T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/511
KARAR NO:2024/459
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:15/08/2023
KARAR TARİHİ:23/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile: taraflar arasında imzalanan ... sözleşme kapsamında davalı şirket ile Rus menşeli mısır satışı hakkında anlaşma sağlandığını, müvekkili şirketin alıcı; davalı şirketin ise satıcı olduğunu, yükleme yerinin Rusya/... limanı ve yükleme tarihi olarak 31/03/2023 tarihinin belirlendiğini, müvekkili şirketin yükleme için ... isimli geminin geldiğini satıcı davalıya ilettiğini ve geminin limanda beklemeye başladığını, satıcının ediminin yerine getirmesinin beklendiğini, satıcı ile yapılan görüşmeler üzere geminin yüklemeye hazır olduğu ve yükleme süresine kadar yükleme yapılması gerektiğini; aksi takdirde geminin hareket edeceğini ve alacak taleplerinin olduğunun iletildiğini, ek sözleşmede ise malların en geç 07/04/2023 tarihinde alınacağının ve alınmaması durumunda 300.000,00-USD'nin cezai şartın ödeneceğinin belirtildiğini, müvekkili şirketin sözleşme ve ek sözleşmede belirtilen şartları yerine getirerek gemiyi yükleme noktasında süresinde hazır ettiğini, ancak davalı tarafından belirlenen yeni tarihe rağmen yükleme yapılmadığı için müvekkilinin hazır ettiği geminin limandan yük almaksızın ayrılmak zorunda kaldığını, müvekkili şirketin her zaman sözleşmeyi ayakta tutmaya çalıştığını ve bu kapsamda davalı tarafından belirlenen yeni teslim süresini dahi beklediğini, bu kapsamda yükleme yapmayan ve sözleşme ile tazminat ödemeyi taahhüt eden davalıdan alacağın tahsili amacıyla, .... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı ve 16/05/2023 tarihli ihtarnamesinin keşide edildiğini, ihtarnamede ön görülen ödeme süresi sona erdikten sonra davalı şirket hakkında .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile genel haciz yoluyla takip yoluna başvurulduğunu ve davalı şirket tarafından kötü niyetli olarak takibe itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, ayırca davalının mal kaçırma ihtimali bulunduğunu, tüm bu nedenlerle öncelikle davalının menkul, gayrimenkul ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasını; ihtiyati haciz taleplerinin kabul görmemesi durumunda ise ihtiyati tedbir kararı verilmesini, neticeten davanın kabulü ile davalının .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamını ve davalı aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile: müvekkili şirket ile davacı şirket arasında 12.000 ton miktarında mısır tedariki ile ilgili olmak üzere ... tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşmede yazılı tüm edimlerin müvekkili şirket tarafından yerine getirilmiş olmasına karşın, gerçekleşen hava muhalefeti/mücbir sebep dolayısıyla gemiye yükleme yapılamadığını ve davacı taraf ile müvekkili şirket arasında ek sözleşme akdedildiğini, hava muhalefetinin etkisi geçip mücbir sebep ortadan kalktıktan sonra gemiye yükleme yapılacağı sırada davacı tarafından geminin çekildiğinin görüldüğünü ve başka bir şirketle anlaşma sağladığı, başka bir limandan başka ürün tedarik ettiğinin tespit edildiğini, müvekkili şirketin ana sözleşme ve ek sözleşme uyarınca tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ancak davacı tarafın haksız ve hukuka aykırı olarak gemiyi çektiğinden ve müvekkili yükleme yapamadığından dolayı müvekkilinin zararının oluştuğunu, bu hususa ilişkin tüm dava ve talep haklarını saklı tutmakta olduklarını, ayrıca sözleşme çerçevesinde müvekkili şirketin, sözleşmeye uygun olarak miktarın tamamını rezerve ederek liman antrepolarına yerleştirdiğini, bu sözleşmenin ödeme bölümünde davacı tarafın, koşulları yerine getirmeyi ve malların bu miktarının %100’ünün maliyetini karşılayan 2.736.000,00-USD tutarında bir banka teminatını 7 gün içinde sunmayı taahhüt etmiş olmasına karşın bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, davacı taraf ile yapmış oldukları sözlü anlaşmayla, yükleme için davacı tarafça ...; gemisinin ayarlandığını, 17 Mart 2023 tarihinde Rusya'nın ... limanına, finansal teminatlar olmadan getirildiğini, ambarların sörvey denetimi ve geminin yüklemeye hazır hale getirilmesi için taraflarınca çalışmalar yürütüldüğünü, ...; gemisinin bu işleme uygun hale getirilmesi için fumigasyon ekibi tarafından bir denetim gerçekleştirildiğini ve bu işlerin masraflarının müvekkili şirket tarafından karşılandığını, hava şartlarından dolayı oluşan mücbir sebep nedeniyle geminin yüklenmesinin ertelendiğini ve ...; gemisinin kaptanının bu konu hakkında bilgilendirildiğini, sürastaryanın geri ödemesiyle ilgili tüm hususların davacı tarafın temsilcileriyle konuşulduğunu ve görüşüldüğünü, geminin, yükü beklerken her zaman liman ağzında durduğunu, 26 Nisan 2023 tarihinde belirtilen ...; gemisinin yüklenmesi için 01 numaralı emir düzenlendiğini, ancak davacı tarafın gemisinin, sınırı kapattığını ve Rusya'daki yükleme limanı ...'tan ayrıldığını, davacı tarafın sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini ve yükleme için yere teslim edilen yükü herhangi bir neden olmaksızın reddettiğini, müvekkili şirketin geminin hazırlanması, malların liman antrepolarında toplanması, malların yüklenmesi ve aktarma için yere teslimi ile ilgili masraflar ve kayıplara girdiğini, buna ek olarak sözleşmede belirtilen şekilde herhangi bir banka teminatının da davacı tarafça sunulmamış olduğunu, bu nedenle cezai şart ve her nam ad altında olursa olsun bir talep iletmek için gerekçesinin bulunmamakta olduğunu, tüm bu nedenlerle dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla davanın reddini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklı cezai şartın tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.
Mahkememizce taraflar arasında akdedilen ... numaralı sözleşme ile bu sözleşmeye ek sözleşme, .... Noterliğinin 16/05/2023 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, .... Noterliğinin 24/05/2023 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi, ödeme talimatları, sertifikalar, kargo manifestosu, davalı şirket 2023 yılı kurumlar vergisi beyannamesi, .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası vs. dosyamız arasına alınmış, YMM ve özel hukuk öğretim üyesi bilirkişilerden oluşan heyetten, davalı şirket ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde incelemede yapılmak suretiyle rapor temin edilmiştir.
.... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden, davacı şirket tarafından 24/05/2023 tarihinde davalı/borçlu aleyhine ... numaralı sözleşme ile bu sözleşmeye ek sözleşme ve.... Noterliğinin 16/05/2023 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnameye dayalı 300.000,00-USD alacağın; takip tarihindeki karşılığı 1,00-USD=19,8925-TL olmak, esas değer 5.967.750,00-TL'nin tahsilde tekerrür olmamak, asıl alacağa yıllık %5 oranında ve değişen oranlarda işleyecek TCMB'ye uygulanacağı bildirilen en yüksek mevduat faizi, fiili ödeme günündeki döviz sayış kuru üzerinden icra gideri ve vekalet ücreti ile birlikte, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve kısmi ödemelerin öncelikle varsa işlemiş faiz, masraf ve ferilere mahsup edileceği kaydıyla tahsili talebiyle ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçlu tarafa 29/05/2024 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekili tarafından 31/05/2023 tarihinde takibe, borca, işlemiş faize, faiz oranına ve ferilerinin tamamına itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.
YMM Prof. Dr. ... ve özel hukuk öğretim üyesi Prof. Dr. ...'dan oluşan bilirkişi heyeti tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 07/03/2024 tarihli rapor ile; davacı şirket ile davalı şirket arasında 5.000 tonluk ve 7.000 tonluk tranş halinde olmak üzere toplam 12.000 ton miktarında Rus menşeli mısır satışı konusunda ...
numaralı sözleşmenin yapılmış olduğu, sözleşme gereği yükleme yapılamadığını ve ...
sayılı sözleşmeye 04/04/2023 tarihli ek sözleşme yapılmış olduğu, sözleşmeye istinaden 07/04/2023 tarihine kadar Rusya'nın ... yükleme noktasında hazır vaziyette bulunan ... gemisine 5.000 ton mısırın yükleneceği, bu ek sözleşmeye uyulmaması halinde davalı şirketin, davacı şirkete 300.000,00-USD tutarında tazminat ödemekle yükümlü kılındığı, 07/04/2023 tarihine kadar yüklemenin gerçekleşmediği, davalının ileri sürdüğü mücbir sebep olan kötü hava koşullarına ilişkin standart olay beyanı belgesine göre ikinci yükleme dönemini içine alan on günlük sürede hava durumunda yüklemeyi engelleyen bir niteliğin gösterilmediği, davalının beyanlarından yüklemeye ancak 26/04/2023 tarihinde hazır olunduğu, taraflar arasında yapılan ek sözleşmede 07/04/2023 tarihine kadar yükleme yapılacağı, başka bir koşulun öngörülmediği, yüklemenin yapılmaması halinde ise davalı için 300.000,00-USD ceza şartının belirlendiği, 04/04/2023 tarihli ek sözleşme ile ilk sözleşmenin fiili ve hukuki irtibatının bulunduğu, bu sözleşme ile getirilen banka teminatı koşulu yerine getirilmediğinden, davalının yükleme gerçekleştirmeme şeklindeki eyleminin cezai şart alacağının doğması neticesini meydana getirmeyeceği, mahkememizin aksi fikirdi olması ve 300.000,00-USD tutarında cezai şart alacağının ortaya çıktığına hükmedilmesi halinde bu durumun davalının mahvına neden olacağının çok açık olduğu, çünkü davalının ekonomik koşullarının çok kötü olduğu, şirketin net işletme sermayesi olmadığı gibi, borca batık durumda olduğu ve teknik iflasın söz konusu olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; davacı şirket ile davalı şirket arasında 5.000 tonluk ve 7.000 tonluk tranş halinde olmak üzere toplam 12.000 ton miktarında...mısır satışı konusunda ... numaralı sözleşme yapıldığı, bu sözleşme ile, kararlaştırılan mısırın yükleme tarihinin en geç 31/03/2023 olarak belirlendiği, ancak bu tarihte yükleme yapılmaması taraflar arasında ...
sayılı sözleşmeye ek 04/04/2023 tarihli ek sözleşme yapıldığı, bu sözleşme ile de, 07/04/2023 tarihine kadar Rusya'nın ... yükleme noktasında davacı tarafından hazır edilecek ... gemisine 5.000 ton mısırın yükleneceği, bu ek sözleşmeye uyulmaması halinde davalı şirketin, davacı şirkete 300.000,00-USD tutarında tazminat ödeyeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamından gerek ana sözleşme ile kararlaştırılan yükleme tarihi olan 31/03/2023 tarihinde, gerekse ek sözleşme ile kararlaştırılan 07/04/2023 tarihinde yükleme yapılmadığı sabittir. Esasen taraflar arasında bu hususta ihtilaf da bulunmamaktadır. Davalı tarafça, yüklemenin kötü hava koşulları/mücbir sebep nedeniyle yapılamadığı ileri sürülmektedir. Dosya kapsamında temin edilen bilirkişi raporu ile, dosya kapsamında bulunan Standart Olay başlıklı ... Limanı için geçerli yönetmelik ve beyan belgesine göre, ikinci yükleme dönemini içine alan on günlük sürede hava durumunda yüklemeyi engelleyen bir niteliğin gösterilmediği tespit edilmiştir. Bu durumda kötü hava koşulları mücbir sebep olarak kabul edilse dahi, ikinci yükleme tarihi olarak belirlenen 07/04/2023 tarihi itibariyle, yüklemenin gerçekleşeceği ... Limanı'nda kötü hava koşulları bulunmadığından, davalı tarafın, yüklemenin kötü hava koşulları nedeniyle yapılamadığına ilişkin beyanlarına itibar edilmemiştir. Taraflar arasındaki ana sözleşmenin "Ödeme" başlıklı ilk maddesinde, alıcı olan davacının gemi limana varmadan 7 gün önce sözleşmede belirtilen tutarın % 100'ünü banka teminatı şeklinde yatıracağı kararlaştırılmıştır. Davalı taraf, davacının banka teminat mektubunu sunmadığını, bu anlamda sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediğini ileri sürmektedir. Davacı tarafça, teminat mektubunun sunulmadığı sabittir. Ancak, taraflar arasındaki ana sözleşme ile ilk yükleme tarihi 31/03/2023 olarak kararlaştırılmış, bu tarihte yükleme yapılamaması nedeniyle 04/04/2023 tarihli ek sözleşme yapılmıştır. Davalı taraf, ek sözleşme yapıldığında, davacının ana sözleşme ile kararlaştırılan teminat mektubu sunulması edimini yerine getirmediği hususunu ileri sürmemiş, ek sözleşmeye bu hususta ihtirazi kayıt koymamıştır. Yine ek sözleşme tarihi 04/04/2023 olup, yükleme tarihi ise 07/04/2023 olarak kararlaştırılmıştır. Ana sözleşme ile, teminat mektubunun, gemi limana varmadan 7 gün önce sözleşmede belirtilen tutarın % 100'ü şeklinde yatıracağı kararlaştırılmış olup, ek sözleşme ile yükleme tarihi olarak kararlaştırılan tarih arasında 3 günlük süre bulunmaktadır. Buna rağmen, davalı taraf, yükleme gerçekleşmemesi halinde 300.000,00-USD tazminat ödemeyi kabul etmiş bulunmaktadır. Bu durum, davalının, artık, davacı tarafından teminat mektubu verilmesine yönelik sözleşme hükmünden vazgeçmiş olduğu anlamına gelmektedir. Kaldı ki davalı, tazminat ödenmesi hususunda kendisine gönderilen.... Noterliği'nin 16/05/2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesine herhangi bir cevap vermediği, bu hususu ileri sürmediği gibi, hakkında başlatılan icra takibine karşı yaptığı itirazda da bu hususu ileri sürmemiştir. Bu hususlar birlikte değerlendirilerek, davalı tarafın bu yöndeki iddiasının da yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Belirtilen bu hususlar ve ana sözleşme ve ek sözleşme hükümleri, yüklemenin belirtilen tarihlerde gerçekleştirilmemesi dikkate alınarak, davacı tarafın, sözleşme ile kararlaştırılan 300.000,00-USD tazminata(cezai şarta) hak kazandığı sonucuna varılmıştır. Dosya kapsamında temin edilen bilirkişi raporu ile, davalı şirketin ekonomik koşullarının çok kötü olduğu, şirketin net işletme sermayesi olmadığı gibi, borca batık durumda olduğu ve teknik iflasın söz konusu olduğu tespit edilmiştir. 6098 Sayılı TBK'nun 182/3. maddesi; "Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir." hükmünü içermektedir. Bu anlamda, cezai şart miktarı, davalı şirketin ekonomik durumu, davacı tarafın iki defa yükleme için gemi göndermiş olması hususları ve 6098 Sayılı TBK 182/3. Maddesi dikkate alınarak, cezai şart miktarından % 80 oranında indirim yapılarak, davacı tarafın davasının 60.000,00-USD üzerinden kabulüne karar verilmiştir. Cezai şart miktarından Mahkememizce re'sen indirim yapılması nedeniyle, davanın reddedilen kısmı yönünden davalı lehine vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmemiştir.
2004 sayılı İcra İflas Kanunu 67/2. maddesi icra inkâr tazminatını düzenlemektedir. Bu maddeye göre, borçlu itirazında haksız görülürse davacı tarafından açıkça talep edilmiş olması şartıyla icra inkâr tazminatına hükmedilecektir. Borçlunun itirazında haklı veya haksız olması ise alacağın likit(belirli) olup olmamasına bağlıdır. Eğer alacak likit(belirli) ise borçlu itirazında haksızdır; alacak likit(belirli) değilse borçlu itirazında haklıdır. Borçlunun inkâr tazminatına mahküm edilebilmesi için onun ödeme emrine kötü niyetle itiraz etmiş olması şart değildir. İtirazının haksızlığına karar verilen borçlu, iyi niyetle itiraz etmiş olsa bile, icra inkâr tazminatına mahküm edilecektir. Eldeki dosyada, davacı alacaklı şirket tarafından davalı şirketle arasındaki mısır satışı sözleşmesine dayalı alacak isteminde bulunulmuş, aynı zamanda borcun ödenmesi için davalı/borçluya noter aracılığıyla ihtarname de gönderilmiştir. Bu durumda davalı/borçlu alacağın miktarını bilmektedir, yani icra takibi başlatıldığı sırada ne kadar bir borç miktarını alacaklıya vermesi gerektiğini bilmektedir. Bu itibarla alacak likit(belirli) bulunmaktadır. Bu nedenle kabul edilen alacak miktarı üzerinden davacı tarafın icra inkâr tazminatı talebinin de kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.
Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafça davalı hakkında açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile, davalı borçlunun, .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin 60.000,00-USD alacak üzerinden takip talebindeki şartlarla kaldığı yerden DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-2004 Sayılı İİK'nun 67/2. maddesi gereğince kabul edilen alacak miktarı üzerinden % 20 oranında belirlenen 238.701,00-TL icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 81.531,40-TL karar ve ilam harcının, davacı tarafça peşin olarak yatırılan 109.033,09-TL'den mahsubu ile fazladan yatan 27.501,68-TL harcın karar kesinleşiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, davacı tarafından yatırılan 81.531,40-TL harcın davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
4-Arabuluculuk görüşmelerinde arabulucu olarak atanan ...(739)'a 3.120,00-TL ödemenin suçüstü ödeneğinden karşılandığı anlaşıldığından 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-13'e göre davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan 269,85-TL başvurma harcı, 8.000,00-TL bilirkişi ücreti ve 297,00-TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 8.566,85-TL yargılama giderinin, davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince davanın kabul edilen kısmı üzerinden belirlenen 161.290,50-TL vekâlet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
7-Cezai şart miktarından takdiri indirim uygulanmış olması nedeniyle davalı taraf lehine vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince davacı ve davalı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avanslarının, kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/05/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır