T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/384 Esas
KARAR NO : 2025/520
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 06/09/2016
KARAR TARİHİ : 16/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/
Davacı vekili dava dilekçesi ile; demir ticareti ile iştigal eden müvekkilinin ticari faaliyetleri kapsamında keşidecisi ..., cirantası ... Şirketi olan, davalı Banka nezdindeki ... nolu hesap üzerine keşideli,... seri nolu 22.11.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00-TL tutarlı, ... seri nolu, 27.12.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00-TL tutarlı ve... seri nolu 01.10.2013 keşide tarihli 443.850-TL tutarlı çeklerin karşılıksız çıktığını, belirtilen çekler için icra takibine girişilmiş ise de bir sonuç alınamadığını, takiplerin sonucunda çek keşidecisi gerek adi iş ortaklığının gerekse adi iş ortaklığını oluşturan şirketlerin çok sayıda çeklerinin karşılıksız çıktığını ve piyasaya on milyonlarca lira borçlanıldığının anlaşıldığını, davalı bankanın çek keşidecisi iş ortaklığı ve ortaklığı oluşturan firmaların çeklerin basım tarihlerinde mail durumlarındaki olumsuzluğa, hesap bakiyelerinin çekle borçlanmaları karşılayacak durumda olmamasına rağmen çek karnesi vererek müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verdiğini, davalı bankanın 5941 sayılı Çek Kanunu 2. Maddesi gereğince gereken basiret, dikkat ve özeni göstermediğini, çek hesabının gerçek veya tüzel kişi adına açılması gerekirken iş ortaklığı şeklinde gerçek veya tüzel kişi sıfatı bulunmayan bir ortaklığa açılmak suretiyle müvekkilinin zararına sebebiyet verildiğini, çek keşidecisi ve ciranta aleyhine yapılan icra takiplerinin sonuçsuz kalması karşısında tüm icrai araştırmalardan fayda sağlanamayacağının anlaşıldığını, davalı bankanın tıpatıp benzer bir olayda aynı keşideciye çek hesabı açarken mali durum vd. leri itibariyle gerekli basiret ve özeni göstermediği, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmesi hususunun ... 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ...karar sayılı ve 24.02.2016 tarihli kararının verilmesi ile öğrenildiğini, bu kararı müteakiben yapılan araştırma sonucu davalı bankanın müvekkilinin zararına sebebiyet verdiğinin tespit edildiğini, belirsiz alacak mahiyetindeki davanın kabulü ile her türlü talep ve fazlaya dair hak ve alacaklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00-TL zararın çeklerden en evvel tarihli olan çekin ibraz 01.10.2013 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA/
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; adi ortaklığa çek hesabı açılamayacağı iddiasına katılmanın imkanı bulunmadığını, kaldı ki davacının bu davayı açmakta herhangi menfaatinin de bulunmadığını, davacının adi ortaklığı oluşturan her iki şirkete karşı da takip yapıyor olmasına rağmen neden adi ortaklığa çek kamnesi verilmesi hususunu dava konusu yaptığını ispatlaması gerekirken, bu hususta herhangi bir açıklama dahi yapmadan dava dilekçesinin 10. Maddesinde belirtmek gerekir ki Merkez Bankasının mezkur yazısında da ifade edildiği gibi karşılıksız çek çek çıkma olgusu karşısında söz konusu adi ortaklık tarafından yetkili hususu göz önünde bulundurmadan karar vermiş olması hususunun Müvekkili Bankanın sorumlu tutulması için hiçbir şekilde sebep olamayacağını, davacı tarafından dava dilekçesinde bahsedilen Yargıtay kararının işbu dava bakımından herhangi bir ilgisi olmayıp, adi ortaklığın tüzel kişiliğinin olmadığı hususunun tüm hukuk fakültesi mezunlarının bilgisi dahilinde olan bir husus olduğunu, kaldı ki, dava dilekçesinde her iki adi ortaklık bileşeni olan şirkete karşı takip yapıldığının ifade edildiğini, buradan da anlaşıldığı üzere, adi ortaklığın tüzel kişiliğinin olmaması hususunun davalı taraf bakımından herhangi bir hak kaybına yol açmadığını, çek verilen adi ortaklık ve adi ortaklığın bileşenleri çek hesabı açıldığı tarihte çek yasaklısı olmayıp, buna ilişkin olarak dava dilekçesinde anılan Yargıtay kararının davaya konu olay bakımından herhangi bir ilgisi ve önemi bulunmadığını, Çek Kanunu kapsamında 2. ve 3 madde de çek kamesi verirken Bankanın belirli belgeleri toplama, merkez bankasından çek yasaklılık durumunu araştırma ve gerçek kişi yada tüzel tüzel kişinin sosyal ekonomik durumunu araştırma zorunluluğu olduğu bildirilmiş olup, cevabi dilekçe de tek tek belitilen belgelerin banka tarafından temin edildiğini, çek yasaklılık durumu olup olmadığının Merkez Bankasından sorgulandığı, çek karnesi vermeden önce Bankanın müşterisi ve davaya konu adi ortaklığından olan ... A.Ş. ile cari, kredili ve çek kamesi vermek sureti ile çalışması olduğunu ve ortaklığın ticari piyasada almış olduğu büyük montanlı işlerden anlaşılacağı üzere müvekkili Bankanın çek kamesi verirken firmaların sosyo ekonomik durum araştırmasını yapmadığının ileri sürülemeyeceğini, tüm bu hususların müvekkili Bankanın sorumluluklarını yerine getirdiğine delil oluşturmakta olup, müvekkil Banka müşterilerine çek karnesi verirken kanunun kendisinden aramış olduğu basiret ve özeni göstermek sureti ile yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacı tarafın müvekkil Bankaya kusur atfeden iddialarının hiçbir yasal dayanağı bulunmamakta olup müvekkili banka aleyhine açılmış olan haksız davanın reddi gerektiğini, belirterek; davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE/
Dava; Davalı bankanın kusurlu eylemlerinden dolayı davacının tazminat istemine ilişkin bulunmaktadır.
Davanın ilk olarak ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinde açıldığı, ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/03/2023 tarihli, ... esas ve ... karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine mahkememize tevzi edildiği, mahkememizin 2023/384 esas numarasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Davalı ... A.Ş'nin iflas nedeniyle tasfiye halinde bulunduğu, tasfiye işlemlerinin iflas idaresi tarafından yürütüldüğü anlaşılmıştır.
Mahkememizce deliller toplanmış, mahkememizin 26/11/2024 tarihli celsesinde ön rapor sunan bilirkişi heyetinden, dosya kapsamına uygun rapor aldırılması noktasında ... nöbetçi asliye ticaret mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 26/02/2025 tarihli rapor ile; Davacı tarafın, dava dışı ... Ortaklığı, cirantası ... Şirketi olan; davalı banka nezdindeki ... nolu hesap üzerine keşideli,... seri nolu 22.11.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00 TL tutarlı, ... seri nolu, 27.12.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00-TL tutarlı ve ... seri nolu 01.10.2013 keşide tarihli 443.850-TL tutarlı çeklerin karşılıksız çıktığını belirterek, adı geçen firmaya çek hesabı açılırken davalı banka tarafından gerekli özenin gösterilmediğini, bu bağlamda, firma ve ortakları hakkında çek kanunu uyarınca gerekli istihbarat yapmaksızın çek hesabı açıldığını beyanla, çekin karşılıksız çıkması nedeniyle uğradığı zarardan davalı bankanın sorumlu olduğunu ileri sürdüğünü; Çek hesabı açılmadan önce ... iş ortaklığı hakkında 15.04.2013 tarihli İstihbarat Raporu düzenlendiği, söz konusu raporda, iş ortaklığını ilgilendiren şirketlerin mali durumları ayrı ayrı inceleme tabi tutulmuş, diğer bankalardaki kredi risk durumları değerlendirilmiş ve neticede “firma ve iş ortaklıklarının olumsuz istihbarat kaydı bulunmadığını, ... adına çıkan ekran istihbaratı isim benzerliğinden kaynaklandığını, ... İş Ortaklığı tarafından davalı bankadan çek karnesi talebi dolayısıyla düzenlenen “Çek Karnesi Talep Formu”nda, adı geçen ortaklığın karşılıksız çekinin, keşide yasağı konulmuş çekin, protestolu senedinin ve sorunlu bireysel kredisinin, düzeltme hakkı kullanılan çekin ve ödenmeyen çekinin bulunmadığı, yanısıra şirket ortaklığı adresinde istihbarat yapıldığı ve sonucun olumlu olduğu, belirtilerek, olumsuz istihbarat kaydı bulunmayan firmanın hak edişleri şubemize geldiğini, çek verilmesi uygundur.” olumlu görüşüne binaen 25 adetlik çek karnesi verilmesi kararlaştırıldığını, Türkiye Bankalar Birliği tarafından dosyaya gönderilmiş olan 20.12.2013 tarihli yazıda; “29.03.2013 ve 06.05.2013 tarihleri itibariple... A.Ş. hakkında … mahkemeler tarafından verilmiş çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunmamakta olup …” şeklinde beyanda bulunularak... hakkında mahkemeler tarafından verilmiş çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararları yazı ekinde belirtildiği, ... Birliğinin 29.05.2024 tarihli yazısı ekinde gönderilen kayıtların incelenmesi sonucunda, ... Ortaklığını oluşturan ... A.Ş.ye ait 29 sayfa halinde raporlanan karşılıksız çeklerden iş ortaklığına çek karnesi verildiği 06.05.2013 tarihinden önceki dönemde olmak üzere 03.05.2013 tarihinde iki adet karşılıksız çekinin bulunduğu, bu karşılıksız çeklerin ise 09.05.2013 tarihinde ödendiği, karşılıksız çıkan diğer çeklerin ise çek karnelerinin verildiği tarihlerden sonraki tarihlere ait olduğu, şeklinde olduğu, buna göre çek hesabı açılırken ortaklığı oluşturan şirketlerden ... A.Ş.’nin ... Cumhuriyet Başsavcılığının... tarihli ... dosya numarası üzerinden verilmiş yasaklılık kararının bulunduğu belirlenmiş olduğunu, ...Birliğinin 29.05.2024 tarihli yazısı ekinde gönderilen kayıtların incelenmesi sonucunda, ... oluşturan ...A.Ş.ye ait 2 sayfa halinde raporlanan karşılıksız çeklerden iş ortaklığına çek karnesi verildiği 29.05.2013 ve 06.05.2013 tarihlerinden önceki tarihlere ait karşılıksız çekinin bulunmadığı, karşılıksız çıkan çeklerin ilkinin 29.07.2013 ve sonuncusunun 14.03.2014 tarihlerine ait olduğu, şeklinde olup, söz konusu kararların çek hesabı açılış tarihinden sonrasına ait olduğu, dosya kapsamında yapılan incelemede; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarih ... sayılı yazısı ile ... Şirketi’nin 29.03.2013 ve 06.05.2013 itibariyle 81.588,91-TL tutarında primi borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 04.06.2024 tarihli ... sayılı yazısı ile, ...A.Ş.’nin 29.05.2013 ve 06.05.2013 tarihleri itibariyle prim borcu bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarihli... sayılı yazısı ile, ... Şirketi, ... A.Ş. İş Ortaklığının 31.05.2024 tarihi itibariyle 764.561,58 TL prim borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyla Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 28.05.2024 tarihli ... sayılı yazısı ile,... A.Ş:’nin kanunen müşterek müteselsil sorumlu olduğu ... Ltd. Şti. ünvanlı işyerine ilişkin ... döneminde kayıt ve belgelerin ibraz edilmemesi fiiline yönelik 27.05.2024 itibariyle 27.8783,67-TL idari para cezası borcunun; ... A.Ş. ünvanlı şirketin tescilinin bulunmadığı ve adı geçen şirketin ... ila 2012/08 dönemlerindeki faaliyetlerinden kaynaklı olarak ... tarihleri arasında herhangi bir borcunun bulunmadığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 28.05.2024 tarihli ... sayılı yazısı ile,... Şirketinin 2013/7 ayına ait 28.399,61 TL, ... dönemine ait 113.302,41 TL ve ... dönemine ait 196.798,90 TL tutarlarında prim, gecikme zammı ve cezası borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü .. Sosyal Güvenlik Merkezinin 28.05.2024 tarihli ... sayılı yazısı ile, ... Şirketi’nin ... dönemine ait 6.915,00 TL, 2013/04 dönemine ait 5.627,00-TL ve ... dönemine ait 18.840,85 TL tutarlarında prim, gecikme faizi ve cezası borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenilk Merkezinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile ... A.Ş.’nin 29.03.2013 itibariyle 37.256,39 TL, 06.05.2013 itibariyle 13,23 TL borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 28.05.2024 tarihli ... sayılı yazısı ile ...A.Ş.’nin 29.03.2013 itibariyle 11.785,39 TL prim borcu bulunduğu, bu borcun 18.04.2013 tarihinde ödendiği, 06.05.2013 itibariyle borcu bulunmadığı, ... dönemini kapsayan 28.05.2024 itibariyle anapara ve gecikme zammı dahil toplam borcunun 849.944,68-TL olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Bilecek Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... tarihli ... sayılı yazısı ile ...A.Ş.’nin ..., ... ve ... ayları da dahil olmak üzere ilki ... dönemine sonuncusu ... dönemine ait toplam 26.368,70 TL tutarında anapara, gecikme faizi ve gecikme cezasından kaynaklı borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenilk Merkezinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile ... A.Ş.’nin bir adet işyeri borcunun bulunduğu ve bu borcun icra yoluyla takip edildiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile... A.Ş.’nin, 29.03.2013 itibariyle 12.669,60 TL ve 06.05.2013 tarihinde 12.684,36 TL borcu bulunduğu, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü .... Sosyal Güvenlik Merkezinin ... tarihli ... sayılı yazısı ile... A.Ş.’nin bir borcu bulunmadığı, yönünde bildirimde bulunulduğu görülmüş; söz konusu SGK yazılarında bildirilen prim borçlarının iş ortaklığını oluşturan ... A.Ş.’ye ait olduğu, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı yazıları ile, ... Ortaklığının 2013/04 dönemine ait 187,55 TL, ... dönemine ait 986,07 TL olmak üzere 2013/04 aya kadar ki aylarda dikkate alınarak toplam prim borcunun 939.979,70 TL olduğu, Ayrıca, taşeron olarak çalıştırdığı firmalar dolayısıyla müteselsilen sorumluluğunun bulunduğu; ... A.Ş. isimli şirketten dolayı 2013/09 – ...dönemlerine ait toplam 121.555,69 TL, ...Şti.isimli şirketten dolayı ... dönemine ait 1.032,33 TL,....Ltd.Şti. isimli şirketten dolayı ... dönemine ait toplam74.165,54 TL tutarlarında prim borçları bulunduğunu, davaya konu edilen çeklere ilişkin incelemede; ... Ortaklığı tarafından ....Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 22.11.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ...A.Ş.’ye ciro edildiği ve 25.11.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu, ... Ortaklığı tarafından ... Ltd. Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 27.12.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ... A.Ş.’ye ciro edildiği ve 27.12.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğunu, işbu Raporun bir önceki bölümünde yapılan inceleme ve tespitlere binaen; Çek hesabı açılırken gerekli istihbarat sorgulamasının yapıldığı, söz konusu istihbaratta iş ortaklığını ilgilendiren şirketlerin mali durumları ayrı ayrı inceleme tabi tutulup diğer bankalardaki kredi – risk durumlarının değerlendirildiği ve neticede “ firma ve iş ortaklıklarının olumsuz istihbarat kaydı bulunmadığını, ... adına çıkan ekran istihbaratı isim benzerliğinden kaynaklanmaktadır.” şeklinde tespitte bulunulduğu, ... Ortaklığı tarafından davalı Bankadan çek karnesi talebi dolayısıyla düzenlenen “ÇEK KARNESİ TALEP FORMU”nda, adı geçen ortaklığın karşılıksız çekinin, keşide yasağı konulmuş çekin, protestolu senedinin ve sorunlu bireysel kredisinin, düzeltme hakkı kullanılan çekin ve ödenmeyen çekinin bulunmadığı; yanısıra, şirket ortaklığı adresinde istihbarat yapıldığı ve sonucun olumlu olduğu; “belirtilerek, olumsuz istihbarat kaydı bulunmayan firmanın hak edişleri şubemize gelmektedir. Çek verilmesi uygundur.” olumlu görüşüne binaen 25 adetlik çek karnesi verilmesinin kararlaştırıldığı, çek karnesinin verildiği tarih itibariyle iş ortaklığı adına verilmiş çek yasağı bulunmadığı, çek hesabının açılmasını ve çek karnelerinin teslimini müteakip gerek iş ortaklığını oluşturan firmaların ayrı ayrı gerekse iş ortaklığının çok sayıda karşılıksız çek keşide ettiği ve bu karşılıksız çek işlemleri dolayısıyla haklarında çek yasağı kararları alındığı tespit edilmiş olduğunu, İş ortaklığı adına karşılıksız olarak keşide edilen çeklerin tarihleri çek hesabı açılışından sonraki tarihlere denk geldiği, ortaklığı oluşturan şirketlerden ...Şti.nin 2.çek karnesinin verildiği 06.05.2013 tarihinden önce olmak üzere 03.05.2013 tarihinde keşide ettiği iki adet karşılıksız çekinin bulunduğu, bu karşılıksız çeklerin ise 09.05.2013 tarihinde ödendiği, diğer yandan, çek hesabı açılırken ortaklığı oluşturan şirketlerden ...A.Ş.’nin ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarihli ... dosya numarası üzerinden verilmiş yasaklılık kararının bulunduğu, İş Ortaklığını oluşturan ...Tic. A.Ş.’nin çek hesabı açılırken SSK prim borcu bulunduğuna ilişkin olarak muhtelif Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlükleri tarafından raporlama yapılmış olup, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı yazıları ile, ... Ortaklığının 2013/04 dönemine ait 187,55 TL, ... dönemine ait 986,07 TL olmak üzere 2014/04 aya kadar ki aylar da dikkate alınarak toplam prim borcunun 939.979,70 TL olduğu belirtilmiş, bu yazıya göre, adı geçen iş ortaklığının çek hesabı açılırken SGK prim borcu bulunduğu, çek hesabının açılış tarihi itibariyle düşük miktarda olan bu borcun ... ayı itibariyle 939.979,70 TL’ye baliğ olduğu anlaşılmış olduğunu, Davaya konu çeklerin keşidecisi ... Ortaklığı ile emrine keşide edilen ciranta ...Tic. A.Ş. hakkında açılmış olan icra takipleri neticesinde alınmış borç ödemeden aciz vesikası bulunmadığının davacı vekili tarafından beyan edilmiş olduğunu, Çek Kanunu uyarınca davalı Bankanın keşide edilen çeklerdeki sorumluluğunun yasal olarak belirlenen garanti tutarları ile sınırlı olduğu, dolayısıyla Bankanın çek hesabı açmakla birlikte çek hesabı sahibinin keşide edeceği çek bedellerine garanti vermesi hususunda bir yasal düzenleme bulunmadığını, Davaya konu edilen çeklere ilişkin incelemede; ... İş Ortaklığı tarafından ... LTD. ŞTİ. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 22.11.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ... A.Ş.’ye ciro edildiği ve 25.11.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu,...İş Ortaklığı tarafından ... Ltd. Şti. isimli şirket emrine keşide edilen... seri numaralı 27.12.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ... A.Ş.’ye ciro edildiği ve 27.12.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu, Belirlenmiş olup, söz konusu çeklerin keşide edildiği tarihler itibariyle gerek iş ortaklığını oluşturan firmaların ayrı ayrı gerekse iş ortaklığının çok sayıda karşılıksız çekleri ve haklarında verilmiş çok sayıda yasaklılık kararı bulunduğu, Davacı taraf tacir olup basiretli bir tacir olarak keşide edildiği tarihlerde 1.019.000,00-TL gibi oldukça yüksek bir tutara isabet eden çekleri işleme almadan önce gerek ciranta ...Şti. gerekse çek keşidecisi ... Ortaklığı hakkında piyasa araştırması yapmasının ticari hayatın olağan akışının bir gereği olduğu, çeklerin keşide edildiği tarihler itibariyle mali durumu son derece kötüleşmiş olduğu anlaşılan iş ortaklığı hakkında yapılacak bir piyasa araştırması ile bu durumun kolaylıkla tespit edilebileceği değerlendirilmekte olduğunu, davalı Bankanın, ortaklık adına çek hesabı açtığı ve ilk çek koçanını teslim ettiği tarihte, ortaklığı oluşturan firmalardan ... Şti.nin çek hesabı açılış tarihinden önceki döneme ait hakkında verilmiş çek yasağının ve düşük miktarda SGK prim borcunun bulunması dışında ortaklığa çek hesabı açılmasını engelleyecek olumsuz bir durum bulunmadığı, ortaklık ve ortaklığı oluşturan firmalar tarafından karşılıksız olarak çek keşide edilmesi ve haklarında çek yasakları verilmesi işleminin çek hesabının açılışını ve 2. çek koçanının verilişini takip eden tarihlere denk geldiği, Çek Kanunu uyarınca davalı bankanın keşide edilen çeklerdeki sorumluluğunun yasal olarak belirlenen garanti tutarları ile sınırlı olduğu, dolayısıyla bankanın çek hesabı açmakla birlikte çek hesabı sahibinin keşide edeceği çek bedellerine garanti vermesi hususunda bir yasal düzenleme bulunmadığı, yanı sıra, davacı tarafın davaya konu çekleri kabul ederken gerek çek keşidecisi iş ortaklığı gerekse çek cirantası hakkında, basiretli bir tacirin yapması gerektiği şekliyle, piyasa araştırması yapması gerektiği, çek keşide tarihleri itibariyle mali durumları son derece kötüleşmiş olan, haklarında çok sayıda yasaklılık kararı ve keşide ettikleri çok sayıda karşılıksız çekleri bulunan iş ortaklığı ve bu ortaklığı oluşturan firmalar hakkında yapılacak bir piyasa araştırması ile iş ortaklığının mali durumu hakkında bilgi edinme imkanının mevcut olduğu, hususları dikkate alınarak, davaya konu edilen zararda tarafların sorumluluğu noktasındaki hukuki değerlendirmenin Sayın Mahkemeye ait olacağı kanaatine varılmış olduğu bildirilmiştir.
Bilirkişi raporunun, dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun bulunmuştur.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan tüm deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Davacı tarafça, keşidecisi dava dışı ... Ortaklığı, cirantası ... Şirketi olan, davalı banka nezdindeki ... nolu hesap üzerine keşideli, ... seri nolu 22.11.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00 TL tutarlı, ... seri nolu, 27.12.2013 keşide tarihli, 1.019.000,00-TL tutarlı ve ... seri nolu 01.10.2013 keşide tarihli 443.850-TL tutarlı çeklerin karşılıksız çıktığı, çek bedellerini alamadığı, adı geçen firmaya çek hesabı açılırken davalı banka tarafından gerekli özenin gösterilmediği, bu bağlamda, firma ve ortakları hakkında çek kanunu uyarınca gerekli istihbarat yapmaksızın çek hesabı açıldığı, çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle uğradığı zarardan davalı bankanın sorumlu olduğunu ileri sürülerek, zararının tazmini noktasında işbu dava açılmıştır.
Davalı tarafça ise, müvekkilinin çek karnelerini verirken yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği, davacının çekleri alırken kendisinin basiretli bir tacir gibi hareket etmeyerek gerekli istihbari çalışmaları yapmadığı savunularak davanın reddi talep edilmiştir.
Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek bir ilk itiraz veya süreler yönünden itiraz olmadığından davanın esasına geçilmiş, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişi raporunun, dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmak üzere dosya kapsamında karar vermeye uygun bulunmuştur.
Dosya kapsamı toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporuna göre; Çek hesabı açılmadan önce davalı banka tarafından ... ortaklığı hakkında 15.04.2013 tarihli İstihbarat Raporu düzenlendiği, söz konusu raporda, iş ortaklığını ilgilendiren şirketlerin mali durumlarının ayrı ayrı incelemeye tabi tutulduğu, diğer bankalardaki kredi risk durumlarının değerlendirildiği ve neticede, firma ve iş ortaklıklarının olumsuz istihbarat kaydının bulunmadığının tespit edildiği; ...Birliği tarafından dosyaya gönderilmiş olan yazılarda da, 29.03.2013 ve 06.05.2013 tarihleri itibariyle... A.Ş. hakkında mahkemeler tarafından verilmiş çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı bulunmamakta olduğunun, ... Ortaklığını oluşturan ...A.Ş.ye ait 2 sayfa halinde raporlanan karşılıksız çeklerden iş ortaklığına çek karnesi verildiği 29.05.2013 ve 06.05.2013 tarihlerinden önceki tarihlere ait karşılıksız çekinin bulunmadığı, karşılıksız çıkan çeklerin ilkinin ... ve sonuncusunun 14.03.2014 tarihlerine ait olduğunun belirtildiği, karşılıksız çıkan çeklerin çek hesabı açılış tarihinden sonrasına ait olduğu; Davaya konu ... Ortaklığı tarafından ... Ltd .Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 22.11.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ...A.Ş.’ye ciro edildiği ve 25.11.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu, ... tarafından ... Ltd. Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 27.12.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı .... A.Ş.’ye ciro edildiği ve 27.12.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu; ...tarafından davalı bankadan çek karnesi talebi dolayısıyla düzenlenen çek karnesi talep formunda, adı geçen ortaklığın karşılıksız çekinin, keşide yasağı konulmuş çekinin, protestolu senedinin ve sorunlu bireysel kredisinin, düzeltme hakkı kullanılan çekinin ve ödenmeyen çekinin bulunmadığı, yanısıra, şirket ortaklığı adresinde istihbarat yapıldığı ve sonucun olumlu olduğu tespiti ile "Çek verilmesi uygundur” olumlu görüşüne binaen 25 adetlik çek karnesi verilmesinin kararlaştırıldığı, çek karnesinin verildiği tarih itibariyle iş ortaklığı adına verilmiş çek yasağı bulunmadığı, çek hesabının açılmasını ve çek karnelerinin teslimini müteakip gerek iş ortaklığını oluşturan firmaların ayrı ayrı gerekse iş ortaklığının çok sayıda karşılıksız çek keşide ettiği ve bu karşılıksız çek işlemleri dolayısıyla haklarında çek yasağı kararları alındığı; Çek Kanunu uyarınca davalı Bankanın keşide edilen çeklerdeki sorumluluğunun yasal olarak belirlenen garanti tutarları ile sınırlı olduğu, dolayısıyla Bankanın çek hesabı açmakla birlikte çek hesabı sahibinin keşide edeceği çek bedellerine garanti vermesi hususunda bir yasal düzenleme bulunmadığı, Davaya konu edilen ...Ortaklığı tarafından ...Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 22.11.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ...A.Ş.’ye ciro edildiği ve 25.11.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu, ...Ortaklığı tarafından... Şti. isimli şirket emrine keşide edilen ... seri numaralı 27.12.2013 keşide tarihli çekin adı geçen şirket tarafından davacı ... A.Ş.’ye ciro edildiği ve 27.12.2013 itibariyle karşılıksız işleme tabi tutulduğu, söz konusu çeklerin keşide edildiği tarihler itibariyle gerek iş ortaklığını oluşturan firmaların ayrı ayrı gerekse iş ortaklığının çok sayıda karşılıksız çekleri ve haklarında verilmiş çok sayıda yasaklılık kararı bulunduğu; Davacı tarafın tacir olup basiretli bir tacir olarak keşide edildiği tarihlerde 1.019.000,00-TL gibi oldukça yüksek bir tutara isabet eden çekleri işleme almadan önce gerek ciranta ...Şti. gerekse çek keşidecisi ...hakkında piyasa araştırması yapmasının ticari hayatın olağan akışının bir gereği olduğu, çeklerin keşide edildiği tarihler itibariyle mali durumu son derece kötüleşmiş olduğu anlaşılan iş ortaklığı hakkında yapılacak bir piyasa araştırması ile bu durumun kolaylıkla tespit edilebileceği; Davalı Bankanın, ortaklık adına çek hesabı açtığı ve ilk çek koçanını teslim ettiği tarihte, ortaklığı oluşturan firmalardan ...Şti.nin çek hesabı açılış tarihinden önceki döneme ait hakkında verilmiş çek yasağının ve düşük miktarda SGK prim borcunun bulunması dışında ortaklığa çek hesabı açılmasını engelleyecek olumsuz bir durum bulunmadığı, ortaklık ve ortaklığı oluşturan firmalar tarafından karşılıksız olarak çek keşide edilmesi ve haklarında çek yasakları verilmesi işleminin çek hesabının açılışını ve 2. çek koçanının verilişini takip eden tarihlere denk geldiği, Çek Kanunu uyarınca davalı bankanın keşide edilen çeklerdeki sorumluluğunun yasal olarak belirlenen garanti tutarları ile sınırlı olduğu, dolayısıyla bankanın çek hesabı açmakla birlikte çek hesabı sahibinin keşide edeceği çek bedellerine garanti vermesi hususunda bir yasal düzenleme bulunmadığı, bunun yanında, davacı tarafın davaya konu çekleri kabul ederken gerek çek keşidecisi iş ortaklığı gerekse çek cirantası hakkında, basiretli bir tacirin yapması gerektiği şekliyle, piyasa araştırması yapması gerektiği, çek keşide tarihleri itibariyle mali durumları son derece kötüleşmiş olan, haklarında çok sayıda yasaklılık kararı ve keşide ettikleri çok sayıda karşılıksız çekleri bulunan iş ortaklığı ve bu ortaklığı oluşturan firmalar hakkında yapılacak bir piyasa araştırması ile iş ortaklığının mali durumu hakkında bilgi edinme imkanının mevcut olduğu, ancak davacının bu araştırmaları yapmadığı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle;
Davacı tarafın iddialarının aksine; davalı bankanın, dava dışı şirketler veya ortaklık adına çek hesabı açıp, çek karnesi verirken üzerine düşen yasal yükümlülükleri yerine getirdiği ve dava konusu çeklerin tahsil edilememesinden doğan davacı zararından bir sorumluluğunun bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Bunun yanında davacı tarafça çekleri alırken ciranta ve keşideci hakkında araştırma yapılmadığından, davacı iddia ve taleplerinin TMK'nın 2. Maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı ile de bağdaşmayacağı da açıktır.
Bu nedenler ile davacı tarafça açılan davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurularak yargılama sonuçlandırılmıştır.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcından, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 29,20-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 586,20-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin, kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta hüküm tesisine YER OLMADIĞINA,
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 10.000,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa VERİLMESİNE,
6-6100 Sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince, taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/09/2025
Katip
¸
Hakim
¸