T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/415 Esas
KARAR NO : 2025/637 Karar
DAVA : İstirdat
DAVA TARİHİ : 03/07/2023
KARAR TARİHİ : 15/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ...A.Ş. İle müvekkili arasında ticari ilişki bulunduğunu, müvekkili şirket çalışanı ... tarafından dava dışı şirketin satın aldığı malların bedeline karşılık gelen ve dava dışı ... A.Ş. Tarafından keşide edilen ... A.Ş./ ... Şubesi, 01/04/2023 keşide tarihli, ... seri no.lu 174.169,00 TL bedelli çeki teslim aldığını, ...'in teslim almış olduğu çeki ... A.Ş. .... şubesinden 02/12/2022 tarihinde müvekkili şirketin ...'de bulunan büro adresine kargo yoluyla gönderdiğini, söz konusu çekin müvekkilin ...'de bulunan büro adresine teslim edilmediğini ve bunun üzerine kargo şirketi ile iletişime geçtiklerini, çekin kargodayken çalındığının öğrenildiğini, ... CBS ... soruşturma no.lu dosyası ile suç duyurusunda bulunduklarını, müvekkilinin söz konusu çekin hamili olduğunu ve rızası dışında elinden çıktığını, bu nedenle ... 5. ATM ... esas sayılı dosyası ile çekin iptali talepli dava açıldığını ve mahkemece ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, .... Bankası A.Ş.... Şubesi tarafından dosyaya sunulan yazıda davaya konu çekin davalı ... A.Ş. Tarafından tahsile verilmiş olduğunun beyan edildiğini, bunun üzerine ... 5. ATM ...esas sayılı dosyasında TTMk md.763 uyarınca çekin iadesi davası açılması için taraflarına verilen 1 haftalık süre içerisinde işbu davayı açtıklarını, çekin arka yüzünde yer alan kaşe ve imzaların müvekkili şirkete ait olmadığını, dava dışı ... ile müvekkili şirket arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkilinin hamili olduğu dava konusu çek çalındıktan sonra ....tarafından kötü niyetli olarak ciro edilerek dava dışı ... Ltd.Şti.ye verildiğini, müvekkili tarafından tüm banka ve ... şirketlerine çeklerin çalıntı olduğunu bildiren e postalar gönderildiğini ancak davalı şirketin kötü niyetli olarak aldığını, ... 5 ATM ... esas sayılı dosyasında ödeme yasağı konusunda ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ihtiyati tedbirin devam edebilmesi için ödemeden men kararı verilmesini, davanın kabulünü, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile dava dışı müşterisi ... Tic. Ltd.Şti. Arasında akdılunan 02/12/2022 tarih ve 4.000.000,00 TL tutarlı ... sözleşmesi çerçevesinde ... firmasının ... ile aralarındaki ticari ilişkiden doğmuş ve fatura ile tevsik edilen alacakları temlik alınarak müşteriye kredi kullandırıldığını, davaya konu çekin 02/12/2022 tarih ve ... no.lu fatura alacağının ödeme vasıtası olarak dava dışı ... firması tarafından TBK.nın alacağın temliğine ve TTK.nın kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri çerçevesinde ciro edilen çek olduğunu, davaya konu çekin ödeme vasıtası olduğu alacağı tevsik eden faturanın, mevzuatın aradığı tüm şekli koşulları taşıdığını, faturadaki bilgiler ile yapılmak istenen işlemin birbiriyle örtüştüğünün müvekkili şirketçe kontrol edildiğini, mükerrer finansmana mahal verilmemesi bakımından faturaların ... Sistemi üzerinden kontrollerinin sağlandığını, müvekkili tarafından müşterinin mali verileninin edinildiğini, dava dışı ...'dan teyit yazısı aldıklarını, ... tarafından çek durum sorgulama hizmeti üzerinden sorgu yapıldığını ve çekin dolaşımda olduğu, dolaşıma engel bir halinin bulunmadığının tespit edildiğini, davacının kargo aracılığıyla kambiyo senedi gönderdiğinden ağır kusurlu olduğunu, davacının gönderi içeriğini kargı şirketinden sakladığını ve kargo marifetiyle taşınması yasaklı olan çekleri kargo poşetinin içine gözlediğini ve huzurdaki dava ile bu ağır kusuruna dayanarak müvekkili şirket aleyhine olarak hak iddia ve talep ettiğini, davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, ... A.Ş. ... Şubesi, 01/04/2023 keşide tarihli ... seri no.lu 174.169,00-TL bedelli çekin TTK'nın 792. maddesine dayalı olarak istirdadı istemine ilişkindir.
Davacı yanca faturalar, çek sureti, kargo teslim belgesi, şirket ve SGK kayıtları sunulmuş; ... 13. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası, ... 5 ATM... esas sayılı dosyası, ... CBS ... soruşturma sayılı dosyası, BA/ BS formları celbedilmiştir.
... CBS... soruşturma sayılı dosyasının incelemesinde dosyamız davacısı tarafından dava dışı ... A.Ş. ve ... hakkında sahtecilik ve dolandırıcılık nedeni ile şikayetçi olunduğu, akabinde soruşturma dosyasının ... CBS'ye gönderilmesine yönelik yetkisizlik kararı verildiği görülmüştür.
Davacı cirosundan sonra Çekte cirosu bulunan ... adlı şahıs şüpheli sıfatı ile alınan ifadesinde çeki bir ticaret karşılığında ... isimli şahıstan aldığını fakat çeki bu şahsın cirolamadan kendisine verdiğini, kendisinin de çeki inşaat malzemesi alımı karşılığında 30.11/2022 tarihinde ... isimli firmaya cirolayarak teslim ettiğini beyan ettiği görülmüştür.
Taraflara tanıklarını bildirmesi için süre verilmiş ve beyanlarının alınmasına karar verilerek talimat mahkemesine tanık beyanlarının alınmasına ilişkin talimat yazılmıştır.
Davacı tanığı ... duruşmada; "Ben...Tic. Aş'de finans sorumlusuyum. Davaya konu olan çek 2 Aralıkta şirket çalışanı tarafından kargoya verildi, ... tarafından çek keşide edilmiştir, onlardan alıp kargoya verildi, bana teslim edilecekti ancak pazartesi günü kargo teslim edilmedi, takip numarası ile kontrol ettiğimde şubede olduğunu gördüm. ...'e kadar kargo gelmedi. Gün içinde bizi ... aradı, çekin görüntüsünün olduğunu bizim müşterimizin olup olmadığını teyid etmek istedi, biz şaşırmıştık, kargodan çeki beklerken ... şirketinde çıktı, görüntüyü istediğimizde arkasında kaşemiz ve imzamız vardı, çek bize hiç ulaşmamıştı, bunun üzerine hukuk birimine bilgi verdik, ertesi gün avukatımız da devreye girdi, daha sonra ... telefon aldık, onlarda görüntülerin olduğunu kullanıldırılmak istendiğini söylediler, çeklerimizin kayıp olduğunu avukatımızın ilgilendiğini belirttik, birkaç gün içinde tüm Faktorig ve bankalara çekin kaybedildiğine ilişkin bilgi maili atıldı, fibayla da telefonda görüştüğümüzden mail göndermedik, bir süre sonra da çekin fiba tarafından kullanıldığını öğrendik, yanlış hatırlamıyorsam o sırada tedbir kararı verilmişti, tedbir kararı varken kullanılmış, söyleyeceklerim bu kadardır" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... duruşmada; "Ben ...A.Ş.'de muhasebe departmanında çalışıyorum, davaya konu olan çekin keşidecisi .... Davacı şirketin müşterisidir, mukavva kutu satışı yapılmıştır. ... şirketin satış elemanı çeki alıp 2 aralık cuma günü kargoya veriyor, normal şartlarda ayın 5'i olan pazartesi günü ulaşması gerekiyorken çek o gün bize gelmedi, kargo ile iletişime geçildi, nerede olduğu tespit edilmek için araştırma yapılıyordu, o sırada bir ... şirketince bizi aradılar çekin bize ait olup olmadığını sordular, bende kayıtlara baktığımda çeki göremedim, bizi ilk arayan ... , teyit amaçlı bizi aradılar, o tarihten sonra biz çekin başkasının eline geçtiğinin farkına vardık, şirket avukatımıza ve müdürlerimize bilgilendirme yaptık, ertesi günde bizi başka ... şirketleri de aradı, biz çekin çalıntı olduğunu, arkasındaki kaşe ve imzaların bize ait olmadığını belirttik, ... de arayanlardan bir tanesiydi, bu çekin çalındığına dair bilgilendirme amaçlı ... şirketlerine mail atabildiklerimize mail attık, arayabildiklerimizi aradık, hukuki süreç başlatıldı, birkaç gün içerisinde de ...'de çek karşılığında kredi kullanıldığı öğrendik, ben bizzat görüşmedim, arkadaşım görüşmüştü, ... çekin bizzat kendilerinde olduğunu değil görüntüsünün onlarda olduğunu belirtmişti, hukuki süreç başlamıştı bu süreçten sonra avukatlar süreci takip ettiler, söyleyeceklerim bu kadardır" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, ... Asliye Hukuk Mahkemesine (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) talimat yazılırak; taraf iddia ve savunmaları, dosyaya celp olunan kayıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek suretiyle davacı yan ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş, dosya talimat yolu ile bilirkişiye tevdii edilmiştir.
SMMM bilirkişi 03/02/2025 tarihli raporunda özetle; davacı ... A.Ş.'nin defterlerinin e defter olup ilgili dönemlere ait berat gönderimleri zamanında yapıldığından ticari defterlerinin sahibi lehine delil olarak kabul edilebileceği, davacı tarafından düzenlenen 2 adet faturaya istinaden ...A.Ş.’den alınan 01.04.2023 vadeli ... nolu 174.169,00 TL’lik çekin 02.12.2022 tarihinde kayıtlara intikal ettiği ve çeklerin kaybolduğunun anlaşıldığı 07.12.2022 tarihinde kayıtlardan çıkarıldığının tespit edildiğini bildirmiştir.
Mahkememizin 07/05/2025 tarihli celsesinin 1 no.lu ara kararı ile taraflar arasındaki borç alacak ilişkisinin irdelenmek suretiyle dava konusu çekin taraf kayıtlarına nasıl yansıdığı, çek bedelinin ödenip ödenmediği, ödendi ise kim tarafından ödendiği, dava konusu çekin davalı .. şirketince iktisabında yasal mevzuata uygun hareket edilip edilmediği, istihbari soruşturmanın yapılıp yapılmadığı hususları da irdelenmek sureti ile dosya kapsamına uygun ayrıntılı ve denetime elverişli rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, dosya bilirkişiye tevdii edilmiştir.
Bilirkişi 20/06/2025 tarihli raporunda özetle; Davalı ... kuruluşu ....A.Ş.'nin çek keşidecisi ve lehdarı hariç detaylı istihbarata girmediği, lehdardan yazılı ve sözlü teyit yapmadığı, temlik alırken gerekli özeni göstermediği, temlikin dayanağı olan fatura ilişkisini davalı ... kuruluşu ... A.Ş. nin çek keşidecileri ve lehdarı hariç detaylı istihbarata girmediği, lehdardan yazılı ve sözlü teyit yapmadığı, temlik alırken gerekli özeni göstermediği, temlikin dayanağı olan fatura ilişkisini yeteri kadar araştırmadığı, ...Sistemi sorgusu ve girişleri yaptığı, ... verilerinden yararlandığı, müşterisi olan ...Tic. Ltd. Şti. için mali tahlil/istihbarat raporu düzenlemediği saptandığı, çekin keşidecisi ... A.Ş. ve lehdarı.... A.Ş. arasında ticari ilişki olduğu, davalı ... A.Ş. ile aralarındaki zincirleme ticari ilişkinin kopuk, ciranta ...’nın meşru hamil olmadığı, çek bedelinin davalı kurumun yaptığı icra takibi sonrasında keşideci tarafından ödendiği, çekin iktisabıyla ilgili kusurun değerlendirilmesinin sayın Mahkemenin takdir ve yetkisinde olduğunu, tarafların diğer hukuki mahiyetteki beyan ve itirazları, masraf, tazminat, ücret vekalet ve benzeri taleplerinin sayın mahkemenizin takdirleri içinde kaldığı,
yeteri kadar araştırmadığı, ...Sistemi sorgusu ve girişleri yaptığı, ... verilerinden yararlandığı, müşterisi olan ...Tic. Ltd. Şti. için mali tahlil/istihbarat raporu düzenlemediği saptandığı, çekin keşidecisi ... A.Ş. ve lehdarı ...San. ve Tic. A.Ş. arasında ticari ilişki olduğu, davalı ... A.Ş. ile aralarındaki zincirleme ticari ilişkinin kopuk, ciranta ...’nın meşru hamil olmadığı, çek bedelinin davalı kurumun yaptığı icra takibi sonrasında keşideci tarafından ödendiği, çekin iktisabıyla ilgili kusurun değerlendirilmesinin Sayın Mahkemenin takdir ve yetkisinde olduğunu bildirmiştir.
TTK'nın 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." TTK'nın 710/3 maddesinde ise ''Ödeyen kişinin, cirolar arasında düzenli bir silsile bulunup bulunmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda olmadığı'' şeklinde düzenleme bulunduğu, kanuni düzenlemeler gereğince çeklerde şeklen yetkili hamil, cirolar arasında muntazam bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmekte olup bu ilkelere göre kopma yapmayan muntazam bir ciro zincirine göre hamil olduğu anlaşılan kişi o çekin şeklen yetkili hamili sayılmakta olduğu, davaya konu çek üzerindeki ciro silsilesinin muntazam bir ciro zincirine göre devam ettiği, davalı ... şirketinin şeklen yetkili hamil olduğu görülmüştür.
Çekin istirdadı istemi yönünden uygulanması gereken TTK'nın 792. Maddesine göre “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenleme gereğince iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımların korunduğu, bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerektiği, aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi gereğince açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalacağı anlşaılmakla, iş bu davada davacının meşru hamil olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduranın çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği,
Davaya konu çekin şeklen yetkili hamili olan davalı, ... şirketi olduğu, uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama ... ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; ... şirketi kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemeyeceği, aynı yasanın 9/3 maddesinde; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla ... şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri ... şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, ... şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmüne yer verilmiş olup ... İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 maddesinde; "Kuruluş tarafından ... gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi..." gerektiği anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar ışığında tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Her ne kadar davacı tarafça çekin kendisine kargo taşıması ile iletildiğini ile taşıma esnasında kaybolduğunu/çalındığını bu nedenle davalı ... şirketinin iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu iddia etmekte ise de; dava konusu çekteki ciro zincirinde bilirkişi raporunda belirtilenin aksine bir kopukluk olmadığı, ciro silsilesinin düzgün olduğu, davacı ile davalı ... şirketinin ciroları arasında ... ve ....Ltd.Şti.nin ciroları bulunduğu, dava konusu çekin, davalı şirkete ... sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla yasal mevzuata uygun olarak geçmiş olduğu, davalı ... şirketinin dava konusu çekin yetkili hamili olduğu, dinlenen tanıkların davacı şirket çalışanı oldukları, ... şirketlerine dava konusu çekin çalıntı olduğuna dair bildirimde bulunduklarını beyan etmişler ise de dilekçe ekinde sunmuş oldukları 08/12/2022 tarihli çeklerin çalıntı olduğuna dair bildirimin ... şirketlerine değil bankalara yapıldığı, davalı ... ile yapılan 07/12/2022 tarihli yazışmada çeklerin çalıntı olduğuna dair bilgi alışverişinde bulunulmuş ise de, dava konusu çekin bu tarihten önce 05/12/2022 tarihinde ... sözleşmesine konu edildiği, yine bu tarih itibarıyla verilmiş bir ödemeden men yasağı kararı bulunmadığı, ödemeden men yasağı kararının ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13/12/2022 tarihli kararı ile verildiği, bilirkişi raporunda ... şirketi tarafından yeterli araştırma yapılmadığına dair tespit var ise de, raporda da belirtildiği üzere davalı ... şirketi tarafından çek keşidecisi ve lehtar hakkında araştırma yapıldığı, faturaları merkezi sorgu sistemi üzerinden sorguladığı ile ... verilerinden yararlandığına dair tespitler dikkate alındığında davalı ... şirketinin yeterli araştırmayı yaptığı, davalı ... şirketinin çekin iktisabında iktisap tarihi itibarıyle kötü niyetli olduğu ile çekin iktisabında ağır kusurlu olduğuna dair dosya kapsamında davacı tarafından ortaya konulmuş somut delil bulunmadığı, dava konusu çekin davalı tarafa ... sözleşmesi kapsamında yasal mevzuata uygun olarak geçtiği, ceza soruşturmasının mevcut hali ile bekletici mesele yapılmasına gerek olmadığı, davalı şirketin dava konusu çekin yetkili hamili olduğu anlaşılmakla, davalı şirketin üzerine düşen ispat külfetini yerine getirdiği, davacının bu kapsamda üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmediği, davalı ... şirketinin dava konusu çeki davalı tarafa iade ile yükümlü olmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafından açılan davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcından davacı tarafından dava açılırken yatırılan 2.974,38-TL'nin mahsubu ile fazladan yatırılan 2.358,98-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davacı tarafından yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.15/10/2025
Katip
¸
Hakim
¸