T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/788
KARAR NO: 2025/661
DAVA: İstirdat
DAVA TARİHİ: 23/12/2024
KARAR TARİHİ: 21/10/2025
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan İstirdat davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
D A V A /
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...bank ... Şubesinin KeşideYeri:...
Olan Tarihi:23.11.2024
olan 217.550.-TL(ikiyüzonyedibinbeşyüzellitürklirası)
bedelli Keşideci ....Ltd.Şti.
olan Lehtarı ... Tic. Ltd. Şti.
ÇekSeriNo:...
Çek Basım Tarihi : 12.02.2024
olan çekin ve başka 10 çekin en son yetkili hamili olduğunu, İşbu toplam 11 adet çek müvekkili şirket yetkilisi ...’in cüzdanında iken 03.09.2024 tarihinde müvekkilİ şirket yetkilisinin cüzdanının kaybolması ya da çalınmasıyla elinden çıktığını, cüzdanının nasıl kaybolduğunu anlamadığını bu nedenlerle kolluk biriminde verdiği ifadesinde cüzdanının çalınıp çalınmadığını bilmediğini, çalındı ise şikayetçi olduğunu belirttiğini Fakat gelinen noktada çeklerin birtakım kişi veya kişiler tarafından kullanıldığı görüldüğünü, müvekkilin çeklerinin çalındığı anladığını, konuya ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet ettiklerini, soruşturma sürecinin devam ettiğini, Davaya konu ola...bank ... şubesine ait çek davalı tarafından kötü niyetli ve haksız olarak edinildiğini, çekin istirdatına karar verilmesini, davalılarının kabulü ile dava konusu çekin taraflarına iadesine karar verilmesini, Davalı tarafından başlatılmış olan ... 2. İcra Müd. ... E. sayılı dosyası hakkında tedbir kararı verilmesini, işbu tedbir kararı ile takibin durdurulmasını, dosyaya ödeme yapılması halinde ödemenin davalıya ödenmemesi ile dosyada muhafaza edilmesini özellikle çekin kimseye iade edilmemesine karar verilmesini, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmişlerdir.
S A V U N M A /
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediğini, davada zamanaşımı ve hakdüşürücü sürelerin dolduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının dava konusu çekte cirosu bulunmamakta ve dolayısıyla da huzurdaki dava ile çekin istirdadını talep etme hakkı da bulunmamakta olduğunu, her ne kadar davacı yan dava dilekçesinde meşru ve haklı hamil olduğu iddiasıyla çekin istirdadı talep etmişse de bu husus gerçeği yansıtmamakta olduğunu, keza davacı yan bu iddiasına ilişkin delil de sunabilmiş olmadığını,...bank ... Şubesine ait 23.11.2024 keşide tarihli, 217.550,00 TL bedelli,... seri numaralı çek , keşide yeri ... çek dava dışı takip borçlusu ... tarafından Faktoring sözleşmesi kapsamında müvekkiline verildiğini, çek vadesinde ve tutarında ödenmediğini, bu nedenle çek ... 2. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasından takibe konulduğunu, dava dilekçesi ile dava konusu çekten doğan müvekkili şirketin alacağı için dava dışı borçluların mal kaçırması ve yargılama sonucu verilecek kararın etkisiz bırakılması her an mümkün bulunduğundan davalıların taşınır taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesi talep edildiğini, .... 8. Asliye Ticaret Mahkemes... D.İş dosyası ile 12.12.2024 tarihinde ihtiyati haciz talebimizin kabulüne karar verildiğini, hiçbir kabul anlamına gelmemekle çekin çalındığı kabul edilse dahi bu durum çekten kaynaklanan sorumluluğunu kaldırmayacağını, müvekkili ... A.Ş. ticari tüm işlemlerinde gerek Faktoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğe gerekse sair tüm mevzuata uygun hareket etmekte olduğunu, davacının diğer tüm iddiaları gibi bu yöndeki iddiaların da gerçeklik payı bulunmamakta olduğunu, hukuki mesnetten yoksun, haksız davanın öncelikle usulden mahkemeniz aksi kanaatte ise esastan reddine, takibe konu çek değerinin %20 sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının ve yine bu miktar üzerinden %10 oranında para cezasının davacıdan alınarak tarafımıza ödenmesine, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E /
Dava konusu uyuşmazlık, dava konusu ...bank ...Şubesine ait 23.11.2024 keşide tarihli, 217.550,00 TL bedelli, ...seri numaralı çekin istirdatı istemine ilişkindir.
Dava dosyası, ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/12/2024 tarihli... Esas ve...karar sayılı gönderme kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.
Taraf delilleri toplanmış, davacı şirket ile aralarındaki ilişkiye dair tüm kayıt ve belgeler celp edilmiş, Mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Mahkememizce uzman bilirkişi ...'tan alınan 24.09.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; İnceleme, Tespit ve Değerlendirme: Davacı Tarafın Ticari Defter ve Kayıtları: Davalı ...A.Ş.’nin 2022 ve 2023 yıllarına ait ticari defterleri 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun Mükerrer 242. maddesinin 2. fıkrasına, 5766 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile eklenen hüküm uyarınca 14.12.2012 tarihinde yayımlanan ...Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine uygun şekilde e-defter olarak tutulmakta olduğunu, bu kapsamda envanter defteri dışındaki yasal defterlerin tasdiki uygulaması ortadan kalktığını, incelenen ticari defterlere ilişkin mükellefiyetlerin tam ve eksiksiz yerine getirilmiş olduğu anlaşılmakta olduğunu, icra takibine davaya konu olan çek ...bank - ... Şubesine ait ... seri no'lu 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00 TL'lık çek lehtar .... Ltd. Şti. keşidecisi dava dışı ... Ltd Şti. olduğu davacı firma ... Tic. Ltd.şti. firmasının çekte cirosu bulunmamakta olduğunu, dava konusu çek en son olarak ... Şti tarafından davacı ... Ltd. Şirketine ciro edildiğini, buna ilişkin fatura ve ciro eden şirket beyanı olduğunu, dava dışı .... Ltd. Şti tarafından ciro edilmiş işbu çek aşağıda belirtildiği üzere ... ve ...numaralı faturalara istinaden ciro edilmiş olduğu görüldüğünü, dava konusu çekte cirosu bulunmayan davacı ... Ltd. şirket tarafından dava konusu olan 23.11.2024 tarihli ...Seri Nolu 217.550,00TL.lık çek (dava konusu olmayan diğer 10 çeklerin) 03.09.2024 tarihinde kaybolduğu esnada davacı şirket tarafından ciro edilmediği şirket yetkilisi tarafından kaybolduğu dava konusu olan çek ile ilgili ... Cumhuriyet Savcılığı dosyasında zayi olduğu ile ilgili soruşturma olduğunu, ayrıca dava konusu çekle ilgili olarak ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Dosya ile çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulduğunu, dava konusu olan 23.11.2024 vade tarihli, ... Seri Numaralı 217.550,00 TL ..., ... çeki ... genel müdürlüğüne ibraz edilmiş olduğunu, ödeme yasağı sebebiyle ... A.Ş. tarafından 20.09.2024 tarih ...E. tarihinde ödeme yasağı kararı bulunmakta olduğu şeklinde kaşe basıldığını, Mahkeme kararı olan çekin ödenmediğini bildiren yazı çek arkasına yazıldığı görüldüğünü, Dava Konusu Olan 217.50,00 TL'lik Kaybolan Çek İle İlgili İnceleme; Davalı ... A.Ş. şirketi ile dava dışı ... arasında 20.09.2024 tarihli 7.000.000,00TL... Sözleşmesi imzalamış olduğunu, davalı faktöring şirketi ile dava dışı ... arasında yapılan 20.09.2024 tarihli ... Sözleşmesi’ne istinaden temlik olarak alınan ... şubesine ait - ... seri no'lu 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00 TL'lık çek karşılığında 04.10.2024 tarihinde 190.400,00TL Faktöring işlemi yapıldığını, dava dışı ... tarafından ...A.Ş. verdiği ödeme talimatı ile 04.10.2024 tarihinde ön ödeme tutarı olan toplam 190.400,00TL ödemenin yapıldığını, Faktöring hizmet bedeline ve faktöring işlemine ilişkin olarak 04.10.2024 tarihli, ... toplam kdv dahil 221.650,00TL.Lık fatura düzenlenmiş olduğu dava dosyasına sunulan sözleşme ve faktöring işlem evraklarından görüldüğünü, dava konusu ... şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi ...şti. olan ve 23.11.2024 keşide tarihli ve 217.550,00 TL çek, davalı ... şirketine faktöring sözleşmesine istinaden ciro yoluyla geçmiş olduğu anlaşıldığını, dava konusu çekin davalı faktöring şirketi tarafından dava dışı ... kişi ile aralarında yapmış oldukları 20.09.2024 tarihli faktöring sözleşmesi uyarınca alındığı ancak davalı faktöring şirketinin, faktöring mevzuatı uyarınca alacağı temlik alırken alınan çekin çalıntı hırsızlık malı olup olmadığının yada çekin sahte olup olmadığı v.b gibi istihbarat bilgilerinin yapılması gerektiğini, davaya konu çekin gerekli istihbarat yapılmak suretiyle iktisap edilip edilmediği noktasında bir belgenin dava dosyasında yer almadığı mahkemeye sunması gerektiğini, takdirinin mahkemeye ait olduğunu, dava dosyasında yapılan incelemede... 8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ilk olarak 12.09.2024 tarihinde ... A.Ş. firmasına dava konusu çekler ile ilgili müzekkere yazılmış olduğu görüldüğünü,... A.Ş. tarafından işbu müzekkereden sonra 04.10.2024 tarihinde işbu çeki temlik aldığı görüldüğünü, davalı faktöring şirketinin gerek dava konusu çekte gerekse fatura istihbaratında bu düzenleme kapsamında yapılarak değerlendirme yapılması gerektiği ancak bu konuda takdirinin mahkemeye ait olduğunu, dava konusu 217.550,00TL tahsil için ibraz edilen çekin incelenmiş olduğunu, yer alan ciranta döngüsü dökümünün yapıldığını, dava konusu çek ile ilgili olarak davacı tarafından savcılıkta suç duyurusu olan ayrıca ödemeden men kararı olan 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00TL.lık kayıp çek Son ciro sahibi ... olduğunu ve bu çekin dava dışı ...'ın eline nasıl geçtiğinin bağlantısı tarafımızca anlaşılamadığından değerlendirme yapılamamış olup hukuki
değerlendirme ve nihai takdirin mahkemeye ait olduğunu, dava konusu 300.000,00TL çekin ödenip ödenmediği incelenmesi: Dava konusu olan ...bank ... Şubesine ait. 23.11.2024 Keşide tarihli ... Seri Numaralı 217.550,00 TL.lık çek, ...BANKASI A.Ş.’a ibraz edilmiş olduğunu, ... 8.. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.09.2024 tarih ... tarihli ödeme yasağı kararı gereği hiçbir işlem yapılmadığı şerhi çek arkasına düşülmüş olduğu görüldüğünü, davacı dava dilekçesinde “….Fakat davalı firma tarafından söz konusu çekle ilgili davalı tarafından ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin... D. İş sayılı dosyasında ihtiyati haciz kararı alınarak ... 2. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasından icra takibin konularak çek sahibinden çek bedeli tahsil edilmiştir.…..” denildiğini, ... 2. İcra Müdürlüğü... Esas sayılı dosyasından icra takibe konulan dava konusu çek ödeme dekontunda görüldüğü üzere 23.12.2024 tarihinde 276.610,00 TL masraflarla birlikte ödenmiş ve takip dosyası kapatıldığını, Sonuç: İcra takibine davaya konu olan çek ...Şubesine ait ... seri no'lu 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00 TL'lık çek lehtar ...Ltd. Şti. Keşidecisi dava dışı ...Tic. Ltd Şti. olduğu davacı firma ...Tic. Ltd.şti. firmasının çekte cirosu bulunmadığını, çekte cirosu bulunmayan davacı ... Ltd. Şirket tarafından dava konusu olan 23.11.2024 tarihli ...Seri Nolu 217.550,00TL.lık çek (dava konusu olmayan diğer 10 çeklerin) 03.09.2024 tarihinde kaybolduğu esnada davacı şirket tarafından ciro edilmediği şirket yetkilisi tarafından kaybolduğunu, dava konusu olan çek ile ilgili ... Cumhuriyet Savcılığı dosyasında zayi olduğu ile ilgili soruşturma olduğunu, ayrıca dava konusu çekle ilgili olarak ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. dosya ile çeklerin iptali ve ödeme yasağı konulduğunu, davalı faktöring şirketi ile dava dışı ... arasında yapılan 20.09.2024 tarihli 7.000,00TL Limitli Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden temlik olarak alınan ...Şubesine ait ... seri no'lu 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00 TL'lık çek ve 04.10.2024 tarihli, ... nolu Toplam 221.650,00TL'lik fatura karşılığında 04.10.2024 tarihinde 190.400,00TL Faktöring işleminin yapıldığını, dava konusu çekle ilgili olarak ...8. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ilk olarak 12.09.2024 tarihinde ... A.Ş. firmasına dava konusu çekler ile ilgili müzekkere yazılmış olduğu görüldüğünü, ... A.Ş. tarafından işbu müzekkereden sonra 04.10.2024 tarihinde işbu çeki temlik aldığı görüldüğünü, dava konusu çekin davalı ...Şirketi tarafından dava dışı kişi ile aralarında yapmış oldukları faktöring sözleşmesi uyarınca alındığı ancak davalı faktöring şirketinin, faktöring mevzuatı uyarınca alacağı temlik alırken alınan çekin çalıntı hırsızlık malı olup olmadığının yada çekin sahte olup olmadığını, bedelsiz olup olmadığı v.b gibi istihbarat bilgilerinin yapılması gerektiğini, dava dosyasında istihbarat yapılıp yapılmadığına dair belge bulunmadığını, takdirinin mahkemeye ait olduğunu, tarafların diğer taleplerinin Mahkemenin takdirlerinde olduğu bildirilmiştir.
İddia, savunma, dosya kapsamında toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporu bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Buna göre;
Dava; Rıza dışı elden çıktığından bahisle dava konusu ...Şubesine ait 23.11.2024 keşide tarihli, 217.550,00 TL bedelli, ...seri numaralı çekin istirdatı istemine ilişkindir.
Davacı tarafça, dava konusu çekin çalınma veya kaybolma nedeniyle elinden rızası dışında çıktığı, çalınma kaybolma ile ciro silsilesinin koptuğunu, davalı tarafın çekin iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu, çekin yetkili hamilinin kendisi olduğu ileri sürülmüştür.
Davalı tarafça ise, eldeki davanın arabuluculuğa tabi olduğu, davada hakdüşürücü ve zamanaşımı sürelerin dolduğunu, dava konusu çekin faktoring ilişkisi kapsamında yasal mevzuata uygun olarak kendisine geçtiği savunulmuştur.
Öncelikli olarak; dava şartları, ilk itirazlar ve süreler yönünden değerlendirme yapılmıştır;
Davalı tarafça, eldeki davanın arabuluculuğa tabi olduğu yönünde itirazda bulunulmuş ise de, davanın çek istirdatı istemine ilişkin olduğu ve dava tarihi itibarıyla arabuluculuğa tabi olmayan davalardan olduğu değerlendirilmekle, davalı tarafın arabuluculuk itirazının reddine karar verilmiştir.
Davalı tarafça, Hak düşürücü süre itirazında ve Zaman aşımı def'inde bulunulmuş ise de, iş bu dava yönünden öngörülmüş kısıtlayıcı bir süre olmadığından davalı tarafın zaman aşımı def'inin ve hak düşürücü süre itirazının reddine karar verilmiştir.
Dava şartlarının tam olduğu, incelenecek bir ilk itiraz veya süreler yönünden incelenecek bir itiraz veya def'i olmadığından davanın esasına geçilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü açısından öncelikle konuyla ilgili yasal düzenlemelere ilişkin detaylı açıklamaların yapıldığı Yargıtay Hukuk Genel Kararının ... Karar sayılı ve 30.11.2021 tarihli kararında da vurgulandığı üzere, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir.
Çek, 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabı ile 5941 sayılı Çek Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılan tebliğlerle düzenlenen bir kıymetli evraktır. 6102 sayılı TTK’nın 670 vd. düzenlemelerine göre çek de poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedidir. 6102 sayılı TTK’nın üçüncü kitabında 780-823. maddeleri arasında düzenlenen çeke 818. maddenin yaptığı atıflar çerçevesinde poliçeye ilişkin hükümlerin uygulanması kabul edilmiştir (Bozer, Ali /Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara, 2018, s. 221).
Çek, 6102 sayılı TTK’da tanımlanmamıştır. Çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, Kanun’un öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna, Ergun/ Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s. 268).
Bu havalenin yazılı şekilde yapılması, belli şekil şartlarını içermesi ve kayıtsız şartsız bir ödeme yetkisi biçiminde olması gerekir. Çek düzenleyen, muhataba belirli bir bedeli lehtara ödeme, lehtara da tahsil yetkisi veren bir kambiyo senedidir. Çek bir ödeme aracıdır. Ancak poliçe ve bonodaki gibi kredi işlevine haiz değildir. Ticarî hayatta yaygın olarak ileri tarihli çek düzenlenerek çekin kredi veya teminat aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu kullanım şeklinin dahi çekin ödeme aracı olma özelliğini ortadan kaldıramayacağı unutulmamalıdır. Çek muhatap banka tarafından görüldüğünde meşru hamil olan kişiye nakden ödenir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 757/1. maddesine göre, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatap bankayı çeki ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı Kanun’un 759. maddesi uyarınca, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesi uyarınca elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, mahkemece çekin iptaline karar verilir. Çekin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, iptal talebinde bulunan keşideciye karşı çekten doğan istem hakkı ileri sürebilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 687. maddesine göre, çekten dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’îleri başvuran yetkili hamile karşı ileri süremez. Ancak hamil, çeki iktisap ederken çekin keşidecinin rızası dışında elinden çıktığını ya da çekin karşılığının daha önce çeki elinde bulunduran kişiye keşideci tarafından ödendiğini bile bile keşidecinin zararına hareket etmiş olması durumunda keşideci hamile karşı kötü niyet def’înde bulunabilir.
Çek hakkında iptal kararı verilerek bu karara dayalı olarak keşidecinin lehtara ödeme yapmış olması yetkili hamile karşı 6102 sayılı TTK’nın 687. maddesi gereği ileri sürülemeyeceğinden keşidecinin çekin lehtar tarafından iptal ettirilmesi ve buna dayalı olarak lehtara ödemede bulunması def’ini ancak lehtara karşı ileri sürebilir. Bunu yanında çeki elinde bulunduran yetkili hamile karşı ileri süremez.
Çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesinde poliçeden ayrı ve özel olarak düzenlenmiştir. Bu maddeye göre açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir. Keza 6102 sayılı TTK’nın 818. maddesinin göndermesi ile aynı Kanun’un 684. maddesine göre, ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunur.
Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde çekin bir başka anlatımla çek üzerindeki hakkın bir başkasına devri için ciro ve kişiye çekin zilyetliğinin geçirilmesi gerekir. Ciro ise 6102 sayılı TTK’nın 683. maddesine göre, çek arka yüzüne veya çeke bağlı olan ve “alonj” denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması ile mümkündür. Bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan ciro geçerli ciro sayılmaz. Böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlamaz.
Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz.
Her ne kadar çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu ispat edememiş olması nedeniyle yani ciro zincirinde kopukluk olması durumunda kopukluktan önceki lehtar ve keşideciye gidemez ise de, 6102 sayılı TTK’nın 677. maddesinde ki; “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” düzenlemesi karşısında “imzaların istiklali (bağımsızlığı) ilkesi” gereği ciro zincirinin kopmasından sonraki cirantalara başvurabilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemeden, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükellef olduğu ortaya çıkmaktadır.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olayın değerlendirilmesinde;
Dava konusu ...Şubesine ait ... seri no'lu 23.11.2024 keşide tarihli 217.550,00 TL'lık çekin keşidecisinin dava dışı ... Şti., lehtarının ... Tic. Ltd. Şti. olduğu, çekin arkasındaki ilk cironun lehtar şirket tarafından yapıldığı, sonrasında sırasıyla ..., ...Ltd. Şti, ... Şti, ... Ltd. Şti, .... Şti, ... cirolarının bulunduğu,...'tan davalı ... Şirketine geçtiği çekin 25.11.2024 tarihinde ibrazında ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.09.2024 tarih ve ...Esas sayılı ödeme yasağı kararına istinaden işlem yapılmadığının şerh düşüldüğü, çekte davacı .... Şti.'nin cirosunun bulunmadığı, çekin önünde ve arkasında adının geçmediği; Dava konusu çek dahil 11 adet çekin kaybolduğundan/çalındığından bahisle davacı tarafça ... CBS nezdinde şikayette bulunulduğu bildirilmiş ise de, soruşturma dosya numarası bildirilmediğinden, bu kapsamda bilgi edinilemediği; Dava konusu çek dahil 11 adet çekin kaybolduğundan/çalındığından bahisle davacı tarafça, ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyası ile hasımsız çek iptal davası açıldığı, mahkeme tarafından dosyamız davalısı ...Anonim Şirketine 12.09.2024 tarihli müzekkere yazılarak çeklerin temlik edilip edilmediğinin sorulduğu, mahkeme tarafından eldeki dava konusu çeke istinaden 20.09.2024 tarihinde ödeme yasağı kararı verilerek ...a bildirildiği, dosyamız davalısı ... Anonim Şirketi tarafından 16.12.2024 tarihinde "çekin bankaya ibraz edildiği, ödeme yasağı tedbir kararına istinaden işlem yapılmadan çekin iade edildiğine, davacı tarafa çek istirdat davası açması bakımından kesin süre verilmesi beyanlarını içerir" dilekçe sunulduğu, mahkeme tarafından 17.12.2024 tarihinde davacı tarafa istirdat davası açması için 4 haftalık kesin süre verildiği;Dava konusu çeke istinaden dosyamız davalısı... Anonim Şirketi tarafından ... 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İş Esas sayılı dosyası üzerinden ihtiyati haciz kararı alındığı, çekin keşidecisi ve kendisinden önceki cirantalarına karşı dava konusu çeke istinaden ... 2. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibinin başlatıldığı, bu icra dosyası kapsamında çekin keşidecisi ... San. Ve Tic. Ltd Şti. tarafından 23.12.2024 tarihinde 276.500,00 TL, 02.10.2025 tarihinde de 3.197,86 TL tutarında ödemeler yapıldığı; Alınan bilirkişi raporuna göre, dava konusu çekin, davacı şirkete ...Şti.'den geçtiği ancak dava konusu çek üzerinde davacı şirketin cirosunun olmadığı, davalı şirkete ise faktoring ilişkisi kapsamında müşterisi ...tan yasal mevzuata uygun olarak geçtiği anlaşılmıştır.
Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. Dava konusu çekin davacı elinden rızası dışında çıktığı anlaşılmakla beraber, çekte davacının cirosunun olmadığı, çekte ciro zincirinin düzgün olduğu, ciro zincirinde bir kopukluk olmadığı, dava konusu çekin davalı şirkete müşterisi ... ile olan faktoring ilişkisi kapsamında yasal mevzuata uygun olarak geçtiği, davalı şirketin yetkili hamil olduğu, davalı şirketin çeki iktisabında kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğu hususunda dosya kapsamında bir delil bulunmadığı, çeke istinaden verilen ödeme yasağı tedbirinin çeke ilişkin talep hakkını ortadan kaldırmayacağı anlaşılmakla ve değerlendirilmekle; davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki davacı tarafa iade ile yükümlü olmadığı, davacı tarafın davasında haksız olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Bu nedenlerle, davacı tarafça davalıya karşı açılan açılan davanın reddine karar verilmiştir. Kısa kararda "davanın" ibaresi sehven yazılmadığından gerekçeli karar yazımında bu husus düzeltilmiştir.
Davalı tarafça, kötü niyet tazminatı ve para cezası taleplerinde bulunulmuş ise de, davanın istirdat davası olduğu, istirdat davası kapsamında kötü niyet tazminatı veya para cezasına hükmedilmesine dair bir düzenleme bulunmadığı, bir an için talep edilme imkanının var olduğu değerlendirildiği durumda da mahkememiz dosyasından konulan bir tedbir bulunmaması, dava konusu çeke istinaden icra dosyası kapsamında davalının tahsilatları sağladığı görülmekle, davalı tarafın kötü niyet tazminatı ve para cezası taleplerinin reddine karar verilmiştir.
Tüm nedenler ile; aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M / Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı tarafça davalıya karşı açılan açılan davanın REDDİNE,
2-Davalı tarafın kötü niyet tazminatı ve para cezası taleplerinin REDDİNE
3-Alınması gerekli 615,40-TL harcın davacı tarafından peşin olarak yatırılan 3.715,22-TL harçtan mahsubu ile bakiye 3.099,82-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davalı tarafından yapılan 232,00-TL posta ücretinin, davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
6-Davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 34.800,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
8-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2025
Katip
¸
Hakim
¸