T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2014/488 Esas
KARAR NO:2024/543
DAVA:Rücuen Tazminat
DAVA TARİHİ:22/10/2013
BİRLEŞEN .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... SAYILI DOSYASI
DAVA:Rücuen Tazminat
DAVA TARİHİ:22/10/2013
KARAR TARİHİ:26/09/2024
Taraflar arasında görülen davanın Mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl davada davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; müvekkili nezdinde Leasing uzun süreli poliçesi ile sigortalı ... A.Ş. tarafından leasing yoluyla kiralanan, muhtelif kablolu, tesisat, ekipman ve panolar, raf üretim makinesi, sıhhi tesisat, ısıtma ve havalandırma tesisatı, ... lazer kesme makinesi, ... ahşap işleme makinesi, doğalgaz ve havalandırma tesisatı ve demontable çelik konstrüksiyon yapı ... San. A.Ş.'nin kiracısı bulunduğu "..." adresindeki fabrika sahası içerisinde fabrika çatısının çökmesi sonucu hasara uğradığını, işbu olay sebebiyle müvekkili şirketin eksper marifetiyle hasar tespiti yaptırarak 361.916 Euro, 106.257 Euro, 22.050 Euro, 118.426 Euro, 6.737 Euro, 18.900 Euro, 96.120 TL ve 12.500 TL olmak üzere toplam 1.594.955,24 TL sigorta tazminatı ödediğini, sigortalının tespit ve beyanı, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Değişik iş dosyasından alınan rapor, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyasından alınan rapor, ... Teknik inceleme raporu, noter tespiti ve gerekse mezkur olay nedeniyle hazırlanan ekspertiz raporlarına göre; fabrika çatısı, tasarım hatası, imalat ve montaj işlemlerindeki ve sair hatalı uygulamalar ve inşa eksikliklerinden dolayı muhtelif emtia ve fabrika yapısı hasara uğradığını, davalı şirketin gayrimenkul maliki/eser sahibi/müteahhit/kiralayan sıfatı ile hasara sebebiyet veren gayrimenkulün/gayrimenkul çatısının gerekli vasıflara sahip olmaması, davalının kiralayan sıfatı ile mecuru kiracının kullanımına uygun bulundurmaması, eser sahibinin gerekli özellikleri taşımayan mecuru inşa etmesi ve sair gayrimenkuldeki ihmal ve kayıtsızlık sonucu oluşmuş yapım hataları nedeniyle kişilerin uğradıkları zararlardan sorumlu olduğunu, davalı sigorta şirketinin ise teminatı oranında sigortalısının bahsi geçen hükümleri çerçevesindeki eylem/eylemsizlik, ihmal ve kayıtsızlığından dolayı sorumlu olduğunu belirterek; 1.594.955,24 TL hasar bedelinin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl davada davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş. vekili sunduğu cevap dilekçesi ile; öncelikle müvekkilinin taşınmazında meydana gelen dava konusu hasara; fırtına, yıldırımlı fırtına ve yıldırım düşmesinin sebebiyet verdiğini, bu konuda ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı tespit dosyasından sadır olan konusunda uzman akademisyen bilirkişilerden oluşan kurul tarafından verilmiş bilirkişi raporu ile hasarın yıldırımdan kaynaklandığının sabit olduğunu, ayrıca binan çatısına yıldırım düştüğü ihbarına ilişkin olarak ... Organize Sanayi Bölgesine ait ... sayılı tutanak, binanın çatısından aşağıya inen paratoner üzerine yıldırım düştüğüne ilişkin ... 1. Noterliğinin 29/01/2013 tarih ve ... sayılı tespiti, Elektrik Mak. Müh. Taah. ...'ın 15/12/2012 tarihli yıldırım düştüğüne, paratonerin çalıştığına dair yıldırım paratoner raporuna hasarın yıldırımdan kaynaklandığını ispat ettiğini, ayrıca ... öğretim üyeleri tarafından da raporlar düzenlendiğini, ... Organize Sanayi Bölgesi nezdinde bulunan binaya ilişkin tüm proje ve evraklar celp edildiğinden inşaatın projeye ve hesaplara uygun olarak yapıldığı ve yapı kullanım izin belgesinin verildiğinin görüleceğini, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Değişik İş sayılı dosyasından alınan raporu kabul etmediklerini, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasındaki raporun ise bilimsellikten tamamen uzak ve yetersiz bir rapor olduğunu, dava konusu olayın yıldırımdan dolayı kaynaklandığını ve yıldırımın mücbir sebep olduğunu, müvekkilinin mal sahibi olduğunu, BK.nın 58.maddesine göre sorumluluğu bulunmadığını, uygun illiyet bağının varlığının tazminat isteminde önemli bir koşul olduğunu, illiyet bağı olmadan bir kişinin sorumluluğundan bahsedilemeyeceğini, müvekkili tarafından binanın dava dışı ... A.Ş.'ne kiralandığını, davacı sigorta şirketi ile sözleşmesel bir ilişki bulunmadığını, davacının ödediğini bildirdiği tazminat tutarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl davada davalı ... Şirketi vekili sunduğu cevap dilekçesi ile; davalıya ait binanın 06.09.2012-06.09.2013 tarihleri arasında geçerli olan .../7 numaralı işyeri sigorta poliçesi ile yangın riskine karşı ve poliçede belirtilen ek teminatlarla sigortalandığını, kiracılık/malik mesuliyet teminatı 862.500 TL olduğu, davacı tarafından müvekkiline karşı rücu davası açma hakkı bulunmadığını, müvekkilinin sigortalısı diğer davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş. ile davacı tarafın sigortalısı ... San. A.Ş. arasında akdedilen 07.11.2011 tarihli kira sözleşmesinin 10.maddesinin 2. fıkrasında yer alan hüküm uyarınca kiracı ve kiraya veren oluşan hasarlar sebebiyle birbirlerine rücu talebinde bulunmayacaklarını kararlaştırdığını ve taahhüt ettiklerini, kira sözleşmesinin bu hükmü uyarınca, davacı tarafın sigortalısı nasıl sigortalısına rücu hakkını kullanamayacaksa tarafların sigortacıları da birbirine hasardan dolayı rücu davası açamayacağını, bu sebeple bu davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, dava dışı ... San. A.Ş.'nin kiracı olduğu binaya ait su giderlerinde yapması gereken bakımı yapmaması ve sonrasında meydana gelen yağış ile birlikte oluşan yağmur suyunun baskısı ile olayın meydana geldiğini, davacı tarafın sigortalısı olan kiracının hasarın oluşmasından yegane kusurlu taraf olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; sigortalı ... San. A.Ş.'nin kiracı olarak bulunduğu ... Blv. No:124'de bulunan sigortalıya ait emtea, makine, demirbaş ve tesisat ile oluşacak kâr kaybı müvekkili şirket nezdinde P-...-0 numaralı yangın, P-...-0 numaralı yangın abonman. P-...-0 numaralı makine kırılması sigorta poliçeleri ile sigortalı olduğunu, 22/10/2012 tarihinde sigortalının kiracı, davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin maliki olduğu binanın çatısının yağış sonucu çöktüğünü ve sigortalıya ait menfaatlerde hasar meydana geldiğinin ihbar edildiğini, ihbar üzerine müvekkili şirket tarafından hasarın nedeni ve miktarının tespiti için sigortacılık Kanunun 22. maddesi uyarınca bağımsız ve uzman eksper tayin edildiğini, yapılan incelemeler sonucu, çelik ve ahşap raf üretilen sigortalıya ait fabrika çatı giderlerinin yağan yağmur suyunu tahliye edememesi nedeniyle biriken suyun ağırlığına dayanamayan çatının çökmesi nedeniyle hasarın oluştuğunun tespit edildiğini, müvekkili şirketin tespit edilen hasarlar için poliçelerin teminatları kapsamında sigortalısına şimdiye kadar 1.305.938,51 TL makine, demirbaş ve tesisat 1.022.220,56 TL emtia hasarı ödeyerek tazminat makbuzu ibraname ve temlikname ile TTK'nın 1472. ve BK'nın 183.maddeleri uyarınca ödenen miktar için sigortalıların haklarına halef olduğunu ve devraldığını, hasıl olan zararın tazmin yükümlülüğünün bina makili ve sigortacısı davalıların sorumluluğunda olduğu alınan raporlarla sabit olduğunu belirterek sigortalıya ödenen toplam 2.328.158,51 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen davada Davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş. vekili sunduğu cevap dilekçesi ile; .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından sadır olan bilirkişi raporunda ve bilirkişi ek raporunda dava konusu hasarın yıldırımdan meydana geldiği tespit edildiğini, işbu davadaki iddia ve savunmalar arasında bağlantı bulunduğunu, bu nedenle dosyanın bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, sigorta hukuku yönünden davacının dava hakkının bulunmadığını, dava dilekçesinde söz konusu hasarın fabrika çatı giderlerinin yağan yağmur suyunu tahliye edememesi nedeniyle biriken suyun ağırlığına dayanamayan çatının çökmesinden meydana gelmiş olduğu iddia edilmiş ise de; yapılan tüm tespitlerde müvekkiline ait binanın çatısındaki hasarın yıldırım düşmesinden meydana gelmiş olduğunun açıkça görüldüğünü ve mahallinde yapılmış olan incelemelerle tespit edildiğini, dava konusu zarar yıldırım düşmesinden meydan geldiğini ve yıldırım düşmesinin mücbir sebep olduğunu, dava konusu hasar yıldırımdan kaynaklandığından dolayı müvekkilinin zarar iddiasından sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının çatıya sifonik sisteme kusur atfetmeye yönelik beyan ve iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, müvekkiline ait binanın çatısının yapımında hiçbir hata, kusurlu imalat ve bozukluk bulunmadığını, bakımında eksiklik olmadığını, çatıda hiçbir ayıp bulunmadığını, çatının projesine uygun olarak inşa edildiğini, buna ilişkin teknik raporların bulunduğunu, bu nedenle müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl ve Birleşen dava Rücuen Tazminat davasıdır.
Mahkememizde yapılan yargılamada taraf delilleri toplanmış ve bilirkişi raporları alınmıştır.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Mahkememizin asıl ve birleşen davalarında davalı olarak yer alan bina maliki ... İç ve Dış Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Şirketi aleyhine sigortadan kaynaklanan tazminat davası açıldığı, o davanın konusunda Mahkememizin asıl ve birleşen davalarına konu 22/10/2012 tarihinde ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'ye ait binada meydana gelen hasar ile ilgili olduğu, yapılan yargılama sonucunda Mahkemenin 20/04/2017 tarih ve ... sayılı kararı ile; somut olayda zararın yıldırım düşmesinden kaynaklandığı ancak çatı üzerinde suyun yıldırımın etkisini artırdığından zarar doğmasına sebebiyet verdiği ve bu anlamda davacının da kusurunun bulunduğu bilirkişi raporları ve olayın meydana geliş şekli nazara alındığında davacı kusurunun %50 olarak benimsenmesi gerektiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verildiği, bu karar karşı yapılan İstinaf başvurusunun İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesinin 19/03/2020 tarihli kararı ile esastan reddine karar verildiği, bu kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07/02/2022 tarih ve 2021/15354 Esas - 2022/1637 Karar sayılı ilamı ile; "... Davacıya ait fabrikanın çatısına düşen yıldırım nedeniyle hasarın oluştuğu, dosyadaki tüm deliller kapsamlı biçimde incelenmek suretiyle, konusunda uzman bilirkişi heyeti tarafından teknik verileriyle tespit edilmiş olup, bilirkişi raporları benimsenerek hasar nedeninin yıldırım olduğu kabul edilmiştir ki bu kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir. Hasarın ana (temel) nedenine ilişkin kabul yerinde olmakla birlikte, hükme esas alınan bilirkişi raporunu düzenleyen heyette yer alan inşaat mühendisi, makine mühendisi, meteoroloji mühendisi ve sektör bilirkişilerinin, olay günü gerçekleşen yağışın miktarı ile çatı su tahliye sisteminin yeterli çalışmayışı nedeniyle çatıda su birikmesinin muhtemel olduğu, biriken bu suyun da blast (şok- patlama) etkisi yaratarak yıldırımın sonuçlarını artırabileceği yönündeki görüşleri gereği, davacının olayda %50 oranında müterafik kusurlu olduğu kabul edilip tazminattan yarı oranında indirim yapıldığı görülmektedir.
Yıldırıma maruz kalan çatının standartların dahi üzerinde dayanımlı ve ilgili yönetmelikler ile projesine uygun yapıldığının, dosyadaki birçok uzman bilirkişi raporunda tespit edildiği; olay günü çatıda su birikmesi ve bu suyun miktarına ilişkin somut veri dosyada olmadığı gibi, görüşüne itibar edildiği belirtilen bilirkişiler tarafından da bu konuda net ve kesin bir tespit yapılmadığı; yıldırımın blast etkisi konusunda görüş bildiren çatı sistemleri uzmanı sektör bilirkişisinin ve diğer bilirkişilerin, özel bir meteorolojik olay olan yıldırım ile etkileri konusunda görüş bildirebilecek uzmanlığa sahip olmadığı açıktır. Kaldı ki; uzay kafes tipi- sifonik sistemli çatılar konusunda uzman olan sektör bilirkişisi tarafından, yıldırıma maruz kalan çatının su tahliye sistemi yetersiz kalsa dahi (davacının kiracısı tarafından sifonik su tahliye ağızlarına konulan tel süzgeçler nedeniyle) işlevini yerine getirmeye devam ettiği tespit edilmiş; yıldırım ile etki ve sonuçları konusunda en sağlıklı görüşü bildirebilecek olan "yüksek akım elektrik dalı" öğretim üyesinin de bulunduğu 4 kişilik bilirkişi heyetinden alınan uzman görüşünde, çatıdaki nemin dahi yıldırımın blast etkisini artıracağı ve bunun anormal kuvvet yüklenmesine yol açacağı, teknik verileriyle açıklanmıştır.
Açıklanan tüm bu nedenlerle; yıldırımın blast etkisini teknik verileriyle değerlendirme konusunda uzmanlığı bulunan, teknik üniversitelerin elektrik mühendisliği bölümü yüksek akım elektrik ana bilim dalında görevli öğretim üyeleri ile uzay kafes tipi-sifonik tahliye sistemli çatılar konusunda uzmanlığı bulunan sektör bilirkişisi, meteoroji mühendisi bilirkişinin de dahil olduğu yeni bir bilirkişi heyetinden, olay günü fabrikanın çatısına düşen yıldırımın yaratacağı sonuçların ağırlaşması ile çatıda su birikmesi arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı; yıldırımın yaratacağı basınç ve kuvvete etki eden diğer faktörlerin neler olabileceği; havanın nemli olmasının yıldırımın blast etkisindeki rolünün ne olduğu;
çatıda su birikmesi (mahkemece muhtemel kabul edildiğinden) olmasa dahi, mevcut meteorolojik (fırtına- nem- yağış) koşullarda da çatıda aynı hasarın oluşup oluşmayacağı konularında, gerekçeli, denetime elverişli rapor alınıp, olay günü çatıda su birikmesi kabulünün hangi delillere dayandığı kararda açıkça gösterilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir..." gerekçesi ile .... Asliye Ticaret Mahkemesinin kararının bozulmasına karar verildiği ve bozmadan sonra yapılan yargılamada .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 30/11/2023 tarih ve ... sayılı kararı ile; "... Dosya içerisine sunulmuş bulunan hukuki ve teknik mütalaalar ile ... ASHM ... e. Sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporlarındaki çatıda su birikmesi ile yıldırımın havanın nemli ve yağışlı ve fırtına koşullarında yarattığı blast etkisinde yağmur olsa da olmasa da yıldırımın çökmeye sebebiyet verebileceğine ilişkin görüş ve mütalaaların 07/07/2023 günlü bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından tanzim edilen rapor ve yapılan değerlendirmelerin mahkememizce, dava konusu çatıda, bakımsızlık nedeniyle su birikmesi olsun veya olmasın yağmur nem ve fırtınanın çatıda blast etkisi yaparak çatının çökmesine sebebiyet vereceği ve oluşan zararın doğa olayı olan yıldırım düşmesine bağlı olarak oluştuğu mahkememizce benimsenmiştir.
Bu nedenle, davacının poliçe kapsamında gerçekleşen toplam 4.577.640,40 TL zararın bütünüyle tazminine; bu meblağa Yargıtay bozma kararında izah edilen kurallara uygun olarak temerrüt faizi işletilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi davanın kabulüne ilişkin hüküm tesis etmek gerekmiştir..." gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
.... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen ilk kararın bozulmasına ilişkin Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin bozma ilamında belirtildiği şekilde; yıldırımın blast etkisini teknik verileriyle değerlendirme konusunda uzmanlığı bulunan, teknik üniversitelerin elektrik mühendisliği bölümü yüksek akım elektrik ana bilim dalında görevli öğretim üyeleri ile uzay kafes tipi-sifonik tahliye sistemli çatılar konusunda uzmanlığı bulunan sektör bilirkişisi, meteoroji mühendisi bilirkişinin de dahil olduğu yeni bir bilirkişi heyetinden, olay günü fabrikanın çatısına düşen yıldırımın yaratacağı sonuçların ağırlaşması ile çatıda su birikmesi arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı; yıldırımın yaratacağı basınç ve kuvvete etki eden diğer faktörlerin neler olabileceği; havanın nemli olmasının yıldırımın blast etkisindeki rolünün ne olduğu; çatıda su birikmesi olmasa dahi, mevcut meteorolojik (fırtına- nem- yağış) koşullarda da çatıda aynı hasarın oluşup oluşmayacağı konularında bilirkişi raporu alınmıştır.
Yargıtay bozma ilamında belirtilen nitelikteki bilirkişilerin tespiti için ... Üniversitesi Rektörlüklerine müzekkere yazılmış, verilen müzekkere cevaplarında belirtilen öğretim üyeleri arasından bilirkişiler seçilerek bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişiler Dr. ..., Doç. Dr. ..., Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... Mahkememize sundukları 07/07/2023 tarihli raporlarında; asıl dosyaya toplanan bilgiler, teknik mütalaalar, tarafların iddia ve savunmaları birleşen dosyadaki bilgiler ile birlikte değerlendirildiğinde; yıldırım olayının gerçekleştiği gece ... ve çevresinde gök gürültülü ve bunun neticesinde de yıldırımlı ve yağışlı meteorolojik olaylar zinciri gerçekleştiğini, gök gürültüleri bölgeye çok sayıda yıldırımın düştüğünü göstermekte olduğunu, yıldırımların oluştuğu bulutların elektrik yüküne ve yerden (topraktan) yüksekliğine göre bazı yıldırımların çok daha şiddetli olabileceğinin söylenebileceğini, dosyadaki bilgilere göre, kısmi çatı çökme olayın gerçekleştiği çatıya böyle bir şiddetli yıldırımın isabet ettiği kanaatine varıldığını, yıldırımların milisaniye içinde olup bittiğini, insan gözü ile beyaz ışık akımın akması sırasında oluşan ısıl etki olduğunu, bu ısıl etki görüldüğünde akımın çoktan toprağa iletilmiş olduğunu, dosyaya konu olan olayda da, fabrika güvenlik görevlileri yıldırımı ancak meydana gelen sesten farkına vardığını, herhangi bir sarsıntı ya da elektrik akımı hissetmemiş olduklarını, olay yerine çağrılan itfaiye görevlileri fabrika alanı içinde bir yangın tespit edememiş ancak yıldırım düştüğünü tespit edip tutanağa yazmış olduklarını, olay günü fabrika çatısına düşen yıldırımın yaratacağı sonuçların ağırlaşması ile çatıda su birikmesi arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı hususu değerlendirildiğinde genel olarak, yıldırımın geniş yüzeyli ve çok büyük hacimli, örneğin deniz gibi su kütlesinin üzerine isabet edecek koşullar oluştuğunda, yüksek ısı enerjisine sahip elektriksel yükler suyun içine dik doğrultudan ziyade suyun yüzeyinde hareket ederek enerjisini ısıya dönüştürerek bitirilmiş olacağı ancak dosyaya konu olan olayda çatıda biriktiği söylenen suyun yüksekliği yıldırımın bu şekilde hareket etmesi için gerekli koşullarını oluşturmayacağını, yıldırım darbesi çarptığı paratonere bağlı iletkenden toprağa ve su yüzeyine çarptığı noktada binanın iletken kafes yapısına ulaşarak toprağa doğru akacağını, raporda verilen bilgilerden görüleceği üzere olay gecesi yer yer fırtına şeklinde rüzgâr meydana geldiğini, bu rüzgâr dinamik şekilde sürekli yön değiştirdiğini, sifonik su tahliyelerin bir kısmının gerektiği şekilde su tahliyesini yapamamasına, bu şekilde bir miktar göllenmeye sebebiyet vermiş olabileceğini ancak yıldırımın olduğu tespit edilen gecede olaylar sabaha kadar sürdüğünden birçok yıldırım hadisesi meydana geldiğinin düşünülmekte olduğunu, bunlardan sonuncusu da söz konusu kısmi çökmeyi tetiklemiş olduğunu, teknik olarak, göllenme yıldırımı çeken bir olay olmayıp yıldırımı o sırada gökyüzünde toplanan elektrik yüklü bulutlar meydana getirdiğini, yıldırımların oluşması ve en az bir tanesinin fabrika çatısında bulunan paratoner ucuna temas etmesinin tamamen anlık gelişen meteorolojik ve elektriksel olaylara bağlı olduğunu, çatıda meydana gelen göllenme ile yıldırımın oluşması arasında uygun illiyet bağı kurulamayacağını, burada göllenme olsa olsa çatıya/paratonere/eş zamanlı paratonerlere rastlayan yıldırım darbesine toprağa ulaşması için farklı bir yol sağlayacağını, görüşlerine göre bir tarafı yüksek parapet bir tarafı daha kısa parapet olan çatıda birikecek ya da tahliye olmadığı söylenen suyun miktarı ile meydana gelen kısmi çatı çökmesi hadisesi arasında doğrudan bir illiyet bağı kurmanın mümkün olmadığını, burada göllenme ilave ağırlık/yük meydana getireceğinden göllenmenin yapacağı etki altında donatıya ve çelik konstrüksiyon parçalarına ilave yük getirme olacağını, kısaca, çatıda biriken suyun yüksekliği ve hacmi kısıtlı olduğundan yıldırımın etkisini önlemesi, azaltması, ağırlaştırması ya da kuvvetlendirmesi arasında kesin bir ilişki kuralamayacağını, görüşlerine göre asıl bozucu etki yıldırım darbesinin sebebiyet vereceği ısıl etki ve bu ısıl etkinin farklı genleşme özelliğe sahip metaller üzerindeki ani uzama ve kısalmalarla çökmeye sebebiyet verecek kuvvetlerin oluşması olduğunu, dosyadaki bilgilere göre statik hesaplarda kar yükü 100 kg/m² olarak alındığını, bu kar yükü aynı zamanda 100 kg/m² su ağırlığına eş değer olduğunu, olay anında çatıda biriken su miktarı meteorolojik verilerden 14,8 kg/m² olarak ölçüldüğünü, çatıda biriken suyun ağırlığı, tasarımda dikkate alınan ağırlıkla karşılaştırıldığında çok altında olduğu, yani çatı biriken yağmur suyunu taşıyabilecek güçte olduğunu, bu nedenle çatıda biriken yağmur suyu, drene olamaması halinde bile çökmeye neden olmayacağını, bu da uzay çatının mevcut standartlara uygun olarak yeterli dayanımda tasarlanmış olduğunu göstermekte olduğunu, dolayısıyla hasara neden olan etkenin yıldırım çarpması kaynaklı olduğu, çatıda biriken yağmur suyunun ağırlığı ile çökme olayı arasında illiyet bağının olmadığı kanaatine varıldığını, yıldırımın yaratacağı basınç ve kuvvete etki eden diğer faktörlerin neler olabileceğinin değerlendirilmesinde; uygun meteorolojik koşulların gerçekleşmesi durumunda bulutlar mutlaka biriktirdikleri elektrik yüklerini toprağa göndermek isteyeceğini, bu önlenmesi mümkün olmayan doğal döngünün bir parçası olduğunu, görüşlerine göre çatıda paratonere yıldırım isabet etme hadisesinde yıldırımın atmosferdeki bulutlardan ilk oluştuğu anda ortaya çıkan etkilerin değişik şekli su ile temas sağlandığında da olacağını, ancak göllenmenin yıldırımın etkisini yükseltir gibi bir sonuca varmanın mümkün olmadığını, sözü edilen blast etkisinden söz edebilmek için ortamda paratonerin olmaması ve yıldırımın darbesinin doğrudan suya isabet etmesinin gerekmekte olduğunu, havanın nemli olmasının yıldırımın blast etkisindeki rolünün ne olduğunun incelenmesinde; havanın nemli olması yağmur olsa da olmasa da uygun bulutların bir araya gelmesi durumunda yüklerini yer yüzüne boşaltması için gerekli koşulların oluşmasının an meselesi olduğunu göstereceğini, burada sözü edilen blast kelimesi yukarıda teknik açıklaması verilen basınç ile eşdeğer olduğunu, blast; yıldırımın çarptığı yüzeyde, bu sözü edilen çatıdaki biriken su veya havadaki neminde sebebiyet verebileceği ani basınç değişimi olduğunu ancak açıklandığı gibi blast (basınç) etkisi yıldırımın çarptığı noktada etkili olduğunu, yıldırımın çarptığı noktada tahribat yapacağını, dosyaya konu olan olayda, bu şekilde gerçekleştiğini, bu noktada göllenme olması yukarıda değinildiği gibi ilave bir yük olduğunu ancak çökmenin meydana gelmesi için yeterli olmadığını, göllenme çökmeye esas teşkil eden yük olsaydı olay sırasında tüm çatıda göllenme olduğu anlaşıldığından, çatıdan hepsinin aşağıya inmesi bekleneceğini, çökmeye yıldırım darbesinin sağladığı ilave, anlık değeri çok büyük ısıl etki ve oluşan kuvvetler sağladığını, bu nedenle çatıda kısmi çökme meydana geldiğini, çatıda su birikmesi olması dahi, mevcut meteorolojik (fırtına-nem-yağış) koşullarda da çatıda aynı hasarın oluşup oluşmayacağının değerlendirilmesinde; çatıda su birikmesi olmadığının kabulü halinde, yukarıda teknik detayları verildiği şekliyle aynı hasarın oluşması beklenebileceğini, dosyaya toplanan bilgi belge ve teknik raporlara göre olay akşamı kuvvetli meteorolojik olayların eş zamanlı meydana geldiği, paratonerlerin yıldırım deşarjına maruz kaldığı ve oluşan yıldırımlardan birinin fabrika çatısına isabet ederek kısmi yıkım yaptığı, olayda kısmi yıkıma önceden öngörülemeyen doğa olayının sebebiyet verdiği görüş ve kanaatine varıldığını belirtmişlerdir.
Bilirkişiler Dr. ..., Doç. Dr. ..., Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ..., Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ... Mahkememize sundukları 09/05/2024 tarihli ek raporlarında; fabrika çatısında meydana gelen çökme çatıdaki paratonere yıldırım darbesinin isabet etmesiyle eş zamanlı gerçekleşmiş olduğunu, bu şekilde hasar meydana gelmesinin olay gecesi olağandışı meteorolojik koşulların mevcut olduğunu göstermekte olduğu, sanayi bölgesinde çok sayıda fabrika olup, bu fabrikaların çatıları benzer yapıda olduğunu, olay gecesi başka bir fabrikada benzer bir hasar meydana gelmediğini, bunun nedenenin buralardaki paratonerlere etkili bir yıldırım darbesinin isabet etmemesi olduğunu, teknik olarak her yıldırım darbesinin özellikleri birbirlerinden farklı olduğunu, yıldırımın yıkıcı kuvveti biriken elektrik yükü ile orantılı olduğunu, biriken elektrik yükünün yukarıda kendi kendine yok olmasının mümkün olmadığını, olay sırasında bölgede oluşan bulut türü, yağış, nem, fırtına gibi meteorolojik olaylar elektrik yükünün ani ve beklenmedikçe şekilde fabrikanın paratoneri ve çatı bağlantı elamanlarıyla topraklanmasına sebebiyet verdiğini, yıldırım darbesinin sebebiyet vereceği ısıl etki ve bu ısıl etkinin farklı genleşme özelliğe sahip metaller üzerindeki ani uzama ve kısalmalarla beklenmedik şekilde çökmeye sebebiyet verecek kuvvetler meydana geldiğini, uzay çatı sistemleri projelendirilirken bu şekilde ani ve beklenmedik doğa olaylarına göre tasarımlar yapılmadığını, neticede kök raporda değiştirilecek herhangi bir husus olmadığı görüşüyle yıkımın ani ve beklenmedik doğa olayı neticesinde meydana geldiği kanaatlerinin devam ettiğini belirtmişlerdir.
Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; asıl ve birleşen davalarda davacı sigorta şirketlerinin davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'ye ait binanın çatısının çökmesi nedeniyle meydana gelen hasardan dolayı sigortalılarına yaptıkları ödemelerin rücuen, bina malikinin sorumluluğu çerçevesinde, davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'den ve onun sigortacısı davalı ... şirketinden rücuen tahsilini talep ettiği, dosyada bulunan bilirkişi raporları, değişik iş dosyalarından alınan tespit raporları, tutulan tutanaklar, noter tespit tutanağı, teknik raporlar, meteorolojik bilgiler, aktif paratoner raporu ve tüm dosya kapsamına göre; olayın meydana geldiği gün davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'ne ait binanın çatısına yıldırım isabet ettiği ve çatıda kısmi çökme meydana geldiği ve dava konusu hasarın meydana geldiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin asıl ve birleşen davalarında davalı olarak yer alan bina maliki ... İç ve Dış Tic. A.Ş. tarafından sigortacısı davalı ... Şirketi aleyhine açtığı aynı olay ile ilgili sigortadan kaynaklanan tazminat davasında verilen kararın Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07/02/2022 tarihli bozma kararında belirtilen hususlarda ve yine belirtilen bilirkişiler aracılığı ile Mahkememizce bilirkişi raporu alınmıştır.
Bilirkişiler rapor ve ek raporlarında olay gecesinde yer yer fırtına şeklinde rüzgar meydana geldiğini, bu rüzgar nedeni ile su tahliyelerinin bir kısmının gerektiği şekilde yapılamamasına ve bir miktar göllenmeye sebebiyet verebileceğini, çatıda meydana gelen göllenme ile yıldırımın oluşması arasında uygun bir illiyet bağının kurulamayacağını, çatıda biriken suyun yüksekliği ve hacmi kısıtlı olduğundan yıldırımın etkisini önlemesi, azaltması, ağırlaştırması veya kuvvetlendirmesi arasında kesin bir ilişki kurulamayacağını, dosyadaki bilgilere göre statik hesaplarda kar yükünün 100 kg/m² olduğunu, bununda aynı miktar su ağırlığına ilişkin olduğunu, olay anında çatıda biriken su miktarının meteorolojik verilerden 14.8 kg/m² olarak ölçüldüğünü, çatıda biriken suyun ağırlığının tasarımda dikkate alınan ağırlıkla karşılaştırıldığında çok altında olduğu, çatının biriken yağmur suyunu taşıyabilecek güçte olduğunu, bu da uzay çatının mevcut standartlara uygun olarak yeterli dayanımla tasarlanmış olduğunu gösterdiğini, hasara neden olan etkinin yıldırım çarpması olduğunu, çatıda biriken yağmur suyunun ağırlığı ile çökme arasında illiyet bağının olmadığını, çatıda su birikmesinin olmadığının kabulü halinde de teknik detaylara göre aynı hasarın olmasının beklenebileceğinin, olay akşamı kuvvetli meteorolojik olayların eş zamanlı meydana geldiğini, paratonerlerin yıldırım dejarzına maruz kaldığı ve oluşan yıldırımlarda birinin fabrika çatısına isabet ederek kısmi yıkım yaptığı ve sonuç itibariyle olayda kısmi yıkıma önceden öngörülmeyen doğa olayının sebebiyet verdiğini belirttikleri, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamına göre; dava konusu olayın yıldırım düşmesi neticesinde gerçekleştiği, olaydaki hasara öngörülemeyen doğa olayının sebebiyet verdiği, fabrika çatısında su birikmesi olmasa dahi aynı hasarın oluşacağı, fabrika çatısında su birikimi olduğu kabul edilse bile fabrika çatısının uzay çatı mevcut standartlarına uygun olarak yapıldığı, meteorolojik verilere göre birikebilecek su miktarının çatının taşıyabileceği ağırlığının çok altında olduğu, hasara neden olan etkinin yıldırım çarpmasından kaynaklı olduğu, çatıda birikebilecek yağmur suyunun hasarın meydana gelmesinde illiyet bağının olmadığı Mahkememizce kabul edilmiştir.
Aynı olay ile ilgili .... Asliye Ticaret Mahkemesinde Yargıtay bozmasından sonra yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporunda da aynı görüş bildirilmiş, olayın meteorolojik olay olduğu, kısmi yıkıma öngörülemeyen doğa olayının sebebiyet verdiği belirtilmiş, Mahkemece rapora değer verilerek olayın doğa olayı olan yıldırım düşmesine bağlı olarak oluştuğu kabul edilerek karar verilmiştir.
Asıl davada ve birleşen davada davacılar bina malikinin sorumluluğuna dayanmışlardır.
6098 sayılı TBK.nın 69.maddesine göre; bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerinden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.
Bina malikinin sorumluluğu, kusur esasına dayanmayan objektif sorumluluk niteliğinde olup, bina veya imal olunan şeydeki bozukluğun veya eksikliğin malikten kaynaklanmasına gerek yoktur. Malike kusur isnadı gerekli değildir. Bu tür davada öncelikle zarar gören davacı, zarar gördüğünü ve bu zararının bina veya yapı eserinin yapılışındaki bozukluk veya bakımında eksikliğinden kaynaklandığını ispat etmesi zorunludur. İspat yükünü yerine getirdiği takdirde kural olarak bina veya imal olunan şeyin malikinin sorumluluğu söz konusu olacaktır. Malik; mücbir sebep, zarar görenin veya üçüncü kişinin kusuru nedeniyle illiyet bağının kesildiğini kanıtlar ise sorumluluktan kurtulabilir.
Asıl ve birleşen davaya konu olayın yıldırım düşmesi neticesinde gerçekleştiği, olaydaki hasara öngörülemeyen doğa olayının sebebiyet verdiği, fabrika çatısında su birikmesi olmasa dahi aynı hasarın oluşacağı, fabrika çatısında su birikimi olduğu kabul edilse bile hasara neden olan etkinin yıldırım çarpmasından kaynaklı olduğu, çatıda birikebilecek yağmur suyunun hasarın meydana gelmesinde illiyet bağının olmadığı anlaşıldığından mücbir sebepten dolayı bina malikinin eylemi ile hasar arasındaki illiyet bağı kesilmiş olduğundan, bina maliki davalının sorumluluğuna gidilemeyeceği anlaşıldığından asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmesi gerektiği Mahkememizce kabul edilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl ve Birleşen davaların REDDİNE,
2-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
a)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 27.237,85 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 26.810,25 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 199.596,42 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
c)Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
d)Davalı ... Şirketinin yaptığı 50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
e)Davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin yaptığı 50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
f)Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
3-BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN;
a)Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre alınması gereken 427,60 TL harcın peşin alınan 39.759,15 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 39.331,55 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 254.407,93 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
c)Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
d)Davalı ... Şirketinin yaptığı 259 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
e)Davalı ... İç ve Dış Tic. A.Ş.'nin yaptığı 250 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
f)Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/09/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır