T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/703 Esas
KARAR NO : 2025/565 Karar
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 09/11/2023
KARAR TARİHİ : 24/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan bayilik sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; huzurdaki davaya konu sözleşme ilişkisinin tarafı olan ve ipotek hakkının sahibi olan ... A.Ş. Şirketinin 21.12.2021 tarihinde müvekkili ... A.Ş. ile birleşme işlemi neticesinde infisah olmuş ve ...l'e ait tüm hak ve yükümlülüklerin kanunen müvekkili ... A.Ş.'ye devredildiğini, müvekkili şirketin 29.11.2007 tarihinden itibaren intifa hakkı kapsamında kullanım hakkına sahip olduğu ... İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Mevkii'nde kain, tapuda 303 parselde kayıtlı taşınmazın, davalı şirket yetkilileri ... ve ... tarafından 2009 yılında satın alınmasının ardından, müvekkili şirket ve davalı ... şirketi arasında 10.06.2009 tarihli Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, sonrasında aynı taşınmaz üzerindeki istasyonun müvekkili marka ve logosu altında işleticiliği hususunda yine müvekkili ile davalı ... şirketi arasında 29.11.2012 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ve ekleri imzalandığını, davalılardan ... ve ...'in 1/2'şer oranda hissesine sahip oldukları "... ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... Mevkii'nde kain ve tapuda 303 parselde kayıtlı taşınmaz" üzerinde davalı ... şirketinin müvekkili şirket ile arasındaki ticari ilişki kapsamında doğmuş ve doğacak borçlarının teminatını teşkil etmek üzere ... tarihli ... yevmiye nolu, 250.000,00 TL bedelli 2. dereceden ipotek tesis edildiğini, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi ve ekleri, davalı şirket tarafından gönderilen ... 4. Noterliği'nin... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile süresinden önce ve haksız şekilde feshedildiğini, davalı şirket tarafından bayilik sözleşmesi ve eklerinin süresinden önce ve haksız şekilde feshedilmesi üzerine; müvekkili şirketler tarafından gönderilen ... 34. Noterliği'nin ... tarihli, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile (diğer alacak talepleri ile birlikte) davalı şirketin ... nezdinde muaccel hale gelen 122.44,85 TL'lik cari hesap alacağının ve ... nezdinde muaccel hale gelen 20.028,18 TL'lik cari hesap alacağının derhal ödenmesi; aksi takdirde ipoteğin paraya çevrilmesi de dahil olmak üzere alacağın tahsili için yasal yollara başvurulacağı hususunda davalılar ihtarat yapıldığını, müvekkili şirket tarafından cari hesaptan kaynaklı alacakların tahsili için ... Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatılmış; icra takibi borçluların haksız ve kötüniyetli itirazı üzerine durdurulduğunu, arabuluculuğa başvurduklarını ancak anlaşamadıklarını, davanın kabulü ile itirazın iptalini, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının 2007 yılında malikievvel ile yaptığı intifa hakkı sözleşmesi ile taşınmazın kullanım hakkını 18 yıl süreyle aldığını, davalıların basiretli bir tacir olan davalıların malikievvel ile davacı arasında yapılan anlaşmaya uygun olarak dikey ilişkiyi 2017 yılına kadar devam ettirmek amacıyla davacıya başvurduğunu, metni davacı tarafından hazırlanmış olan bayilik sözleşmesi ile protokol imzalandığını, protokolün 6/g.md. uyarınca dış satış için toplu alıcılara yapılaca satış için alacağı motorinin toplam dağıtım karının %90'ını davalıya bırakacağını ve 55 gün de opsiyon tanıyacağını kabul ile taahhüt ettiğini, davalı bayinin de %90 iskonto ve 55 gün vade tanıyarak akaryakıt satmak üzere birkaç bayi ile görüştüğünü, azot fabrikası ile yaptığı görüşme neticesinde alımı kabul ettiğini ve davalının bu koşullarda alıcıya motorin sattığını ancak davacı şirketin müvekkillerine verdiği sözü tutmadığını, bu nedenle davalının %90 iskonto ile aldığı akaryakıtı 55 gün vade ile müşterisine sattığını ancak davacının verdiği taahhüde uymaması sonucu müvekkillerinin sürekli zarar ettiklerini, bu hususu 30.01.... sayılı bildirim ile davayı sunduklarını, davacının bu bildirime kulak asmadığını, müvekkilinin her alımda sürekli peşin ödeme ile aldığı akaryakıtı 55 gün vade ile satmak zorunda kaldığını ve ve işletme sermayesinin yok olduğunu, davacıdan sözleşmenin cari sektör ile satış şartlarına uygun şekilde uyarlanmasını talep ettiklerini ancak olumlu sonuç alınamayınca mecburen iktisadi varlığını koruyabilmek uğruna sözleşmeyi feshettiklerini, dava dayanağının ipotek üst sınır ve teminat ipoteği olduğunu, bu ipoteği dayanak alarak alacaklı olduğunu iddia eden davacının alacağını ispat etmesi gerektiğini, davacının alacağını ispat etmemesi sebebi ile müvekkilleri tarafından takibe itiraz edildiğini, ipotek resmi senedi ile tarafların ticari kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmasını, davanın reddini, davacı tarafından talep edilen icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava; ticari satımdan kaynaklı cari hesap alacağının tahsili amacıyla, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan ilamsız takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı yanca akaryakıt istasyonu bayilik sözleşmesi, taahhütname, protokol, ihtarname ve tebliğ şerhleri ile arabuluculuk tutanağı ibraz olunmuş; dava konusu takip dosyası celbedilmiştir.
... Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davacı alacaklı tarafından davalı borçlulardan asıl alacak ve işlemiş faiz tutarı olarak toplamda 329.631,83-TL alacağın tahsili talebinde bulunulduğu, davalı borçlular tarafından icra takibine ve borca itiraz edildiği ve takibin durduğu, borca itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğine ilişkin bilgi ve belge bulunmamakla birlikte itiraz ve dava tarihlerine nazaran davanın da hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, taraflar arasındaki sözleşme hükmüne nazarandavacı şirketin ilişkili dönemleri kapsayan ticari defter ve dayanak belgeler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Dosya kapsamında görevlendirilen bilirkişi heyeti 10/09/2024 tarihli raporunda; davacı tarafın ve davacı ile birleşme işlemi neticesinde infisah olan ... A.Ş.'nin usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş ticari defterlerinin sahipleri lehine delil kudretine haiz olduğu, dava konusu icra takibinin dayanağı davacı ile davalı arasındaki hesap ilişkisinin 2011 ve 2012 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu; 10/03/2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 20.028,18 TL alacaklı olduğu, dava konusu icra takibinin dayanağı ... A.Ş. İle davalı arasındaki hesap ilişkisinin 2009,2010,2011,2012,2013 ve 2015 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu; 10/03/2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 120-Alıcılar hesabından kaynaklı 73.135,32 TL ve 121-Alacak Senetleri hesabından kaynaklanan 65.363,62 TL olmak üzere toplam 138.498,94 TL alacaklı olduğu, takip talebiyle bağlı kalmak suretiyle 122.444,85 TL için hesaplama yapıldığı, 16/04/2013 temerrüt tarihi ile 10/03/2023 takip tarihi arasındaki işlemiş faizin toplam 185.385,71 TL olarak heaplandığı, takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan asıl alacak ve işlemiş faiz olmak üzere toplam 327.858,74 TL alacaklı olduğunun hesaplandığı şeklinde görüşlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi raporu usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş, mahkememizin 14/01/2025 tarihli ara kararı ile taraf iddia ve savunmaları, dosyaya celp olunan kayıtlar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilmek suretiyle davalı yan ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak dosya kapsamına uygun ayrıntılı ve denetime elverişli rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş ise de davalıların defter incelemesi için verilen günde ticari defter ve kayıtları hazır olmadığından mahkememizce 07/02/2025 tarihli inceleme yapılamadığına dair tutanak imza altına alınmıştır.
Mahkememizin 16/04/2025 tarihli duruşmasının 2 no.lu bendi ile davalılar vekili itirazlarının değerlendirilmesi hususunda bilirkişi heyetinden ek rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, dosya bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir.
Bilirkişi heyeti 24/04/2025 tarihli ek raporunda özetle; dava konusu icra takibinin dayanağı davacı ile davalı arasındaki hesap ilişkisinin 2011 ve 2012 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu; 10.03.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 20.028,18 TL alacaklı olduğu, dava konusu icra takibinin dayanağı ... A.Ş. ile davalı arasındaki hesap ilişkisinin 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 ve 2015 yıllarındaki faturalar ve ödemelerden oluştuğu; 10.03.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 120-Alıcılar hesabından kaynaklı 73.135,32 TL ve 121-Alacak Senetleri hesabından kaynaklanan 65.363,62 TL olmak üzere toplam 138.498,94 TL alacaklı olduğu; takip talebiyle bağlı kalmak suretiyle 122.444,85 TL için hesaplama yapıldığı, yapılan ihtara rağmen davalı taraf ticari defter ve kayıtlarının incelemeye sunulmamış olması nedeniyle usul ve yasaya uygun olarak tutulmuş olan davacı şirket ticari defter kayıtları uyarınca 10.03.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan toplam 142.473,03 TL alacaklı olduğu, 16.04.2013 temerrüt tarihi ile 10.03.2023 takip tarihi arasındaki işlemiş faizin toplam 185.385,71 TL hesaplandığı, ticari defter ve kayıtların ise ilgilisi açısından HMK madde 222 düzenlemeleri uyarınca sahibi lehine ya da aleyhine delil teşkil edip etmeyeceğinin nihai takdirinin ise sayın mahkemeye ait olduğu, 10.03.2023 takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan 142.473,03 TL asıl alacak ve 185.385,71 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 327.858,74 TL alacaklı olduğu şeklinde ek raporunu bildirmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Taraf şirketler arasında düzenlenen bayilik sözleşmesi kapsamında davacı şirketin davalı şirketten cari hesap alacaklarının tahsili amacıyla ... Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğü'nün...E. sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlattığı, davalı/borçlu şirket ile davalı/borçlu ...'in bayilik sözleşmesinin tarafı olduğu, davalı/borçlu ... aynı zamanda diğer borçlu ... ile birlikte ipotek borçlusu olduğu, ipotek alacaklısının davacı şirket olduğu, davacının, davalı borçluları takibe yönelik itirazlarının haksız olduğunu ileri sürerek itirazın iptali ve takibin devamını talep ettiği, davalı şirket savunması incelendiğinde davacı şirketin davalı adına düzenlenen fatura muhteviyatı ürünlerin davalı şirket tarafından teslim alındığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın davacı şirketin uygulamış olduğu iskonto oranları ile vade tarihlerinden kaynaklandığı, uyuşmazlıkla ilgili olarak tüm dosya kapsamı ile sunulan bilirkişi raporları dikkate alındığında taraflar arasında uzun süreden bu yana devam eden ticari bir ilişkinin bulunduğu, davacı şirket tarafından ... 34. Noterliğinin ... tarihli ihtarnamesi ile muaccel hale gelen borcun ödenmesinin davalılara ihtar edildiği, tebliğ tarihi dikkate alınarak davalıların 16/04/2023 tarihinde temerrüde düştükleri, borcun ihtarname tebliğine rağmen ödenmemesi üzerine davacı şirket tarafından cari hesaptan kaynaklı alacakların ödenmediğinden bahisle davalı şirket ve ipotek borçluları aleyhine icra takibi başlatıldığı, uyuşmazlığın esasına yönelik tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir ve akaryakıt sektör bilirkişilerince yapılan inceleme neticesinde davacının takip tarihi itibarıyla davalı şirketten 142.473,03 TL asıl alacak ve 185.385,71 TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 327.858,74 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği bu haliyle davalı borçlular tarafından icra takibine yapılan itirazın yerinde olmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, davalılar tarafından söz konusu borcun ödendiği veya başka bir nedenle sona erdiğine ilişkin dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, bu hususlar dikkate alınarak temin edilen bilirkişi raporu doğrultusunda, davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile hüküm altına alınan alacağın likit ve bu yöne ilişkin itirazın haksız olması karşısında davacının icra inkar tazminatı istem koşullarının oluştuğu kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafça açılan davanın KISMEN KABULÜ ile; davalı borçluların dava konusu ... Gayrimenkul Satış İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazının 142.473,03 TL Asıl alacak ve 185.385,71 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 327.858,74 TL alacak yönünden İPTALİNE, takibin takip talebindeki faiz koşulları ile DEVAMINA, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2-Davalı tarafından takibe haksız olarak itiraz edildiğinden hükmolunan toplam 327.858,74 TL alacağın %20'si oranında hesap ve takdir edilen 65.571,74 TL icra inkar tazminatının İİK'nın 67/2 maddesi gereğince davalılardan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
3-Alınması gereken 22.396,03-TL nispi karar ve ilam harcından peşin ve tamamlama harcı olarak yatan 3.981,13-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 18.414,90-TL harcın davalılardan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 3.981,13-TL'nin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 20,16-TL'sinin davacıdan, 3.179,84-TL'sinin davalılardan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 52.411,48-TL ücreti vekaletin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davalılar kendilerini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 2.060,09-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
7-Davacının yaptığı ilk masraf 269,85 TL, bilirkişi ücreti 17.000,00 TL, posta gideri 804,25 TL olmak üzere toplam 18.074,10 TL yargılama giderinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 17.960,23-TL'sinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; davalılar vekilinin yüzüne karşı, davacı taraf yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.24/09/2025
Katip
e-imzalıdır
Hakim
e-imzalıdır