T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/436
KARAR NO : 2025/568
DAVA : Menfi Tespit
DAVA TARİHİ : 28/07/2024
KARAR TARİHİ : 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesi ile; müvekkillerin davalı ... ile ... 1. Noterliğinde ... tarih ve ... yevmiye numarası ile finansal kiralama sözleşmesi akdettiklerini, kiralama sözleşmesinin konusunun ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 1 numaralı ve ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 2 numaralı bağımsız bölümler olmak üzere iki adet gayrimenkul olduğunu, finansal kiralama sözleşmesinde de bu gayrimenkullerin niteliklerinin 3 katlı betonarme ev ve arsası olarak gösterildiğini, finansal kiralama bedelinin, sözleşme ekinde her bir gayrimenkul için 1.012.500,00-TL olmak üzere toplam 2.025.000,00-TL olarak gösterildiğini ve faiz farkları ile müvekkillerinden 45.850,00-TL aylık ödeme yaparak 61 ay içinde ödemeleri tamamlamasının öngörüldüğünü, daha sonra ... 1. Noterliğinde ... tarihinde ... yevmiye numarası ile yapılan tadil sözleşmesi ile, müvekkillerinin 23.02.2015 tarihinden başlamak üzere çeşitli tarihlerde ve farklı rakamlar şeklinde 56 taksit ve 1 adet de satış(müvekkillerine devir) tarihinde olmak üzere toplam 3.110.387,01-TL ödeyeceği şekilde sözleşmenin tadil edildiğini, bir dönem ödemelerini düzenli olarak yapan müvekkillerinin, ülkede gelişen ekonomik kriz ve alacaklarını tahsil edememek nedeniyle ödemelerini yapamadıklarını, bunun üzerine davalı ... şirketinin teminat senedi olarak verilen bonoları kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile ... 7. İcra Müdürlüğünün ...(yeni ...) esas sayılı dosyası ile takibe koyduğunu, takibin kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip olması nedeniyle, sınırlı itiraz imkanları bulunan müvekkillerinin icra hukuk mahkemesine itirazda bulunamadığını, teminat yatırarak takibin durmasını da sağlayamadıklarını, 2.273.255,04-TL anapara ve 27.021,12-TL faiz olmak üzere toplam 2.300.276,16-TL takip çıkış tutarı üzerinden başlatılan takipten sonra davalı ... şirketinin, ... 41. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı vekaletnamesi ile finansal kiralamaya konu gayrimenkullerin dava dışı ve sözleşme dışı üçüncü şahıs ...'a satışı için ...isimli üçüncü şahısı vekil tayin ettiğini ve bu satışın 31.10.2018 tarihinde gerçekleştiğini, bu tarihlerde davalı kurum tarafından, müvekkiline bu satış sonucu elde edilen bedelin söz konusu borçtan düşüldüğüne dair ıslak imzalı bir beyan verildiğini, ancak müvekkilinin bu belgeyi kaybettiğini, yargılama safahatinde bulunması halinde sunulacağını, sonuç itibariyle finansal kiralama sözleşmesine konu gayrimenkullerin davalı kuruluş tarafından üçüncü bir kişiye devredildiğini, takibe dayanak bonoların teminat senedi olduğunu, sözleşmede bu durumun açıkça belirtilmiş olduğunu ve ilgili bonoların listelendiğini, bu durumda müvekkillerinin, takibe dayanak bonoların teminat senedi olduğu ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takibe konu edilemeyeceği yönünde zamanda itirazda bulunabilmiş olması durumunda, itirazının icra hukuk mahkemesi tarafından kesin kabul görecek olduğunu, bu nedenle menfi tespit davası açmak durumunda kaldıklarını, davalı tarafın eyleminin, açıkça sebepsiz zenginleşme doğuracağını, gayrimenkullerin üçüncü kişiye satılması neticesinde davalı kurumun satış bedelini tahsil ettiğini, bu durumda devir tarihi itibariyle dosya kapak hesabı yapılarak, kalan bakiye borçtan devir sonucu tahsil edilen rakamın düşülmesi gerekirken, takibe olduğu gibi devam edildiğini, iki adet yüksek kıymette gayrimenkulünü finansal kiralamaya konu ederek sürece başlayan davalı firmanın, üçüncü şahıstan 2 adet gayrimenkul bedeli almakta, müvekkillerinden de 2 adet gayrimenkulün sözleşme sonunda devire esas bedelini talep etmekte ve süreçten 4 adet gayrimenkul bedeli alarak çıkmakta olduğunu, icra takibinin, bonoya dayalı bir takip olduğunu, bonoların zamanaşımına uğradığını, bu durumda takibin zamanaşımı nedeniyle iptali ya da geri bıraktırılmasının gerekmekte olduğunu, taraflarınca arabuluculuğa başvurulduğunu, ancak anlaşamam ile sonuçlandığını, tüm bu nedenlerle fazlaya ve bedel arttırımına ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile, şimdilik 2.000.000,00-TL anapara için borçlu olmadıklarının tespitini ve iptal edilen tutar üzerinden %20'den az olmamak üzere lehlerine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; menfi tespit davalarının kısmi bedel üzerinden açılamayacağını, bu nedenle davacı tarafa verilecek kesin süre mukabilinde eksik harcın tamamlatılmasının gerekmekte olduğunu, leasinge konu malların 3. kişiye satışından kaynaklı olarak yapılan tahsilatın, bu dava konusu icra dosyası ile bağlantılı olmadığını, müvekkilinin, finansal kiralama sözleşmesine göre dava konusu icra takibine konu olmayan faiz, sigorta, masraf, temerrüt faizi ve vekalet ücreti alacağının bulunmakta olduğunu, leasinge konu malların satılmasından kaynaklı satış bedellerinin, müvekkilinin tüm alacağını karşılamamakta olduğunu, bu davanın konusunu oluşturan icra takibinin, kambiyo senedine dayanmakta olduğunu, senet illetten mücerret bir alacak belgesi olduğundan, davacıların iddia ettiği hususların huzurdaki davanın yargılama alanına girmemekte olduğunu, dava konusunu oluşturan senetlerin teminat senedi olmadığını, borcun ifası uğruna alındığını, takibe konu senetlerin teminat senedi olduğuna dair bonolar üzerinde herhangi bir kayıt bulunmamakta olduğunu, davacı tarafın bu iddiasını yazılı delil ile kanıtlamasının gerekmekte olduğunu, finansal kiralama sözleşmesi ve tadil sözleşmesinde de bonoların teminat olarak verildiğine dair bir kayıt bulunmamakta ve sözleşme metninde takip konusu senetlere yönelik açıkça atıf bulunmamakta olduğunu, bu anlamda söz konusu senetler nedeniyle davacıların borçtan sorumlu olduklarını, finansal kiralama konusu taşınmazların 3. kişiye satılmasından kaynaklı tahsilatın, dava konusu icra dosyası ile bağlantılı olmadığını ve bu tahsilatın icra dosyasına bildirilmesi yönünde bir yasal düzenleme bulunmamakta olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddini ve lehlerine tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesine dayalı davacı tarafa deviri hususunda anlaşılan gayirmenkullerin, taksitlerinin ödenmesinde gecikme yaşanması nedeniyle, davalı tarafça ... 7. İcra Müdürlüğünün ...(yeni ...) esas sayılı dosyası ile teminat senetleri dayanak gösterilerek icra takibine girişildiği, finansal kiralama konusu gayrimenkullerin 3. kişilere satıldığı ve fakat satış bedelini almasına rağmen takibe devam ederek devir bedellerinin tahsil edilmeye çalışıldığından bahisle, şimdilik 2.000.000,00-TL anapara yönünden borçlu bulunulmadığının tespiti istemine ilişkin bulunmaktadır.
Mahkememizce taraflar arasında akdedilen ... tarihli, ... 1. Noterliğinin ... yevmiye numarası ile tasdik edilen finansal kiralama sözleşmesi ile ekleri, ...tarihli, ... 1. Noterliğinin ... yevmiye numarası ile tasdik edilen finansal kiralama tadil sözleşmesi ile ekleri, ... 41. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı vekaletnamesi, ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 1 numaralı ve ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 2 numaralı bağımsız bölümlerin tapu kayıtları, ödeme planları, faturalar, tapu senetleri, muavin defterler, cari hesap ekstreleri, ... 7. İcra Müdürlüğünün ...(yeni ...) esas sayılı dosyası, arabuluculuk son tutanağı vs. dosyamız arasına alınmış, finansal kiralama uzmanı bilirkişiden rapor ve ek rapor temin edilmiştir.
... 7. İcra Müdürlüğünün...(yeni ...) esas sayılı dosyasının incelenmesinden, alacaklı ... tarafından, 10/10/2016 tarihinde borçlular ..., ... ve ... aleyhine, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30/09/2016 tarihli, ... değişik iş ve ...karar sayılı ihtiyati haciz kararına da dayalı olarak 41 adet, bedelli toplam 2.273.255,04-TL olan bono bedeli ve 27.021,12-TL %30 sabit oranlı faizi olmak üzere toplam 2.300.276,16-TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği, dosya kapsamında bir kısım fiili ve kaydi haciz işlemleri tatbik edildiği anlaşılmıştır.
Finansal kiralama uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 02/01/2025 tarihli rapor ile; davalı şirket ile davacı ... arasında ... 1. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdikli ... sözleşme
numaralı finansal kiralama sözleşmesinin akdedilmiş olduğu, sözleşmenin diğer davacılar ... ve ... tarafından 2.752.000,00-TL kefalet limiti ile müteselsil kefil sıfatıyla imzalanmış olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşme ödeme planının, ... 1. Noterliğinin... tarihli ve ... yevmiye numaralı tadil sözleşmesi ile yeniden düzenlenmiş olduğu, kiralamanın konusunu ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 2 numaralı bağımsız bölümün oluşturduğu, davalı ... tarafından 10.10.2016 tarihinde ... 7. İcra Müdürlüğü nün ...(yeni ...) esas sayılı dosyası ile davacılar hakkında 2.273.255,04-TL bono ve 27.021,12-TL işlemiş %30 faiz olmak üzere toplam 2.300.276,16-TL üzerinden kambiyo yolu ile icra takibi yapılmış olduğu, takip tarihinden itibaren asıl alacak miktarına %30 oranında işleyecek faiz talep edilmiş olduğu, takip dayanağı olarak 28.08.2015 tanzim tarihli, başlangıcı 28.10.2015 vade tarihi, bitişi 28.02.2019 vade tarihi olmak üzere 3x15.000,00-TL+6x25.000,00-TL+32x64.945,47-TL olmak üzere toplam 41 adet 2.273.255,04-TL bononun gösterilmiş olduğu, takip dayanağı olan 41 adet bononun, tadil sözleşmesi ile belirlenen ödeme planına uygun olarak düzenlenmiş olduğunun anlaşıldığı, dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulan, davalı şirket tarafından tanzim edilen 31.10.2018 tarihli, ... numaralı ve 925.925,93-TL+%8 KDV=1.000.000,00-TL tutarlı ve 31.10.2018 tarihli, ... numaralı ve 925.925,93-TL+%8 KDV=1.000.000,00-TL tutarlı faturalar ile sözleşme konusu gayrimenkullerin dava dışı ...’a satış yapılmış olduğu, buna göre davalı şirket tarafından satışı yapılan 2 adet 925.925,93-TL olmak üzere toplam 1.851.851,86-TL tutarının, davacı kiracı şirketin borçlarından 31.10.2018 tarihinde mahsup edilmesi gerektiği, dava konusu icra takip tarihi olan 10.10.2016 tarihi itibarıyla davacı kiracı şirketin temerrüt faizi hariç toplam 294.890,94-TL faturalanmış kira borcu, .976.439,68-TL faturalanmamış kira anapara borcu, 687.324,59-TL faturalanmamış kira faiz borcu, 1.252,96-TL faturalanmış masraf borcu, 1.973,51-TL sigorta prim borcu bulunduğu, davacı kiracı şirketin 10.10.2016 icra takip tarihi itibarıyla temerrüt faizi hariç davalı şirkete toplam 2.961.881,68-TL borcu bulunduğu, finansal kiralama sözleşmesine konu edilen gayrimenkullerin, davalı şirket tarafından 31.10.2018 tarihinde toplam 1.851.851,86-TL bedel ile dava dışı 3. kişiye peşin satışının yapılmış olduğu, bu bedelin davacı şirketin 1.976.439,68-TL anapara(faturalanmamış kiralardan kalan) borcundan 31.10.2018 tarihinde mahsup edilmiş olduğu, satış tarihi olan 31.10.2018 tarihi itibarıyla davacı kiracı şirketin temerrüt faizi hariç toplam 294.890,94-TL faturalanmış kira borcu, 124.587,82-TL faturalanmamış kira anapara borcu, 687.324,59-TL faturalanmamış kira faiz borcu, 4.147,65-TL faturalanmış masraf borcu, 4.476,09-TL sigorta prim borcu
bulunduğu, davacı kiracı şirketin 31.10.2018 tarihi itibarıyla temerrüt faizi hariç davalı şirkete toplam 1.115.427,09-TL borcu bulunduğu, ayrıca davacı kiracı şirket için hukuk masrafı olarak yapılan harcamaların gider hesabında takip edilmekte olduğu, davacı şirkete faturalanmamış olan masrafların 31.10.2018 tarihi itibarıyla 2016 yılında toplam 47.994,19-TL, 2017 yılında toplam 3.201,57-TL ve 2018 yılında toplam 10.572,96-TL olmak üzere toplam 61.768,72-TL olduğu, rapor içerisinde yapılan hesaplamalar neticesinde, davalı ... şirketinin 10.10.2016 icra takip tarihi itibarıyla davacı kiracıdan 2.958.655,21-TL kira alacağı ve 65.678,07-TL kira temerrüt faizi alacağı, 1.973,51-TL sigorta primi alacağı ve 470,80-TL sigorta primi temerrüt faizi alacağı, 1.252,96-TL masraf alacağı ve 259,75-TL masraf temerrüt faizi alacağı olmak üzere toplam 3.028.290,30-TL alacaklı durumda olduğu, davacı kiracı şirketin kira borcundan satış bedelinin mahsup edilmesi neticesinde, davalı ... şirketinin 31.10.2018 satış tarihi itibarıyla davacı kiracıdan 1.106.803,35-TL kira alacağı ve 1.917.303,12-TL kira temerrüt faizi alacağı, 4.476,09-TL sigorta primi alacağı ve 2.477,72-TL sigorta primi temerrüt faizi alacağı, 4.147,65-TL masraf alacağı ve 1.753,21-TL masraf temerrüt faizi alacağı olmak üzere toplam 3.036.961,14-TL alacaklı durumda olduğu, tespit edilmiş, 01/07/2025 tarihli ek rapor ile; davalı tarafça haricen ödemeler yapıldığı belirtilmekte ise de, buna ilişkin dosya kapsamında herhangi bir belgeye rastlanılmadığı, dava konusu 10.10.2016 tarihli icra dosyasının infazında, satış tarihi olan 31.10.2018 tarihinde 1.851.851,86-TL tutarının tahsilat olarak dikkate alınmasının gerekmekte olduğu, taraflar arasında ... tarihinde akdedilen finansal kiralama sözleşmesine konu 2 adet gayrimenkul mal bedelinin KDV'siz 2.025.000,00-TL olduğu, mal bedeli tutarının davalı şirket tarafından 23.01.2015 tarihinde satıcı ...ne ödendiği, taraflar arasında akdedilen sat ve geri kiralama işleminde KDV istisnasının uygulandığı, davalı şirket tarafından davacı kiracıya yapılan mal bedeli ödemesinde KDV bulunmamakta olduğu, sözleşmenin ödeme planında belirlenen kira bedellerinde de KDV tahakkuku bulunmamakta olduğu, davacı kiracı tarafından davalı şirkete KDV ödemesi yapılmadığı, sözleşme konusu gayrimenkullerin 3. şahsa satışı sebebiyle davalı şirket tarafından tanzim edilen faturalarda KDV tahakkuku yapılmış olduğu, KDV tutarlarının hesaplanan KDV hesabına kaydedilerek davalı şirketin KDV alacağından mahsup edilmekte olduğu, sat ve geri kiralama işlemlerinde KDV istisnasının sadece taşınmazlar için geçerli olduğu, KDV istisnası uygulanması için taşınmazın bizzat kiracıdan alınması, kiracıya geri kiralanması ve mülkiyetin sözleşme süresi sonunda yine satıcı/kiracıya devredilecek olmasının şart olduğu, davacı kiracı şirketin kira, sigorta ve masraf borçlarına ilişkin, taraflar arasında imzalanan sözleşmede %30 oranı ile faiz hesabı yapılacağının belirlendiği, dava konusu icra takibinde de %30 oranın faiz talep edilmiş olduğu, buna göre davacı kiracının borçlarına tahsil tarihine kadar uygulanması gereken faiz oranının %30 olduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre, davalı ... ile davacı ... arasında ... 1. Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numarası ile tasdik edilen ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi düzenlendiği, sözleşmenin diğer davacılar ... ve ... tarafından 2.752.000,00-TL kefalet limiti ile müteselsil kefil sıfatıyla imzalandığı, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin ödeme planının, ... 1. Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı tadil sözleşmesi ile yeniden düzenlendiği,
kiralamanın konusunu ... ili, ... ilçesi, ... mh., 8156 ada, 6 parsel, 1 ve 2 numaralı bağımsız bölümün oluşturduğu, davalı ... tarafından 10/10/2016 tarihinde
... 7. İcra Müdürlüğü'nün ...(yeni ...) esas sayılı dosyası ile davacılar hakkında 41 adet bonoya istinaden 2.273.255,04-TL bono bedeli ve 27.021,12-TL işlemiş %30 faiz olmak üzere toplam 2.300.276,16-TL üzerinden kambiyo yolu ile icra takibi başlatılmış olduğu anlaşılmaktadır. Davacı tarafça, takibe konu bonolar nedeniyle şimdilik 2.000.000,00-TL ana para borçlarının bulunmadığı belirtilerek, bu miktar yönünden borçlu olmadıklarının tespiti talebiyle dava açılmıştır. Davacı taraf, söz konusu bonoların teminat senedi niteliğinde olduğunu, finansal kiralama sözleşmesi gereğince verildiğini belirtmektedir. Takibe konu bonolar kambiyo senedi niteliğinde olup, illetten mücerrettirler. Dosya kapsamına alının bono asılları incelendiğinde, üzerlerinde teminat senedi olduklarına ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı görülmüştür. Davacı tarafça da, bonoların teminat senedi olduklarına ilişkin yazılı bir belge sunulmuş değildir. Finansal kiralama sözleşmesi, finansal kiralama tadil sözlemesi ve ödeme planı dikkate alındığında, söz konusu senetlerin, finansal kiralama sözleşmesi uyarınca aylık kira bedellerinin tahsili amacıyla borcun ifası uğruna düzenlenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Davalı tarafın savunması da bu yönde olup, bu durumun aksini gösterir bir delil dosya arasına sunulmuş bulunmamaktadır. Bu nedenlerle, takibe konu bonoların, teminat senedi niteliğinde olmadığı, takibe konu edilmelerine herhangi bir engel bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dosya kapsamında bilirkişiden temin edilen rapor ve ek rapor ile, davacı tarafın, finansal kiralama sözleşmeleri nedeniyle davalı tarafa borçlu olduğu, finansal kiralama sözleşmesinin konusunu oluşturan taşınmazların satışı sonrasında da söz konusu borcun sona ermediği tespit edilmiş bulunmaktadır. Bu hususlar dikkate alınarak, davacı tarafça açılan davanın yerinde olmadığı sonucuna varılarak, açılan davanın reddine karar verilmiştir. Dava dosyası kapsamında icra takibinin durdurulması yönünde herhangi bir tedbir kararı verilmemesi nedeniyle davalı tarafın kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafça açılan davanın REDDİNE,
2-Davalı tarafın, kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcının, davacı tarafça peşin olarak yatırılan 34.155,00-TL'den mahsubu ile fazladan yatırılan 33.539,60-TL harcın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
4-Arabuluculuk görüşmelerinde arabulucu olarak atanan ...(...)'ya 1.600,00-TL ödeme yapılmasına karar verildiği, ödemenin suçüstü ödeneğinden karşılandığı anlaşıldığından 1.600,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-13'e göre, davacı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 280.000,00-TL vekâlet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan 140,00-TL'den ibaret yargılama giderinin, davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine,
8-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince davacı ve davalı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avanslarının, kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/09/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır