T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2022/862 Esas
KARAR NO:2024/162
DAVA:Alacak
DAVA TARİHİ:12/12/2022
KARAR TARİHİ:28/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, davalı ... firmasından, 14/03/2022 tarihinde, ... marka, ..., 2022 yılı, ... model aracı satın almak için ticari nitelikli taşıt kredisi kullandığını, ... sözleşme numaralı kredi ödeme planından görüleceği üzere müvekkil şirketin çektiği kredi tutarı 4.318.529,25 TL olduğunu, 36 ay vade ile kredi kullandığını, müvekkilinin ödeme planına uygun olarak 6 ay ödeme yaptığını, müvekkili şirketin kalan bakiye kredi borcunu 22.09.2022 tarihinde kapatmak istediğini, davalı şirketten bakiyenin hesaplanmasını talep ettiğini, davalının, kredi kapama tutarını 4.556.130,36 TL olarak bildirdiğini, 6 taksidini ödeyen ve ödeme planına göre 3.814.714,92 TL ana para borcu kalan müvekkili, davalı şirkete e-posta göndererek ana para borcu üzerine yükletilen fahiş meblağa itiraz ettiğini, ancak davalı şirketin itirazı kabul etmemesi üzerine, ticari kararı uyarınca aracını satmak mecburiyetinde olan müvekkilinin, araç üzerinde şirketin rehni olması nedeniyle 23.09.2022 tarihinde kendisine bildirilen toplam 4.557.549,96 TL bedeli davalı şirketin hesabına göndererek krediyi kapattığını, bu nedenlerle; davalı şirket ile müvekkili arasındaki ... numaralı ticari nitelikteki kredi sözleşmesine binaen, müvekkilinden erken kapama nedeniyle ana para borcunun üzerinde tahsil edilmiş olan tüm sair fazladan bedellerin emsal oranların ilgili kurum/kuruluşlardan sorularak bilirkişi marifetiyle tespitine, davalı şirket ile müvekkili arasındaki ... numaralı ticari nitelikteki kredi sözleşmesine binaen her ne ad altında olursa olsun fazladan ödediği tespit edilecek olan bedellerden (fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bilirkişi marifetiyle hesap edildiğinde artırılmak üzere) şimdilik 15.000,00 TL'nin 23.09.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline iadesine karar verilerek, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davacının tacir olduğunu, TMK m 2 ve HMK m 29 hükümleri uyarınca doğruyu ve gerçeği olduğu gibi söylemediğini, finansman sözleşmesini tüm hükümleri ile kabul ederek imzalayan davacının erken kapamaya ilişkin hükümlerin Genel İşlem Şartı niteliğinde olduğunu ileri sürmesi ve müvekkili tarafından -zorunlu olmadığı halde- yapılan indirimlerden hiç bahsedilmemesinin dürüstlük kuralı ile bağdaşmadığını, müvekkili şirketin banka değil 6361 sayılı kanun kapsamında faaliyet gösteren finansman şirketi olduğunu, tacir olan davacıya ticari nitelikte 4.200.000,00 TL taşıt kredisi ve 118.529,25 TL kasko kredisi olmak üzere 4.318.529,25 TL kredi tahsis ederek bu tutarı doğrudan satıcı firmaya ödediğini, davacının kredi borcunu, 14.04.2022 - 13.03.2025 tarihleri arasındaki dönemde aylık 175.827,73 TL ve 36 ay taksitte olmak üzere toplam 6.332.298,35 TL olarak geri ödemeyi taahhüt ettiğini, kredi ile satın alınan ... plaka sayılı aracın kaydında TMK m. 940/2 hükmü uyarınca davalı şirket lehine 1. derece rehin tesis edildiğini, davacının 14.04.2022 - 14.09.2022 tarihleri arasındaki 6 taksiti vadesinde ödediğini, krediyi erken kapatma talebi ile araç üzerindeki rehnin kaldırılmasını istediğini, müvekkili şirketin (TBK m. 96 ve kredi sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca) erken kapama talebini kabul etmek ve indirim yapmak zorunda olmamasına rağmen müşteri memnuniyeti çerçevesinde davacının kapama talebini kabul ederek sözleşmeye (14.maddeye) davacının 23.09.2022 tarihinde müvekkili şirketin ...Bankasında bulunan hesabına; 3.814.715,17 TL sözleşmeye istinaden kalan anapara, 25.552,77 TL sözleşmeye istinaden hes. birikmiş faiz, 717.282,02 TL sözleşmeye istinaden erken ödeme faizi, açıklamalarıyla, toplam 4.557.549,96 TL ödemesi ile araç üzerindeki rehin kaldırıldığını, kredi sözleşmesinin 14. maddesi uyarınca yapılan hesaplamanın ve ödemelerin detayının: 3.814.715,17 TL 23/09/2022 itibariyle kredi sözleşmesine konu ANAPARA borcu, 25.552,77 TL son ödeme/taksit tarihi ile kapama tarihi arasındaki dönem için anapara üzerinden tahakkuk eden yıllık %25,518 akdi faiz oranı üzerinden işleyen faiz ve %5 BSMV'si (14/09/2022 - 23/09/2022 tarihleri arasındaki 9 günlük dönem) - 717.282,02 TL vadesi gelmeyen taksitlerin içindeki faizin yarısı - 1/2'si (14/10/2022 - 14/03/2025 tarihleri arasındaki taksitlerin içinde yer alan toplam 1.434.564,03 TL faizin yarısı-1/2'si) kredi sözleşmesine göre müvekkili şirketin tahsis ettiği kredi ile 36 ay (14/04/2022 - 14/03/2025) sonunda toplam 1.915.494,00 TL faiz geliri elde etmeyi beklediği ve istediğini, davacının 6. ayda erken kappatmak istemesi ile müvekkilinin elde etmekte ve istemektedir, bununla birlikte davacı tarafın, 36 ay geri ödemeli kredi sözleşmesini 6. ayda erken kapatmak istemesinin, müvekkil şirketin faaliyet geliri olarak elde etmeyi beklediği faiz gelirinden mahrum kalması, davacının ise faiz indiriminden yararlanması ile kâr edeceği anlamına geldiğini, müvekkilinin davacıdan kredinin kapatılması sırasında aldığı tutarın erken kapama ücreti, komisyonu vb isimler verilmesinin doğru olmadığını, müvekkilinin sözleşmeye göre elde etmeyi umduğu faiz gelirinin bir kısmını tahsil etmek suretiyle zararını minimize etmeye çalıştığını (HGK’nun 20.02.2020 tarihli 2017/410-E ve 2020/189-K), müvekkilinin bu ilişkide yeğane gelirinin faiz geliri olduğunu, sözleşme ile faizin kapanma tarihinde yarısının ödenmesi düzenlemesi ile menfaat dengesi kurulmaya çalışıldığını, müvekkilinin gerçekte TTK, TBK m.96, TBK m.386 ve devamı gibi hükümler uyarınca kredi sözleşmesine konu borçların erken ödenmesi/kapatılması sebebiyle indirim yapma zorunluluğu bulunmadığını, davacının dayanak gösterdiği Yargıtay kararlarında, genel kredi sözleşmesine konu erken kapama ücretlerinin önceden belirlenmediği, erken kapama tarihinde banka tarafından tek başına belirleneceğine yönelik hükümler nedeniyle yaşanan uyuşmazlıklarda bankaların bu haklarını dürüstlük ve hakkaniyet kurallarına uygun kullanıp kullanmadığının tespitine yönelik kararlar olduğunu, somut olayda ise sözleşmenin 14. maddesi ile erken kapama tutarının nasıl hesaplanacağının düzenlendiğini, davacı tarafın bu hususu bilerek, kabul ederek sözleşmeyi imzaladığını, davacının sözleşmenin erken kapatılmasına yönelik hükümlerinin Genel İşlem Şartı niteliğinde ve geçersiz olduğu yönündeki iddialarının yasal dayanağının bulunmadığını, davacının tacir olduğunu, işlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etme zorunda olduğunu, sözleşmeye göre kullandırılan kredi tutarının, akdi ve temerrüt faiz oranlarının, geri ödeme tutarları, komisyon,prim, BSMV gibi maliyetlerin, erken kapanması halinde ödenmesi gereken tutarlara ilişkin detayların sözleşmenin imzalandığı 14.03.2022 tarihi itibariyle kredi sözleşmesinde ayrıca ve açıkça gösterildiğini, davacının tüm bu hususları bilerek ve kabul ederek sözleşmeyi imzalayıp krediyi kullandığını, açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, mahkemenin 21.12.2022 tarihli ara kararı uyarınca kredinin kapatılmasına ve öncesine ilişkin hesap özetini ekli olarak sunduklarını, ödemelere ilişkin dekontlarda herhangi bir ihtirazi kayıt bulunmadığını, müvekkil şirketin 742.835,04 TL fazla tahsilat yaptığını iddia eden davacının 15.000,00 TL üzerinden dava açmasının yasal mevzuata aykırı olduğunu, davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, ticari taşıt kredisinin erken kapatılması nedeniyle tahsil edilen erken kapama komisyonunun ve fazladan tahsil edilen bedellerin iadesi istemine ilişkindir.
Bilirkişiler tarafından düzenlenen 24/08/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre; Uyuşmazlık konusu krediye ilişkin sözleşmenin, T.C.Merkez Bankası tarafından çıkarılan ... sayılı Tebliğin yürürlükte bulunduğu 14.03.2022 tarihinde imzalanarak kullandırıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, imzalanmadan önce taraflar arasında görüşüldüğüne ve sözleşme hükümlerinden davacının bilgilendirildiğine ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını, sözleşmenin genel işlem koşullarına tabi olduğunu, sözleşmenin uyuşmazlık konusu olan erken ödeme ücretine ilişkin 14. maddesi, tarafların menfaatine olmakla birlikte, davalı şirketin sözleşmenin imzalandığı tarihte T.C. Merkez Bankası tarafından çıkarılan ... sayılı tebliği bilebileceği, davacı tacir olmakla birlikte kredinin kendi ticari işi olmayışı nedeniyle tebliğ hükmünü bilemeyebileceği; buna göre sözleşmede Tebliğin 11/4 maddesine göre talep edilebilecek %3 oranındaki erken ödeme ücretinin üzerinde ücret belirlenmesinin doğru gözükmediğini,
Erken Ödeme ücretinin:
- ... sayılı Tebliğe göre hesaplanması halinde, erken ödemenin gerçekleştiği 23.09.2022 tarihinde kalan anapara tutarı 3.810.715,17-TL (=4.318.529,25-507.814,08), bu tarihe kadar işleyen akdi faiz ile birlikte toplam tutarı 3.836.267,94-TL (3.810.715,17+25.552,77) olmasına göre bu tutarın %3’ü olan 115.088,04-TL erken ödeme ücreti olarak hesaplandığı, bu durumda davalının davacıdan 602.193,98-TL (=717.282,02-105.497,37) fazla tahsil ettiğini,
- Emsal banka uygulamalarına göre hesaplanması halinde, bankaların esas itibariyle T.C.Merkez Bankası’nın 10.02.2020 tarihli 31035 sy RG’de yayımlanan ... sayılı ‘Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek Ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’in 11.maddesine göre alınabilecek ‘erken ödeme ücreti’ talep ettiğini, Tebliğ hükmüne göre %3 oranı uygulanarak çıkarılan sonucun değişmeyeceği; ancak, ... Bankası’nın uyguladığı azami %2 oranının dikkate alınması durumunda, bankaların bildirdiği emsal ortalamasının %2,75 olacağı, bu durumda ise erken ödeme ücretinin 3.836.267,94-TL (3.810.715,17+25.552,77) olmasına göre bu tutarın %2,75’i olan 105.497,37-TL erken ödeme ücreti olarak hesaplandığı; buna göre davalının tahsil ettiği tutarın (717.282,02-TL), davacıdan tahsil edilebilecek erken ödeme ücretinden 611.784,65-TL (=717.282,02-105.497,37) fazla olduğunu,
- Sözleşmeye göre hesaplanması halinde; erken ödeme ücretinin 716.642,99-TL tespit edildiği; davalının tahsil ettiği tutarın (717.282,02-TL), davacıdan tahsil edilebilecek erken ödeme ücretinden 639,02-TL (=717.282,02-716.642,99) fazla bulunduğunu mütalaa etmişlerdir.
Bilirkişiler tarafından düzenlenen 26/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; .... ATM’nin ...-E sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporunda, tarafların tacir olması ve davalının banka olmamasından hareketle, taraflar arasındaki sözleşmenin 14.maddesinde 'erken ödeme' halindeki iskontonun faizin %50'si oranında olabileceğine ilişkin sözleşme hükmüne göre faizin %50 olarak belirlenen erken kapama komisyonunun alınabileceğinin değerlendirildiğini, kök raporumuzda, davalının T.C.MB tarafından çıkarılan ... sayılı Tebliğ kapsamındaki kuruluşlardan olmadığı belirtilmekle birlikte, uyuşmazlık konusu kredinin ... sayılı Tebliğ'in yayınlanmasından sonra kullandırılması nedeniyle Tebliğ'de öngörülen erken kapama ücretine ilişkin düzenlemenin uyuşmazlık konusu kredi açısından da uygulanabileceğinin ifade edildiği, davalı vekilinin bu açıdan itirazlarının Kök Rapordaki değerlendirmelerini değiştirecek nitelikte görülemediğini, davalı şirketin bankalar (kalkınma ve yatırım bankaları hariç) gibi mevduat toplama yetkisi olmamasının, ... sayılı Tebliğ ile getirilen erken kapama ücretinin kıyasen uygulanamayacağı sonucunu yaratmayacağı, ücretin belirlenmesinde, ... sayılı Tebliğ ile getirilen düzenleme kabul edilmeyecek olsa dahi, dürüstlük ve hakkın kötüye kullanılmamasının gereği olarak şeffaf, öngörülebilir bir ücretin emsal ortalamaları ile uyumlu olması gerektiği, bu açıdan itirazların kök rapordaki değerlendirmelerimizi değiştirecek nitelikte görülemediğini mütalaa etmişlerdir.
İstanbul Bam 43.Hukuk Dairesinin 2020/... E., 2023/... K. sayılı ilamında "İmzalanan ve erken ödeme halinde erken kapatma komisyonu tahsil edilebileceği düzenlemesini içeren sözleşmede oran belirtilmiş ise bu oran üzerinden hesaplama yapılmalıdır. Herhangi bir oran belirtilmememiş ise ticari kredilerde bankalar tarafından alınacak olan masrafların hukukilik denetimi yapılırken Merkez Bankası tarafından yayınlanan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları İle Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında Tebliğ (Sayı: 2006/1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair 2014/6 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre değiştirilen 2006/1 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca ilan ve yayım yapılmışsa bankaların bu oranlar üzerinden masraf vb. alabileceğinin kabulü ile hüküm kurulması, yapılmamışsa emsal banka uygulamalarının uyuşmazlık konusu erken kapama komisyonu kesintilerde uyguladıkları oranlar da getirtilip diğer bankalarca uygulanan oranların araştırılması, alınan masrafların emsal banka uygulamalarına göre orantılı olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekir. (Yargıtay 11 HD’nin 11/10/2018 tarih ve 2016/... Esas - 2018/... Karar, Yargıtay 11 HD’nin 25/09/2018 tarih ve 2017/... Esas - 2018/... Karar sayılı ilamları)...Taraflar arasındaki sözleşmenin 2.8.1 maddesinde....düzenlemesi bulunduğu, düzenlemede herhangi bir oranın veya hesaplama yönteminin belirtilmediği görülmektedir. ....Bankaca tahsil edilen erken kapama ücreti sözleşmenin az yukarıda verilen maddesinde oran belirtilmediğinden hakkaniyet kurallarına uygun olmak ve emsallerine göre fahiş olmamak zorundadır. " gerekçesi ile sözleşmede erken kapama komisyonu oranı veya hesaplama yöntemi bulunması halinde bu oran veya hesaplama yöntemine göre hesap yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, ticari taşıt kredisinin erken kapatılması nedeniyle kendisinden tahsil edilen erken kapama komisyonunun ve fazladan tahsil edilen bedellerin iadesini talep ettiği, sözleşmenin 14.maddesinde sözleşmenin erken kapatılması halinde erken ödeme ücretinin nasıl hesaplanacağına ilişkin hesaplama yönteminin bulunduğu, üstte belirtilen Yargıtay ve İstinaf mahkemesi kararıyla da anlaşıldığı üzere sözleşmede erken kapama ücretinin nasıl hesaplanacağına ilişkin oran veya hesaplama yöntemi bulunması halinde sözleşme hükümlerine göre hesaplama yapılması gerektiği, mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarında sözleşmenin 14.maddesinin uygulanması halinde davalının davacıdan kesebileceği erken ödeme ücretinin 716.642,99 TL olduğunun tespit edildiği, davalının tahsil ettiği tutarın ise 717.282,02 TL olduğu, yani davalının davacıdan 639,02 TL fazladan ücret tahsil ettiği, bu nedenle davacının davalıdan sadece bu tutarın iadesini isteyebileceği kanaati ile açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen kabulü ile 639,02 TL'nin 23/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin harç ve ıslah harcının mahsubu ile artan 10.020,19 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvurma harcı ve 427,60 TL alınması gereken harcın toplamı olan 508,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 639,02 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 91.560,39 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 2.145 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 2,24 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan 2.000 TL yargılama giderlerinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.997,91 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranına göre 3,25 TL'sinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, geriye kalan 3.116,75 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
9-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Taraf vekillerinin yüzüne karşı; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Mahkememize sunulacak veya gönderilecek dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/02/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır