T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/343 Esas
KARAR NO : 2025/806
DAVA : 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İstirdat)
DAVA TARİHİ : 27/02/2023
KARAR TARİHİ : 09/12/2025
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (İstirdat) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
D A V A /
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili bankaya teslim edilmiş bir kısım çek ve senet, ... firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, dava konusu çeke ilişkin bilgilerinin, keşidecisi... Ltd. Şti., lehdarı... (...) olan, son yetkili hamil ... Şirketi tarafından Bankamıza tahsile verilen 24.02.2023 tanzim tarihli 10.000,00 TL bedelli düzenleme yeri ... olan çek söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, davaya konu çekin davalı ... Şirketi Tarafından ...'tan karşılığının sorgulandığı/ibraz olunduğu çek bankasının beyanı ile tespit edildiğini, mezkur çeki haksız bir şekilde elinde bulunduran davalıya karşı huzurdaki davayı dermeyan etme gereği hasıl olduğunu, aynı davalı tarafından dava konusu çek haricinde listesi bulunan çekler de ilgili bankalara ibraz edildiğini ve savcılık kararı gereği el konulduğunu ve tümü ile ilgili olarak taraflarınca istirdat davaları açılmak zorunda kalındığını, iş bu çeklerin tamamı farklı şehirlerden keşide edildiğini, müvekkili bankanın farklı şehirlerindeki müşterileri tarafından Bankaya tahsil için verildiğini, kargo taşıması sırasında çalındığını, müvekkili bankanın müşterisinden sonraki cirantalar, çekin .... firması tarafından kaybedilmesini müteakiben kötüniyetli kişilerce ele geçirilmesinden sonra çeki ciro ettiklerini, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı davada çek iptali davası açıldığını, davalının çeki haksız olarak ele geçirdiğini, suç duyurusunda bulunduklarını, davalının yasal hamil olmadığını ileri sürerek davanın kabulü ile çekin istirdadına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
S A V U N M A /
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çekin ...Ltd. Şti.tarafından keşide edildiğini, dava dışı borçlu ...'ye ciro edildiğini, ... ise ...'ye ... ise ... şirketine ... şirketine, ... şirketine ciro ettiğini, ... ile ... şirketi arasındaki 29.12.2022 tarihli e faturaya konu malların satın alınması sonucu çekin ... Ürünleri şirketine ... Ürünleri şirketinin ise davalı şirkete ciro silsilesi ile teslim ettiğini, dava konusu çekin faktoring sözleşmesi kapsamında devralındığını yetkili hamilin kendilerinin olduğunu, Mahkemenin yetkisiz olduğunu, ihtiyati tedbirin kaldırılmasını talep ettiklerini, çek bordrolarında iyi niyetli iktisap edildiğinin kanıtlandığını, senetten bağımsız olan def'ilerin kendilerine karşı ileri sürüleyemeyeceğini ve davacının tacir olmanın gereklerini yerine getiremediğini savunarak davanın reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
G E R E K Ç E /
Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.
Dava dosyası ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/10/2023 tarihli...Esas ve ...karar sayılı yetkisizlik kararı üzerine ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesine, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/05/2024 tarihli ... Esas ve ... karar sayılı gönderme kararı üzerine de mahkememize tevzi edilmiştir.
Taraf delilleri toplanmış, ... 9. ATM'nin... esas, ... 2. ATM'nin ... esas, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı, ... CBS'nin ... soruşturma sayılı dosyalarının uyap kayıtları celp edilmiş, dava dışı ... Ticaret Limited Şirketi'nin vergi kaydının devam edip etmediği sorulmuş, ticaret sicil kayıtları celp edilmiş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Mahkememizce bankacı bilirkişi ...'tan alınan 13/09/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava konusu çekte son yetkili hamil .... Ltd. Şti. tarafından davacı ... T.A.Ş. bankasına tahsile verilen ve davacı banka tarafından tahsil olunmak üzere teslim alınmış olan dava konusu olan ... tarihli ... Seri Nolu 10.000,00TL.lık çek (dava konusu olmayan diğer bir kısım çek ve senetler) 01.02.2023 tarihinde taşınma işini gerçekleştiren ... teslim edildiğini ve ... tarafından taşınma esnasında kaybolduğu dava konusu olan çek ile ilgili davacı banka tarafından 05.01.2023 tarihinde kaybolduğuna dair tutanak tutulduğu ayrıca ... Cumhuriyet Savcılığı dosyasında ZAYİ olduğu ile ilgili suç duyurusu yapıldığı ve ... dosyasında soruşturma olduğunu, dava konusu olan ... şubesine ait ... vade tarihli, ... Seri Numaralı 10.000,00 TL dava konusu çekle ilgili olarak ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Dosya ile çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulduğu görüldüğünü, davalı ... A.Ş. şirketi ile müşterisi olan dava dışı ... Ltd. Şti arasında 06.01.2023 tarihli 2.000.000,00TL limitli Faktöring Sözleşmesi imzalamış olduğunu, davalı ...şirketi ile dava dışı .... Şti arasında yapılan 06.01.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden ...-... şubesine ait ... vade tarihli, ... Seri Numaralı 10.000,00 TL çek dava dışı firma tarafından 09.01.2023 tarihli çek teslim bordrosu ile davalı faktöring tahsil edilmek üzere temlik alınarak 09.01.2023 tarihinde Faktöring işlemi yapıldığı, dava dışı firmaya yapılan ödeme tutarı Toplam 9.025,00TL olduğu görüldüğünü, faktöring hizmet bedeline ve faktöring işlemine ilişkin dava dosyasına sunulan “Fatura” incelendiğinde, fatura borçlusunun.... Ltd. Şti ile dava dışı olan ... müşterisi olan dava dışı ... Ltd. Şti nin 29.12.2022 tarihli, ... nolu toplam kdv dahil 10.000,03TL'lik fatura düzenlenmiş olduğunu, dava dosyasına sunulan sözleşme Fatura ve faktöring işlem evraklarından görüldüğünü, dava konusu ... şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi .... Ltd.Şti. olan 24.02.2023 keşide tarihli 10.000,00TL çek , davalı ... şirketine faktöring sözleşmesine istinaden ciro yoluyla geçmiş olduğu anlaşıldığını, dava konusu 10.000,00TL tahsil için ibraz edilen çekin incelendiğini, yer alan ciranta döngüsünün dökümü yapıldığını, dava konusu çekin davalı faktöring şirketi tarafından 06.01.2023 tarihinde devir/temlik alındığı iktisap edildiğini, dava konusu çekle ile ilgili ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptaline ilişkin davanın ise 09.01.2023 tarihinde ve çekin devir tesliminden sonra açıldığı görüldüğünü, hukuki değerlendirme ve takdirinin mahkemeye ait olduğunu, dava konusu çek ile ilgili olarak davacı tarafından savcılıkta suç duyurusu olan ayrıca ödemeden men kararı olan 24.02.2023 keşide tarihli 10.000,00TL.lık kayıp çek dava dışı ...Tic. Ltd. Şti son ciro sahibi olduğu ve bu çekin dava dışı firmanın eline nasıl geçtiğinin bağlantısı taraflarınca anlaşılamadığından değerlendirme yapılamadığını, hukuki değerlendirme ve nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, davalı ... şirketinin gerek dava konusu çekte gerekse fatura istihbaratında bu düzenleme kapsamında değerlendirme yapılması gerektiğini, davalı ... şirketinin müşterisi olan ve dava konusu çekte son ciranta olan fatura alacaklısı dava dışı ...Ltd. Şti’nin vergi kaydının 11.11.2022 tarihinde başladığı ve 31.12.2022 tarihinde VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiğini, dava dışı ... Ltd. Şti’nin 31.12.2022 tarihinde VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiğini, davalıya temlikin ise 09.01.2023 tarihinde yapıldığı, davalı faktöring şirketi tarafından vergi kaydı terkin ettirilen şirket ile sözleşme imzalayıp alacak temlik aldığını, davalı ... şirketinin Faktöring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. Madde hükümlerine göre kendi müşterisi hakkında araştırma yapılmadığının açık olduğu kanaatine varılmış olup hukuki değerlendirme ve nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, SONUÇ : Mahkemece incelenmesi istenen hususlarda yapılan inceleme tespit ve değerlendirmeler sonucunda, davaya konu olan çek ...bank – ... Şubesine ait ... seri no'lu 24.02.2023 keşide tarihli 10.000,00 TL'lık çek lehtar... keşidecisi dava dışı ... Tic. Ltd.Şti., olduğunu, dava konusu çekte son yetkili hamil ... Ltd.Şti tarafından davacı ... T.A.Ş. bankasına tahsile verilen ve davacı banka tarafından tahsil olunmak üzere teslim alınmış olan dava konusu olan 24.02.2023 tarihli ... Seri Nolu 10.000,00TL.lık çek (dava konusu olmayan diğer bir kısım çek ve senetler) 01.02.2023 tarihinde taşınma işini gerçekleştiren ... teslim edildiğini ve ... tarafından taşınma esnasında kaybolduğu dava konusu olan çek ile ilgili davacı banka tarafından 05.01.2023 tarihinde kaybolduğuna dair tutanak tutulduğu ayrıca ... Cumhuriyet Savcılığı dosyasında zayi olduğu ile ilgili suç duyurusu yapıldığı ve ...dosyasında soruşturma olduğunu, dava konusu olan ... şubesine ait 24.02.2023 vade tarihli, ... Seri Numaralı 10.000,00 TL dava konusu çekle ilgili olarak ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Dosya ile çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulduğu görüldüğünü, davalı ... şirketi ile dava dışı ... Şti. arasında yapılan 06.01.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden ...-... şubesine ait 24.02.2023 vade tarihli, ... Seri Numaralı 10.000,00TL çek temlik alınarak ve 29.12.2022 tarihli, ... nolu Toplam kdv dahil 10.000,03TL'lik fatura alınarak 09.01.2023 tarihinde faktörinğ işleminin yapıldığı ve dava dışı müşteriye Toplam 9.025,00TL ödemenin yapıldığını, dava dosyasına sunulan sözleşme Fatura ve faktöring işlem evraklarından görüldüğünü, dava konusu ...şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi ... Ltd. Şti. olan 24.02.2023 keşide tarihli 10.000,00TL çek, davalı ... şirketine faktöring sözleşmesine istinaden ciro yoluyla geçmiş olduğunu, dava konusu çek incelenmiş olup yer alan ciranta döngüsü aşağıda dökümü yapıldığını,... Firması, ... Firması ...Firması ...Şti Firması ...Tic. Ltd.Şti.… Firması ... Ltd. Şti. firması son ciranta olduğunu, dava konusu çekin davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ... Ltd. Şti ‘den 06.01.2023 tarihinde devir/temlik alındığı iktisap edildiğini, dava konusu çekle ile ilgili ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptaline ilişkin davanın ise 09.01.2023 tarihinde ve çekin devir tesliminden sonra açıldığı görülmüş olup çekin dava dışı firmanın eline nasıl geçtiğinin bağlantısı taraflarınca anlaşılamadığından değerlendirme yapılamamış olup hukuki değerlendirme ve nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, davalı ... şirketinin müşterisi olan ve dava konusu çekte son ciranta olan fatura alacaklısı dava dışı ... Tic. Ltd. Şti’nin vergi kaydının 11.11.2022 tarihinde başladığı ve 31.12.2022 tarihinde VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, davalıya temlikin ise 09.01.2023 tarihinde yapıldığını, davalı faktöring şirketi tarafından vergi kaydı terkin ettirilen şirket ile sözleşme imzalayıp alacak temlik aldığını, bu kapsamda davalı ...şirketinin Faktöring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. Madde hükümlerine göre kendi müşterisi hakkında araştırma yapılmadığının açık olduğu kanaatine varılmış olup hukuki değerlendirme ve nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, tarafların diğer taleplerinin Mahkemenin takdirlerinde olduğu bildirilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Davacı tarafça, dava konusu ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 10.000,00 TL bedelli çekin müşterisi ... Şirketi tarafından tahsil için kendilerine verildiği, bu çekin başka müşteri çek ve senetleri ile birlikte kargo taşıması sırasında kaybolduğu, bu kapsamda suç duyurusunda bulunulduğu, çek iptal davası açıldığı, çekin rıza dışında ellerinden çıktığı, davalı tarafın çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğu ileri sürülerek dava konusu çekin istirdatı talep edilmiştir.
Davalı tarafça, dava konusu çekin faktoring ilişkisi kapsamında müşterisinden yasal mevzuata uygun olarak alındığı, ciro zincirinin düzgün olduğu, iyi niyetli hamil olduğu, gerekli araştırmaları yaparak çekin iktisap edildiği, davacının şahsi defileri kendilerine karşı ileri süremeyeceği savunularak, davanın reddi talep edilmiştir.
Bilirkişi raporunun ayrıntılı ve denetime elverişli olduğu anlaşılmakla, hukuki değerlendirmeler mahkememize ait olmakla dosya kapsamında karar vermeye uygun olduğu değerlendirilmiştir.
Davada ispat külfeti öncelikle davalı alacaklıdadır. Davalı taraf, alacağının varlığını ve alacağın dayanağı çekin yetkili hamili olduğunu, çeke istinaden davacıdan alacak talep hakkının bulunduğunu, ispatlamak zorundadır.
Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelere ilişkin detaylı açıklamaların yapıldığı Yargıtay Hukuk Genel Kararının ... Esas ... Karar sayılı ve 30.11.2021 tarihli kararında da vurgulandığı üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir.
Çek, 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. 6102 sayılı TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir. 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabında 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s. 221).
Çek, 6102 sayılı TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna, Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268).
Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Ancak poliçe ve bonodaki gibi kredi işlevine haiz değildir. Ticarî hayatta yaygın olarak ileri tarihli çek düzenlenerek çekin kredi veya teminat aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım şeklinin dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldıramayacağı unutulmamalıdır. Çek muhatap banka tarafından görüldüğünde meşru hamil olan kişiye nakden ödenir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 757/1. maddesine göre, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatap bankayı çeki ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanun’un 759. maddesi uyarınca, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesi uyarınca elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, mahkemece çekin iptaline karar verilir. Çekin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, iptal talebinde bulunan keşideciye karşı çekten doğan istem hakkı ileri sürebilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 687. maddesine göre, çekten dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’îleri başvuran yetkili hamile karşı ileri süremez. Ancak hamil, çeki iktisap ederken çekin keşidecinin rızası dışında elinden çıktığını ya da çekin karşılığının daha önce çeki elinde bulunduran kişiye keşideci tarafından ödendiğini bile bile keşidecinin zararına hareket etmiş olması durumunda keşideci hamile karşı kötü niyet def’înde bulunabilir.
Çek hakkında iptal kararı verilerek bu karara dayalı olarak keşidecinin lehtara ödeme yapmış olması yetkili hamile karşı 6102 sayılı TTK’nın 687. maddesi gereği ileri sürülemeyeceğinden keşidecinin çekin lehtar tarafından iptal ettirilmesi ve buna dayalı olarak lehtara ödemede bulunması def’ini ancak lehtara karşı ileri sürebilir. Bunu yanında çeki elinde bulunduran yetkili hamile karşı ileri süremez.
Çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesinde poliçeden ayrı ve özel olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. Keza 6102 sayılı TTK’nın 818. maddesinin göndermesi ile aynı Kanun’un 684. maddesine göre, ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunur.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde çekin bir başka anlatımla çek üzerindeki hakkın bir başkasına devri için ciro ve kişiye çekin zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Ciro ise 6102 sayılı TTK’nın 683. maddesine göre, çek arka yüzüne veya çeke bağlı olan ve “alonj” denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması ile mümkündür. Bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan ciro geçerli ciro sayılmaz. Böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlamaz.
Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz.
Her ne kadar çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu ispat edememiş olması nedeniyle yani ciro zincirinde kopukluk olması durumunda kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye gidemez ise de, 6102 sayılı TTK’nın 677. maddesinde ki; “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” düzenlemesi karşısında “imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesi” gereği ciro zincirinin kopmasından sonraki cirantalara başvurabilir.
6361 sayılı Kanunun 9/2. Maddesinde "Faktoring şirketinin Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." şeklinde, 9/3. Maddesinde " Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklinde düzenlemeler mevcuttur.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olayın değerlendirilmesinde;
Davanın, kargoda hırsızlık sonucu elden çıkan çekin istirdatı istemine ilişkin olduğu; Dava konusu ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 10.000,00 TL bedelli çekin, keşidecisinin dava dışı ....Ltd. Şti, lehtarının dava dışı ..., çekin arkasındaki cirantaların ise sırayla, dava dışı lehtar ... , dava dışı ..., ..., dava dışı ...Ltd. Şti. (davacı bankanın müşterisi), dava dışı ...Tic. Ltd. Şti. dava dışı .... Ltd. Şti.(davalının müşterisi) ve en son hamilin davalı ... A.Ş. olduğu; Davalı ... A.Ş. ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. arasında 06.01.2023 tarihli, 2.000.000,00 TL limit ile bir faktoring sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında ...Tic. Ltd. Şti.'nin dava dışı .... Ltd. Şti.'ne kestiği 29.12.2022 tarih, ... no.lu, “Muhtelif Hırdavat Malzemesi, 1 adet x 8.474,60” açıklamalı, 8.474,60 TL +1.525,43 TL % 18 KDV toplam 10.000,03 TL tutarlı e-faturadaki (e-arşiv fatura)10.000,00 TL tutarın devir/temlik alındığı, bu faturaya ilişkin ödeme aracı olarak dava konusu çekin de 06.01.2023 tarihinde temlik alındığı, alacak temlik ve ödeme aracı tevdi bordrosunun olduğu; ...Vergi Dairesinin 24.12.2024 tarihli müzekkere cevabına göre, ... Limited Şirketi'nin 11.11.2022 tarihinde "Ormanda Kesilmiş Ve Temizlenmiş Ağaçların Taşınması, İstiflenmesi Ve Yüklenmesi Faaliyetleri" işinden dolayı mükellef olduğu, yapılan yoklamalarda faaliyetine devam etmediğinin anlaşıldığı ve 31.12.2022 tarihinde Vergi Usul Kanunu'nun 160/A maddesi kapsamında (sahte belge düzenleme riski bulunan mükellef) mükellefiyetinin terk ettirildiği; Davacı bankanın dava konusu çek dışında kargoda çalındığını bildirdiği bir kısım çeklerle ilgili olarak başkaca davalar da bulunduğu ve ... 9. ATM'nin ... esas sayılı dosyasının bu davalardan biri olduğu ve taraflarının dosyamız tarafları olduğu, dava sonunda davanın kabulüne karar verildiği; Dava konusu olaya ilişkin olarak dosyamız davacısı banka tarafından hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma suçlarından 06.01.2023 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturmanın ... CBS' nin ... soruşturma sayılı dosyasında devam ettiği; Davacı banka tarafından, dava konusu çekinde aralarında bulunduğu bir kısım çekler hakkında zayi nedeniyle kıymetli evrak iptaline ilişkin 06.01.2023 tarihinde dava açıldığı, davanın ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında görüldüğü, çeklere ilişkin ödeme yasağı tedbiri verildiği, dava sonunda çeklerin ortaya çıkmasından dolayı Karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiği; Dava konusu ...bank ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 10.000,00 TL bedelli çekin, davacı bankaya dava dışı müşterisi ve çekte ciranta olan .. Ltd. Şti. tarafından 02.01.2023 tarihinde bankaya tahsil için verildiği, kargo taşıması sırasında kaybolduğu, çalındığı ve buna ilişkin 05.01.2023 tarihinde tutanak tutulduğu, davacı banka tarafından 06.01.2023 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturmanın ... CBS'nin ...soruşturma sayılı dosyasında devam ettiği, zayi nedeniyle kıymetli evrak iptaline ilişkin 06.01.2023 tarihinde dava açıldığı, davanın ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında görüldüğü, çeklere ilişkin ödeme yasağı tedbir kararı verildiği, dava konusu çek ve başkaca çekler hakkında yapılan şikayet üzerine açılan soruşturma dosyalarının devam ettiği, dava konusu çekin davacının elinden rızası dışında çıktığı, davacının dava konusu çekten dolayı talep ve dava hakkının olduğu; Davalı tarafça, dava konusu çekin faktoring ilişkisi kapsamında müşterisinden yasal mevzuata uygun olarak alındığı, ciro zincirinin düzgün olduğu, iyi niyetli hamil olduğu, gerekli araştırmaları yaparak çekin iktisap edildiği, davacının şahsi defileri kendilerine karşı ileri süremeyeceği savunulmuş ve bilirkişi tarafından da dava konusu çekin faktoring ilişkisi kapsamında davalıya geçtiği tespit edilmiş ise de, ... tarih ve ... sayılı resmi gazetede yayınlanan Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin İstihbarat çalışması başlıklı 5.maddesindeki '' (1) Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur.'' düzenlemesi kapsamında değerlendirme yapılması gerektiği, fatura alacaklısı olan davalı şirketin müşterisi ...Şirketi'nin vergi kaydının 11.11.2022 tarihinde başladığı, ve 31.12.2022 tarihinde VUK 160/A kapsamında sahte fatura riski nedeniyle resen terkin ettirildiği, davalıya temlikin ise 06.01.2023 tarihinde yapıldığı, davalının vergi kaydı terkin ettirilen ve faal olmayan şirket ile sözleşme imzalayıp alacak temlik aldığı, dolayısıyla davalının yönetmelik hükümlerine göre kendi müşterisi hakkında dahi araştırma yapmadığının, yine çek borçlularından alacak teyidinin yapılmadığının anlaşıldığı, gerekli istihbarat araştırmasının yapılmadığının açık olması karşında davalının iyi niyetli hamil olarak kabul edilemeyeceği, iktisapta ağır kusurlu olduğu, davacının davasında haklı olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVACI TARAFÇA AÇILAN DAVANIN KABULÜ İLE; Dava konusu ...bank ... Şubesine ait ... keşide tarihli ... seri numaralı 10.000,00 TL bedelli çekin davalıdan İSTİDATI ile davacıya VERİLMESİNE,
2-Alınması gereken 683,10-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 179,90-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 503,20-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafça peşin olarak yatırılan 179,90 TL peşin harç parasının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı parası, 296,40 TL tedbir talebi harcı, 235,75 TL müzekkere ve davetiye posta masrafı, 8.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam; 8.712,05 TL yargılama masrafının davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesap ve takdir edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
5-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
6-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, dava değeri kesinlik sınırının altında kaldığından HMK 341/2 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.09/12/2025
Katip
¸
Hakim
¸