T. C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/299
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 15/05/2024
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; davalı ile müvekkil banka arasında 02/06/2022 tarihinde, 11/06/ 2025 tarihine arasında geçerli olmak üzere maaş ödemeleri protokolü imzalandığını, söz konusu protokol gereğince, davalnın maaş ödemelerinin protokol süresi olan 11/06/2022-11/06/2025 tarihleri arasında müvekkili bankadan yapılması karşılığında, davalı tarafa 1.250.000,00-TL kararlaştırılmış tutar üzerinden vergisel yükümlülükler düşüldükten sonra kalan 1.154.661,01-TL promosyon ödemesi yapıldığını, yine protokolde, 1033 personele maaş ödemesi yapılacağının, söz konusu tarihler aralığında minimum 190 personele ait maaş ödemesi yapması koşuluyla ödendiğinin hüküm altına alınmış olduğunu, devamında davalının 190'dan daha az personele maaş ödemesi yapması durumunda promosyon tutarının iade edileceğine ilişkin kuralların düzenlendiğini, ancak davalı tarafından, protokolün uygulanmasının haziran 2023 maaş dönemi itibariyle, protokol hükümlerine aykırı olarak fiilen durdurulduğunu, protokolün uygulanmaya başladığı ilk ay olan haziran 2022'de davalı tarafın personellerine protokole uygun şekilde maaş ödemesi yaptığını, ancak takip eden aylarda taahhüdüne uygun sayıda ödeme yapmadığını ve haziran 2023 tarihi itibariyle davalı tarafından ve aylarda davacı tarafından hiç maaş ödemesi yapılmayarak protokolün uygulamasının fiilen durdurulduğunu ve eylemli olarak protokolün davalı tarafından haksız şekilde feshedildiğini, bu nedenle davalı tarafın kıstelyevm olarak hesaplanan 335.830,90-TL promosyon tutarını, 40.732,95-TL'lik yasal fazi, ihtarname ücreti ve ayrıca 2.625.000,00-TL cezai şart bedelini müvekkili bankaya ödemekle yükümlü olduğunu, müvekkili banka tarafından ... 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve ... tarihli ihtarnamesi ile promosyon bedeli ve cezai şartın ödenmesi talep edilmişse de, davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, akabinde taraflarınca alacağın tahsili amacıyla ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün...4 esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığını, ancak davalı tarafça yapılan itiraz neticesinde takibin durduğunu, bu nedenle taraflarınca arabuluculuğa başvurulduğunu, ancak sonuç alınamadığını tüm bu nedenlerle davalı tarafça ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamını ve davalı taraf aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin ikametinin ...'da olduğunu ve davaya bakmakla yetkili mahkemenin Samsun asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, davacı banka ile müvekkili arasında 02.06.2022 tarihinde maaş ödemeleri protokolü sözleşmesi imzalandığını, davacı tarafın iş bu sözleşmenin 3.1 ve 5.madde hükümlerine dayanarak 2.625.000,00-TL cezai şart bedeli talep etmekte olduğunu, davacı tarafından davaya dayanak olarak ibraz edilen sözleşme hükümleri incelendiğinde, davacı tarafından, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlanarak davalı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri olduğunu, sözleşmenin birinci sayfasının sağ üst kısmında sözleşme tarihi 30.05.2022 olarak gösterilmekte iken, son sayfasında sözleşmenin 02.06.2022 tarihinde imzalandığının belirtildiğini, buradan açıkça davacı tarafın daha önce tek taraflı olarak hazırladığı sözleşme hükümlerini tartışma ve müzakere etmeden ve karşı tarafa hiç bir değişiklik hakkı tanımadan imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümlerinin genel işlem koşulları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, sözleşme tarihi olan 02.06.2022 tarihinden sonra ülkemizde yaşanan ekonomik kriz nedeniyle bir çok işletmede olduğu gibi, müvekkilinin de ekonomik olarak sıkıntılı bir sürece girdiğini ve personel maaşlarının ödenemediğini, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın müvekkili tarafından ödenmesine hükmedilmesi halinde, ekonomik olarak müvekkilinin mahvına sebebiyet vereceğini, yaşanan ağır ekonomik krizler ve işçi maliyetlerindeki artışlar nedeniyle müvekkilinin ekonomik olarak zor duruma düştüğünü, sözleşmede belirlenen cezai şart miktarı açık ve net olarak belirlenmediğini, sözleşmede cezai şart miktarının ödenen promosyon bedeli ve personele sağlanan avantajlar toplamının iki katı olacağının belirtildiğini ve karşılık ilkesine riayet edilmediğini, sadece davalı tarafından sözleşme hükümlerine riayet edilmemesi halinde cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, ancak davacının ihlali halinde ne tür bir cezai şart ödeneceğinin sözleşmede kararlaştırılmadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen maaş ödemeleri protokolü kapsamında davalı personellerine promosyon ödemelerinin gerçekleştirildiği ve fakat davalı tarafça personel maaş ödemelerinin davacı banka kanalıyla yapılmadığı ve söz konusu kıstelyevm protokol bedellerinin iade edilmediği ve cezai şart bedellerinin de ödenmediğinden bahisle, davacı tarafça söz konusu alacağın tahsili amacıyla ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.
Eldeki dava dosyası öncelikle ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sırasına tevzi edilmiş olup, mahkemenin 15/05/2025 tarihli ve ...karar sayılı kararıyla dava dosyasının konusu itibariyle İstanbul 6., 7., 8., ve 9. Asliye Ticaret Finans İhtisas Mahkemelerine gönderilmesine karar verilmiş ve dosya, mahkememizin 2024/299 esas sırasına tevzi edilmiş olup, mahkememizce görülmeye başlanmıştır.
Mahkememizce taraflar arasında akdedilen 30/05/2022 tarihli maaş ödeme protokolü ile 02/06/2022 tarihli ek protokol ve ekleri, promosyon ödeme talimatı, dekontlar, ... 4. Noterliğinin... tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi, davalı İŞKUR, SGK, vergi ve ticaret sicili kayıtları, ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası, arabuluculuk son tutanağı vs. dosyamız arasına alınmış, mali müşavir bilirkişiden, davalı taraf ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle rapor temin edilmiştir.
... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden, alacaklı ...Anonim Şirketi tarafından, 03/11/2023 tarihinde borçlu ...aleyhine 30/05/2022 tarihli maaş ödemeleri protokolü ve ... 4. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesine dayalı 335.830,90-TL kıstelyevm promosyon bedeli, 2.625.000,00-TL cezai şart bedeli, 1.565,81-TL ihtarname bedeli ve 40.732,95-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.003.129,66-TL alacağın, tahsili tarihine kadar %36,75 ticari avans faizi, masraf ve vekalet ücreti ile, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak ve kısmi ödemelerde Borçlar Kanunu'nun 100. maddesinin uygulanması kaydıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 10/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekili tarafından 15/11/2023 tarihinde herhangi bir borçlar bulunmadığı gerekçesiyle yetkiye, asıl alacak promosyon bedeline, cezai şart bedeline, ihtarname bedeline, tüm feri ve faize ve diğer tüm alacak kalemlerine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.
Davalı tarafça her ne kadar mahkememizin icra müdürlüğünün yetkisine itiraz edilmiş ise de, taraflar arasında düzenlenen maaş ödemeleri protokolünün 10. maddesi ile İstanbul mahkeme ve icra müdürlüklerinin yetkili olacağı kararlaştırıldığından, davalı tarafın bu yöndeki itirazına itibar edilmemiştir.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre, taraflar arasında 30/05/2022 tarihinde maaş ödemeleri protokolü akdedildiği, bu protokol ile davalı personellerinin başta maaş, ücret, prim, döner sermaye vs. ücret ve tazminatların davacı banka kanalıyla ödenmesi kararlaştırılmıştır. Davacı banka da, bu protokol kapsamında yapılacak maaş ödemelerine karşılık davalıya bonus(promosyon) ödenmesini taahhüt etmiştir. Mezkur
protokol ile her iki taraf da karşılıklı olarak bir takım edim ve yükümlülükler üstlenmişlerdir. Protokolün 3.1. maddesi ile, davalı tarafın personel maaş ödemelerini protokol süresi boyunca banka aracılığıyla yapması karşılığında bankanın, protokol süresi 3 yıl boyunca toplamda 1.250.000,00-TL(yıllık 416.666,66-TLx3yıl) ödeme yapmayı taahhüt ettiği, davalının personel sayısındaki artış, promosyon tutarının artırılması hususunda bir talep hakkı doğurmayacağı, protokolün 3.2. maddesi ile; protokol tahtında yapılan ödemenin, kuruluşların protokol süresi boyunca minimum 190 personele ait maaş ödemelerinin banka aracılığıyla yapması koşuluyla ödenmiş olduğu, kuruluşların belirtilenden daha az sayıda personelin maaş ödemesi yapması durumunda, kuruluşların, ödenen promosyon tutarının, eksilen personel sayısı ve protokolün kalan süresi ile orantılı kısmını bankanın yapacağı ilk yazılı talep üzerine nakden ve def’aten talep tarihinden ödeme tarihi arasında geçecek günlere ait işleyecek kanuni faizi ile beraber iade etmeyi kabul ve taahhüt ettiği düzenlenmiştir. Protokolün 3.2. maddesi hükmü paralelinde taraflar arasında somut bir çekişme/yakınma bulunduğu yönünde açık bir delil de sunulmuş değildir. Protokolün 3.4 maddesi ile; kuruluşların, protokol süresi boyunca bankaca kendisine işbu protokolün 3.1. maddesi uyarınca yapılan ödeme dışında hiçbir ad ve nam altında nakdi ve/veya ayni bir talepte bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt ettiği, protokolün 5. maddesi ile: protokolün 11/06/2022 tarihinden itibaren 01/06/2025 tarihine kadar geçerli ve yürürlükte olduğu, sona erme tarihinden en az bir ay önce taraflardan biri feshi ihbar etmediği takdirde, protokolün aynı şartlarla kendiliğinden birer yıllık sürelerle uzayacağı, ancak bankanın 10 gün önceden yazılı olarak feshi ihbar etmek kaydıyla işbu protokolü dilediği zaman ve neden göstermeksizin tek yanlı olarak feshetmeye yetkili olduğu, kuruluşların, protokol süresi içinde protokolün uygulanmasını fiilen durdurduğu, protoklün 3.2. maddesinde belirtilen personel sayısından daha az sayıda personele maaş ödemesi yapması, ödenen maaş hacminin sebebi fark etmeksizin protokolü süresinden önce feshetmesi, protokol devam ederken başka bir kurum ile maaş ödemesi hususunda anlaşmaya varması, … halinde bankaca kuruluşa ödenen tutarı protokolün kalan süresiyle orantılı olarak kıstelyevm usulü ödeme yapılan tarihten protokolün sona erdirilme tarihine kadar geçecek günlere ait işleyecek ticari avans faizi ile beraber cezai şart olarak söz konusu durumun meydana geldiği günü takip eden 3 iş günü içinde bankaya ödemeyi, bunun ödenmesinde temerrüde düşülmesi halinde bankaca cari en yüksek kredi faizinin %50 fazlası oranında temerrüt faizi ve ilgili diğer gider vergisi ile birlikte nakden ve def’aten ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda davacı banka tarafından davalı tarafa ... 4. Noterliğinin ...tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edilerek 2.960.830,90-TL kıstelyevm promosyon bedelinin iadesini talep ettiği, ancak herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine davacı/alacaklı ... Bankası Anonim Şirketi tarafından ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasının incelenmesinden, alacaklı ... Bankası Anonim Şirketi tarafından, 03/11/2023 tarihinde borçlu ... aleyhine 30/05/2022 tarihli maaş ödemeleri protokolü ve ... 4. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesine dayalı 335.830,90-TL kıstelyevm promosyon bedeli, 2.625.000,00-TL cezai şart bedeli, 1.565,81-TL ihtarname bedeli ve 40.732,95-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.003.129,66-TL alacağın, tahsili tarihine kadar %36,75 ticari avans faizi, masraf ve vekalet ücreti ile, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak ve kısmi ödemelerde Borçlar Kanunu'nun 100. maddesinin uygulanması kaydıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya 10/11/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekili tarafından 15/11/2023 tarihinde herhangi bir borçlar bulunmadığı gerekçesiyle yetkiye, asıl alacak promosyon bedeline, cezai şart bedeline, ihtarname bedeline, tüm feri ve faize ve diğer tüm alacak kalemlerine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır. Mahkememiz dosyası kapsamında her ne kadar mali müşavir bilirkişi marifetiyle, davalı ticari defter ve kayıtları da incelenmek kaydıyla 30/05/2022 tarihi itibariyle davalı tarafın ekonomik durumu, talep edilen cezai şart alacağının, davalının ekonomik mahvına sebebiyet verip vermeyeceği ve ilgili maaş protokolü kapsamında yapılan ödemeler de değerlendirilmek suretiyle rapor temin edilmiş ise de, personel sayısının taahhüt edilenin altına düşmesi halinde davacı bankanın önünde yer alan 2 seçenek olan davalıya ceza-i müeyyide uygulanması ve maaş ödemesinin tamamen kesilmesi halinde yine cezai müeyyide uygulanması hususunda, davacı bankanın protokol ile üstlendiği yükümlülükler ile ceza-i şartın belirlenmesi, yıl bazında aydan aya personel sayısı ve aylık ödenen maaşların miktarlarının dikkate alınması, protokolün ayakta kaldığı sürenin dönemlerin değerlendirilmesi, davacı banka tarafından, protokolün 3.1. maddesi ile kararlaştırılan 36 aylık yükümlülük süresi çerçevesinde yaklaşık olarak kaç personel için ilk yıl ne miktarda promosyon ödemesi yapıldığı, fiilen kullanılmayan süreye tekabül eden promosyon, bir aylık ödeme tutarı, protokolün kullanılmayan süresine isabet eden ceza-i şart bedelinin ne olacağı ve buna mukabil takip talebinde kıstelyevm esasına göre iade edilmesi gereken tutarın ne olacağının ancak bilirkişi marifetiyle yapılacak inceleme ile tespit edilebileceği açıktır. Bu kapsamda mahkememizin, davacı vekilinin de hazır bulunduğu 13/03/2025 tarihli celsesinde; "Taraflar arasında uyuşmazlıkla ilgili olarak bu konuda uzman olduğu anlaşılan SMMM ve bankacılık işlemleri uzmanı bilirkişi ...'nun seçilmesi ile denetime elverişli rapor düzenlenmesinin istenilmesine" ve "Bilirkişiye 7.500,00-TL ücret takdirine, masrafın davacı delil avansından karşılanmasına; davacı vekiline eksik 7.500,00-TL delil avansını tamamlamak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, verilen kesin sürede eksik delil avansını tamamlamadığı takdirde bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının ihtarına" karar verilmiş, ancak davacı tarafça kesin süre içerisinde herhangi bir avans ikmal edilmemiştir. Dosya kapsamında ileri sürülen sözleşmeye aykırılık iddialarına dayalı uyuşmazlığın, bankacılık ve mali bilirkişi incelemesi sonucunda aydınlatılabileceği açıktır. Bu anlamda iddia ve savunma noktasında TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. maddelerine göre davayı ispat yükümlülüğü davacı taraftadır. Bu kapsamda bilirkişi raporu temin edilmesi elzemdir. Davacı taraf ise, bilirkişiden rapor temini hususunda kararlaştırılan bilirkişi ücretini, kendisine verilen kesin süre içinde mahkememiz veznesine depo etmemiştir. Bu nedenlerle TMK'nın 6. ve HMK'nın 190. maddelerine göre, mevcut deliller bağlamında davacı tarafça davanın ispatlanamadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılmış, davacı tarafça ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafça açılan davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcının, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 36.270,30-TL'den mahsubu ile fazladan yatan 35.654,90-TL harcın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Arabuluculuk görüşmelerinde arabulucu olarak atanan ...(...)'a 3.120,00-TL ödeme yapılmasına karar verildiği ve ödemenin suçüstü ödeneğinden karşılandığı anlaşıldığından 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-13'e göre davacı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 384.250,37-TL vekâlet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin, kendisi üzerinde bırakılmasına,
6-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının, kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/06/2025
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır