapılmasına, vekalet ücreti ve yargılama giderinin davali üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
S A V U N M A /
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dışı ... ile müvekkili şirket arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, yapılan sözleşme gereği davalı/borçluya ön ödeme yoluyla finansman sağlandığını, bu finansman karşılığında, dava konusu çekte faturaya istinaden teslim tutanağı ile ciro ve teslim alındığını, müvekkili şirket, kendisine finansman sağlanması talebi ile başvuran müşterisinin taleplerini gerekli yasal prosedürleri ve yükümlülüklerini yerine getirerek karşıladığını, yasa koyucu bunun dışında faktoring şirketlerine bir yükümlülük yüklemediğini, faktoring şirketince yapılması gereken iş, devir veya temlik aldığı alacağın bir mal veya hizmet satışından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bunun bir fatura ile tevsik edildiğinin tespiti olduğunu, müvekkili şirketçe de sözleşme yapılırken ekte yer alan mermer satışına ilişkin düzenlenen faturanın ibrazı üzerine söz konusu sözleşme akdedildiğini, dolayısıyla yasal yükümlülükler müvekkilimce yerine getirildiğini ve akabinde faktoring müşterisine finansman temin edildiğini, müvekkili şirket ciro silsilesinde kopukluk olmayan söz konusu çeki faktoring sözleşmesi çerçevesinde iktisap ettiğini, müvekkilinin, davacı şirketin imzasını kontrol etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmamakta olduğunu, bankaca ödeme yasağı olması nedeniyle çek bedelinin ödenmemiş olması taraflarca alacağımıza ilişkin takip başlatmamıza engel olmadığını, nitekim müvekkilce çeke ilişkin icra takibi başlatılmak zorunda kalındığını, işbu dava kötüniyetli olup şikayet hakkı saklı tuttuklarını, davacının bahsettiği hırsızlık olayının gerçekleştiği ve bu neticede çeklerin çalındığında ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme hükmü bulunmamakta olduğunu, müvekkilinin çeki ciro ve teslimini kanuna uygun şekilde gerçekleştirerek iyiniyetli yetkili hamili olmakla, yasal haklarını kullanarak davacı aleyhinde icra takibi başlatmasında hukuki bir engel olmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama masrafları ve ücreti veklaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E /
Dava dosyası,.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... Esas ve 2023/... karar sayılı gönderme kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.
Dava; İcra tehdidi altında davacı tarafından .... İcra müd.nün ... esas sayılı icra dosyasına yapılan 41.727,17 TL ödemenin davalıdan istirdatı istemine ilişkindir.
Taraflarca bildirilen deliller toplanmış, .... İcra müd.nün ... esas sayılı icra dosyası uyap kayıtları, ... CBS .../... soruşturma sayılı dosyasının uyap kayıtları, ... 1. ATM'nin ... Esas sayılı dosyası uyap kayıtları ve ilgili diğer dosya ve kayıtlar celp edilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Dava konusu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası icra takip dosyasının incelenmesinde; Davalı alacaklı tarafından davacı borçluya karşı ... Bankası ... ... Şubesine ait ... seri nolu 10.12.2022 keşide tarihli 32.000,00 TL bedelli çekten doğan alacağın tahsili amacıyla 32.000,00 TL çek alacağı, 82,85 TL Takip Öncesi Faiz, 3.200,00 TL çek tazminatı, 96,00 TL Komisyon olmak üzere 35.378,85 TL toplam alacak üzerinden kambiyo senetleri özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, 22.12.2022 tarihinde davacı borçlu şirket tarafından icra dosyasına 41.727,17 TL ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Dava ve takip konusu ... Bankası ... ... Şubesine ait ... seri nolu 10.12.2022 keşide tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin incelenmesinde; Keşidecinin ... ... Metal San. ve Tic. Ltd. Şti., lehtarın dosyamız davacısı ... Pazarlama San. Ve Tic. Ltd. Şti. Çekin arkasındaki ciroların sırasıyla dosyamız davacısı ... Pazarlama San. Ve Tic. Ltd. Şti., ...-..., ... ve dosyamız davalısı ... A.Ş cirolarının bulunduğu anlaşılmıştır.
... 1. ATM'nin 2022/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Dosyamız davacısı tarafından dava ve takip konusu çekin zayi nedeniyle iptali için hasımsız olarak açılan çek iptali davası olduğu, dava konusu çekin dosyamız davalısı ... A.Ş elinde olduğunun tespit edilmesi ve işbu istirdat davasının açılması üzerine, dava sonunda, dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmıştır.
... CBS 2022/... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde, dosyamız davacısı şirketin şikayeti üzerine dava ve takip konusu çekinde aralarında bulunduğu 2 adet çekin çalınması olayına ilişkin başlatılan soruşturma olduğu, dosyanın derdest olduğu anlaşılmıştır.
... A.Ş tarafından verilen 31.08.2023 tarihli müzekkere cevabına göre, dava ve takip konusu çekin 12.12.2022 tarihinde ... A.Ş tarafından ibraz edilmiş olduğu, yasaklı kod 97 işlemi görmüş olduğu bildirilmiştir.
Bankacı bilirkişi ...'den alınan 03.02.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı ... A. Ş. .... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas dosyasından ... ... Ltd. Şti. ... Ltd. Şti ve ... aleyhine 16.12.2022 tarihinde icra takibi başlattığını, takibin ayrıntısının; 32.000,00 TL çek alacağı, 82,65 TL takip öncesi faiz, 3.200,00 TL çek tazminatı, 96,00 %0,3 komisyon, 35.378,85 toplam takip için 41.727,17 TL kapak hesabı yapıldığını ve 22.12.2022 tarihinde bu bedelin davacı ... Ltd. Şti tarafından ödendiğinin görülmekte olduğunu; Davacı tarafından dosyaya sunulan evrak arasında kendisi tarafından ... ... Ltd. Şti. adına düzenlenmiş Tahsilat Makbuzu bulunmakta olduğunu, bu tahsilat makbuzunda davacının dava konusu çeki keşidecisinden aldığının belgelenmekte olduğunu, davacı tarafından kendi kayıtlarında dava dışı ... ... Ltd. Şti ile ilgili aralarında mevcut cari hesap ekstresi sunulduğunu, cari hesap incelendiğinde dava dışı firma tarafından davacıya düzenlenmiş faturalar olduğunun görülmekte olduğunu, örnek olarak sunulan faturalardan bu faturaların e- fatura olarak düzenlendiğini, irsaliye numaralarının bulunduğunun tespit edildiğini, cari hesap hareketlerinde 07.09.2022 tarihinde dava dışı ... firmasına 62.000,- TL çek çıkışına ilişkin kayıt işlendiğinin görülmekte olduğunu, ayrıca davalı tarafından düzenlenmiş çek çıkış bordrosu da sunulduğunu, sunulan tüm belgeler incelendiğinde Kabulü Mahkemenin takdirinde olmakla birlikte, davacı ... Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin hem dava dışı çek aldığı ... ... Ltd. Şti. hem de çeki gönderdiği belirtilen ... Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğunun ve çekin bu ilişki kapsamında teslim alındığı ve çekin arzusu dışında elinden çıktığının anlaşılmakta olduğunu; Davalı ... A. Ş. vekili ... olup davalı firmaya ilişkin belgeler 15.01.2024 tarihinde info adresine ve ...@... adresinden talep edildiğini, 17 ve 25 Ocak tarihlerinde belgelerin gönderilmesi hususu e-mail ile hatırlatıldığını, açıklanan nedenlerle davalının defter tasdikleri temin edilememiş, kayıtlarında işlem yaptıkları müşterisi ... ile ilgili kayıtların nasıl işlendiği ve işlem yapılırken firma, çek ve fatura istihbaratının yapıldığı konusunda herhangi bir belge görülemediğini; Davalı ... A. Ş. ile dava dışı müşterisi ... arasında 18.08.2022 tarihinde 1.000.000,00- TL tutarlı Faktoring Sözleşmesi imzalandığını, -09.09.2022 tarihinde aynı taraflar arasında Alacak Bildirim Formu/Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu/Ödeme Talimatı imzalandığını, imzalanan bu belge çerçevesinde ... tarafından ... adına düzenlenen 08.09.2022 tarihli GIB ... seri numaralı 71.280,00- TL tutarlı faturanın 32.000,00- TL kısmının devir ve temlik edildiğini, fatura e- arşiv faturası olup, mal teslimine ilişkin irsaliyenin dosya muhteviyatına sunulmadığını, istenmiş olmasına karşılık temin de edilmediğini; Bilindiği üzere finansman sektöründe firmalara para temini sağlayan iki ana unsur bulunmakta olduğunu, bunlardan bir tanesi bankacılık sektörü diğeri faktoring sistemi olduğunu, bu iki finansman sistemi genellikle aynı amacı gütmekte ve benzerliği olmasına karşılık önemli bir fark bulunmakta olduğunu, her ne kadar her iki sistemde de müşterinin ihtiyaç duyduğu finansman sağlanmaktaysa da bankacılık sisteminde kredi verme olayı bizzat müşterinin kredibilitesinin değerlendirilmesi suretiyle yapılmakta olduğu gibi değerler incelenmekle birlikte kredinin esası kredi alan firmanın mali gücünün ve kredi performansının değerlendirilmesine dayanmakta olduğunu, bu incelemeler verilecek kredi miktarının tespiti yanında alınacak teminatında belirlenmesini sağlamakta olduğunu, sonuç olarak bankacılık sisteminde kredilendirilen bizzat müşteriler olduğunu, faktoring sistemindeki müşteriler ise bankalardan hiç kredi alamayan veya yeterlilikleri nedeniyle ihtiyacın altında banka limitleri olan firmalardan oluşmakta olduğunu, burada kredilendirme sistemi tamamen ters çalışmakta olduğunu, her ne kadar müşteri ile ilgili bilgiler ediniliyorsa da esas olan temlik alınan alacağın kalitesi ve güvenirliliği olmakta olduğunu, bu yüzden bu sistemde temlik ve tahsili amacı ile alınan çekin gücü araştırılmakta olduğunu, genel uygulamada çekin istihbaratı bizzat bankanın aranması şeklinde temlik/tahsil için çekin araştırılması esas şart olmakla birlikte bu hususun ispatı faktoring şirketlerinde olmakta olduğunu; Ticari Defterlerin Sahibi Lehine Delil Olabilmesinin Koşulları Davacı ve Davalı tarafın defterlerinin yasal süresi içerisinde açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığını, usulüne uygun tutulduğu varsayımında dahi ticari defterlerin delil niteliğine kavuşabilmesi, birlikte gerçekleşmesi
gereken bazı koşulların varlığına bağlı olduğunu, Usulüne uygun tutulmuş sayılmanın yanında, ticari defterlerin sahibi lehine kanıt oluşturabilmesi için HMK madde 222 gereği ayrıca "a) Uyuşmazlık konusu, her iki taraf açısından ticari iş niteliğinde olmalı, b) Uyuşmazlığın her iki tarafı tacir olmalı, c) Uyuşmazlık konusu, her iki tarafın da defterlerine geçirmesi gereken bir ticari işten kaynaklanmalı, d) Defter kayıtları birbirini doğrulamalı, e) Karşı taraf, ileri sürülen iddiayı kendi defter kayıtları veya diğer kesin kanıtlarla çürütememiş olması " koşullarının bulunması gerektiğini, işbu kümülatif koşulların hepsinin bir arada bulunması gerektiği hususunun, kanunun emredici hükmü olduğunu, bunlardan birisinin eksik olması durumunda tacirler arasındaki bir uyuşmazlıkta taraflardan birinin kendi defter kayıtlarını yine kendi lehine delil olarak sunabilmesi mümkün gözükmemekte olduğunu, davacı açısından huzurdaki davada davacı ... Pazarlama San. ve Tic. Şti. dava konusu çeke ilişkin ... ... Ltd. Şti. adına düzenlenmiş Tahsilat Makbuzu sunduğunu, Tahsilat Makbuzu ile dava konusu çekin keşidecisinden alındığının belgelenmiş olduğunu ve davacının çekin kargo yolu ile gönderildiği dava dışı ... Otomotiv Ltd. Şti ile ilgili aralarında mevcut cari hesap ekstresi de bulunmakta olduğunu, bu firmadan yapılan alımla ilgili faturalar ve irsaliyeler de sunulduğunu, dava konusu çekin bu firmaya gönderildiğine dair çek çıkış bordrosu da mevcut olduğunu, sunulan tüm belgeler incelendiğinde Kabulü Sayın Mahkeme’nin takdiri olmakla birlikte, davacı ... Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin hem dava dışı çek hamili ... ... Ltd. Şti. hem de çeki gönderdiği belirtilen ... Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğunun ve çekin bu ilişki kapsamında teslim alındığını ve çekin aruzu dışında elinden çıktığı anlaşılmakta olduğunu; Davalı Faktoring Şirketinin yasal defter ve belgelerini sunmadığından yapılan finansman işleminin kayıtlara nasıl yansıtıldığının bilinmemekte olduğunu, ancak dava dışı müşterisi ... ile akdedilmiş bir sözleşme bulunmakta olduğunu, ... tarafından ... adına düzenlenen faturanın temlik alındığını, dava konusu çekin ise ödeme aracı olarak davalıya devir ve teslim edildiğini, o çekin ciro zincirinde kopukluk bulunmamakta olduğunu, Finansman işleminin dava dışı ...’a ödendiği anlaşılmakta olduğunu, yapılan işlemde 6361 Sayılı kanun hükümlerine herhangi bir aykırılık bulunmadığı gibi görünmekle birlikte temlik alınan faturaya ilişkin ”Gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının tevsiki yönünden” irsaliye sunulmadığını, ayrıca Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in yüklediği istihbarat yükümlülüğüne dair "Müşteri istihbaratı, Faturaya konu malın tesliminin yapılıp yapılmadığı, gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, Ödeme aracı olarak alınan çekin istihbaratı gibi" evrak sunulmadığını; Davalı ... A. Ş. dava konusu çeke ilişkin yaptığı finansman işlemini 6361 Sayılı Kanına uygun olarak yapmış olmakla birlikte Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in yukarıda belirtilen ilgili maddelerine göre işlemle ilgili araştırma/istihbarat yapma yükümlülüğünü yerine getirdiği konusunda herhangi bir belge sunmadığını, o Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hareket edildiğinin ispata muhtaç olduğu anlaşılmakta olup ispat yükümlülüğüüm yerine getirilmediğini; Sonuç Ve Kanaat olarak, Dosya muhteviyatı belgelerin tetkiki sonucunda, nihai takdir tamamen Yüce Mahkeme’ye ait olmak üzere; a) Davacının dava konusu çeki ticari ilişki kapsamında teslim aldığı ve yine ticari ilişki çerçevesinde devretmek isterken arzusu hilafına elinden çıktığı konusunda bir tereddüt bulunmadığını, b) Davalı ... A. Ş. nin dava konusu çek çerçevesinde yaptığı finansman işleminde yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yeterli istihbarat ve araştırma yaptığının ispata muhtaç olduğu ispat yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, c) Yapılan işlemlerdeki eksikliklerin hafif kusur veya kötü niyetli hareket ve/veya ağır kusur olduğunun değerlendirilmesinin takdirinin Sayın Mahkeme’de bulunduğunu, d) Sayın Mahkeme’nin takdirinin davalının ağır kusurlu olmadığı yönünde olması halinde işlemin TTK 792.maddesi kapsamında değerlendirilebileceğini, e) Delillerin değerlendirilmesi ve nihai takdiri ile hukuki tavsifi 6100 sayılı HMK m. 266/c.2 hükmü gereği
tamamen Sayın Mahkeme’nin yetkisinde bulunduğunu, f) Tarafların diğer tüm taleplerinin değerlendirilmesinin hukuksal değerlendirmeyi gerektirdiği ve Sayın Mahkemenin takdiri olduğu bildirilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Davacı tarafça, dava ve takip konusu çekin elinden rızası dışında çıktığı, çekin davalı tarafından icra takibine konu edildiği ve davacı tarafından icra tehdidi altında icra dosyasına 41.727,17 TL ödendiği, davalının dava konusu çeki iktisabında ağır kusurlu olduğundan bahisle icra dosyasına ödenen bedelin davalıdan istirdatı isteminde bulunulmuştur.
Davalı tarafça, dava konusu çekin faktoring sözleşmesi kapsamında yasal mevzuata uygun olarak iktisap edildiği savunularak davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
İİK'nın 72/7. Maddesine göre, takibe itiraz etmemiş veya itirazın kaldırılması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir.
Somut olayda, ödeme tarihinin 22.12.2022 tarihi, dava tarihinin 16.02.2023 tarihi olduğu dikkate alındığında, eldeki davanın bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek başkaca bir ilk itiraz veya süreler yönünden itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişi raporunun hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Dava, icra tehdidi altında ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkin olup, istirdat davasında davacı taraf, dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu, çekin elinden rızası dışında çıktığını, çeki elinde bulunduran davalı şirketin iktisabında çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunu ispatlamak zorundadır. Davalı ... A.Ş ise, çeki yasal mevzuata uygun olarak aldığını, iyi niyetli hamil olduğunu, istihbari yükümlülüklerini yerine getirdiğini ispatlamak zorundadır.
Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın 2. Fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3). Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).
TTK'nın 792. Maddesine göre, Çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle hükümlüdür.
Aynı Kanunun 790.maddesine göre, Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.
Dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporuna göre; Dava konusu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası icra takip dosyası ile, davalı alacaklı tarafından davacı borçluya karşı ... Bankası ... ... Şubesine ait ... seri nolu 10.12.2022 keşide tarihli 32.000,00 TL bedelli çekten doğan alacağın tahsili amacıyla 35.378,85 TL toplam alacak üzerinden kambiyo senetleri özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, davacı borçlu şirket tarafından icra tehdidi altında icra dosyasına 22.12.2022 tarihinde 41.727,17 TL ödeme yapıldığı; Dava ve takip konusu ... Bankası ... ... Şubesine ait ... seri nolu 10.12.2022 keşide tarihli 32.000,00 TL bedelli çekin, keşidecisinin ... ... Metal San. ve Tic. Ltd. Şti., lehtarının dosyamız davacısı ... Pazarlama San. Ve Tic. Ltd. Şti., çekin arkasındaki ciroların sırasıyla dosyamız davacısı ... Pazarlama San. Ve Tic. Ltd. Şti., ...-..., ... ve dosyamız davalısı ... A.Ş cirolarının bulunduğu; Davacı ... Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin hem dava dışı çek aldığı ... ... Ltd. Şti. hem de çeki gönderdiği belirtilen ... Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğu ve çekin bu ilişki kapsamında teslim alındığı; Davalı ... A. Ş. tarafından ticari defter ve kayıtlarının dosyaya ve bilirkişi incelemesine sunulmadığı, ibrazdan kaçınıldığı, bu kapsamda ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulup tutulmadığının denetlenemediği, kayıtlarında işlem yaptıkları faktoring müşterisi ... ile ilgili kayıtların nasıl işlendiği ve işlem yapılırken firma, çek ve fatura istihbaratının yapıldığı konusunda herhangi bir belge görülemediği; Davalı ... A. Ş. ile dava dışı müşterisi ... arasında 18.08.2022 tarihinde 1.000.000,00- TL tutarlı Faktoring Sözleşmesi imzalandığı, 09.09.2022 tarihinde aynı taraflar arasında Alacak Bildirim Formu/Ödeme Araçları Tevdi Bordrosu/Ödeme Talimatı imzalandığı, imzalanan bu belge çerçevesinde ... tarafından ... adına düzenlenen 08.09.2022 tarihli GIB ... seri numaralı 71.280,00- TL tutarlı faturanın 32.000,00- TL kısmının devir ve temlik edildiği, fatura e- arşiv faturası olup, mal teslimine ilişkin irsaliyenin dosya muhteviyatına ve bilirkişi incelemesine sunulmadığı; Davacı ... Pazarlama San. ve Tic. Şti.'nin dava konusu çeke ilişkin ... ... Ltd. Şti. adına düzenlenmiş tahsilat makbuzunu sunduğu, tahsilat makbuzu ile dava konusu çekin keşidecisinden alındığının belgelenmiş olduğu ve davacının çekin kargo yolu ile gönderildiği dava dışı ... Otomotiv Ltd. Şti ile ilgili aralarında mevcut cari hesap ekstresi de bulunmakta olduğu, bu firmadan yapılan alımla ilgili faturalar ve irsaliyelerin de sunulduğu, dava konusu çekin bu firmaya gönderildiğine dair çek çıkış bordrosunun da mevcut olduğu, sunulan tüm belgeler kapsamında, davacı ... Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. 'nin hem dava dışı çek hamili ... ... Ltd. Şti. hem de çeki gönderdiği belirtilen ... Ltd. Şti ile ticari ilişkisinin bulunduğu ve çekin bu ilişki kapsamında teslim alındığı ve çekin arzusu dışında elinden çıktığı; Davalı Faktoring Şirketinin yasal defter ve belgelerini sunmadığından yapılan finansman işleminin kayıtlara nasıl yansıtıldığının bilinmemekte olduğu, ancak dava dışı müşterisi ... ile akdedilmiş bir sözleşme bulunmakta olduğu, ... tarafından ... adına düzenlenen faturanın temlik alındığı, dava konusu çekin ise ödeme aracı olarak davalıya devir ve teslim edildiği, çekin ciro zincirinde kopukluk bulunmamakta olduğu, Finansman işleminin dava dışı ...’a ödendiği anlaşılmakta olduğu, yapılan işlemde 6361 Sayılı kanun hükümlerine herhangi bir aykırılık bulunmadığı gibi görüntü olmakla birlikte, temlik alınan faturaya ilişkin ”Gerçek bir ticari ilişkiye dayandığının tevsiki yönünden” irsaliye sunulmadığı, ayrıca Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in yüklediği istihbarat yükümlülüğüne dair "Müşteri istihbaratı, Faturaya konu malın tesliminin yapılıp yapılmadığı, gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, Ödeme aracı olarak alınan çekin istihbaratı gibi" evrak sunulmadığı, bu kapsamda Davalı ... A. Ş. tarafından Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun hareket edildiğinin ispata muhtaç olduğu anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; Davacının dava konusu çeki ticari ilişki kapsamında teslim aldığı ve yine ticari ilişki çerçevesinde devretmek isterken arzusu hilafına elinden çıktığı konusunda bir tereddüt bulunmadığı, dava konusu çekin ciro zincirinde şeklen bir kopukluk olmadığı, davalının son hamil olduğu, davalı ... A. Ş.'nin dava konusu çek çerçevesinde yaptığı finansman işleminde Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yeterli istihbarat ve araştırma yaptığının ispata muhtaç olduğu, ispat yükümlülüğünün yerine getirilmediği, yapılan işlemlerdeki eksiklikler ve davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmediği birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafın iktisabında kötü niyetli hareket ettiği ve ağır kusurlu olduğu, davacının davasında haklı olduğu, icra dosyasına cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı 41.727,17 TL bedelin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan talep edebileceği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Tüm bu nedenler ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE; 41.727,17 TL alacağın ödeme tarihi olan 22.12.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
2-Alınması gereken 2.850,38-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 712,60-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 2.137,78-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 712,60 TL peşin harç parasının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı parası, 189,25 TL müzekkere ve davetiye posta masrafı, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam; 4.369,15 TL yargılama masrafının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk giderinin, davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
7-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır