T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/391 Esas
KARAR NO: 2019/366
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/04/2017
KARAR TARİHİ: 12/03/2019
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Fazlaya dair talep, faiz ve dava hakkı saklı kalması kaydı ile davalı tarafından hizmet bedeli karşılığı olmayan ve haksız yere kesilen kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmet bedeli ve iletim bedeli adı altında geriye dönük olarak 10 yıllık süre içerisinde müvekkili şirketten alınan 18.367,54-TL’nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ile dava ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca, müvekkili şirket ile davacı arasında imzalanan yetki sözleşmesine istinaden, uyuşmazlıkların çözümünde İstanbul Mahkemeleri HMK’nin 17/1 ve 19/1 maddesi kapsamında kesin yetkili olduğundan, davanın yetki yönünden reddi ile dosyanın İstanbul Mahkemelerine gönderilmesini, dava konusu bedellerin belirlenebilir nitelikte olduğunu, bu bedellerin belirsiz alacak davasıyla talep edilmesinin mümkün olmadığından, davacının taleplerini açıkça ortaya koyması gerektiğini, davacıya HMK.119. Madde gereği bu eksikliği gidermesi için süre verilmesi, verilen süre içerisinde eksikliğin giderilmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini, elektrik faturalarında yer alacak, tüm gelir kalemleri ile ilgili düzenleme yapma yetkisinin EPDK'da olup, EPDK'nın kararlarının düzenleyici işlemler olduğundan, hem elektrik tedarikçilerini hem aboneleri bağladığını, müvekkilinin aracı konumda olup, dava konusu bedellerden bir kazancının olmadığını, kayıp kaçak bedeli dışında dava konusu edilen diğer bedellerin de , yasal mevzuat uyarınca zorunlu olarak tahsil edildiğini, kaldı ki dava konusu bedellerin davacıdan tahsil edileceğine dair taraflar arasında imzalanan sözleşmede de kabul edilmiş ve imza altına alınmış olduğunu, davacının dava konusu faturalara itiraz etmediğinden faturaları kabul etmiş sayılacağından ve müvekkil şirket temerrüde düşürülmediği için işlemiş faiz talep etmesi mümkün olmadığından davanın reddine ve vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, davacı tarafından, abonelik kaydı ile davacıya sağlanan elektrik enerjisi nedeniyle düzenlenen faturalar üzerinden, hizmet bedeli karşılığı olmayan ve haksız yere kesilen, kayıp kaçak, dağıtım, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmet bedeli ve iletim bedeli, adı altında, geriye dönük olarak 10 yıllık süre içerisinde alınan şimdilik 18.637,54-TL bedelin, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ilişkin açılan davadır.
Bartın...Asliye Hukuk Mahkemesi (Asilye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)'nin 14/02/2017 tarih ... Es. ...K. Sayılı ilamında " Tüm Dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava ; hizmet bedeli karşılığı olmayan ve haksız yere kayıp-kaçak, dağıtım, sayaç okuma bedeli, perakende satış hizmet bedeli ve iletim bedeli adı altında kesintilerin tahsiline yönelik alacak davasıdır. Davalı ...Ş. ile davacı arasında 21/03/2013 tarihinde elektrik enerjisi satış sözleşmesi imzalanadığı anlaşılmaktadır. Davalının İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğundan bahisle yetki ilk itirazını cevap dilekçesi ile birlikte yasal sürede sunduğu anlaşılmıştır. Davalı şirket ile davacı arasında imzalanan 21/03/2013 başlangıç tarihli sözleşmenin Anlaşmazlıkların Çüzümü başlıklı 15. Maddesinde sözleşmeden doğabilecek uyuşmazlıkların çözümünde İstanbul Mahkeme ve İcra Daireslerinin yetkili olduğuna dair hükmünün bulunduğu, tarafların tacir olduğu ve yapılan yetki sözleşmesinin tarafları bağlayacağı anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nun m.17,19 ve 20 gereği mahkememizin yetkisizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." kararı verildiği,
Bartın ...Asliye Hukuk Mahkemesi’nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 14.02.2017 tarih ve ... E.-... K. Sayılı kararı ile, yetkisizlik ile mahkememize gelen dosyanın ... Esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunduğu görüldü.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin kararları ile Anayasanın Vergi Ödevi başlıklı 73. maddesindeki “... Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır..." şeklindeki düzenlemeye göre; kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK Kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığı, bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği, özellikle kaçak (elektrik enerjisinin hırsızlanması) bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne bedel ödendiğinin bilinmesinin de şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğu, EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınmasının hukuka uygun olmadığı kabul edilmiş, bu doğrultuda bilirkişi heyeti S.M. Mali Müşavir ... ve Elektrik Mühendisi ...'nun 19/12/2017 tarihli vermiş oldukları kök raporlarında;“..Kayıp-Kaçak Bedelinin 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu kanunla ilgili diğer mevzuatlarda alınma gerekçesini açıklayan tam bir yasal karşılığının olmadığını, enerji hatlarının işletilmesi, bakımı ve kaçağın önlenmesinin dağıtım şirketinin sorumluluğunda olduğu gibi yasal yollar ile dağıtım şirketlerinin dava veya icra yoluyla kaçak elektrik bedellerinin bir kısmını da tahsil ettiği ve dağıtım şirketlerinin bu maliyetlerin karşılığını bu şekilde mükerrer elde ettiğini ile Yargıtay içtihatlannda belirtildiği üzere "..dağıtım şirketlerinin kayıp ve kaçağı önlemekle yükümlü olduğu, kayıp-kaçak bedeli adı altında bir bedelin kullanıcılardan alınmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu"nun belirtildiğini gibi Yargıtay 3. HD'nin 08/06/2017 tarih ve 2016/22838 E. 2017/9417 K. sayılı ilamı ile de “...kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır hükmünün geçtiği ile Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK.nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir." kararının verildiği, dosyaca davacı tarafa ibraz edilen faturalara göre 479.889,74 TL halinde hesaplandığı ve bu tespit ve açıklamalar neticesinde, dava konusunun 6719 sayılı kanunun düzenlemesi doğrultusunda değerlendirildiğinde ise davalı taraflarca düzenlenen faturalar için EPDK'nun onayladığı tarifelere ve düzenleyici işlemlere göre; 537.237,47 TL halinde hesaplandığı….” sonuç ve kanaatini bildirmişlerdir.
Ancak yargılamanın devamı sırasında 17.06.2016 Tarih 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren geçmişe de etkili 6719 sayılı Kanunun 21. maddesi ile 6446 Sayılı kanunun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilerek Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde EPDK'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir. Yine, 6719 sayılı kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen; Geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." hükmünü, Geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır." hükmünü içermektedir.
Dava tarihinden sonra yürürlüğe giren ve somut uyuşmazlıklarda uygulama kabiliyeti olup somut norm denetimi yoluyla Anayasa mahkemesine de dava konusu yapılan yukarıda belirtilen 6719 sayılı kanunun 6446 sayılı kanunda değişiklikler yapan kanun hükümleri bakımından, Anayasa Mahkemesi'nce, 6446 sayılı kanunun 17. Maddesine eklenen 10 numaralı fıkranın iptaline, diğer maddeler yönünden iptal başvurusunun reddine karar verilmiş olup anılan fıkranın iptal gerekçesinde ise EPDK tarafından gelir ve tarife kapsamında düzenlenen ve tüketicilerden tahsil edilen bedellerin iadesi talebiyle yapılan başvurularda ve açılan davalarda tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin söz konusu bedellerin kurumun düzenleyici işlemlerine uygun olup olmadığının yanı sıra, uyuşmazlık ile ilgili diğer mevzuat ilkelerini de gözetmelerinin adil yargılama yapılmasının bir gereği olduğuna vurgu yapılarak, mahkemelerin yetkilerin kısıtlanamayacağına hükmedildiği, bu yönüyle Anayasa Mahkemesi'nin iptal hükmünün dava tarihinden sonra yürürlüğe giren kanun maddeleri bakımından somut uyuşmazlığa konu davalar yönünden, sonradan yürürlüğe giden 6719 sayılı kanuna göre verilen kararlar açısından yeni bir hukuki bir durum ortaya çıkarmadığı anlaşılmıştır.
Her dava, açıldığı tarihteki fiili ve hukuki sebeplere ilişkin koşullara göre hükme bağlanır. Ne var ki, dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması ve tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması gibi hallerde işin esası hakkında infaz kabiliyeti olan bir hüküm kurulmamaktadır. Yukarıda açıklanan bu yasa değişiklikleri birlikte değerlendirildiğinde; Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararlarına dayanılarak alınmış olan ve dava konusu yapılan bedeller ile ilgili olarak açılan (ve halen derdest olan) davalar, (açıklanan yasa değişikliklerinin yürürlüğe girmesiyle birlikte) konusuz kalmıştır. Buna göre dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı yeni yasa nedeni ile konusuz kalan dava hakkında, karar verilmesine yer olmadığı yönünde hüküm kurulması gerekmiştir.
Yine bu noktada bir diğer uyuşmazlık konusu ise, davalının, davanın açılmasına sebebiyet verip vermediği, bu bağlamda davacı yararına vekâlet ücretine hükmedilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Esastan Sonuçlanmayan Davada Yargılama Gideri” başlıklı 331.maddesinin 1.fıkrasında; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemenin yargılamaya devam ederek, dava açıldığı zaman hangi tarafın haksız olduğunu tespit etmesi ve tutumuyla dava açılmasına sebep olan tarafı yargılama gideri ile mahkum etmesi gerekmektedir. Bir tarafın, dava açıldığı andaki mevzuata veya içtihat durumuna göre davasında veya savunmasında haklı olup da, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun hükmü veya yeni bir içtihadı birleştirme kararı gereğince davada haksız çıkmış olması halinde, yargılama giderlerine mahkum edilemeyeceği kuşkusuzdur. Bir kimseye diğer tarafın dava giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o kimsenin diğer tarafın gider yapmasına haksız olarak sebebiyet vermiş olmasıdır. İşte bu nedenledir ki, dava açıldığı anda haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında meydana gelen mevzuat değişikliği sonucu haksız duruma düşmesi halinde yargılama giderlerinden sorumlu tutulması olanaklı değildir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2009 günlü ve 2009/18-421 E.-2009/526 K. sayılı ilamında da aynı ilkeye yer verilmiştir.). Somut olayda, davacı tarafın dava açıldığı tarihteki mevzuat, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21.05.2014 tarih ve 2013/7-2454 Esas 2014/679 K. Sayılı kararı ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararları gereği içtihat durumuna göre dava açmakta haklı olduğu, bu kapsamda kayıp kaçak ve diğer bedellerin tahsilini talep edebileceği dikkate alındığında, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliği ya da içtihadı birleştirme kararı gereği davanın kabul edilmemesi nedeniyle haksız çıkmasına rağmen yargılama giderlerinden sorumlu tutulamayacağı kuşkusuzdur. (Aynı yönde; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 14.06.2017 gün ve 2016/20808 Esas, 2017/10060 Karar sayılı ve yine aynı Daire'nin 07.06.2017 gün ve 2016/20106 Esas, 2017/9319 Karar sayılı ilamları). Bu durumda; dava açıldıktan sonra hasıl olan yasa değişikliği nedeniyle, davacının dava açmasında haksız sayılamayacağı cihetle; konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, davacı yararına maktu vekalet ücreti takdir edilmesi ve yapmış olduğu diğer yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-6446 sayılı yasanın 6719 sayılı yasa ile değişik hükmü nedeniyle konusuz kalan davada KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 44,40 TL maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 318,29 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 273,89 TL Harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan ...Ü.T'ye göre belirlenen 2.725,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvurma harcı, 44,40 TL ilam harcı ile 451,65 TL masraf olmak üzere toplam 525,25 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren, (HMK 345/1 maddesi uyarınca) iki hafta içerisinde mahkememize verilecek veya başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile İstinaf'a kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
¸Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.